Анализи
Дали заврши времето на евтини потрошувачки кредити? Каматите се движат кон нивото од 2015 година!
Полека, но сигурно се губи атрактивноста на потрошувачките кредити на банките како „куповна моќ“ на граѓаните за задоволување на некакви желби и потреби од секојдневието. Дефинитивно веќе не е време на примамливи каматни стапки, кои ги правеа потрошувачките кредити „евтино“ решение за обезбедување финансиски средства за некое патување, опремување на домот, школување… Дали времето на „евтините“ потрошувачки кредити дефинитивно заврши или пак ова е само привремен тренд наметнат од инфлаторните притисоци на пазарите?
Тешко е да се прогнозира бидејќи проекциите и изјавите од највисоките монетарни кругови постојано се менуваат. Иако се очекуваше есенва да запре растот на инфлацијата и на референтните каматни стапки, се чини повторно се појавија песимистички сценарија.
Каматните стапки на денарските кредити во Македонија се во постојан раст од декември 2021 година, а на потрошувачките кредити од декември минатата година, иако може да се забележи дека нагорниот тренд практично започнал уште во декември 2020 година. Со мали осцилации, каматите на денарските потрошувачки кредити без валутна клаузула, на пример, од крајот на 2020 година се во зона на раст.
Банкарство.мк ги анализираше каматните стапки на потрошувачките кредити од 2015 година досега, а анализата покажа неколку интересни факти.
Нашата анализа на движењето на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула, врз основа на податоците од Народната банка достапни до 2015 година, покажа дека актуелните каматни стапки се движат кон нивото од 2015 година, кое за овој период од осум години било највисоко. Во септември 2015 година, оваа каматна стапка имаше свој максимум и изнесуваше 6,87%. Оттогаш почнува да паѓа и најниско ниво достигнува во декември 2020 година (5,16%), потоа уште едно во декември 2021 година (5,05%) и повторно во декември 2022 година (5,05%). За шест месеци оваа година бележи најголем раст во споредба со останатите години. Во 2021 година за шест месеци пораснала од 5,16% на 5,22%. Во 2022 година за шест месеци пораснала од 5,05% на 5,22%. А, во 2023 година за шест месеци порасна од 5,05% на 6,01%.

Моментално ниво од 6,01% е веќе во зоната на каматни стапки во периодот 2015-2018 година, кога не се спуштаа под 6%.
Според податоците од Народната банка, во јуни годинава, просечната каматна стапка на вкупните кредити забележа месечен раст од 0,03 п.п. и изнесува 5,12%. На годишна основа, оваа каматна стапка е зголемена за 0,85 п.п. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити во јуни е намалена за 0,06 п.п. на месечна основа и изнесува 5,26%, додека на годишна основа бележи раст за 1,27 п.п. „Во јуни, каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата оствари минимален месечен раст од 0,01 п.п. и изнесува 5,35%. Промената во целост се должи на растот на каматните стапки на денарските кредити без валутна клаузула (за 0,03 п.п.), во услови кога каматните стапки на кредитите во странска валута се непроменети, а каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула бележат минимален пад за 0,01 п.п.. Анализирано на годишно ниво, оваа каматна стапка оствари раст за 0,31 п.п.. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити на домаќинствата овој месец изнесува 5,27% и е повисока за 0,02 п.п. на месечно ниво. Промената произлегува од повисоките каматни стапки на кредитите во странска валута и денарските кредити без валутна клаузула (за 0,36 п.п. и 0,11 п.п., соодветно), додека каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула се намалени (за 0,07 п.п.). Споредено на годишно ниво, оваа каматна е зголемена за 0,76 п.п.“, утврди Народната банка.
- 6,87% е највиското ниво на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула во последните осум години, достигнато во септември 2015 година.
- од 5,05% на 6,01% пораснаа каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула за шест месеци оваа година, што е најголем шестмесечен раст од 2015 година досега.
- 1.000 денари најмногу е зголемена месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци споредено со 2000 година.
- 18.800 денари изнесува отприлика месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка), а за останатиот период е околу 19.400 денари.
Дали потрошувачките кредити се навистина луксуз за граѓаните?
