Анализи
Дали заврши времето на евтини потрошувачки кредити? Каматите се движат кон нивото од 2015 година!
Полека, но сигурно се губи атрактивноста на потрошувачките кредити на банките како „куповна моќ“ на граѓаните за задоволување на некакви желби и потреби од секојдневието. Дефинитивно веќе не е време на примамливи каматни стапки, кои ги правеа потрошувачките кредити „евтино“ решение за обезбедување финансиски средства за некое патување, опремување на домот, школување… Дали времето на „евтините“ потрошувачки кредити дефинитивно заврши или пак ова е само привремен тренд наметнат од инфлаторните притисоци на пазарите?
Тешко е да се прогнозира бидејќи проекциите и изјавите од највисоките монетарни кругови постојано се менуваат. Иако се очекуваше есенва да запре растот на инфлацијата и на референтните каматни стапки, се чини повторно се појавија песимистички сценарија.
Каматните стапки на денарските кредити во Македонија се во постојан раст од декември 2021 година, а на потрошувачките кредити од декември минатата година, иако може да се забележи дека нагорниот тренд практично започнал уште во декември 2020 година. Со мали осцилации, каматите на денарските потрошувачки кредити без валутна клаузула, на пример, од крајот на 2020 година се во зона на раст.
Банкарство.мк ги анализираше каматните стапки на потрошувачките кредити од 2015 година досега, а анализата покажа неколку интересни факти.
Нашата анализа на движењето на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула, врз основа на податоците од Народната банка достапни до 2015 година, покажа дека актуелните каматни стапки се движат кон нивото од 2015 година, кое за овој период од осум години било највисоко. Во септември 2015 година, оваа каматна стапка имаше свој максимум и изнесуваше 6,87%. Оттогаш почнува да паѓа и најниско ниво достигнува во декември 2020 година (5,16%), потоа уште едно во декември 2021 година (5,05%) и повторно во декември 2022 година (5,05%). За шест месеци оваа година бележи најголем раст во споредба со останатите години. Во 2021 година за шест месеци пораснала од 5,16% на 5,22%. Во 2022 година за шест месеци пораснала од 5,05% на 5,22%. А, во 2023 година за шест месеци порасна од 5,05% на 6,01%.

Моментално ниво од 6,01% е веќе во зоната на каматни стапки во периодот 2015-2018 година, кога не се спуштаа под 6%.
Според податоците од Народната банка, во јуни годинава, просечната каматна стапка на вкупните кредити забележа месечен раст од 0,03 п.п. и изнесува 5,12%. На годишна основа, оваа каматна стапка е зголемена за 0,85 п.п. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити во јуни е намалена за 0,06 п.п. на месечна основа и изнесува 5,26%, додека на годишна основа бележи раст за 1,27 п.п. „Во јуни, каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата оствари минимален месечен раст од 0,01 п.п. и изнесува 5,35%. Промената во целост се должи на растот на каматните стапки на денарските кредити без валутна клаузула (за 0,03 п.п.), во услови кога каматните стапки на кредитите во странска валута се непроменети, а каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула бележат минимален пад за 0,01 п.п.. Анализирано на годишно ниво, оваа каматна стапка оствари раст за 0,31 п.п.. Просечната каматна стапка на новоодобрените кредити на домаќинствата овој месец изнесува 5,27% и е повисока за 0,02 п.п. на месечно ниво. Промената произлегува од повисоките каматни стапки на кредитите во странска валута и денарските кредити без валутна клаузула (за 0,36 п.п. и 0,11 п.п., соодветно), додека каматните стапки на денарските кредити со валутна клаузула се намалени (за 0,07 п.п.). Споредено на годишно ниво, оваа каматна е зголемена за 0,76 п.п.“, утврди Народната банка.
- 6,87% е највиското ниво на каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула во последните осум години, достигнато во септември 2015 година.
- од 5,05% на 6,01% пораснаа каматните стапки на денарските потрошувачки кредити за физички лица без валутна клаузула за шест месеци оваа година, што е најголем шестмесечен раст од 2015 година досега.
- 1.000 денари најмногу е зголемена месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци споредено со 2000 година.
- 18.800 денари изнесува отприлика месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка), а за останатиот период е околу 19.400 денари.
Дали потрошувачките кредити се навистина луксуз за граѓаните?
Направивме уште една дополнителна анализа за да видиме колкав издаток од месечниот буџет се потрошувачките кредити за граѓаните? Споредивме и со 2020 година и бројките покажаа дека месечната рата за потрошувачки кредит од 618.000 денари (10.000 евра) со рок на отплата од 36 месеци пораснала за најмногу за 1.000 денари.
