Македонските пензиски фондови продолжуваат да акумулираат значителен финансиски капитал, при што последните објавени податоци на Агенцијата за супервизија на капитално финансирано пензиско осигурување покажуваат дека вкупната нето вредност на средствата во задолжителните и доброволните пензиски фондови достигнала приближно 223,4 милијарди денари.

Според состојбата објавена за 6 октомври 2026 година, задолжителните пензиски фондови управувале со 217,99 милијарди денари, додека нето средствата во доброволните пензиски фондови изнесувале 5,41 милијарди денари. Пресметано во евра, станува збор за приближно 3,63 милијарди евра акумулирани во рамките на капитално финансираното пензиско осигурување.

На 7 октомври, според податоците на МАПАС, задолжителните пензиски фондови имале 643.160 членови, додека доброволните пензиски фондови броеле 37.789 членови. Овие бројки не претставуваат број на единствени лица во целиот систем, бидејќи дел од граѓаните можат истовремено да членуваат во задолжителен и во доброволен пензиски фонд.

Акумулираните средства ја потврдуваат сè поважната улога на пензиските фондови во финансискиот систем. За разлика од класичните банкарски депозити, средствата во пензиските фондови се инвестираат со долгорочен хоризонт, а нивната вредност зависи од уплатените придонеси, остварените инвестициски резултати, трошоците и другите движења во портфолијата.

За споредба, вкупните депозити во македонскиот банкарски сектор на крајот од јуни 2026 година изнесувале 677,06 милијарди денари. Иако станува збор за различни категории средства и различни датуми на мерење, споредбата покажува дека пензиските фондови управуваат со капитал кој по големина одговара на приближно една третина од вкупната депозитна база на банките.

Ваквата концентрација на долгорочни финансиски средства го отвора и прашањето за нивното влијание врз развојот на домашниот пазар на капитал. Пензиските фондови имаат можност да придонесат за поголема институционална побарувачка за инвестициски инструменти, но нивните вложувања мора да бидат усогласени со законските ограничувања, потребата од диверзификација и обврската за заштита на интересите на членовите.

За граѓаните, најважно е редовно да ја следат состојбата на својата индивидуална пензиска сметка и остварените приноси во подолг временски период, бидејќи краткорочните пазарни движења не даваат целосна слика за успешноста на долгорочното пензиско инвестирање.

Денешниот редакциски преглед на Bankarstvo.mk ги издвојува најважните потврдени финансиски информации достапни при утринската подготовка на пакетот. Во фокусот се растот на банкарскиот сектор, новите податоци за пензиските фондови, промените во раководството на НЛБ Банка и показателите што ја отсликуваат состојбата на македонската економија.

1. Македонските банки управуваат со речиси 955 милијарди денари

Банкарскиот сектор на крајот од јуни 2026 година достигнал вкупна актива од 954,94 милијарди денари, што претставува годишен раст од приближно 11,2 проценти. Истовремено, кредитната активност се зголемила за околу 13 проценти, додека добивката во првата половина од годината се намалила за 8,4 проценти.

2. НЛБ Банка со продолжување на мандатите на двајца членови на Управниот одбор

Народната банка издала претходни согласности за повторно именување на Кирил Бухов и Драгиша Тадиќ во Управниот одбор на НЛБ Банка Скопје. Новите четиригодишни мандати ќе започнат во јануари 2027 година, со што се обезбедува продолжување на нивниот ангажман во раководната структура на банката.

3. Пензиските фондови управуваат со 223,4 милијарди денари

Последните објавени податоци на МАПАС покажуваат дека нето средствата во задолжителните и доброволните пензиски фондови достигнале приближно 3,63 милијарди евра. Ова ја потврдува значајната улога на капитално финансираното пензиско осигурување во акумулацијата на долгорочен финансиски капитал.

4. Конечните податоци покажуваат повисока вредност на БДП за 2024 година

Државниот завод за статистика објави дека конечната номинална вредност на БДП во 2024 година изнесувала 1.031,68 милијарди денари, што е за 67,59 милијарди денари повеќе од претходната прелиминарна проценка. Ревизијата е важна за статистичката основа врз која се пресметуваат повеќе економски и фискални показатели.

5. Расте бројот на одобренија за градење, планирани се 1.030 станови

Во август 2026 година биле издадени 333 одобренија за градење, што претставува годишен раст од 18,9 проценти. Во рамките на одобрените проекти е предвидена изградба на 1.030 станови, што претставува важен показател за потенцијалната идна понуда на станбени недвижности.

Фото: ВИ

Балтичката инвестициска групација Invalda INVL основа нов инвестициски фонд со планирана максимална вредност од 200 милиони евра, наменет за вложувања во банкарскиот сектор во Централна и Источна Европа. Инвестициската стратегија ги опфаќа земјите членки на Европската Унија, но и земјите кандидатки за членство, што ја вклучува и Северна Македонија во потенцијалниот географски опфат на фондот.

Новиот фонд, именуван INVL European Banking Opportunities Fund, ќе инвестира во капиталот на банките преку стекнување мнозински или малцински сопственички удели, како и преку учество во докапитализација на банкарските институции.

