Анализи
Поевтинува услугата плаќање со картичка во продавница – ќе плаќаат ли трговците пониски провизии кон банките?
Ќе се намалат провизиите што ги плаќаат трговците кон банките кога граѓаните во продажната мрежа плаќаат со картичка!? Новиот Закон за платежни услуги и платни системи им наложи на банките и на другите платежни институции од 01 јануари 2023 година да ги сведат заменските надоместоци што се пресметуваат и наплатуваат меѓу давателите на платежни услуги на максимум 0,2% од вредноста на извршената трансакција со дебитна картичка и на максимум 0,3% од вредноста на трансакцијата со кредитна картичка.
Ова практично значи драстично пониско ниво на надоместоци од тие што досега ги наплаќаа банките како interbanking fee, односно како надоместок за извршување и процесирање на плаќањето со платежни картички, а кои во просек достигнуваа и до 1,68%.
Според последните статистички податоци на Народната банка на Република Северна Македонија од областа на платежната статистика, висината на надоместоците кои банките и другите обезбедувачи на платежни услуги ги наплаќаат од трговците на продажни места во земјава во 2021 година за картични трансакции се движеле од 0,75% до 1,68% во зависност од видот на дејноста на трговецот. Просекот за сите видови трговски дејности во 2021 година изнесува 1,19%. Споредено со годините претходно, веќе постои надолен тренд – просечното ниво на надоместокот во 2020 година изнесува 1,21%, а во 2019 година бил на ниво од 1,20%.
Највисока провизија, од дури 3,04%, банките им наплаќаат на трговците што вршат електронска трговија и чиј годишен промет е од 1 милион до 10 милиони денари. Тие со промет до 1 милион денари имаат провизија од 2,81%. Најниска е провизијата што ја наплаќаат банките од бензинските станици со годишен промет над 50 милиони денари – во просек изнесува 0,64%. Гледано по дејности, бензинските станици генерално плаќаат најниски вкупни провизии кон банките за картични трансакции – во 2021 година изнесуваат 0,75%. Највисоки вкупни надоместоци, пак, банките им пресметуваат на државните институции и на компаниите што нудат игри на среќа, 1,67%, односно 1,66%.
Кои трговци плаќале највисоки провизии кон банките во 2021 година за наплата со платежни картички од граѓаните?
Државни институции – 1,67%
Игри на среќа – 1,66%
Јавни и комунални дејности – 1,48%
Угостителство и туризам – 1,52%
Изнајмување превозни средства – 1,39%
Кога ќе се споредат овие надоместоци со максимално пропишаните во новиот Закон, излегува дека банките ќе треба драстично да ги скратат овие провизии, што секако ќе влијае и на висината на нивните приходи по овој основ. Дали тоа ќе ја намали цената на производите или пак само ќе ги растоварат трговците од дел од актуелните давачки, останува да се види по 1 јануари следната година.
Кои провизии се ограничуваат?
Законодавецот предвидел дека во категоријата заменски надоместоци спаѓаат секакви „договорени надоместоци, вклучително и нето компензации, кои имаат идентичен предмет или ефект како и заменскиот надоместок и кои давателот на платежните услуги што издава платен инструмент заснован на картичка ги прима од картичната платежна шема, од давателот на платежни услуги што врши прифаќање платежни трансакции засновани на картички или од кој било посредник при извршување платежни трансакции засновани на картички или активности поврзани со трансакциите“.
Одредбите од овој член не се применуваат на платежни трансакции со деловни платежни картички, повлекување готовина преку банкомат или непосредно на шалтерите на давателот на платежните услуги и на платежни трансакции засновани на картички издадени од тристрана картична платежна шема.
Надоместоци кои банките и другите обезбедувачи на платежни услуги ги наплатуваат од трговците во зависност од дејноста и висината на годишниот промет остварен со платежни картички (во %)
Анализи
Трошоците за живот поскапени за 3,2 проценти за една година!
Инфлацијата мерена преку индексот на трошоците на животот во јануари 2026 година, во однос на декември 2025 година, е намалена за 0,7%, додека цените на мало бележат пад од 2,7%, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика.
На годишно ниво, трошоците на живот во јануари 2026 година во однос на јануари 2025 година бележи зголемување од 3,2 %, а индексот на цените на мало се покачил за 1,2% во споредба со јануари 2025 година.
Месечниот пад на инфлацијата е резултат на значително поевтинување кај транспортот (-9,3%), како и намалување на цените во групите информации и комуникации (-1,6%), рекреација, спорт и култура (-1,5%), облека и обувки (-1,2%) и лична нега и разновидни услуги (-0,5%).
Истовремено, зголемување на трошоците е забележано кај домувањето и енергенсите (+1%), покуќнината (+1%), рестораните и хотелските услуги (+0,7%), како и кај образованието и алкохолните пијалаци (+0,1%).