Направивме уште една дополнителна анализа за да видиме колкав издаток од месечниот буџет се потрошувачките кредити за граѓаните? Споредивме и со 2020 година и бројките покажаа дека месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци пораснала за најмногу за 1.000 денари.
Висината на месечната рата за овој кредит во 2020 година се движела околу 18.500 денари во периодот со фиксна каматна стапка, кој најчесто е за првите две години од отплатата на кредитот. По истекот на овој период, банките пресметувале променлива каматна стапка и месечната рата се движела околу 19.000 денари. Во 2023 година, месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка) се движи околу 18.800 денари, а во останатиот период со променлива каматна стапка околу 19.400 денари.
| Банка | Кредит | Каматна стапка во 2020 | Каматна стапка во 2023 | Месечна рата (2020) | Месечна рата (2023) |
| Комерцијална банка | Потрошувачки кредит до 2.000.000 МКД | нема податок | 5,7% фиксна 2 години/6,13% променлива | нема податок | 18.736 МКД /18.779 МКД |
| Стопанска банка Скопје | Потрошувачки кредит до 1.500.000 денари | нема податок | 5,80% фиксна 2 години/10,70% променлива | нема податок | 18.744 МКД /20.145 МКД |
| НЛБ банка | НЛБ потрошувачки кредит | 5,20% фиксна | 8,52% | 18.577 МКД | 19.515 МКД |
| Халк банка | Потрошувачки кредит со животно осигурување | 5,00% фиксна 2 години/7,75% променлива | 6% фиксна 2 години/10,50% променлива | 18.522 МКД /19.295 МКД | 18.800 МКД /20.086 МКД |
| Шпаркасе банка | S Plus потрошувачки кредит | 5,25% фиксна 2 години/7,55% променлива | 5,2% фиксна 2 години/6,5% променлива | 18.591 МКД /19.238 МКД | 18.578 МКД /18.707 МКД |
| УНИ банка | Потрошувачки кредит | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 18.453 МКД /19.011 МКД | 18.458 МКД /18.660 МКД |
| Стопанска банка Битола | Потрошувачки кредит за вработени во приватни фирми | 5,50% фиксна 1 година/7,24% променлива | 7,30% фиксна 1 година/10,50% променлива | 18.661 МКД /19.150 МКД | 19.166 МКД /20.086 МКД |
| ТТК банка | СМАРТ потрошувачки кредит | 4,85% фиксна 2 години/7,23% променлива | 5,20% фиксна 2 години/6,76% променлива | 18.480 МКД /19.147 МКД | 18.577 МКД /18.731 МКД |
| Силк Роуд Банка | Потрошувачки кредит | 5,20% фиксна 2 години/7,50% променлива | 5,40% фиксна 2 години/7,25% променлива | 18.577 МКД /19.223 МКД | 18.633 МКД /18.768 МКД |
| Централна кооперативна банка | Стандарден потрошувачки кредит | 4,70% фиксна за 2 години/ 5,80% променлива | 5,90% фиксна 1 година/6,90% променлива | 18.439 МКД /18.745 МКД | 18.772 МКД /19.054 МКД |
*Податоците се ориентациони и не служат за точни пресметки, кои може да се добијат само од банка.
Анализи
Биткоин падна на најниско ниво од јуни, ликвидациите достигнаа милијарда долари
Биткоин и етер се најдоа под силен притисок на криптопазарот, откако бранот ликвидации достигна околу една милијарда долари. Биткоинот падна на најниско ниво од почетокот на јуни, во период кога криптовалутите се движеа во иста насока со поширокиот ризичен пазар и со акциите поврзани со вештачката интелигенција.
Состојбата на пазарите делумно се стабилизираше откако Micron објави силни финансиски резултати, а SK Hynix најави планови за котација во САД, што повторно ја поддржа т.н. AI-трговија. Инвеститорите и натаму покажуваат интерес за компании поврзани со чипови, меморија и инфраструктура за вештачка интелигенција, иако криптопазарот претходно трпеше притисок паралелно со овој сегмент.
Во меѓувреме, цената на нафтата ги избриша речиси сите добивки остварени по почетокот на воените тензии меѓу САД и Иран. Брент нафтата падна под 72,48 долари за барел, додека американската WTI се тргуваше околу 69 долари.
