Анализи
Дали заврши времето на евтини потрошувачки кредити? Каматите се движат кон нивото од 2015 година!
Полека, но сигурно се губи атрактивноста на потрошувачките кредити на банките како „куповна моќ“ на граѓаните за задоволување на некакви желби и потреби од секојдневието. Дефинитивно веќе не е време на примамливи каматни стапки, кои ги правеа потрошувачките кредити „евтино“ решение за обезбедување финансиски средства за некое патување, опремување на домот, школување… Дали времето на „евтините“ потрошувачки кредити дефинитивно заврши или пак ова е само привремен тренд наметнат од инфлаторните притисоци на пазарите?
Тешко е да се прогнозира бидејќи проекциите и изјавите од највисоките монетарни кругови постојано се менуваат. Иако се очекуваше есенва да запре растот на инфлацијата и на референтните каматни стапки, се чини повторно се појавија песимистички сценарија.
Каматните стапки на денарските кредити во Македонија се во постојан раст од декември 2021 година, а на потрошувачките кредити од декември минатата година, иако може да се забележи дека нагорниот тренд практично започнал уште во декември 2020 година. Со мали осцилации, каматите на денарските потрошувачки кредити без валутна клаузула, на пример, од крајот на 2020 година се во зона на раст.
Банкарство.мк ги анализираше каматните стапки на потрошувачките кредити од 2015 година досега, а анализата покажа неколку интересни факти.
Нашата анализа на движењето на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула, врз основа на податоците од Народната банка достапни до 2015 година, покажа дека актуелните каматни стапки се движат кон нивото од 2015 година, кое за овој период од осум години било највисоко. Во септември 2015 година, оваа каматна стапка имаше свој максимум и изнесуваше 6,87%. Оттогаш почнува да паѓа и најниско ниво достигнува во декември 2020 година (5,16%), потоа уште едно во декември 2021 година (5,05%) и повторно во декември 2022 година (5,05%). За шест месеци оваа година бележи најголем раст во споредба со останатите години. Во 2021 година за шест месеци пораснала од 5,16% на 5,22%. Во 2022 година за шест месеци пораснала од 5,05% на 5,22%. А, во 2023 година за шест месеци порасна од 5,05% на 6,01%.

Моментално ниво од 6,01% е веќе во зоната на каматни стапки во периодот 2015-2018 година, кога не се спуштаа под 6%.
Според податоците од Народната банка, во јуни годинава, просечната каматна стапка на вкупните кредити забележа месечен раст од 0,03 п.п. и изнесува 5,12%. На годишна основа, оваа каматна стапка е зголемена за 0,85 п.п. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити во јуни е намалена за 0,06 п.п. на месечна основа и изнесува 5,26%, додека на годишна основа бележи раст за 1,27 п.п. „Во јуни, каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата оствари минимален месечен раст од 0,01 п.п. и изнесува 5,35%. Промената во целост се должи на растот на каматните стапки на денарските кредити без валутна клаузула (за 0,03 п.п.), во услови кога каматните стапки на кредитите во странска валута се непроменети, а каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула бележат минимален пад за 0,01 п.п.. Анализирано на годишно ниво, оваа каматна стапка оствари раст за 0,31 п.п.. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити на домаќинствата овој месец изнесува 5,27% и е повисока за 0,02 п.п. на месечно ниво. Промената произлегува од повисоките каматни стапки на кредитите во странска валута и денарските кредити без валутна клаузула (за 0,36 п.п. и 0,11 п.п., соодветно), додека каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула се намалени (за 0,07 п.п.). Споредено на годишно ниво, оваа каматна е зголемена за 0,76 п.п.“, утврди Народната банка.
- 6,87% е највиското ниво на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула во последните осум години, достигнато во септември 2015 година.
- од 5,05% на 6,01% пораснаа каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула за шест месеци оваа година, што е најголем шестмесечен раст од 2015 година досега.
- 1.000 денари најмногу е зголемена месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци споредено со 2000 година.
- 18.800 денари изнесува отприлика месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка), а за останатиот период е околу 19.400 денари.
Дали потрошувачките кредити се навистина луксуз за граѓаните?
Направивме уште една дополнителна анализа за да видиме колкав издаток од месечниот буџет се потрошувачките кредити за граѓаните? Споредивме и со 2020 година и бројките покажаа дека месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци пораснала за најмногу за 1.000 денари.
