Анализи
Дали заврши времето на евтини потрошувачки кредити? Каматите се движат кон нивото од 2015 година!
Полека, но сигурно се губи атрактивноста на потрошувачките кредити на банките како „куповна моќ“ на граѓаните за задоволување на некакви желби и потреби од секојдневието. Дефинитивно веќе не е време на примамливи каматни стапки, кои ги правеа потрошувачките кредити „евтино“ решение за обезбедување финансиски средства за некое патување, опремување на домот, школување… Дали времето на „евтините“ потрошувачки кредити дефинитивно заврши или пак ова е само привремен тренд наметнат од инфлаторните притисоци на пазарите?
Тешко е да се прогнозира бидејќи проекциите и изјавите од највисоките монетарни кругови постојано се менуваат. Иако се очекуваше есенва да запре растот на инфлацијата и на референтните каматни стапки, се чини повторно се појавија песимистички сценарија.
Каматните стапки на денарските кредити во Македонија се во постојан раст од декември 2021 година, а на потрошувачките кредити од декември минатата година, иако може да се забележи дека нагорниот тренд практично започнал уште во декември 2020 година. Со мали осцилации, каматите на денарските потрошувачки кредити без валутна клаузула, на пример, од крајот на 2020 година се во зона на раст.
Банкарство.мк ги анализираше каматните стапки на потрошувачките кредити од 2015 година досега, а анализата покажа неколку интересни факти.
Нашата анализа на движењето на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула, врз основа на податоците од Народната банка достапни до 2015 година, покажа дека актуелните каматни стапки се движат кон нивото од 2015 година, кое за овој период од осум години било највисоко. Во септември 2015 година, оваа каматна стапка имаше свој максимум и изнесуваше 6,87%. Оттогаш почнува да паѓа и најниско ниво достигнува во декември 2020 година (5,16%), потоа уште едно во декември 2021 година (5,05%) и повторно во декември 2022 година (5,05%). За шест месеци оваа година бележи најголем раст во споредба со останатите години. Во 2021 година за шест месеци пораснала од 5,16% на 5,22%. Во 2022 година за шест месеци пораснала од 5,05% на 5,22%. А, во 2023 година за шест месеци порасна од 5,05% на 6,01%.

Моментално ниво од 6,01% е веќе во зоната на каматни стапки во периодот 2015-2018 година, кога не се спуштаа под 6%.
Според податоците од Народната банка, во јуни годинава, просечната каматна стапка на вкупните кредити забележа месечен раст од 0,03 п.п. и изнесува 5,12%. На годишна основа, оваа каматна стапка е зголемена за 0,85 п.п. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити во јуни е намалена за 0,06 п.п. на месечна основа и изнесува 5,26%, додека на годишна основа бележи раст за 1,27 п.п. „Во јуни, каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата оствари минимален месечен раст од 0,01 п.п. и изнесува 5,35%. Промената во целост се должи на растот на каматните стапки на денарските кредити без валутна клаузула (за 0,03 п.п.), во услови кога каматните стапки на кредитите во странска валута се непроменети, а каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула бележат минимален пад за 0,01 п.п.. Анализирано на годишно ниво, оваа каматна стапка оствари раст за 0,31 п.п.. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити на домаќинствата овој месец изнесува 5,27% и е повисока за 0,02 п.п. на месечно ниво. Промената произлегува од повисоките каматни стапки на кредитите во странска валута и денарските кредити без валутна клаузула (за 0,36 п.п. и 0,11 п.п., соодветно), додека каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула се намалени (за 0,07 п.п.). Споредено на годишно ниво, оваа каматна е зголемена за 0,76 п.п.“, утврди Народната банка.
- 6,87% е највиското ниво на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула во последните осум години, достигнато во септември 2015 година.
- од 5,05% на 6,01% пораснаа каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула за шест месеци оваа година, што е најголем шестмесечен раст од 2015 година досега.
- 1.000 денари најмногу е зголемена месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци споредено со 2000 година.
- 18.800 денари изнесува отприлика месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка), а за останатиот период е околу 19.400 денари.
Дали потрошувачките кредити се навистина луксуз за граѓаните?
Направивме уште една дополнителна анализа за да видиме колкав издаток од месечниот буџет се потрошувачките кредити за граѓаните? Споредивме и со 2020 година и бројките покажаа дека месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци пораснала за најмногу за 1.000 денари.
