Анализи
Дали заврши времето на евтини потрошувачки кредити? Каматите се движат кон нивото од 2015 година!
Полека, но сигурно се губи атрактивноста на потрошувачките кредити на банките како „куповна моќ“ на граѓаните за задоволување на некакви желби и потреби од секојдневието. Дефинитивно веќе не е време на примамливи каматни стапки, кои ги правеа потрошувачките кредити „евтино“ решение за обезбедување финансиски средства за некое патување, опремување на домот, школување… Дали времето на „евтините“ потрошувачки кредити дефинитивно заврши или пак ова е само привремен тренд наметнат од инфлаторните притисоци на пазарите?
Тешко е да се прогнозира бидејќи проекциите и изјавите од највисоките монетарни кругови постојано се менуваат. Иако се очекуваше есенва да запре растот на инфлацијата и на референтните каматни стапки, се чини повторно се појавија песимистички сценарија.
Каматните стапки на денарските кредити во Македонија се во постојан раст од декември 2021 година, а на потрошувачките кредити од декември минатата година, иако може да се забележи дека нагорниот тренд практично започнал уште во декември 2020 година. Со мали осцилации, каматите на денарските потрошувачки кредити без валутна клаузула, на пример, од крајот на 2020 година се во зона на раст.
Банкарство.мк ги анализираше каматните стапки на потрошувачките кредити од 2015 година досега, а анализата покажа неколку интересни факти.
Нашата анализа на движењето на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула, врз основа на податоците од Народната банка достапни до 2015 година, покажа дека актуелните каматни стапки се движат кон нивото од 2015 година, кое за овој период од осум години било највисоко. Во септември 2015 година, оваа каматна стапка имаше свој максимум и изнесуваше 6,87%. Оттогаш почнува да паѓа и најниско ниво достигнува во декември 2020 година (5,16%), потоа уште едно во декември 2021 година (5,05%) и повторно во декември 2022 година (5,05%). За шест месеци оваа година бележи најголем раст во споредба со останатите години. Во 2021 година за шест месеци пораснала од 5,16% на 5,22%. Во 2022 година за шест месеци пораснала од 5,05% на 5,22%. А, во 2023 година за шест месеци порасна од 5,05% на 6,01%.

Моментално ниво од 6,01% е веќе во зоната на каматни стапки во периодот 2015-2018 година, кога не се спуштаа под 6%.
Според податоците од Народната банка, во јуни годинава, просечната каматна стапка на вкупните кредити забележа месечен раст од 0,03 п.п. и изнесува 5,12%. На годишна основа, оваа каматна стапка е зголемена за 0,85 п.п. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити во јуни е намалена за 0,06 п.п. на месечна основа и изнесува 5,26%, додека на годишна основа бележи раст за 1,27 п.п. „Во јуни, каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата оствари минимален месечен раст од 0,01 п.п. и изнесува 5,35%. Промената во целост се должи на растот на каматните стапки на денарските кредити без валутна клаузула (за 0,03 п.п.), во услови кога каматните стапки на кредитите во странска валута се непроменети, а каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула бележат минимален пад за 0,01 п.п.. Анализирано на годишно ниво, оваа каматна стапка оствари раст за 0,31 п.п.. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити на домаќинствата овој месец изнесува 5,27% и е повисока за 0,02 п.п. на месечно ниво. Промената произлегува од повисоките каматни стапки на кредитите во странска валута и денарските кредити без валутна клаузула (за 0,36 п.п. и 0,11 п.п., соодветно), додека каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула се намалени (за 0,07 п.п.). Споредено на годишно ниво, оваа каматна е зголемена за 0,76 п.п.“, утврди Народната банка.
- 6,87% е највиското ниво на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула во последните осум години, достигнато во септември 2015 година.
- од 5,05% на 6,01% пораснаа каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула за шест месеци оваа година, што е најголем шестмесечен раст од 2015 година досега.
- 1.000 денари најмногу е зголемена месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци споредено со 2000 година.
- 18.800 денари изнесува отприлика месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка), а за останатиот период е околу 19.400 денари.
Дали потрошувачките кредити се навистина луксуз за граѓаните?
Направивме уште една дополнителна анализа за да видиме колкав издаток од месечниот буџет се потрошувачките кредити за граѓаните? Споредивме и со 2020 година и бројките покажаа дека месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци пораснала за најмногу за 1.000 денари.