Висината на месечната рата за овој кредит во 2020 година се движела околу 18.500 денари во периодот со фиксна каматна стапка, кој најчесто е за првите две години од отплатата на кредитот. По истекот на овој период, банките пресметувале променлива каматна стапка и месечната рата се движела околу 19.000 денари. Во 2023 година, месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка) се движи околу 18.800 денари, а во останатиот период со променлива каматна стапка околу 19.400 денари.
| Банка | Кредит | Каматна стапка во 2020 | Каматна стапка во 2023 | Месечна рата (2020) | Месечна рата (2023) |
| Комерцијална банка | Потрошувачки кредит до 2.000.000 МКД | нема податок | 5,7% фиксна 2 години/6,13% променлива | нема податок | 18.736 МКД /18.779 МКД |
| Стопанска банка Скопје | Потрошувачки кредит до 1.500.000 денари | нема податок | 5,80% фиксна 2 години/10,70% променлива | нема податок | 18.744 МКД /20.145 МКД |
| НЛБ банка | НЛБ потрошувачки кредит | 5,20% фиксна | 8,52% | 18.577 МКД | 19.515 МКД |
| Халк банка | Потрошувачки кредит со животно осигурување | 5,00% фиксна 2 години/7,75% променлива | 6% фиксна 2 години/10,50% променлива | 18.522 МКД /19.295 МКД | 18.800 МКД /20.086 МКД |
| Шпаркасе банка | S Plus потрошувачки кредит | 5,25% фиксна 2 години/7,55% променлива | 5,2% фиксна 2 години/6,5% променлива | 18.591 МКД /19.238 МКД | 18.578 МКД /18.707 МКД |
| УНИ банка | Потрошувачки кредит | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 18.453 МКД /19.011 МКД | 18.458 МКД /18.660 МКД |
| Стопанска банка Битола | Потрошувачки кредит за вработени во приватни фирми | 5,50% фиксна 1 година/7,24% променлива | 7,30% фиксна 1 година/10,50% променлива | 18.661 МКД /19.150 МКД | 19.166 МКД /20.086 МКД |
| ТТК банка | СМАРТ потрошувачки кредит | 4,85% фиксна 2 години/7,23% променлива | 5,20% фиксна 2 години/6,76% променлива | 18.480 МКД /19.147 МКД | 18.577 МКД /18.731 МКД |
| Силк Роуд Банка | Потрошувачки кредит | 5,20% фиксна 2 години/7,50% променлива | 5,40% фиксна 2 години/7,25% променлива | 18.577 МКД /19.223 МКД | 18.633 МКД /18.768 МКД |
| Централна кооперативна банка | Стандарден потрошувачки кредит | 4,70% фиксна за 2 години/ 5,80% променлива | 5,90% фиксна 1 година/6,90% променлива | 18.439 МКД /18.745 МКД | 18.772 МКД /19.054 МКД |
*Податоците се ориентациони и не служат за точни пресметки, кои може да се добијат само од банка.
Анализи
Златото паѓа втора недела по ред, пазарите ги следат преговорите меѓу САД и Иран
Цената на златото продолжи да паѓа и во петокот на европските пазари, при што благородниот метал се движи кон втора последователна неделна загуба. Главен притисок врз цената создава зајакнувањето на американскиот долар, додека инвеститорите внимателно ги следат преговорите меѓу Соединети Американски Држави и Иран.
Цената на златото денеска се намали за 0,75 проценти и достигна 4.507 долари за унца, откако претходниот ден забележа минимален пад и се задржа блиску до двомесечното дно.
Во текот на неделата, златото е во минус од околу 0,75 проценти, што претставува втор последователен неделен пад.
Во исто време, индексот на американскиот долар порасна за 0,1 процент и останува блиску до највисокото ниво во последните шест недели. Посилниот долар традиционално врши притисок врз златото, бидејќи го прави поскапо за инвеститорите кои користат други валути.
Дополнителна поддршка за доларот доаѓа од растот на приносите на американските државни обврзници и очекувањата дека Федерални резерви на САД би можеле повторно да ги зголемат каматните стапки до крајот на годината.
Записникот од последната седница на Федералните резерви покажал дека дел од креаторите на политиката се подготвени за дополнително заострување на монетарната политика доколку инфлацијата остане над целта од два проценти.
Според алатката FedWatch на CME Group, пазарите моментално проценуваат 40 проценти шанса за зголемување на каматите во декември, што е значителен раст во споредба со почетокот на мај.
Во меѓувреме, вниманието на инвеститорите е насочено и кон можен мировен договор меѓу Вашингтон и Техеран. Ирански медиуми објавија дека конечната верзија на договорот е усогласена со посредство на Пакистан, а американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека постојат „добри знаци“ за постигнување договор.
Американскиот претседател Доналд Трамп, исто така, изјави дека разговорите со Иран се во завршна фаза, иако прашањата за иранските резерви на ураниум и контролата врз Ормускиот Теснец остануваат главни точки на несогласување.