Висината на месечната рата за овој кредит во 2020 година се движела околу 18.500 денари во периодот со фиксна каматна стапка, кој најчесто е за првите две години од отплатата на кредитот. По истекот на овој период, банките пресметувале променлива каматна стапка и месечната рата се движела околу 19.000 денари. Во 2023 година, месечната рата во првите две години (период на фиксна каматна стапка) се движи околу 18.800 денари, а во останатиот период со променлива каматна стапка околу 19.400 денари.
| Банка | Кредит | Каматна стапка во 2020 | Каматна стапка во 2023 | Месечна рата (2020) | Месечна рата (2023) |
| Комерцијална банка | Потрошувачки кредит до 2.000.000 МКД | нема податок | 5,7% фиксна 2 години/6,13% променлива | нема податок | 18.736 МКД /18.779 МКД |
| Стопанска банка Скопје | Потрошувачки кредит до 1.500.000 денари | нема податок | 5,80% фиксна 2 години/10,70% променлива | нема податок | 18.744 МКД /20.145 МКД |
| НЛБ банка | НЛБ потрошувачки кредит | 5,20% фиксна | 8,52% | 18.577 МКД | 19.515 МКД |
| Халк банка | Потрошувачки кредит со животно осигурување | 5,00% фиксна 2 години/7,75% променлива | 6% фиксна 2 години/10,50% променлива | 18.522 МКД /19.295 МКД | 18.800 МКД /20.086 МКД |
| Шпаркасе банка | S Plus потрошувачки кредит | 5,25% фиксна 2 години/7,55% променлива | 5,2% фиксна 2 години/6,5% променлива | 18.591 МКД /19.238 МКД | 18.578 МКД /18.707 МКД |
| УНИ банка | Потрошувачки кредит | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 4,75% фиксна 2 години/6,75% променлива | 18.453 МКД /19.011 МКД | 18.458 МКД /18.660 МКД |
| Стопанска банка Битола | Потрошувачки кредит за вработени во приватни фирми | 5,50% фиксна 1 година/7,24% променлива | 7,30% фиксна 1 година/10,50% променлива | 18.661 МКД /19.150 МКД | 19.166 МКД /20.086 МКД |
| ТТК банка | СМАРТ потрошувачки кредит | 4,85% фиксна 2 години/7,23% променлива | 5,20% фиксна 2 години/6,76% променлива | 18.480 МКД /19.147 МКД | 18.577 МКД /18.731 МКД |
| Силк Роуд Банка | Потрошувачки кредит | 5,20% фиксна 2 години/7,50% променлива | 5,40% фиксна 2 години/7,25% променлива | 18.577 МКД /19.223 МКД | 18.633 МКД /18.768 МКД |
| Централна кооперативна банка | Стандарден потрошувачки кредит | 4,70% фиксна за 2 години/ 5,80% променлива | 5,90% фиксна 1 година/6,90% променлива | 18.439 МКД /18.745 МКД | 18.772 МКД /19.054 МКД |
*Податоците се ориентациони и не служат за точни пресметки, кои може да се добијат само од банка.
Анализи
УЈП: За две години утврдени 5,2 милијарди денари дополнителен данок
УЈП: За две години утврдени 5,2 милијарди денари дополнителен данок, поднесени 78 кривични пријави
Управата за јавни приходи соопшти дека во периодот од јули 2024 до јуни 2026 година спровела повеќе мерки за зајакнување на даночната дисциплина, подобрување на контролите и создавање поправеден даночен систем.
Од УЈП велат дека целта не е само наплата на приходите, туку воспоставување фер даночен систем во кој правилата важат еднакво за сите даночни обврзници.
Во изминатите две години бил унапреден системот за анализа на ризик, со цел подобро таргетирање, поголема објективност и поефикасни контроли. Во таа насока се изработени регистар на ризици по видови даноци, план за подобрување на усогласеноста во градежниот сектор, план за справување со неформалната економија за периодот 2026–2027, рамка за диференција на ризици, критериуми за селекција за контрола, како и софтвер за процена на ризик при поврат на ДДВ.
Според УЈП, новиот пристап опфаќа превентивни, корективни и репресивни мерки, со цел целосно справување со ризиците во даночниот систем.
Во рамки на советодавните активности, реализирани се посети кај 4.169 даночни обврзници за примена на Законот за регистрирање на готовински плаќања, при што биле констатирани 909 неправилности.
Преку акцијата „Нема каса“, персонализирани пораки биле доставени до 6.451 даночен обврзник, откако било утврдено дека илјадници активни обврзници вршат дејност и остваруваат промет без фискален уред. Во акцијата „Матура“ биле дистрибуирани информативни флаери до 6.285 даночни обврзници, додека во акцијата „Концерти“ персонализирани пораки биле доставени до 14 организатори на настани.
Од УЈП посочуваат дека советодавните активности имаат цел навремено да ги информираат и насочат обврзниците кон отстранување на неправилностите и целосно усогласување со законските обврски.
За даночните обврзници кои не ги исполнуваат обврските доброволно, УЈП применува мерки за принуда и санкционирање. Во наведениот период, со контроли биле утврдени 5,2 милијарди денари дополнителен данок, што претставува раст од 70 проценти во 2025 година во однос на 2024 година.
Дополнително, изречени се 13.500 глоби, поднесени се 78 кривични пријави, што е петкратно зголемување, а 1.100 директори и основачи биле задолжени како даночни гаранти за нивните фирми.
УЈП најавува дека ќе продолжи да го унапредува пристапот базиран на анализа на ризици, со цел правична примена на законите и ефикасна заштита на јавните приходи.
Анализи
Инфлацијата во државата забави на 3,4 проценти во јуни
Годишната инфлација во Северна Македонија во јуни забави на 3,4 проценти, откако во мај изнесуваше 4,8 проценти, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика.
На месечно ниво, трошоците на живот во јуни се намалиле за 0,5 проценти, по растот од 0,6 проценти регистриран во мај.
Според податоците, најголем годишен раст во јуни е забележан кај алкохолните пијалаци и тутунот, од 9,3 проценти, како и кај транспортот, каде што цените пораснале за 6,2 проценти. Раст е регистриран и кај рекреацијата и културата од 5,1 процент, рестораните и хотелите од 4,9 проценти, образованието од 4,6 проценти и опремата за домаќинствата од 4,2 проценти.
Цените на храната и безалкохолните пијалаци во јуни биле повисоки за 2,5 проценти во споредба со истиот месец лани, но на месечно ниво се намалиле за 1,1 процент.
Во споредба со мај, најголем месечен раст е забележан кај транспортот, од 1,6 проценти, и кај рекреацијата и културата, од 1,4 проценти. Кај повеќе категории, меѓу кои домување, електрична енергија, гас и други горива, образование, осигурување и финансиски услуги, не се регистрирани месечни промени.
Анализи
Нафтата поскапе по новите американски удари врз Иран
Цените на нафтата пораснаа во средата, откако САД извршија нови напади врз Иран како одговор на нападите врз комерцијални бродови во Ормутскиот Теснец, што повторно ги зголеми тензиите на Блискиот Исток.
Американската лесна сурова нафта WTI за испорака во август поскапе за 3,07 проценти, на 72,61 долари за барел, додека меѓународниот репер Брент за испорака во септември порасна за 3,14 проценти, на 76,49 долари за барел.
Американската војска соопшти дека извршила „серија силни удари“ врз Иран, откако три комерцијални брода што минувале низ Ормутскиот Теснец биле нападнати во вторникот. Од Централната команда на САД наведоа дека нападите се одговор на иранската агресија, која ја оценија како неоправдана, опасна и спротивна на договорениот прекин на огнот.
Новата ескалација го става под сериозен притисок кревкиот прекин на огнот постигнат минатиот месец, кој овозможи повторно отворање на Ормутскиот Теснец за комерцијален поморски сообраќај по повеќемесечни нарушувања.
Дополнително, американското Министерство за финансии во вторникот ја повлече дозволата што му овозможуваше на Иран да продава нафта, што се толкува како уште еден сигнал за заострување на односите меѓу Вашингтон и Техеран.
Според Заедничкиот центар за поморски информации предводен од САД, три брода биле нападнати во или во близина на Ормутскиот Теснец, по што нивото на закана за бродовите што минуваат низ оваа стратешка рута било подигнато на „сериозно“. Центарот предупреди дека се можни нови непријателски дејства.
Ормутскиот Теснец е една од најважните светски рути за транспорт на нафта и гас, па секое нарушување на безбедноста во тој регион веднаш се одразува врз цените на енергенсите. Аналитичарите предупредуваат дека продолжување на конфликтот може да го засили инфлаторниот притисок и да влијае врз очекувањата за монетарната политика во САД.
-
Останатопред 2 месеци
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата
-
Бизниспред 2 месециДизелот од полноќ поевтинува за 4 денари
-
Банкипред 2 месециХалкбанк со кредитна линија за поддршка и развој на одржлива земјоделска активност во соработка со Европскиот фонд за Југоисточна Европа (ЕФСЕ)
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка со зголемен максимален износ на станбените кредити и нова промоција – Без манипулативни трошоци и трошоци за проценка
-
Банкипред 1 месецХалкбанк АД Скопје информираше дека пензиите за месец мај се веќе исплатени и достапни за корисниците
-
Банкипред 1 месецАЛТА Банка: Денеска започнува исплатата на мајските пензии
-
Советипред 1 месец
УЈП: За користење на „МојДДВ“ задолжителна е регистрација во е-Даночни услуги