Висината на месечната рата за овој кредит во 2020 година се движела околу 18.500 денари во периодот со фиксна каматна стапка, кој најчесто е за првите две години од отплатата на кредитот. По истекот на овој период, банките пресметувале променлива каматна стапка и месечната рата се движела околу 19.000 денари. Во 2023 година, месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка) се движи околу 18.800 денари, а во останатиот период со променлива каматна стапка околу 19.400 денари.
| Банка | Кредит | Каматна стапка во 2020 | Каматна стапка во 2023 | Месечна рата (2020) | Месечна рата (2023) |
| Комерцијална банка | Потрошувачки кредит до 2.000.000 МКД | нема податок | 5,7% фиксна 2 години/6,13% променлива | нема податок | 18.736 МКД /18.779 МКД |
| Стопанска банка Скопје | Потрошувачки кредит до 1.500.000 денари | нема податок | 5,80% фиксна 2 години/10,70% променлива | нема податок | 18.744 МКД /20.145 МКД |
| НЛБ банка | НЛБ потрошувачки кредит | 5,20% фиксна | 8,52% | 18.577 МКД | 19.515 МКД |
| Халк банка | Потрошувачки кредит со животно осигурување | 5,00% фиксна 2 години/7,75% променлива | 6% фиксна 2 години/10,50% променлива | 18.522 МКД /19.295 МКД | 18.800 МКД /20.086 МКД |
| Шпаркасе банка | S Plus потрошувачки кредит | 5,25% фиксна 2 години/7,55% променлива | 5,2% фиксна 2 години/6,5% променлива | 18.591 МКД /19.238 МКД | 18.578 МКД /18.707 МКД |
| УНИ банка | Потрошувачки кредит | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 18.453 МКД /19.011 МКД | 18.458 МКД /18.660 МКД |
| Стопанска банка Битола | Потрошувачки кредит за вработени во приватни фирми | 5,50% фиксна 1 година/7,24% променлива | 7,30% фиксна 1 година/10,50% променлива | 18.661 МКД /19.150 МКД | 19.166 МКД /20.086 МКД |
| ТТК банка | СМАРТ потрошувачки кредит | 4,85% фиксна 2 години/7,23% променлива | 5,20% фиксна 2 години/6,76% променлива | 18.480 МКД /19.147 МКД | 18.577 МКД /18.731 МКД |
| Силк Роуд Банка | Потрошувачки кредит | 5,20% фиксна 2 години/7,50% променлива | 5,40% фиксна 2 години/7,25% променлива | 18.577 МКД /19.223 МКД | 18.633 МКД /18.768 МКД |
| Централна кооперативна банка | Стандарден потрошувачки кредит | 4,70% фиксна за 2 години/ 5,80% променлива | 5,90% фиксна 1 година/6,90% променлива | 18.439 МКД /18.745 МКД | 18.772 МКД /19.054 МКД |
*Податоците се ориентациони и не служат за точни пресметки, кои може да се добијат само од банка.
Анализи
Волстрит под притисок: Nasdaq потона, Micron најголем губитник на денот
S&P 500 и Nasdaq Composite во вторникот завршија во минус, откако распродажбата на технолошките акции, започната во претходната сесија, дополнително се засили. Притисокот се прелеа и на азиските пазари, каде инвеститорите реагираа на падот на акциите поврзани со мемориски чипови.
Поширокиот пазарен индекс S&P 500 се намали за 1,44 отсто, на 7.365,46 поени, додека технолошкиот Nasdaq загуби 2,21 отсто и затвори на 25.587,04 поени. Dow Jones Industrial Average го заврши денот со пад од 45,87 поени, односно 0,09 отсто, на 51.666,84 поени.
Главните индекси сепак успеаја делумно да се опорават од најниските нивоа во текот на денот. Раст забележаа дел од технолошките акции надвор од секторот на производители на чипови, како Microsoft и Amazon, но и дефанзивните компании Walmart, Procter & Gamble и Johnson & Johnson. Акциите на International Business Machines пораснаа за 5 отсто, откако JPMorgan го зголеми рејтингот на компанијата на „overweight“, додека добивки забележаа и Sherwin-Williams и Merck.
Nasdaq во понеделникот веќе падна за 1,3 отсто, најмногу под влијание на акциите на Alphabet. Потоа распродажбата се прошири и на глобалните пазари, при што јужнокорејскиот индекс Kospi ги предводеше загубите во регионот. Акциите на SK Hynix, водечки производител на мемориски чипови и една од компаниите што ја поттикнуваа инвестициската еуфорија поврзана со вештачката интелигенција во Јужна Кореја, паднаа за повеќе од 12 отсто.
Јужнокорејскиот референтен индекс, кој годинава бележеше раст од 95 отсто, се намали за речиси 10 отсто, додека јапонскиот Nikkei 225 загуби 3,55 отсто, со што беше прекината серијата од осум последователни сесии на раст.
Во САД, силен пад во вторникот забележаа и акциите на Micron Technology. Производителот на мемориски чипови загуби 13 отсто и беше меѓу најголемите губитници на денот. Sandisk исто така падна за 13 отсто, додека Seagate Technology ослабе за повеќе од 5 отсто. Intel се намали за 6 отсто, а Advanced Micro Devices и Qualcomm загубија речиси 6, односно 8 отсто.
State Street Technology Select Sector SPDR ETF (XLK) падна за 4 отсто, додека VanEck Semiconductor ETF (SMH) загуби 7 отсто. Во меѓувреме, SpaceX забележа раст од околу 1 отсто.