Висината на месечната рата за овој кредит во 2020 година се движела околу 18.500 денари во периодот со фиксна каматна стапка, кој најчесто е за првите две години од отплатата на кредитот. По истекот на овој период, банките пресметувале променлива каматна стапка и месечната рата се движела околу 19.000 денари. Во 2023 година, месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка) се движи околу 18.800 денари, а во останатиот период со променлива каматна стапка околу 19.400 денари.
| Банка | Кредит | Каматна стапка во 2020 | Каматна стапка во 2023 | Месечна рата (2020) | Месечна рата (2023) |
| Комерцијална банка | Потрошувачки кредит до 2.000.000 МКД | нема податок | 5,7% фиксна 2 години/6,13% променлива | нема податок | 18.736 МКД /18.779 МКД |
| Стопанска банка Скопје | Потрошувачки кредит до 1.500.000 денари | нема податок | 5,80% фиксна 2 години/10,70% променлива | нема податок | 18.744 МКД /20.145 МКД |
| НЛБ банка | НЛБ потрошувачки кредит | 5,20% фиксна | 8,52% | 18.577 МКД | 19.515 МКД |
| Халк банка | Потрошувачки кредит со животно осигурување | 5,00% фиксна 2 години/7,75% променлива | 6% фиксна 2 години/10,50% променлива | 18.522 МКД /19.295 МКД | 18.800 МКД /20.086 МКД |
| Шпаркасе банка | S Plus потрошувачки кредит | 5,25% фиксна 2 години/7,55% променлива | 5,2% фиксна 2 години/6,5% променлива | 18.591 МКД /19.238 МКД | 18.578 МКД /18.707 МКД |
| УНИ банка | Потрошувачки кредит | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 18.453 МКД /19.011 МКД | 18.458 МКД /18.660 МКД |
| Стопанска банка Битола | Потрошувачки кредит за вработени во приватни фирми | 5,50% фиксна 1 година/7,24% променлива | 7,30% фиксна 1 година/10,50% променлива | 18.661 МКД /19.150 МКД | 19.166 МКД /20.086 МКД |
| ТТК банка | СМАРТ потрошувачки кредит | 4,85% фиксна 2 години/7,23% променлива | 5,20% фиксна 2 години/6,76% променлива | 18.480 МКД /19.147 МКД | 18.577 МКД /18.731 МКД |
| Силк Роуд Банка | Потрошувачки кредит | 5,20% фиксна 2 години/7,50% променлива | 5,40% фиксна 2 години/7,25% променлива | 18.577 МКД /19.223 МКД | 18.633 МКД /18.768 МКД |
| Централна кооперативна банка | Стандарден потрошувачки кредит | 4,70% фиксна за 2 години/ 5,80% променлива | 5,90% фиксна 1 година/6,90% променлива | 18.439 МКД /18.745 МКД | 18.772 МКД /19.054 МКД |
*Податоците се ориентациони и не служат за точни пресметки, кои може да се добијат само од банка.
Анализи
Безос: Вештачката интелигенција ќе создаде повеќе работни места отколку што ќе укине
Основачот на Џеф Безос смета дека вештачката интелигенција на долг рок ќе отвори повеќе работни места отколку што ќе затвори, отфрлајќи ги стравувањата дека технологијата би можела да предизвика масовна невработеност.
Говорејќи на технолошката конференција VivaTech во Париз, Безос изјави дека вештачката интелигенција нема да ги направи луѓето непотребни, туку ќе ја зголеми побарувачката за работна сила и ќе отвори нови можности за вработување.
„Апсолутно не се согласувам со тоа. Мислам дека вештачката интелигенција ќе создаде недостиг од работна сила затоа што ќе им овозможи на луѓето да препознаат повеќе проблеми што треба да се решат“, рече Безос.
Тој нагласи дека човечката имагинација не е ограничувачки фактор за иновациите, туку способноста идеите да се реализираат во пракса. Според него, многу потенцијално корисни проекти остануваат нереализирани поради сложеноста на нивната имплементација, а токму тука вештачката интелигенција може значително да помогне.
Безос оцени дека во иднина најголемиот предизвик нема да биде недостатокот на работа, туку ограничувањата што го забавуваат развојот на индустријата и технологијата, кои, според него, ќе бидат намалени со напредокот на AI системите.
На конференцијата тој ја претстави и својата нова иницијатива поврзана со вештачката интелигенција, насочена кон унапредување на производството преку автоматизација и дигитализација на индустриските процеси.