Правилата за работење на затворениот инвестициски фонд, наменет за информирани инвеститори, беа одобрени од Банката на Литванија на 8 октомври 2026 година, додека официјалното соопштение за неговото основање беше објавено на 9 октомври.

Банкарскиот сектор во регионот нуди можности за раст

Од INVL посочуваат дека економиите и банкарските системи во Централна и Источна Европа имаат значителен потенцијал за понатамошен развој, но дека недостигот од капитал претставува една од пречките за забрзување на нивниот раст.

„Економиите и банкарскиот сектор во Централна и Источна Европа растат побрзо отколку во Западна Европа, но сè уште им недостига капитал. Гледаме можности за инвестирање под привлечни услови, каде што како долгорочен акционер можеме да придонесеме за растот на банките“, изјави Витаутас Плункснис (Vytautas Plunksnis), раководител на секторот за приватен капитал во INVL.

Инвестицискиот пристап на фондот се темели на долгорочно сопственичко учество во банките, со цел поддршка на нивниот развој и создавање дополнителна вредност.

Македонија во потенцијалниот инвестициски опфат

Особено значаен аспект на новиот фонд е фактот што неговата инвестициска стратегија не е ограничена само на земјите членки на Европската Унија, туку ги опфаќа и државите кандидатки за членство.

Со оглед на тоа што Северна Македонија има статус на земја кандидат за членство во ЕУ, домашниот банкарски сектор географски се вклопува во инвестицискиот опфат на фондот.

Тоа потенцијално отвора простор за интерес од страна на меѓународни инвестициски фондови за капитални вложувања, преземање сопственички удели или учество во докапитализација на банки на македонскиот пазар.

Сепак, од Invalda INVL засега не е соопштено дека се разгледува конкретна инвестиција во Северна Македонија, ниту се наведени банки од земјава како потенцијални инвестициски цели.

Минимално вложување од 500.000 евра и инвестициски хоризонт до 10 години

Според објавените информации, минималниот износ за вложување во фондот изнесува 500.000 евра, додека неговата планирана максимална големина е 200 милиони евра.

Основниот рок на работење на фондот е шест години, со можност за продолжување за дополнителни четири години.

Инвестициските удели ќе се дистрибуираат преку брокерската компанија INVL Financial Advisors, која работи под брендот INVL Šeimos biuras во Литванија, односно INVL Family Office во Латвија и Естонија.

Според Аста Јоваишиене (Asta Jovaišienė), раководителка на INVL Family Office, фондот претставува можност приватните инвеститори да учествуваат во инвестициски трансакции кои вообичаено се резервирани за институционалните инвеститори.

Таа нагласува дека станува збор за вложувања наменети за инвеститори кои се подготвени да прифатат повисоко ниво на ризик.

Првата фаза од прибирањето капитал за фондот се планира да биде завршена до крајот на 2026 година.

INVL веќе има значајни инвестиции во банкарскиот сектор

Групацијата Invalda INVL има повеќе од три децении искуство во финансискиот сектор, вклучително и во сопственички инвестиции во банки.

Заедно со еден од своите инвестициски фондови, Invalda INVL поседува повеќе од 14% од акциите во maib, најголемата банка во Молдавија. Во партнерство со Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) и инвестициската компанија Horizon Capital, нивното заедничко сопственичко учество надминува 38%.

Групацијата е и најголем акционер во литванската банка Artea, поранешна Šiaulių bankas, со сопственички удел од речиси 20%.

Според податоците објавени од INVL, од 2018 година, кога инвестициски конзорциум стана најголем акционер во maib, до крајот на 2025 година, вкупните средства на банката се зголемиле повеќе од трипати, додека кредитното портфолио пораснало за 3,6 пати.

Во истиот контекст, од влезот на Invalda INVL во сопственичката структура на Artea во 2015 година до крајот на 2025 година, средствата на оваа банка се зголемиле за 3,7 пати, а кредитното портфолио за 4,8 пати.

Овие резултати, според групацијата, го илустрираат нејзиниот пристап кон долгорочно инвестирање и поддршка на растот на финансиските институции.

Повеќе од 2,3 милијарди евра средства под управување и надзор

INVL е еден од водечките менаџери на алтернативни инвестиции во балтичкиот регион.

Групацијата Invalda INVL управува или има под надзор средства во вредност од повеќе од 2,3 милијарди евра, распределени во различни инвестициски категории, вклучувајќи приватен капитал, недвижности, обновливи извори на енергија, земјоделско и шумско земјиште и приватен долг.

Дополнително, групацијата обезбедува услуги за управување со семеен капитал, управување со пензиски фондови и инвестирање во фондови на трети страни.

Со основањето на INVL European Banking Opportunities Fund, групацијата го проширува своето присуство во банкарскиот сектор на Централна и Источна Европа, насочувајќи се кон пазари на кои препознава потенцијал за раст и потреба од дополнителен капитал.

За македонскиот банкарски сектор, формирањето на фондот претставува развој што вреди да се следи, особено во контекст на можностите за привлекување меѓународен инвестициски капитал. Дали Северна Македонија ќе стане дел од неговите конкретни инвестициски активности, ќе зависи од идните одлуки на фондот.

Извор: Invalda INVL – официјално соопштение објавено преку GlobeNewswire, 9 октомври 2026 година.