Македонците плаќаат многу високи цени за купување стан во Скопје и многу скапи станбени кредити во споредба со граѓаните на земјите во регионот. До овој заклучок се доаѓа особено кога ќе се анализираат цените на метар квадратен станбен простор и висината на каматните стапки во контекст на износот на просечната плата во земјава и квалитетот на животот во Скопје од урбанистички, еколошки и економски аспект.

Ова уште повеќе важи ако се земе предвид дека цените на пазарот на недвижности во Скопје доминантно ги диктира домашна побарувачка, додека во Белград, Загреб, Солун, на пример, повеќе од една третина од купувачите се странци. Ова упатува на заклучокот дека Македонците и не се така сиромашни како што личи.

Затоа цените на становите во Скопје пораснаа за 20,6% за една година. Ако се земе предвид фактот дека почнаа да растат и каматните стапки на станбените кредити, купувањето стан во Скопје станува уште поскапо. 

Секако, градежните компании и агентите за недвижности имаат свои аргументи на што се должат високите цени на становите во Скопје. Колку сето тоа има издржана економска и пазарна логика е прашање.

Цените на становите во Скопје не се најниски, каматите на кредитите највисоки

Анализата на Банкарство.мк за висината на цените на становите во Скопје, Белград, Загреб, Солун и Софија покажа дека Скопје воопшто не заостанува многу и дури не е ни на последно место. Репрезентативната цена на метар квадратен станбен простор во Скопје, утврдена врз основа на понудите на пазарот, изнесува 1.400 до 1.500 евра. Највисока е во Загреб – 2.500 евра, а најниска во Софија 1.300 евра.

Од друга страна, Скопје заедно со Белград се далеку пред сите градови според висината на каматните стапки на станбените кредити. Просечната каматна стапка на станбените кредити во земјава по последните корекции на банките се движи околу 3,3% фиксна за првите пет години и 6% променлива за останатиот период на отплата. Станбените кредити се најевтини во Софија и во Загреб со каматна стапка од само 2,82%, односно 2,97%. 

Имајќи ги предвид овие каматни стапки, нашата пресметка за станбен кредит од 150.000 евра со рок на отплата од 30 години покажува дека месечната рата за купувачот во Скопје ќе изнесува 660 евра во првите пет години и 860 евра во останатиот период, а во Загреб, на пример, ќе биде 625 евра за целиот период на отплата. Просечната плата во земјава е 500 евра, а во Хрватска е 998 евра!

Софија

Главниот град на Бугарија претендира да стане модерен европски град, во кој интензивно се гради и се инвестира. Поради тоа пазарот на недвижности во Софија е во нагорен тренд веќе петта година по ред. 

Според податоците на агенциите за недвижности, цените на становите зависат од локацијата и видот на зградата. На периферијата се движат од 800 до 1.500 евра за метар квадратен. Во новоизградените згради низ Софија цените се движат од 850 до 1.600 евра за метар квадратен. За купувачите што бараат луксуз, високо ниво на сигурност и локација во центарот на градот, цените се движат од 1.300 до 4.000 евра за метар квадратен. 

Доколку сакаат да купат стан на кредит, Бугарите имаат можност да подигнат станбен кредит со каматна стапка од 2,82%. Толку изнесуваше просечната каматна стапка на станбените кредити во Бугарија во ноември 2022 година. Банките конкретно нудат станбени кредити со фиксни каматни стапки што се движат од 2,99% до 4,99%. Каматните стапки на станбените кредити во Бугарија важат за едни од најниските во ЕУ.  

Со овие каматни стапки, месечната рата за станбен кредит од 150.000 евра со рок на отплата од 30 години во Бугарија ќе изнесува 618 евра, а просечната плата е околу 900 евра.  

Солун

Солун, како еден од најактрактивните градови во регионот поради излезот на море и широката понуда на економски можности, сепак држи релативно атрактивни цени на пазарот на недвижности. Просечната цена на метар квадратен во центарот на градот изнесува 2.190 евра, а на периферијата 1.565 евра. Најниската цена на стан во центарот на Солун е на ниво од 1.900 евра за метар квадратен, а највисоката достигнува и до 5.000 евра. 

За купување стан на кредит, Грците плаќаат каматни стапки од 3% до 5% годишно, а просечната каматна стапка изнесува 4,09%. Банките во Грција нудат станбени кредити со различни видови каматни стапки зависно од периодот на фиксирање. На пример, фиксната каматна стапка за период од 30 години во Еуробанк изнесува 4,70%, а променливата за истиот период на отплата во моментот изнесува 4,10%. За кредит од 150.000 евра со рок на отплата од 30 години, месечната рата ќе изнесува 724 евра. Имајќи предвид дека просечната плата изнесува 799 евра, таа е доволна за да се покрие ратата за станбен кредит.  

Белград

Просечната цена на становите во Белград изнесува 2.400 евра по метар квадратен во стара градба, a 2.420 евра во новоизградени станови. Распонот на цените на старите станови се движи од 1.457 евра до 3.348 евра за метар квадратен во зависност од локацијата и состојбата на станот. Цените на новите станови се движат од 1.324 евра до 3.516 евра за метар квадратен. Ова го покажуваат анализите на агенциите што се занимаваат со недвижности. 

Податоците од Републичкиот геодетски завод на Србија, пак, покажуваат дека цените за метар квадратен во старите градби се движат од 400 до 5.195 евра за метар квадратен, а на новите станови од 625 евра до 10.400 евра за метар квадратен. Новоизградените станови во Белград, како што покажуваат последните информации од Србија, достигнуваат фантастични цени од дури 10.000 евра за метар квадратен, што сепак навлегува во доменот на луксузот, кој не е предмет на оваа анализа.

За купување стан на кредит банките во Србија нудат станбени кредити со каматни стапки кои се движат од 5,11% годишно до 6,68%. За разлика од Македонија, српските банки немаат пракса да даваат фиксни каматни стапки за првите 3, 5 или 10 години, туку најчесто нудат променливи каматни стапки за целиот период на отплата. Некои, пак, нудат фиксна каматна стапка за целиот период на отплата, која секако е повисока од променливата. За кредит од 150.000 евра со рок на отплата од 30 години, месечната рата на корисник на станбен кредит во Србија се движи од 840 до 890 евра. Просечната плата во Србија изнесува 887 евра.

Загреб

Становите во Загреб во просек се за нијанса поскапи од тие во Белград. Просечната цена на метар квадратен изнесува 2.500 евра, а Хрватите се жалат дека е порасната за 30% за само една година. Новоизградени станови во центарот на Загреб достигнуваат цена и до 7.990 евра за метар квадратен. 

Граѓаните во Хрватска навистина се привилегирани кога станува збор за цената на станбените кредити. Каматните стапки на станбените кредити во Хрватска се движат од 2,52% до 3,67%, а врз основа на тоа месечната рата за отплата на кредит од 150.000 евра на 30 години се движи од 592 евра до 682 евра. Една третина од становите во Загреб го купуваат странци.

Преземањето на оваа содржина не е дозволена без согласност од Редакцијата на Банкарство.мк