Осврнувајќи се на иднината, Безос повторно ја истакна својата визија за поголемо човечко присуство во вселената. Тој порача дека целта не е само посетување на Месечината, туку и трајно присуство на неа, при што технологии како електролизата би можеле да овозможат користење на лунарните ресурси за производство на гориво и поддршка на идни вселенски мисии.
На истиот настан беа претставени и роботски системи и експерименти кои комбинираат вештачка интелигенција со невронаучни интерфејси, што укажува на сè поголемата примена на AI технологијата во индустријата и физичкиот свет.
Анализи
ФЕД ја задржа каматната стапка, можно ново зголемување до крајот на годината
Американската централна банка, Федералните резерви (ФЕД), одлучи да ја задржи референтната каматна стапка непроменета на првиот состанок за монетарна политика под раководство на новиот гувернер Кевин Ворш.
Каматната стапка останува во опсег од 3,5 до 3,75 проценти, што е четврти последователен состанок на кој ФЕД не прави промени во монетарната политика.
Сепак, речиси половина од членовите на Одборот сигнализирале дека би можеле да поддржат зголемување на каматните стапки подоцна во текот на годината поради сè уште покачената инфлација во САД.
Ворш, кој неодамна ја презеде функцијата од Џером Пауел и беше именуван од американскиот претседател Доналд Трамп, не понуди конкретни проекции за идните потези на ФЕД. Тој најави формирање работни групи кои ќе ги разгледуваат начинот на комуникација на институцијата, изворите на податоци што се користат при носењето одлуки и методологијата за проценка на инфлацијата.
На состанокот и поранешниот гувернер Џером Пауел гласал за задржување на каматната стапка на сегашното ниво.
Новото раководство на ФЕД се соочува со сложена ситуација. Можното зголемување на каматните стапки би можело да предизвика нови тензии со Белата куќа, но и да ги зголеми трошоците за задолжување на американските граѓани во период пред конгресните избори во ноември.
Во меѓувреме, инфлацијата во САД останува над целното ниво на ФЕД од два проценти. Во мај таа изнесуваше 4,2 проценти, иако евентуалното смирување на тензиите на Блискиот Исток и падот на цените на горивата би можеле да придонесат за нејзино забавување во наредните месеци.
Ворш порача дека централната банка останува посветена на својата основна цел – враќање на инфлацијата на посакуваното ниво и зачувување на ценовната стабилност.
Извор: Finansije.hr
Анализи
НБРСМ: Над 90 проценти од плаќањата кај малите бизниси и натаму се вршат во готово
Иако граѓаните сè повеќе користат дигитални услуги и електронски начини на плаќање, малите трговци во земјава сè уште во голема мера се потпираат на готовински трансакции. Според податоците презентирани од Народната банка, повеќе од 90 проценти од плаќањата кај малите трговци се реализираат во готовина.
На работилница организирана од Народната банка во соработка со Светската банка, вицегувернерот Игор Величковски посочи дека државата располага со солидна дигитална инфраструктура. Околу 84 проценти од населението има платежна сметка, а три четвртини од корисниците на сметки користат дигитални канали за плаќање. Воедно, интернет и мобилната покриеност надминуваат 90 проценти.
Сепак, користењето електронски плаќања кај малите бизниси останува ограничено. Во земјава работат околу 16.700 трговци, а на располагање има приближно 36.000 уреди за прифаќање електронски плаќања, што покажува дека нивната употреба е нерамномерно распределена и најчесто концентрирана кај поголемите трговски субјекти.
Според Величковски, главната пречка не е неподготвеноста на граѓаните, туку ставот на дел од малите трговци дека дигиталните плаќања се скапи и комплицирани за воведување и користење.
Како можни решенија беа посочени инстант плаќањата, користењето QR-кодови, плаќањата преку алијаси и системите за моментална потврда на трансакциите. Целта е плаќањата да станат поедноставни, побрзи и подостапни за малите бизниси.
Од Народната банка нагласуваат дека во соработка со Светската банка продолжуваат активностите за модернизација на платниот систем и интеграција со европските платежни стандарди, со што би се олеснило прифаќањето на дигитални плаќања од страна на сите трговци.
-
Продуктипред 2 месециУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 2 месеци
Македонски Телеком предлага повисока дивиденда за 2025 година
-
Бизниспред 1 месецОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Кариерапред 2 месециАЛТА банка објави оглас за вработување на позицијата бизнис аналитичар (економист)
-
Советипред 1 месец
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата


