Анализи
Дали заврши времето на евтини потрошувачки кредити? Каматите се движат кон нивото од 2015 година!
Полека, но сигурно се губи атрактивноста на потрошувачките кредити на банките како „куповна моќ“ на граѓаните за задоволување на некакви желби и потреби од секојдневието. Дефинитивно веќе не е време на примамливи каматни стапки, кои ги правеа потрошувачките кредити „евтино“ решение за обезбедување финансиски средства за некое патување, опремување на домот, школување… Дали времето на „евтините“ потрошувачки кредити дефинитивно заврши или пак ова е само привремен тренд наметнат од инфлаторните притисоци на пазарите?
Тешко е да се прогнозира бидејќи проекциите и изјавите од највисоките монетарни кругови постојано се менуваат. Иако се очекуваше есенва да запре растот на инфлацијата и на референтните каматни стапки, се чини повторно се појавија песимистички сценарија.
Каматните стапки на денарските кредити во Македонија се во постојан раст од декември 2021 година, а на потрошувачките кредити од декември минатата година, иако може да се забележи дека нагорниот тренд практично започнал уште во декември 2020 година. Со мали осцилации, каматите на денарските потрошувачки кредити без валутна клаузула, на пример, од крајот на 2020 година се во зона на раст.
Банкарство.мк ги анализираше каматните стапки на потрошувачките кредити од 2015 година досега, а анализата покажа неколку интересни факти.
Нашата анализа на движењето на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула, врз основа на податоците од Народната банка достапни до 2015 година, покажа дека актуелните каматни стапки се движат кон нивото од 2015 година, кое за овој период од осум години било највисоко. Во септември 2015 година, оваа каматна стапка имаше свој максимум и изнесуваше 6,87%. Оттогаш почнува да паѓа и најниско ниво достигнува во декември 2020 година (5,16%), потоа уште едно во декември 2021 година (5,05%) и повторно во декември 2022 година (5,05%). За шест месеци оваа година бележи најголем раст во споредба со останатите години. Во 2021 година за шест месеци пораснала од 5,16% на 5,22%. Во 2022 година за шест месеци пораснала од 5,05% на 5,22%. А, во 2023 година за шест месеци порасна од 5,05% на 6,01%.

Моментално ниво од 6,01% е веќе во зоната на каматни стапки во периодот 2015-2018 година, кога не се спуштаа под 6%.
Според податоците од Народната банка, во јуни годинава, просечната каматна стапка на вкупните кредити забележа месечен раст од 0,03 п.п. и изнесува 5,12%. На годишна основа, оваа каматна стапка е зголемена за 0,85 п.п. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити во јуни е намалена за 0,06 п.п. на месечна основа и изнесува 5,26%, додека на годишна основа бележи раст за 1,27 п.п. „Во јуни, каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата оствари минимален месечен раст од 0,01 п.п. и изнесува 5,35%. Промената во целост се должи на растот на каматните стапки на денарските кредити без валутна клаузула (за 0,03 п.п.), во услови кога каматните стапки на кредитите во странска валута се непроменети, а каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула бележат минимален пад за 0,01 п.п.. Анализирано на годишно ниво, оваа каматна стапка оствари раст за 0,31 п.п.. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити на домаќинствата овој месец изнесува 5,27% и е повисока за 0,02 п.п. на месечно ниво. Промената произлегува од повисоките каматни стапки на кредитите во странска валута и денарските кредити без валутна клаузула (за 0,36 п.п. и 0,11 п.п., соодветно), додека каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула се намалени (за 0,07 п.п.). Споредено на годишно ниво, оваа каматна е зголемена за 0,76 п.п.“, утврди Народната банка.
- 6,87% е највиското ниво на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула во последните осум години, достигнато во септември 2015 година.
- од 5,05% на 6,01% пораснаа каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула за шест месеци оваа година, што е најголем шестмесечен раст од 2015 година досега.
- 1.000 денари најмногу е зголемена месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци споредено со 2000 година.
- 18.800 денари изнесува отприлика месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка), а за останатиот период е околу 19.400 денари.
