Анализи
Дали заврши времето на евтини потрошувачки кредити? Каматите се движат кон нивото од 2015 година!
Полека, но сигурно се губи атрактивноста на потрошувачките кредити на банките како „куповна моќ“ на граѓаните за задоволување на некакви желби и потреби од секојдневието. Дефинитивно веќе не е време на примамливи каматни стапки, кои ги правеа потрошувачките кредити „евтино“ решение за обезбедување финансиски средства за некое патување, опремување на домот, школување… Дали времето на „евтините“ потрошувачки кредити дефинитивно заврши или пак ова е само привремен тренд наметнат од инфлаторните притисоци на пазарите?
Тешко е да се прогнозира бидејќи проекциите и изјавите од највисоките монетарни кругови постојано се менуваат. Иако се очекуваше есенва да запре растот на инфлацијата и на референтните каматни стапки, се чини повторно се појавија песимистички сценарија.
Каматните стапки на денарските кредити во Македонија се во постојан раст од декември 2021 година, а на потрошувачките кредити од декември минатата година, иако може да се забележи дека нагорниот тренд практично започнал уште во декември 2020 година. Со мали осцилации, каматите на денарските потрошувачки кредити без валутна клаузула, на пример, од крајот на 2020 година се во зона на раст.
Банкарство.мк ги анализираше каматните стапки на потрошувачките кредити од 2015 година досега, а анализата покажа неколку интересни факти.
Нашата анализа на движењето на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула, врз основа на податоците од Народната банка достапни до 2015 година, покажа дека актуелните каматни стапки се движат кон нивото од 2015 година, кое за овој период од осум години било највисоко. Во септември 2015 година, оваа каматна стапка имаше свој максимум и изнесуваше 6,87%. Оттогаш почнува да паѓа и најниско ниво достигнува во декември 2020 година (5,16%), потоа уште едно во декември 2021 година (5,05%) и повторно во декември 2022 година (5,05%). За шест месеци оваа година бележи најголем раст во споредба со останатите години. Во 2021 година за шест месеци пораснала од 5,16% на 5,22%. Во 2022 година за шест месеци пораснала од 5,05% на 5,22%. А, во 2023 година за шест месеци порасна од 5,05% на 6,01%.

Моментално ниво од 6,01% е веќе во зоната на каматни стапки во периодот 2015-2018 година, кога не се спуштаа под 6%.
Според податоците од Народната банка, во јуни годинава, просечната каматна стапка на вкупните кредити забележа месечен раст од 0,03 п.п. и изнесува 5,12%. На годишна основа, оваа каматна стапка е зголемена за 0,85 п.п. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити во јуни е намалена за 0,06 п.п. на месечна основа и изнесува 5,26%, додека на годишна основа бележи раст за 1,27 п.п. „Во јуни, каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата оствари минимален месечен раст од 0,01 п.п. и изнесува 5,35%. Промената во целост се должи на растот на каматните стапки на денарските кредити без валутна клаузула (за 0,03 п.п.), во услови кога каматните стапки на кредитите во странска валута се непроменети, а каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула бележат минимален пад за 0,01 п.п.. Анализирано на годишно ниво, оваа каматна стапка оствари раст за 0,31 п.п.. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити на домаќинствата овој месец изнесува 5,27% и е повисока за 0,02 п.п. на месечно ниво. Промената произлегува од повисоките каматни стапки на кредитите во странска валута и денарските кредити без валутна клаузула (за 0,36 п.п. и 0,11 п.п., соодветно), додека каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула се намалени (за 0,07 п.п.). Споредено на годишно ниво, оваа каматна е зголемена за 0,76 п.п.“, утврди Народната банка.
- 6,87% е највиското ниво на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула во последните осум години, достигнато во септември 2015 година.
- од 5,05% на 6,01% пораснаа каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула за шест месеци оваа година, што е најголем шестмесечен раст од 2015 година досега.
- 1.000 денари најмногу е зголемена месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци споредено со 2000 година.
- 18.800 денари изнесува отприлика месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка), а за останатиот период е околу 19.400 денари.