Alphabet продолжи да бележи загуби, со пад од 1 отсто. Акциите на компанијата во понеделникот се намалија за 5 отсто поради загриженоста околу заминувањето на истакнати експерти за вештачка интелигенција од компанијата.
„Акциите на компаниите што профитираа од бранот на вештачката интелигенција сега се под притисок на распродажба. Не мислам дека се скапи, но тргувањето со нив стана премногу пренатрупано“, изјави Andrew Slimmon, висок портфолио менаџер во Morgan Stanley Investment Management, во емисијата „Squawk Box“ на CNBC.
Според него, ваквата ситуација го привлекла вниманието на momentum трговците, што доведува до остри распродажби како сегашната.
„Би рекол дека ова е здраво“, додаде Slimmon, пренесува Seebiz.eu.
Анализи
Европскиот парламент го поддржа дигиталното евро за да ја намали зависноста од американските платежни системи
Комитетот за економски и монетарни прашања на Европскиот парламент го одобри долгоочекуваното дигитално евро, како дел од напорите на Европската Унија да ја намали зависноста од платежни системи контролирани од САД.
Дигиталната валута, која се очекува да биде воведена до 2029 година, треба да ја зајакне европската автономија во плаќањата и да претставува дигитална форма на пари издадени и гарантирани од Европската централна банка. Таа нема да ја замени готовината, туку ќе ја надополни, заедно со постојните банкарски услуги.
Според податоците на Европската централна банка, американските платежни гиганти Visa и Mastercard учествуваат со 61 отсто во картичните плаќања во еврозоната и речиси целосно доминираат кај прекуграничните картични трансакции.
Предлогот предвидува граѓаните да можат да чуваат дигитални евра во посебен дигитален паричник, со ограничување на износот што ќе може да се поседува, а кое допрва треба да биде утврдено. Системот би овозможувал онлајн и офлајн плаќања и, според најавите, би обезбедувал високо ниво на приватност, без Европската централна банка директно да ги идентификува корисниците преку нивните платежни податоци.
Основната инфраструктура би ја обезбедила ЕЦБ, додека комерцијалните банки и давателите на платежни услуги би им ги нуделе услугите на клиентите. Финансиските институции се очекува да добијат надомест за учество во системот, додека трговците би плаќале пониски провизии од сегашните картични трансакции.
Европската централна банка го поздрави гласањето, наведувајќи дека позицијата на парламентарниот комитет истовремено ја штити готовината како законско средство за плаќање и го обликува дигиталното евро.
Италијанскиот европратеник Пасквале Тридико, кој го водеше досието во име на Левицата, ја оцени одлуката како „историска“ и како голема победа за граѓаните и малите бизниси.
Европската Унија не е единствена во развојот на јавна дигитална валута. Кина веќе го воведе дигиталниот јуан, а Русија најави дека дигиталната рубља ќе стане оперативна во септември 2026 година. САД, пак, имаат поинаков пристап, откако претседателот Доналд Трамп се откажа од плановите за дигитална валута издадена од Федералните резерви и ја поддржа употребата на стабилни криптовалути.
Европскиот парламент треба формално да ја потврди позицијата на комитетот на пленарна седница во Стразбур на почетокот на јули, по што ќе започнат преговори со 27-те земји членки. Законодавците се надеваат дека конечен договор ќе биде постигнат до крајот на годината.
Анализи
Реалната нето-плата во државата пораснала за 1,6 отсто во април
Реалната нето-плата во државата во април пораснала за 1,6 отсто на годишно ниво, по растот од 3,1 отсто во март, според податоците од Државниот завод за статистика.
Просечната месечна нето-плата исплатена по вработен во април 2026 година изнесувала 48.779 денари. Во споредба со април минатата година, просечната нето-плата номинално е зголемена за 7,3 отсто.
Растот, според статистичарите, главно се должи на зголемувањето на платите во секторите финансиски дејности и дејности на осигурување, каде што е забележан раст од 27 отсто, водоснабдување, канализација, управување со отпад и санација на околината со раст од 9,4 отсто, како и трговија на големо и мало и поправка на моторни возила и мотоцикли со раст од 9,2 отсто.
Во споредба со претходниот месец, раст на просечната нето-плата е регистриран во финансиските и осигурителните дејности, трговијата и административните и помошните услужни дејности.
Податоците покажуваат дека платите продолжуваат да растат номинално, но реалниот раст е поумерен, што значи дека инфлацијата и натаму го ограничува ефектот од зголемувањето врз куповната моќ на граѓаните.
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 1 месецОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Советипред 2 месеци
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата
-
Банкипред 2 месециНова финансиска инјекција во НЛБ Леасе & Го Скопје
-
Продуктипред 2 месециКБ Прво пензиско друштво: Редовното инвестирање е пат до посигурна финансиска иднина
-
Бизниспред 1 месецДизелот од полноќ поевтинува за 4 денари


