Разговараме со Марија Ристовска, проектен менаџер во Асоцијацијата за е-трговија на Северна Македонија, која ќе сподели повеќе детали за новата регионална платформа за е-трговија – Ecommerce4all.eu. Оваа платформа, која неодамна беше официјално комплетирана, веќе има големо значење за пазарите во ЦЕФТА регионот, обезбедувајќи корисни информации и ресурси за сите заинтересирани за онлајн продажба и купување. Достапна на седум јазици и со обемен опфат на теми, Ecommerce4all.eu има за цел да ги зајакне е-трговците и да ја олесни нивната работа низ различни пазари.

Преку ова интервју ќе откриеме кои се главните придобивки од платформата, како е создадена и што може да понуди на сегашните и идните е-трговци и е-купувачи, како и кои се предизвиците што ги надминале за време на процесот на реализација.

Банкарство: Мора да признаеме дека ова е една од ретките веб платформи кај нас која е посветена на зајакнување на регионот, во овој случај зајакнување на регионалната е-трговија. Aјде накратко да ја објасниме ecommerce4all.eu – што може да се најде на неа и кои се бенефитите од платформата?

Марија Ристовска: Да, www.ecommerce4all.eu пред некое време беше целосно комплетирана и сега е достапна за сите кои сакаат повеќе да ја запознаат е-трговијата во 7-те пазари на CEFTA: Македонија, Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Албанија, Косово и Молдавија. Платформата овозможува  да се запознаете so начините за креирање и водење на е-продавница, регулативите кои важат во CEFTA пазарите, да се запознаете со регионалните успешните еCommerce приказни, да најдете информации за е-плаќањата, информации за сите курирски служби на овие пазари и многу други корисни информации, податоци и документи поврзани со е-трговија.

Земено сè заедно, www.ecommerce4all.eu е првата регионална веб платформа која дава целосен и детален преглед во регионалната е-трговија. Поделена е во 6 модули, кои ги обратуваат најважните сегменти за правилно водење на бизнис во е-трговијата. Секој од модулите: „Податоци за е-трговија“, „Регулатива во е-трговија“, „Успешни приказни“, „Е-плаќање“, „Достава“ и „Регионален Беџ за доверба“ се креирани да послужат како појдовна точка во работењето во е-трговијата и да им дадат подобар увид на сегашните и идните е-трговци, но и е-купувачите, во работите кои тие ги или не ги знаеле. Но, она што е уште поважно за двете категории на корисници на платформата (е-трговци и е-купувачи) е што покрај информации за сопствениот пазар, можат да дознаат и многу информации и за останатите пазари од регионот, кои се преведени на англиски јазик. 

Банкарство: Колку време ја подготвувавте платформата и кој сè беше вклучен во нејзиното создавање?

Марија Ристовска: Целосната реализација на платформата – од истражување, прибирање на информации, развој, оптимизирање, преведување на 7 јазици и сè останато што следува со креирање на еден комплексен проект – траеше 2 години и во неа беа беа вклучени регионални асоцијации за е-трговија и организации кои синхронизирано работеа во нејзиното создавање. Со проектна поддршка на Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ), ние, Асоцијацита за е-трговија на Македонија го имплементиравме овој проект во заедничка корелација со: eCommerce Asocijacija Srbije, Asocijacija za internet trgovinu “eComm” u Bosni i Hercegovini, Albanian E-commerce Association, 

eCommerce Association in Bosnia and Herzegovina, STIKK, Privredna Komora Crne Gore и AmCham Moldova. 

Во креирањето на платформата детално ги разгледувавме и обработувавме проблемите и препреките со кои се соочуваат е-трговците, е-купувачите и сите тие кои сакаат да започнат бизнис во е-трговија и заедно со останатите асоцијации и организации создадовме платформа која дава преглед во многу од сегментите кои ја сочинуваат е-трговијата.  

Банкарство: Често е-трговците и тие што сакаат да станат е-трговци имаат проблем со наоѓање на релевантни информации и податоци за домашниот пазар, но уште потешко за регионалните пазари. Како на нив може ecommerce4all.eu да им помогне во овој случај? 

