Анализи
Дали падот на цените на становите во ЕУ ќе се преслика во Македонија?
Цените на становите во еврозоната паднаа за 2,1% во третиот квартал од 2023 година, а во целата Европска унија се намалени за 1%. Во Македонија во четвртиот квартал пораснаа за 7% споредено со истиот период претходната година, а за три месеци се повисоки за 1%.
Иако ценовниот раст на недвижностите во земјава забавува во однос на претходните две години, сепак е многу поголем отколку во другите европски земји. Останува и енигмата дали цените на становите оваа година ќе стагнираат или пак ќе почнат да паѓаат. Градежниците се децидни дека тие ќе продолжат да растат.
Банкарство.мк направи анализа на движењата на цените на објектите за домување во последните 10 години во регионот и во ЕУ за да видиме какви биле состојбите на различни пазари и какви поуки може да се извлечат од нив. Користевме податоци од официјалната статистика на ОЕЦД и од националните стаистики на одделни земји во регионот.
На ниво на Европска унија, цените на недвижностите за домување почнаа позначително да растат во 2021 година, кога е измерен годишен ценовен раст од 8,5%, и во 2022 година од 7,7%. Веќе во 2023 година растот забавува и во третиот квартал е во негатива од 1%.
Претходно во ЕУ цените на становите бележат раст од 5,6% во 2020 година, 4,9% во 2019, 5,0% во 2018, 4,8% во 2017, 4,4% во 2016, 2,3% во 2015 и 0,7% во 2014 година.
Во ЕУ, Грција е една од земјите со најголем раст на цените на недвижностите после излегувањето од економската криза. По неколку годишен пад, растот на цените на становите скромно започнува во 2018 година со 2,8%, во 2022 година достигнува 13,9%, во првиот квартал од 2023 изнесува 17,2%, а во третиот квартал е 12%.
Италија, која исто така беше во должничка криза пред повеќе од една деценија, во периодот од 2014 до 2019 година бележи континуиран пад на цените на становите. Во 2021 и 2022 година има раст од 2,5% и 3,8% соодветно, но веќе во 2023 година цените како да оладуваат и во третиот квартал има минимален раст од 1,8%.
Германија, која во моментот се соочува со економска криза, тоа го чувствува и на пазарот на недвижности. Во третиот квартал од минатата година, цените на становите бележат пад од дури -10,2%. Падот континуирано трае од четвртиот квартал во 2022 година (-3,6%) и постојано се интензивира. Интересно е дека 2022 година започнала многу оптимистички за цените на недвижностите со раст од дури 11,6% во првиот квартал. Ценовниот бум во Германија всушност трае од 2016 година, кога изнесува 7,5%.
Пазарот на недвижности во Австрија се држи подобро од германскиот, но и тој е во негатива од -2,2% во третиот квартал на 2023. Тоа е втор квартал со ценовен пад, додека во претходниот период има континуира раст на цените на становите, кој во 2022 година изнесува 11,4%, во 2021 година е 12,4%, во 2020 е 7,7%, а во 2014 година бил 3,5%.
Словенија досега е во најдобра кондиција, со раст на цените на становите во третиот квартал на 2023 година од 5,7%. Но, гледано наназад, тоа е сепак помал раст од 2022 година кога во третиот квартал изнесуваше 15,2%. Цените на недвижностите во Словенија поинтензивно растат од 2021 година (11,5%), додека во претходните години растот бил најголем во 2018 година (8,7%). Во 2014 година имало ценовен пад од 6,6%.
Податоците на Хрватската народна банка покажуваат дека во Хрватска на крајот од 2023 година е регистриран раст на цените на недвижностите од 10,9%. На крајот од 2022 година, овој раст е уште поизразен и изнесува 17,3%. Цените во Хрватска го започнуваат нагорниот тренд на крајот од 2017 година со раст од 7,6%, додека во претходниот период биле во негатива.