Дали потрошувачките кредити се навистина луксуз за граѓаните?
Направивме уште една дополнителна анализа за да видиме колкав издаток од месечниот буџет се потрошувачките кредити за граѓаните? Споредивме и со 2020 година и бројките покажаа дека месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци пораснала за најмногу за 1.000 денари.
Висината на месечната рата за овој кредит во 2020 година се движела околу 18.500 денари во периодот со фиксна каматна стапка, кој најчесто е за првите две години од отплатата на кредитот. По истекот на овој период, банките пресметувале променлива каматна стапка и месечната рата се движела околу 19.000 денари. Во 2023 година, месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка) се движи околу 18.800 денари, а во останатиот период со променлива каматна стапка околу 19.400 денари.
| Банка | Кредит | Каматна стапка во 2020 | Каматна стапка во 2023 | Месечна рата (2020) | Месечна рата (2023) |
| Комерцијална банка | Потрошувачки кредит до 2.000.000 МКД | нема податок | 5,7% фиксна 2 години/6,13% променлива | нема податок | 18.736 МКД /18.779 МКД |
| Стопанска банка Скопје | Потрошувачки кредит до 1.500.000 денари | нема податок | 5,80% фиксна 2 години/10,70% променлива | нема податок | 18.744 МКД /20.145 МКД |
| НЛБ банка | НЛБ потрошувачки кредит | 5,20% фиксна | 8,52% | 18.577 МКД | 19.515 МКД |
| Халк банка | Потрошувачки кредит со животно осигурување | 5,00% фиксна 2 години/7,75% променлива | 6% фиксна 2 години/10,50% променлива | 18.522 МКД /19.295 МКД | 18.800 МКД /20.086 МКД |
| Шпаркасе банка | S Plus потрошувачки кредит | 5,25% фиксна 2 години/7,55% променлива | 5,2% фиксна 2 години/6,5% променлива | 18.591 МКД /19.238 МКД | 18.578 МКД /18.707 МКД |
| УНИ банка | Потрошувачки кредит | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 18.453 МКД /19.011 МКД | 18.458 МКД /18.660 МКД |
| Стопанска банка Битола | Потрошувачки кредит за вработени во приватни фирми | 5,50% фиксна 1 година/7,24% променлива | 7,30% фиксна 1 година/10,50% променлива | 18.661 МКД /19.150 МКД | 19.166 МКД /20.086 МКД |
| ТТК банка | СМАРТ потрошувачки кредит | 4,85% фиксна 2 години/7,23% променлива | 5,20% фиксна 2 години/6,76% променлива | 18.480 МКД /19.147 МКД | 18.577 МКД /18.731 МКД |
| Силк Роуд Банка | Потрошувачки кредит | 5,20% фиксна 2 години/7,50% променлива | 5,40% фиксна 2 години/7,25% променлива | 18.577 МКД /19.223 МКД | 18.633 МКД /18.768 МКД |
| Централна кооперативна банка | Стандарден потрошувачки кредит | 4,70% фиксна за 2 години/ 5,80% променлива | 5,90% фиксна 1 година/6,90% променлива | 18.439 МКД /18.745 МКД | 18.772 МКД /19.054 МКД |
*Податоците се ориентациони и не служат за точни пресметки, кои може да се добијат само од банка.
Анализи
Еврото пред втор месечен пад по ред, инвеститорите повторно се вртат кон доларот
Еврото повторно ослабе во однос на американскиот долар во европското тргување во вторникот, прекинувајќи ја тридневната серија на закрепнување и повторно приближувајќи се до најниското ниво во последните 13 месеци.
Единствената европска валута е на пат да забележи втор последователен месечен пад, бидејќи инвеститорите и понатаму му даваат предност на американскиот долар како посигурна инвестициска и резервна валута на девизниот пазар.
Курсот EUR/USD се намали за 0,25 отсто, на 1,1395 долари, од почетното ниво од 1,1422 долари. Во текот на денот еврото достигна највисоко ниво од 1,1426 долари.