Марија Ристовска: Она што го нуди www.ecommerce4all.eu за сегашните и идните е-трговци е голем број на релеванти податоци, информации и ресурси за домашната е-трговија во секој пазар поединечно. Кога зборуваме за податоци, мислиме на интерактивни графици кои прикажуваат корисни податоци кои се поделени во 5 секции: „Бизнис факти“, „Индикатори за подготвеност за е-трговија“, „Користење на интернет, е-купувачи и дигитални вештини“, „Категории на онлајн купување“ и „Интернет активности“. 

Исто така, на веб платформата се достапни и над 50 закони, прирачници, документи и ресурси поврзани со е-трговија на CEFTA пазарите. Потоа, може да најдат информации за банките кои што нудат имплементација на платежен процесор, информации за безбедноста и процесите при е-плаќање, информации за правилно постапување при увоз и извоз, достапните компании за достава, нивните информации, услуги и цени на услугите. 

Но, она што е поважно за е-трговците кои планираат регионално проширување на својот бизнис, е тоа што сите овие информации може да ги најдат и за пазарот на кој го планираат тоа проширување. На пример, е-трговец од Македонија кој планира регионално проширување во Србија или Босна и Херцеговина, може да ги види регулативите за е-трговија кои важат во тие пазари, може да одберат со која банка или организација ќе соработуваат за да го имплементираат својот платежен процесор, со која курирска служба ќе соработуваат, кои производи најмногу се трошат на избраниот пазар, колкава е куповната моќ на е-купувачите и колку често тие купуваат и многу други информации со кои подетално ќе се запознаат со пазарот и полесно ќе се пригодат на условите на тој пазар. 

Банкарство: Но, тука мора да ги споменеме и е-купувачите, кои исто така имаат проблем во наоѓање на информации особено во ситуации на онлајн измами и заштита на своите потрошувачки права. Што на нив може да им понуди ecommerce4all.eu? 

Марија Ристовска: Често до нас како Асоцијација за е-трговија на Македонија стигнуваат дописи и поплаки од измамени купувачи при купување онлајн (најчесто од социјални мрежи и од нерегистрирани е-трговци). И онлајн купувачите кои биле измамени често не знаат како можат да ги остварат своите прават или кон кој надлежен орган да се обратат. Но, исто така, голем број од е-купувачите не се запознаени со соствените права кога купуваат онлајн. На пример, не се запознаени со максималниот број на денови за испорачување на претходно нарачан производ, кој е максималниот број на денови за враќање на производ и враќање на средства, кој ги сноси трошоците за враќање на производ и тн. Поради тоа, на www.ecommerce4all.eu создадовме прирачник: „Заштита на правата на потрошувачите во С. Македонија” кој е наменет за онлајн купувачите и во кој тие можат да најдат информации за тоа каде да се обратат при случај на онлајн измама, кој врши надзор на работата на е-трговците, како да ја проверат веродостојноста на е-трговците, на што треба да внимаваат кога купуваат онлајн, кои се роковите во кои можат да вратат производ и многу други информации кои се однесуваат само за нив. Покрај овие информации, тие можат подетално да се запознаат со процесот на е-плаќање и да добијат увид во безбедноста на онлајн трансакциите и воедно, можат да се запознаат и со процесот на отворање на е-продавница, доколку се заинтересирани да започнат со онлајн продажба.

Банкарство: Сигурно секој пазар има свој highlight во е-трговијата. Кој е highlight-от за македонскиот пазар според податоците кои се достапни на платформата? 

Марија Ристовска: Тоа што податоците на Светска банка го покажаа и на кои што сме особено горди е тоа што во рангирањето за “Ease of doing business rank” односно за тоа колку е лесно да се води бизнис на одреден пазар и каква е климата за водење на бизнис, Македонија е рангирана на #17 место, односно е најповолен пазар за водење бизнис во регионот. Исто така, вкупната стапка на данок и придонес (% од добивката) е најдобра во Северна Македонија во однос на останатите ЦЕФТА пазари.