Падот на цената на нафтата може да го намали инфлаторниот притисок, кој во изминатиот период влијаеше врз построгиот став на Федералните резерви. Доколку поевтината енергија се задржи подолг период, тоа би можело постепено да влијае и врз очекувањата за каматните стапки, кои месецов тежат врз биткоинот и другите ризични средства.
Сепак, аналитичарите предупредуваат дека ефектот од пониските цени на нафтата не се пренесува веднаш врз финансиските пазари. Таквиот процес обично се одвива со задоцнување од неколку месеци, па затоа евтината нафта во моментов се смета повеќе за потенцијална поддршка отколку за фактор што веќе го променил расположението на пазарите.
Посебно внимание привлече и токенот AAVE, кој скокна за околу 15 проценти во последните 24 часа, на приближно 80 долари. Растот следува откако Standard Chartered објави анализа во која постави целна цена од 3.500 долари за AAVE до крајот на 2030 година.
Според аналитичарот Џеф Кендрик, Aave би можел повторно да ја зајакне својата доминантна позиција во децентрализираното кредитирање, доколку поширокиот DeFi сектор продолжи силно да расте. Неговата проекција предвидува AAVE да достигне 180 долари до крајот на годината, а потоа постепено да се искачи на 600, 1.200 и 2.200 долари во следните години.
Сепак, ваквите прогнози доаѓаат со значителен ризик. Aave претходно беше погоден од последиците на експлоатацијата на KelpDAO во април, која предизвика ликвидносен притисок и пад на депозитите од 44 милијарди на околу 23 милијарди долари. Уделот на Aave на пазарот за DeFi кредитирање се намали од просечни 59 на 38 проценти.
Дополнително, дел од прогнозата на Standard Chartered зависи од идни чекори што сè уште не се реализирани, меѓу кои и Aave Horizon – иницијатива со која традиционалните финансиски институции би се вклучиле во блокчејн кредитирањето. Истовремено, целната цена од 3.500 долари би значела дека AAVE треба да го надмине својот историски максимум од 661 долар повеќекратно, што отвора простор за внимателност и дополнителна проверка на ваквите очекувања.
Анализи
Вештачката интелигенција ја промени листата на најголемите светски компании
Вештачката интелигенција стана еден од главните фактори што ја преобликуваат светската корпоративна сцена, покажува најновата листа Global 2000 за 2026 година. И покрај трговските тензии, војните, повисоките цени на енергијата и инфлацискиот притисок, најголемите светски компании продолжиле да растат и годинава поставиле рекорди во приходите, профитот, имотот и пазарната вредност.
Компаниите на листата оствариле вкупни годишни приходи од 56 билиони долари, што е раст од 6 проценти во однос на претходната година. Нивниот профит достигнал 5,5 билиони долари, или 13,9 проценти повеќе, додека вкупниот имот пораснал на 272 билиони долари. Најголем скок е забележан кај пазарната вредност, која пораснала за 31,8 проценти и додала повеќе од 30 билиони долари вредност за акционерите.
Иако банките и натаму доминираат на Global 2000 листата по бројот на компании и по големината на имотот, годинешните промени најмногу ги поттикнаа компаниите поврзани со вештачката интелигенција. Производителите на хардвер, полупроводници и софтверски компании, меѓу кои и големите технолошки имиња како Microsoft и Meta, сега сочинуваат повеќе од 10 проценти од листата.
Нивната заедничка пазарна вредност речиси се удвоила, од 23,9 билиони на 41,4 билиони долари. Тоа значи дека токму компаниите поврзани со AI придонеле за повеќе од половина од нето-растот на пазарната вредност на сите компании на листата.
Најочигледен пример за овој тренд е Nvidia, која напредувала за 20 места и се искачила на 27. позиција, со што станала највредната компанија за чипови на листата. Јужнокорејската SK Hynix, чии мемориски чипови се клучни за AI серверите, скокнала за 107 места и стигнала до 48. позиција.
Силен раст забележале и компаниите од хардверскиот сектор. Тајвански Hon Hai Precision, познат како Foxconn, кој произведува iPhone уреди и AI сервери, напредувал за 55 места, на 82. позиција. SanDisk, компанија од Калифорнија што се занимава со флеш меморија, влегла на листата на 614. место, откако претходната година била надвор од првите 2.000.