Србија на крајот од 2023 година исто така бележи оладување на пазарот на недвижности со ценовен раст од само 5,7%. Во последниот квартал од 2022 година цените пораснале за 15,1%, а во истиот период во 2021 година за 11,84%. Србија бележи непрекинат раст на цените на објектите за домување.
Македонија, исто така, бележи рекорден раст на цените на недвижностите во последните три години. На крајот од 2021 година тој изнесува 11,3%, од 2022 година рекордни 20,5%, а на крајот од 2023 година се намалува на 7,0%. Во годините претходно, цените на становите имаат годишен раст не поголем од 3,5%, а во последниот квартал од 2017 година официјалната статистика регистрира и пад од -0,3%.
Статистиката дефинитивно покажува дека ниту еден ценовен раст на пазарот на недвижности не е одржлив на долг период, не барем со толкави стапки на раст какви што се во последните три години во Македонија. Исто така, прашање е и дали македонскиот пазар на недвижности може да биде исклучок од состојбите на европските пазари, односно можеби прашање на време е кога надолните трендови од ЕУ ќе се рефлектираат и на пазарите на земјите во регионот.
Анализи
Нафтата скокна над 109 долари, берзите во пад поради стравувањата околу Ормутскиот теснец
Американските и светските берзи денеска се соочуваат со пад, додека цените на нафтата нагло пораснаа поради новите изјави на американскиот претседател Доналд Трамп поврзани со ситуацијата околу Ормутскиот теснец и конфликтот со Иран.
Цената на нафтата „брент“ порасна за повеќе од 3 проценти и надмина 109 долари за барел, откако Трамп во интервју за „Фокс њуз“ изјави дека САД немаат потреба Ормутскиот теснец да остане отворен, иако глобалните енергетски резерви брзо се намалуваат. Подоцна, по разговорите со кинескиот лидер Си Џинпинг во Пекинг, Трамп изјави дека и двете страни сакаат конфликтот со Иран да заврши.
Поради растот на цените на нафтата, американските берзански фјучерси забележаа пад, при што технолошкиот индекс Насдак-100 се намали за повеќе од 1 процент. Меѓу најпогодените беа акциите на компаниите од секторот за чипови, кои претходните денови бележеа силен раст.
Во меѓувреме, приносот на 10-годишните американски државни обврзници се искачи над 4,5 проценти, што повторно ги засили стравувањата од инфлација поради повисоките цени на енергенсите.
Падови беа регистрирани и на азиските пазари. Јужнокорејскиот индекс Коспи загуби повеќе од 6 проценти, додека јапонскиот Никеи 225 исто така ослабе поради растот на производствените цени во април, предизвикан од поскапувањето на нафтата и нафтените деривати.
Инвеститорите внимателно ги следат и случувањата во Велика Британија, каде што расте притисокот врз британскиот премиер Кир Стармер. Приносите на британските државни обврзници пораснаа, а британската фунта ослабе во однос на доларот.
Анализи
Цената на златото под зголемен продажен притисок
Цената на златото забележа пад во текот на последното дневно тргување, потврдувајќи пробивање под помалата нагорна тренд-линија на краток рок, покажува најновата анализа на Economies.com.
Според аналитичарите, овој технички сигнал укажува на зголемен продажен притисок и слабеење на позитивниот моментум кој претходно го поддржуваше движењето на цената.
Падот доаѓа и по пробивањето под 50-периодниот едноставен подвижен просек, што дополнително го засилува негативниот притисок врз златото и ги зголемува шансите за натамошни загуби на краток рок.
Во меѓувреме, индикаторите за релативна сила продолжуваат да испраќаат негативни сигнали, и покрај тоа што пазарот веќе навлегува во зона на силна препродаденост.
Аналитичарите оценуваат дека тоа укажува на продолжена доминација на продавачите врз движењето на цената на златото.
Анализи
Ова се 50-те најголеми банки во САД според вкупната актива
Две американски банки забележаа двоцифрен раст на активата во четвртиот квартал од 2025 година, што доведе до значајни промени на листата на најголеми банки во Соединетите Американски Држави според вкупната актива.