Во понеделникот еврото зајакна за 0,35 отсто во однос на доларот, што беше трет последователен дневен раст, како дел од закрепнувањето од 13-месечниот минимум од 1,1325 долари.
Покрај купувањето од пониски нивоа, еврото доби поддршка и од договорот меѓу САД и Иран за запирање на непријателствата и продолжување на техничките преговори во рамки на претходно договорената 60-дневна рамка.
Сепак, на месечно ниво, еврото во јуни е во минус од 2,3 отсто во однос на американскиот долар и останува на пат да го заврши месецот со втор последователен пад.
Притисокот врз европската валута се поврзува со силната побарувачка за доларот по поостриот тон на Федералните резерви на САД, како и со зголемената побарувачка за доларот како сигурно засолниште во услови на геополитички тензии околу Иран.
Во фокусот на инвеститорите денеска е извештајот за инфлацијата во Германија за јуни, кој може да даде важни сигнали за идните потези на Европската централна банка. Податоците ќе бидат внимателно следени бидејќи можат да влијаат врз очекувањата дали ЕЦБ ќе се одлучи за ново зголемување на каматните стапки до крајот на годината.
Според пазарните проценки, во моментов постои околу 30 отсто веројатност за зголемување на каматите од 25 базични поени на јулскиот состанок на ЕЦБ. Истовремено, дел од извештаите укажуваат дека централната банка би можела да паузира со дополнително затегнување на монетарната политика доколку цените на енергенсите останат блиску до сегашните нивоа.
Ако германската инфлација биде пониска од очекувањата, можноста за ново зголемување на каматите во еврозоната оваа година би можела дополнително да се намали. Тоа би создало нов притисок врз еврото во однос на доларот и останатите водечки светски валути.
Засега, девизните пазари остануваат под силно влијание на американската монетарна политика, геополитичките ризици и очекувањата за идните чекори на ЕЦБ. Во такво окружување, еврото тешко успева да изгради постабилно закрепнување.
Анализи
Трамп им се закани на продавачите на гориво: Веднаш намалете ги цените или ќе имате големи проблеми
Американскиот претседател Доналд Трамп ги предупреди продавачите на гориво во САД веднаш да ги намалат цените, порачувајќи дека во спротивно ќе се соочат со „големи проблеми“.
„Продавачите на гориво мора да ги намалат цените, ВЕДНАШ“, напиша Трамп на својата социјална мрежа Truth Social.
Тој додаде дека нема да дозволи „надувување на цените“, кое, како што наведе, е незаконско, и ги повика продавачите да почнат да се насочуваат кон цена од околу 2,5 долари за галон, односно за 3,785 литри гориво.
Изјавата доаѓа откако Трамп минатата недела соопшти дека му наложил на Министерството за правда да ги испита нафтените компании, бидејќи, според него, не ги намалиле малопродажните цени на горивото во согласност со падот на цените на суровата нафта. Тој ги обвини компаниите дека им наплаќаат премногу на потрошувачите.
Цените на нафтата годинава се зголемија по ескалацијата на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран. Вашингтон и Тел Авив кон крајот на февруари започнаа напади врз Иран, по што Техеран одговори со напади врз Израел и земји од Персискиот Залив во кои се наоѓаат американски бази.
Високите цени на горивото предизвикаа загриженост кај американските потрошувачи, додека Трамп и Републиканската партија настојуваат да ги задржат тесните мнозинства во Конгресот на меѓуизборите во ноември.
Меѓуизборите во САД, кои се одржуваат на половина од претседателскиот мандат, традиционално се сметаат за тест за актуелниот претседател. Често партијата што ја контролира Белата куќа на овие избори губи дел од својата моќ во Конгресот.
Дипломатските контакти меѓу Вашингтон и Техеран за смирување на конфликтот неодамна придонесоа за делумно олеснување на малопродажните цени на горивото за американските граѓани.
Сепак, притисокот врз нафтените компании и продавачите на гориво продолжува. Со последната порака, Трамп јасно стави до знаење дека Белата куќа очекува побрзо намалување на цените на бензинските пумпи и дека високите трошоци за гориво остануваат едно од најчувствителните економски и политички прашања во САД.