На годишна основа, најголем раст на цените е регистриран кај покуќнината и апаратите за домаќинство (5,8%), храната (5,5%) и алкохолните пијалаци (5,3%). Кај индустриските прехранбени производи цените се зголемени за 4,8%, а кај земјоделските производи за 3,2%.
Од јануари 2026 година, Државниот завод за статистика започна со примена на новата европска класификација ECOICOP 2, усогласена со стандардите на Евростат и Обединетите нации, без промени во методологијата на пресметка на индексите.
Фото: ВИ
Анализи
БУМ НА ПАЗАРОТ НА НЕДВИЖНОСТИ: Квадратот стигна до 3.000 евра – дали купувањето стан стана луксуз?
Пазарот на недвижности во Македонија продолжува со силен раст – во последниот квартал од 2025 година се изградени и регистрирани 1.004 нови станови, што е за 159 повеќе од претходниот квартал, покажуваат податоците од Регистарот на цени и закупнини. Истовремено, цените на недвижностите бележат раст од 25% на годишно ниво.
Во Агенцијата за катастар се евидентирани и 27.522 листови за предбележување градба, што укажува на значителен број нови објекти кои допрва ќе влезат на пазарот, дополнително засилувајќи ја градежната активност.
Највисоката цена по квадратен метар е регистрирана во општина Центар, каде што стан од 83 квадратни метри е продаден по цена од 182.404 денари за квадрат (околу 3.000 евра). Најголем број станови се продадени во Аеродром – вкупно 304, додека најмногу куќи се продадени во Битола (91). Продажбата на деловни простории е најизразена во Центар, земјоделско земјиште и шуми најмногу се тргувале во Куманово, а градежно земјиште во Ѓорче Петров.
Во четвртиот квартал се реализирани вкупно 9.283 трансакции со недвижности, од кои 6.230 купопродажби и 3.053 договори за закуп. Најголем обем на трансакции е регистриран во Центар, Аеродром и Штип.
Податоците на Народната банка потврдуваат дека цените на недвижностите во последниот квартал од 2025 година пораснале за 25% на годишно ниво, додека Државниот завод за статистика бележи 304 одобренија за градење во ноември, за изградба на 761 стан, најмногу во Скопскиот регион.
Сите индикатори упатуваат дека побарувачката за станбен простор останува висока, а ценовниот тренд и понатаму е нагорен, особено во Скопје и поголемите урбани центри.
Анализи
Крај на СМС кодовите за онлајн плаќања: што се менува за корисниците?
Од 1 март стапуваат на сила измените во регулативата за силна автентикација при онлајн плаќања со платежни картички, со кои повеќе нема да биде дозволено трансакциите да се потврдуваат со код испратен преку СМС-порака.
Оваа промена е дел од усогласувањето со европските безбедносни стандарди, чија цел е зголемување на заштитата при електронските плаќања, но воедно наметнува обврска за банките да воведат нови начини на автентикација на корисниците.
Наместо СМС-код, банките ќе треба да понудат алтернативни решенија за потврда на онлајн плаќањата – најчесто преку мобилните банкарски апликации, биометриска автентикација или други безбедносни дигитални механизми.
Засега, само Комерцијална банка и НЛБ Банка јавно информираа на кој начин ќе се одвива новиот процес на автентикација за нивните клиенти, додека останатите банки сè уште немаат објавено детални информации за решенијата што ќе ги применуваат.
Иако промената има за цел повисоко ниво на безбедност, таа несомнено ќе има влијание врз корисничкото искуство, особено кај корисниците кои не користат мобилно банкарство или не се навикнати на ваков тип дигитална потврда на плаќањата.
Банките во наредниот период ќе имаат клучна улога навремено да ги информираат и едуцираат клиентите, со цел транзицијата кон новиот начин на автентикација да помине без застои и проблеми при онлајн плаќањата.
-
Продуктипред 2 месециХалки картичка за деца – прва платежна картичка за деца на македонскиот пазар
-
Банкипред 2 месециФатих Шахбаз е нов главен извршен директор на Халкбанк АД Скопје
-
Банкипред 2 месециКомплетиран новиот Управен одбор на НЛБ Банка Скопје: Значајна пресвртница на патот кон стабилност и стратешки раст
-
Интервјуапред 2 месециИднината на пензиите во Македонија – разговор со Иван Стојановиќ од КБ Прво
-
Интервјуапред 2 месециFinSight со Слободан Трендафилов (ССМ): Што ако минималната плата не се зголеми до Нова година?
-
Интервјуапред 1 месецСлавески за FinSight: Пониски провизии и повеќе бесплатни услуги за граѓаните од следната година
-
Кариерапред 2 месециИуте Македонија вработува Специјалист за плаќања
-
Банкипред 2 месеци„Digital first“- нова функционалност на НЛБ Банка