Дали потрошувачките кредити се навистина луксуз за граѓаните?
Направивме уште една дополнителна анализа за да видиме колкав издаток од месечниот буџет се потрошувачките кредити за граѓаните? Споредивме и со 2020 година и бројките покажаа дека месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци пораснала за најмногу за 1.000 денари.
Висината на месечната рата за овој кредит во 2020 година се движела околу 18.500 денари во периодот со фиксна каматна стапка, кој најчесто е за првите две години од отплатата на кредитот. По истекот на овој период, банките пресметувале променлива каматна стапка и месечната рата се движела околу 19.000 денари. Во 2023 година, месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка) се движи околу 18.800 денари, а во останатиот период со променлива каматна стапка околу 19.400 денари.
| Банка | Кредит | Каматна стапка во 2020 | Каматна стапка во 2023 | Месечна рата (2020) | Месечна рата (2023) |
| Комерцијална банка | Потрошувачки кредит до 2.000.000 МКД | нема податок | 5,7% фиксна 2 години/6,13% променлива | нема податок | 18.736 МКД /18.779 МКД |
| Стопанска банка Скопје | Потрошувачки кредит до 1.500.000 денари | нема податок | 5,80% фиксна 2 години/10,70% променлива | нема податок | 18.744 МКД /20.145 МКД |
| НЛБ банка | НЛБ потрошувачки кредит | 5,20% фиксна | 8,52% | 18.577 МКД | 19.515 МКД |
| Халк банка | Потрошувачки кредит со животно осигурување | 5,00% фиксна 2 години/7,75% променлива | 6% фиксна 2 години/10,50% променлива | 18.522 МКД /19.295 МКД | 18.800 МКД /20.086 МКД |
| Шпаркасе банка | S Plus потрошувачки кредит | 5,25% фиксна 2 години/7,55% променлива | 5,2% фиксна 2 години/6,5% променлива | 18.591 МКД /19.238 МКД | 18.578 МКД /18.707 МКД |
| УНИ банка | Потрошувачки кредит | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 18.453 МКД /19.011 МКД | 18.458 МКД /18.660 МКД |
| Стопанска банка Битола | Потрошувачки кредит за вработени во приватни фирми | 5,50% фиксна 1 година/7,24% променлива | 7,30% фиксна 1 година/10,50% променлива | 18.661 МКД /19.150 МКД | 19.166 МКД /20.086 МКД |
| ТТК банка | СМАРТ потрошувачки кредит | 4,85% фиксна 2 години/7,23% променлива | 5,20% фиксна 2 години/6,76% променлива | 18.480 МКД /19.147 МКД | 18.577 МКД /18.731 МКД |
| Силк Роуд Банка | Потрошувачки кредит | 5,20% фиксна 2 години/7,50% променлива | 5,40% фиксна 2 години/7,25% променлива | 18.577 МКД /19.223 МКД | 18.633 МКД /18.768 МКД |
| Централна кооперативна банка | Стандарден потрошувачки кредит | 4,70% фиксна за 2 години/ 5,80% променлива | 5,90% фиксна 1 година/6,90% променлива | 18.439 МКД /18.745 МКД | 18.772 МКД /19.054 МКД |
*Податоците се ориентациони и не служат за точни пресметки, кои може да се добијат само од банка.
Анализи
Iute со раст на приходите, но со пад на добивката од 38 отсто
Iute Group го заврши првото полугодие од 2026 година со раст на приходите и оперативната добивка, но со значително пониска нето-добивка. Компанијата отворено признава дека не е целосно задоволна од резултатот, во период во кој повисоките трошоци за финансирање и инвестициите во дигитализација и проширување вршат притисок врз профитните маржи.
Според неревидираните резултати објавени денеска, 27 август, вкупните приходи на групацијата во првите шест месеци достигнале 66,1 милион евра, што е раст од 11,1 отсто во споредба со 59,5 милиони евра во истиот период минатата година. Прилагодената EBITDA пораснала за 26,3 отсто, на 30,6 милиони евра.