Анализи
Волстрит во плус: Индексите пораснаа, Alphabet добитник на денот
Американските берзи во понеделникот забележаа раст, додека инвеститорите ја проценуваа паузата во непријателствата меѓу САД и Иран, во нестабилна сесија со која започна скратената трговска недела.
Индексот Dow Jones Industrial Average беше во плус за 360 поени, односно 0,7 отсто, движејќи се кон рекордно затворање. Поширокиот индекс S&P 500 порасна за 1,1 отсто, додека технолошкиот Nasdaq Composite се тргуваше за околу два отсто повисоко.
Alphabet беше меѓу најголемите добитници на денот, со раст од повеќе од четири отсто, на првиот ден од тргувањето како член на Dow Jones. Акциите на Comcast, пак, пораснаа за шест отсто, откако компанијата соопшти дека ќе ги издвои своите медиумски и технолошки бизниси во две јавно тргувани компании. Раздвојувањето се очекува да биде завршено за околу една година.
Позитивно се движеше и секторот на полупроводници. VanEck Semiconductor ETF (SMH) зајакна за повеќе од три отсто, откако претходно бележеше пад од 3,1 отсто. Акциите на Astera Labs, KLA и Applied Materials пораснаа за повеќе од 11 отсто поединечно, предводејќи го закрепнувањето во секторот.
Овие движења доаѓаат во период кога Волстрит ја започнува скратената трговска недела, бидејќи американската берза во петок ќе биде затворена поради Денот на независноста.
„Можно е да има нешто послаба ликвидност поради скратената трговска недела и празникот, па може да се видат поголеми поместувања од очекуваното“, изјави за CNBC Џо Тигај, портфолио менаџер во Equity Armor Investments.
Тој додаде дека се ближи и крајот на кварталот, што може да предизвика таканаречено „улепшување“ на портфолијата, бидејќи советниците сакаат позициите што ги прикажуваат во кварталните извештаи да изгледаат попривлечно за клиентите. Според него, многу од големите компании годинава веќе оствариле силни добивки, па инвеститорите имаат интерес да ги задржат тие позиции.
На пазарното расположение влијаеше и договорот меѓу САД и Иран од неделата за запирање на непријателствата и овозможување слободен премин на комерцијалните бродови низ Ормускиот Теснец. Договорот следуваше по викенд на воени размени, кои се закануваа да ги нарушат разговорите за смирување на конфликтот.
Американски официјален претставник за CNBC изјави дека техничките разговори треба да продолжат во сите области опфатени со Меморандумот за разбирање, додавајќи дека двете страни засега ќе се повлечат, а пловилата ќе можат слободно да се движат.
САД во текот на викендот нападнаа ирански воени цели, како одговор на иранските напади во Ормускиот Теснец. Американскиот претседател Доналд Трамп потоа упати нови закани кон Иран, наведувајќи на Truth Social дека американски авиони нападнале ирански складишта за ракети и дронови, како и крајбрежни радарски локации, поради, како што напиша, повторно кршење на договорот за прекин на огнот.
И покрај геополитичката неизвесност, инвеститорите на почетокот на неделата покажаа поголем апетит за ризик, особено во технолошкиот и полупроводничкиот сектор, што им помогна на главните берзански индекси да завршат во зелена зона.
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 2 месеци
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Советипред 2 месеци
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата
-
Продуктипред 2 месециКБ Прво пензиско друштво: Редовното инвестирање е пат до посигурна финансиска иднина
-
Бизниспред 2 месециДизелот од полноќ поевтинува за 4 денари
-
Бизниспред 2 месеци„МЕПСО“ ја обжали одлуката во спорот со „Енергоинвест“, уверени се во победа на арбитражa
-
Банкипред 2 месециХалкбанк со кредитна линија за поддршка и развој на одржлива земјоделска активност во соработка со Европскиот фонд за Југоисточна Европа (ЕФСЕ)
-
Останатопред 2 месеци
УЈП испрати над 860.000 даночни пријави, граѓаните имаат рок до 31 мај за потврда