Шпанската банкарска група „Банко Сантандер“ на 3 февруари објави дека постигнала договор вреден 12,23 милијарди долари за преземање на „Вебстер Фајненшл Корпорејшн“. Станува збор за трета најголема банкарска аквизиција во САД од 2010 година наваму и прво преземање на малопродажна банка во Америка од страна на „Сантандер“ по речиси 17 години.
Според анализата на „Ес енд Пи Глобал Маркет Интелиџенс“, активата на „Сантандер Холдингс УСА“ е зголемена за 84,07 милијарди долари за да се вклучи планираното преземање, што резултирало со квартален раст од 47,9 проценти. Со тоа, банката се искачила на 19. место меѓу најголемите американски банки според актива, од 30. место во претходниот квартал.
Финансиско-технолошката компанија „СоуФај Технолоџис“ исто така забележала силен раст. Нејзината вкупна актива пораснала за 11,8 проценти во четвртиот квартал, што претставува втор најголем раст меѓу 50-те најголеми американски банки и ѝ овозможило за првпат да влезе на листата.
Растот бил поттикнат од зголемување на кредитното портфолио за 3,1 милијарда долари, како и дополнителни околу 1,7 милијарди долари во готовина, готовински еквиваленти и инвестициски хартии од вредност, изјавил финансискиот директор на компанијата, Кристофер Лапоинт.
Според податоците на „Маркет Интелиџенс“, 50-те најголеми американски банки на 31 декември 2025 година имале вкупна актива од 25,580 билиони долари.
Во последниот квартал, овие банки пријавиле раст на активата од 186,20 милијарди долари, при што 38 институции забележале зголемување. За споредба, во четвртиот квартал од 2024 година, тогашните 50 најголеми банки забележале пад на активата од 436,75 милијарди долари.
Најголем дел од тој пад се однесувал на трите најголеми банки — „Џеј Пи Морган Чејс“, „Бенк оф Америка“ и „Ситигруп“.
Во четвртиот квартал од 2025 година, вкупната актива на четирите најголеми американски банки се намалила за 26,85 милијарди долари, односно за 0,2 проценти на квартално ниво.
„Џеј Пи Морган Чејс“, која останува најголема банка во САД со актива од 4,425 билиони долари, пријавила пад на активата од 135,31 милијарда долари или 3 проценти во споредба со претходниот квартал.
Од друга страна, „Велс Фарго“ забележала најголем раст меѓу четирите најголеми банки, со зголемување на активата од 85,70 милијарди долари, односно 4,2 проценти.
„Ситигруп“ остварила раст на активата од 14,73 милијарди долари или 0,6 проценти, додека „Бенк оф Америка“ ја зголемила активата за 8,02 милијарди долари, што претставува раст од 0,2 проценти.
Акциите на четирите најголеми банки паднале по објавувањето на резултатите за четвртиот квартал од 2025 година. Аналитичарите како главни причини ги наведуваат притисокот по повикот на американскиот претседател Доналд Трамп за ограничување на каматните стапки на кредитните картички, како и промените во позиционирањето на инвеститорите.
Аналитичарите на инвестициската компанија „Џефрис“ очекуваат продолжување на консолидацијата во банкарскиот сектор, поттикната од поволна регулаторна средина, банки кои сакаат да го зголемат обемот на работењето и растечки трошоци со кои се соочуваат помалите институции.
Според нив, доколку не дојде до значителни макроекономски промени, поволниот период за банкарски спојувања и преземања би можел да продолжи до конгресните избори во 2026 година, а да заврши по претседателските избори во 2028 година.
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во ТТК Банка АД Скопје
-
Кариерапред 2 месециАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 1 месецИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Интервјуапред 2 месециИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје
-
Банкипред 2 месециАЛТА Банка го продолжи промотивниот период до 30 јуни 2026 година за најповолниот потрошувачки кредит на македонскиот пазар
-
Останатопред 1 месецУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Останатопред 2 месециСобраниската Комисија го одобри предлогот за зголемување на пензиите за 1.000 денари