Но, зад растот на приходите се гледа поинаква слика кај конечната заработка. Нето-добивката изнесувала 4,1 милион евра, што е пад од 38,2 отсто во однос на 6,7 милиони евра во првата половина од 2025 година. Нето-каматната маржа се намалила од 22,9 на 18,6 отсто.
Од Iute како главни причини ги посочуваат повисоките трошоци за финансирање, притисокот врз каматните маржи, ограниченото одобрување нови кредити во Молдавија и трошоците поврзани со стартувањето на Iute Bank во Украина. Во јуни групацијата обезбеди дополнителни 140 милиони евра преку своите обезбедени обврзници, потег што ја зајакнува финансиската база за понатамошен раст, но истовремено носи и повисоки финансиски трошоци.
Според извршниот директор Тармо Силд, првото полугодие било период на притисок врз маржите и континуирани стратешки инвестиции. Компанијата продолжува со трансформацијата кон дигитална банка и развојот на Myiute како главна платформа за финансиски услуги на пазарите каде што работи.
Токму дигитализацијата останува еден од главните двигатели на стратегијата. Бројот на преземања на Myiute достигнал над 1,82 милиони, што е раст од 9,8 отсто на годишно ниво, додека преку дигиталниот паричник биле обработени речиси 2,7 милиони трансакции. Приходите од осигурително посредување, пак, пораснале за 59,6 отсто и веќе учествуваат со 5,7 отсто во вкупните приходи.
Групацијата истовремено води повнимателна кредитна политика. Стапката на одобрени кредитни апликации е намалена на 52 отсто, од 61 отсто една година претходно, со фокус на квалитетот на кредитното портфолио наместо само на растот на обемот. Вкупното бруто кредитно портфолио сепак пораснало за 5,3 отсто, на 397 милиони евра.
За споредбата со минатата година значаен е и македонскиот пазар. Резултатот од првото полугодие на 2025 година вклучувал еднократен позитивен ефект од 1,3 милиони евра по основ на поврат на данокот на солидарност во Северна Македонија, што дополнително го нагласува падот на пријавената добивка во годишната споредба. Iute работи во Северна Македонија, Албанија, Бугарија, Молдавија и Украина.
Резултатите покажуваат дека Iute засега успева да го одржи растот и профитабилноста, но по цена на пониски маржи и поголеми трошоци. Случајот на компанијата воедно покажува со каков предизвик може да се соочат финтек-кредиторите кога скапото финансирање се комбинира со инвестиции во технологија, нови пазари и притисок за поконкурентни услови за клиентите.
Анализи
Голдман Сакс предупредува: Вештачката интелигенција може да ги ослаби аналитичките способности на банкарите
Ширењето на вештачката интелигенција на Волстрит носи ризик идните генерации банкари и трговци да ги загубат дел од своите аналитички и расудувачки способности доколку премногу се потпираат на новите технологии, предупредува Крис Черчман, партнер во Голдман Сакс и раководител на дигиталната платформа Marquee.
Черчман, кој е вклучен во еден од главните проекти на банката поврзани со вештачка интелигенција, вели дека постои „огромна опасност“ луѓето постепено да го препуштат сопственото расудување на AI-моделите.
Според него, како што современата технологија со текот на времето влијаела врз способностите на луѓето за навигација или помнење, така и банкарите би можеле да ги ослабат своите аналитички способности ако алгоритмите ја преземат најголемата тежина во нивната работа.
„Расудувањето и натаму е важно. Треба самите да размислувате за проблемите, да ги структурирате и да изградите аргумент“, порача Черчман во подкастот „Exchanges“ на Голдман Сакс.
Финансиските институции на Волстрит сè повеќе ја интегрираат вештачката интелигенција во тргувањето, банкарските процеси и анализите. Иако тоа може да ја зголеми продуктивноста и профитабилноста, Черчман предупредува дека автоматизацијата може да го наруши традиционалниот систем преку кој младите банкари стекнуваат искуство работејќи под надзор на поискусни колеги.