На страната на софтверот и облачните услуги, Alphabet се искачил за пет места и стигнал до четвртата позиција. CoreWeave, компанија специјализирана за AI cloud computing, напредувала за 706 места и се искачила на 1.093. позиција.
AI-бумот не ги подигна само технолошките компании. Раст бележат и секторите поврзани со материјали, градежништво и инфраструктура, бидејќи за развојот на вештачката интелигенција се потребни чипови, сервери, дата-центри, електрична енергија, системи за ладење, бакар, литиум, кобалт и други клучни суровини.
Компаниите од секторот материјали на Global 2000 листата забележале раст на пазарната вредност од 67,5 проценти, додека нивниот профит се зголемил за 38,6 проценти. Голем раст имаат и градежните компании што учествуваат во изградбата и опремувањето на дата-центри, чија вкупна пазарна вредност пораснала за 30,7 проценти, а профитот за 46,4 проценти.
Сепак, банките остануваат најсилно застапени на листата. JPMorgan Chase е на првото место четврта година по ред, со имот од 4,9 билиони долари. На годинешната листа има 314 банки, повеќе од која било друга индустрија, а заедно располагаат со 140,4 билиони долари имот, што е повеќе од половина од вкупниот имот на сите 2.000 компании.
Меѓу првите десет компании се и Amazon, Alphabet, Microsoft, Berkshire Hathaway, Saudi Aramco, Bank of America, како и три големи кинески банки – ICBC, China Construction Bank и Agricultural Bank of China.
Значителен раст годинава забележале и компаниите од авио-индустријата и одбранбениот сектор, чиј профит пораснал за 78,5 проценти, во услови на продолжени конфликти на Блискиот Исток и зголемени државни буџети за одбрана. Меѓу компаниите што напредувале се Safran, Boeing и Rolls-Royce.
Географски, САД остануваат убедливо први со 593 компании на листата, иако тоа е помалку од ланските 612. Кина има 300 компании, а заедно со Хонг Конг бројката достигнува 340. Јапонија е трета со 179 компании, а следуваат Обединетото Кралство, Јужна Кореја, Канада и Индија.
Global 2000 и оваа година покажува дека старата економија и натаму има огромна тежина, преку банките, нафтените компании и малопродажните гиганти. Но, најголемата промена е во начинот на кој инвеститорите ја вреднуваат иднината. Во 2026 година, тие јасно покажаа дека голем дел од очекуваниот раст го гледаат во вештачката интелигенција и во компаниите што ја градат инфраструктурата потребна за нејзиното функционирање.
Извор: Форбс
Анализи
Златото бележи внимателен раст, но негативниот притисок останува
Цената на златото забележа ограничени и внимателни добивки во последното дневно тргување, обидувајќи се да надомести дел од претходните загуби. Поддршка за ваквото движење дојде од селективни купувања, кои привремено помогнаа цената да се стабилизира.
Сепак, според анализата на Economies.com, техничката слика и натаму останува негативна. Краткорочниот надолен тренд продолжува да доминира, додека цената се движи под 50-дневниот експоненцијален подвижен просек, што создава дополнителен притисок врз пазарот.
Индикаторите за релативна сила продолжуваат да испраќаат негативни сигнали, што укажува на слаб нагорен моментум. Поради тоа, аналитичарите оценуваат дека можноста за обновен продажен притисок врз златото останува присутна во блиска иднина.
Во исто време, и валутниот пар евро/долар повторно забележа благ пад по ограничениот обид за закрепнување. Еврото претходно доби поддршка околу нивото од 1,1330 долари, но негативниот притисок повторно се засили.
И кај овој валутен пар, тргувањето под EMA50 го ограничува просторот за посилно закрепнување, додека краткорочниот надолен тренд останува активен. Според анализата, EUR/USD и понатаму може да се соочи со дополнителен притисок во наредниот период.
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Советипред 2 месеци
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата
-
Банкипред 2 месециНова финансиска инјекција во НЛБ Леасе & Го Скопје
-
Продуктипред 2 месециКБ Прво пензиско друштво: Редовното инвестирање е пат до посигурна финансиска иднина
-
Бизниспред 1 месецДизелот од полноќ поевтинува за 4 денари