Аналитичарот Едвард Меир од Marex оцени дека падот на златото е директно поврзан со јакнењето на доларот и зголемените очекувања за раст на каматните стапки ширум светот.
Во меѓувреме, фондот SPDR Gold Trust соопшти дека неговите резерви со злато во четвртокот се зголемиле за 0,85 метрички тони.
Анализи
ЕУ ја намали прогнозата за раст за 2026 година, инфлацијата расте поради кризата на Блискиот Исток
Европската унија ја намали прогнозата за економски раст за 2026 година, додека инфлацијата се очекува да порасне поради конфликтот на Блискиот Исток и енергетската нестабилност.
Европскиот комесар за економија Валдис Домбровскис соопшти дека Европската комисија ја намалила прогнозата за економски раст на ЕУ за 2026 година на 1,1 отсто, додека инфлацијата се очекува да достигне 3,1 отсто во текот на годината поради војната во Иран.
„Конфликтот на Блискиот Исток предизвика голем енергетски шок, дополнително оптоварувајќи ја Европа во момент кога веќе се соочува со нестабилна геополитичка и трговска средина“, изјави Домбровскис.
Цените на фосилните горива пораснаа ширум светот како последица на војната во Иран и блокадата на Ормутскиот Теснец што ја воведе Техеран.
Новата проценка за инфлацијата е повисока за еден процентен поен во однос на ноемвриската прогноза, пренесува агенцијата DPA.
Се очекува растот на цените дополнително да го забави растот на бруто-домашниот производ. Европската комисија ја намали прогнозата за раст за 2026 година за 0,3 процентни поени за целата ЕУ — на 1,1 отсто, додека за еврозоната се прогнозира раст од 0,9 отсто.
На почетокот на месецов, Европската комисија предупреди на можност од голема енергетска криза во ЕУ и наведе дека земјите членки од почетокот на војната во Иран кон крајот на февруари веќе потрошиле дополнителни 30 милијарди евра за увоз на фосилни горива.
Анализи
ФАО предупредува: Светот има уште шест месеци за да избегне нова прехранбена криза
Светот има уште шест месеци за да избегне нова прехранбена криза, предупредува Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации – ФАО, поради растечките тензии на Блискиот Исток и можните последици од затворањето на Ормускиот Теснец.
Според ФАО, евентуален прекин или сериозно нарушување на сообраќајот низ Ормускиот Теснец во следните шест до 12 месеци може да предизвика глобален раст на цените на храната, преку нарушување на синџирите за снабдување со енергенси и ѓубрива.
Главниот економист на ФАО, Максимо Тореро, предупредил дека државите мора итно да работат на зголемување на отпорноста на своите економии за да се намалат последиците од евентуален нов глобален шок.
Ормускиот Теснец е една од најважните светски трговски рути преку која поминува голем дел од глобалната трговија со енергенси и суровини. Секое поголемо нарушување на транспортот веднаш ги зголемува цените на енергијата, а со тоа и трошоците за земјоделско производство.
ФАО предупредува дека кризата би можела да се развива во неколку фази – прво раст на цените на енергијата, потоа поскапување на ѓубривата и семињата, намалени приноси, раст на цените на земјоделските суровини и на крај силна инфлација на храната.
Првите сигнали веќе се видливи. Индексот на цените на храната на ФАО во април пораснал трет месец по ред, најмногу поради повисоките трошоци за енергија и нарушувањата поврзани со конфликтите на Блискиот Исток.
Најголем ризик, според организацијата, им се заканува на посиромашните држави во Азија, Африка и Латинска Америка, кои зависат од увоз на азотни ѓубрива од Блискиот Исток, додека значителен дел од населението и сега најголем дел од приходите ги троши на храна.
Предупредувањето на ФАО доаѓа во момент кога Европска комисија подготвува нова стратегија за ѓубрива и безбедност на снабдувањето со храна. Брисел засега се фокусира на долгорочни мерки, како рециклирање на земјоделски отпад и природни ѓубрива, но избегнува побрзи чекори што веднаш би ги намалиле трошоците за европските земјоделци.
ФАО затоа ги повикува владите итно да обезбедат алтернативни трговски рути, да избегнат забрани за извоз на храна и да ги заштитат хуманитарните синџири на снабдување за да се спречи нова глобална прехранбена криза.
-
Кариерапред 2 месециАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 1 месецИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Интервјуапред 2 месециИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје
-
Останатопред 1 месецУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Шпаркасе Банка АД Скопје: Отворена позиција за работа со мали и средни претпријатија
-
Интервјуапред 2 месециОд плата до капитал: Како најдобро да ги оплодите вашите средства | Владимир Деспотовски | WVP фондови
-
Продуктипред 4 неделиУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!