Тој посочува дека голем дел од знаењето во финансиската индустрија никогаш не било запишано во прирачници, туку се стекнувало преку практична работа и искуство.
Како пример ги наведува младите трговци кои учат како да реагираат на барањата на клиентите додека работат под надзор на искусни колеги. Иако таквите задачи можат целосно да се автоматизираат, според Черчман останува прашањето дали во иднина ќе има доволно искусни трговци кои целосно ќе ги разбираат ризиците и процесите.
Поради тоа, системите со вештачка интелигенција треба да бидат дизајнирани така што луѓето и натаму ќе ги носат клучните одлуки, особено во ситуации со висок ризик и голема неизвесност.
Черчман признава дека ниту Голдман Сакс сè уште нема целосно утврдено како ќе го балансира користењето на AI со човечкото учество.
Еден од најголемите предизвици, според него, е точноста на информациите што ги генерира вештачката интелигенција. Во финансискиот сектор, каде што грешките можат да имаат сериозни последици, одговорите мора да бидат целосно фактички точни и проверливи.
При развојот на AI-платформата Marquee, која засега е достапна само за вработените во Голдман Сакс, Черчман вели дека системот во еден момент самиот признал оти е „подобар во тоа да звучи темелно отколку навистина да биде темелен“.
Анализи
Доларот благо зајакна во пресрет на податоците за инфлацијата во САД
Американскиот долар благо зајакна во средата, но движењата на девизниот пазар останаа ограничени, додека инвеститорите ги очекуваат најновите податоци за инфлацијата во САД и годишниот собир на централните банкари во Џексон Хол.
Индексот на американскиот долар порасна за 0,1 отсто, на 99,02 поени.
Најголемо движење забележа австралискиот долар, кој се искачи на 0,71865 американски долари, највисоко ниво во последните три месеци. Растот следуваше откако податоците покажаа дека основната инфлација во Австралија, мерена според индикаторот што го следи тамошната централна банка, достигнала 3,6 отсто на годишно ниво и ги надминала очекувањата.
Американскиот долар зајакна за 0,3 отсто во однос на швајцарскиот франк, на 0,8036 франци, додека во однос на јапонскиот јен порасна за 0,1 отсто, на 158,95 јени.
Британската фунта ослабе за 0,15 отсто, на 1,3633 долари, додека еврото остана речиси непроменето на 1,1671 долари.
Доларот зајакна и во однос на канадската валута, за 0,1 отсто, на 1,3861 канадски долари, продолжувајќи го растот трет ден по ред. Канада во вторникот објави одмазднички царини за американски увоз во вредност од околу 20 милијарди долари годишно, откако минатата недела пропаднаа трговските разговори со Вашингтон.
Во фокусот на инвеститорите се податоците за американскиот индекс на цените на личната потрошувачка, PCE, за јули, кој е преферираниот показател на Федералните резерви за следење на инфлацијата.
Економистите анкетирани од Ројтерс очекуваат базичниот PCE индекс, од кој се исклучени цените на храната и енергијата, во јули да порасне за 3,3 отсто на годишно ниво, исто како и во јуни. Тоа ниво и натаму е значително над инфлациската цел на Федералните резерви од два отсто.
Пазарите внимателно ќе го следат и говорот на претседателот на Федералните резерви, Кевин Ворш, на собирот во Џексон Хол, во потрага по нови сигнали за идната насока на американската монетарна политика.
-
Продуктипред 2 месециИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Банкипред 2 месециИсплатата на јунските пензии преку Стопанска банка почнува на 1 јули
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка почнува со исплата на јунските пензии од 1 јули
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка со промотивна камата од 4,9 отсто за Mastercard Platinum картичката
-
Кариерапред 2 месециАЛТА Банка објави оглас за вработување во секторот за организација и ИТ
-
Банкипред 2 месециЈунските пензии достапни за пензионерите корисници на Халкбанк
-
Кариерапред 2 месециСтопанска банка бара агент за грижа на корисници
-
Кариерапред 1 месецСтопанска банка Скопје вработува трезорист, отворен оглас за апсолвенти и дипломирани економисти





