Анализи
Најголеми добитници се должниците, најголеми губитници државниот буџет, банките, финансиските друштва и другите позајмувачи – тоа е цената на простените долгови
Должниците повторно, по кој знае кој пат во оваа држава, ќе бидат најголемите добитници од законските измени за застареност на долговите после 10 години, а најголеми губитници ќе бидат државниот буџет, индивидуалните доверители што позајмиле пари и финансиските друштва, коментираат правници и познавачи на финансиските состојби во земјава. Според нив, долговите кон банките најверојатно ќе излезат како најголем апсолутен износ, но тоа нема да има големо влијание врз банките затоа што тие веќе ги имаат резервирано овие побарувања и затоа сега нема да бидат оштетени нивните биланси.
Но, затоа финансиските друштва ќе имаат големи штети затоа што ќе мора да се простат од сите побарувања што ги немаат наплатено повеќе од 10 години. Исто така, сите компании и граѓани што позајмувале пари на правни или физички лица, а не ги добиле назад ќе немаат начин како да си ги вратат парите. Извршителите ќе мора да ги запрат сите постапки за наплата на долгови постари од 10 години, за кои настанува апсолутна застареност после одлуката на Уставниот суд да ги одобри измените во Законот за извршување.
Правниците и финансиските експерти коментираат дека ваков преседан во правната област се нема случено досега, а веројатно ни историјата не памети ваков упад во должничко-доверителските односи кои се веќе регулирани со низа законски решенија. Со овие законски измени, не постои механизам за наплата на побарувањата без разлика што должниците законски се обврзале да ги вратат позајмените пари во утврден рок. Освен популистички цели, не постои друго објаснување за ваквото законско решение, при што и самиот популизам плаќа висока цена затоа што огромен број доверители остануваат покуси за илјадници, па и милиони евра сопствени средства, велат тие.
Притоа, и државата без грижа се откажува од милионски износи што ги побарува од компании и граѓани по различни основи. Крајната штета ја трпи државната каса затоа што таа останува покуса за милиони евра кои биле планирани во буџетот низ годините наназад и можеле да се трошат, на пример, за здравството, образованието, инфраструктурата, почиста животна средина. Јавните и државните претпријатија, кои ќе треба да ги простат долговите на граѓаните и фирмите за вода, струја и други комунални услуги, сепак нема да бидат крајно оштетени затоа што голем дел од нив во исто време се и огромни должници по основ на даноци и редица други обврски кон државата.
Тоа го покажува и листата на должници што ја објавува Управата за јавни приходи. Последната листа објавена во јануари, на пример, содржи 1.857 должници-правни лица (повеќе за 25 од претходната листа) и 3.715 должници-физички лица (повеќе за 73 од претходната листа). Вкупниот долг изнесува 10.107.996.649 денари (164,4 милиони евра) што е повеќе за 1.053.635.038 денари (околу 17 милиони евра) во однос на претходната листа. На оваа листа, покрај приватни компании и граѓани, се наоѓаат и јавни претпријатија за комунални услуги, Јавното претпријатие за стопанисување со спортски објекти, Национални шуми, јавни здравствени установи и други државни претпријатија. Со законските измени тие ќе се ослободат од најголем дел од овие долгови, а сигурно нема да испланираат и враќање на тие што не се постари од 10 години затоа што законот им дозволува да бидат редовни неплаќачи.
Правниците и финансиските аналитичари се децидни дека овие законски измени ќе ја стимулираат само сивата економија, а друг бенефит ќе нема за никого.
Анализи
ЕУ од суфицит премина во дефицит, трговскиот биланс се влоши за 89 милијарди евра
Европската унија го заврши првото полугодие од 2026 година со дефицит во стоковната размена со остатокот од светот од 14,9 милијарди евра, откако во истиот период минатата година имаше суфицит од 74,1 милијарда евра, покажуваат најновите податоци на Евростат.
Тоа значи дека трговскиот биланс на ЕУ за една година се влошил за дури 89 милијарди евра.
Од јануари до крајот на јуни, извозот на стоки од ЕУ во земјите надвор од Унијата изнесувал 1.317 милијарди евра, што е намалување од 2,1 отсто во однос на истиот период во 2025 година. Во исто време, увозот се зголемил за 4,7 отсто, на 1.331,9 милијарди евра.
Само во јуни, ЕУ остварила суфицит од 3,9 милијарди евра, во споредба со 5,2 милијарди евра во истиот месец минатата година. Извозот на годишно ниво пораснал за 12,5 отсто, на 241,5 милијарди евра, додека увозот се зголемил за 13,5 отсто, на 237,7 милијарди евра.
Евростат наведува дека трговскиот биланс во јуни се влошил за 1,3 милијарди евра во споредба со истиот месец во 2025 година. Главната причина е зголемениот дефицит во трговијата со енергенси, кој делумно бил ублажен со поголемиот суфицит кај хемиските и сродните производи.
ЕУ во јуни извезла енергенси во вредност од 12,2 милијарди евра, додека увозот достигнал 42,6 милијарди евра. Со тоа, дефицитот во оваа категорија изнесувал 30,4 милијарди евра, наспроти 23,8 милијарди евра една година претходно.
Најголем суфицит бил забележан во трговијата со хемиски производи, во износ од 17,3 милијарди евра, додека кај машините и возилата бил остварен вишок од 14,6 милијарди евра.
Најголем трговски дефицит ЕУ имала со Кина, во износ од 35,1 милијарда евра. Со Соединетите Американски Држави бил остварен суфицит од 11,2 милијарди евра, а со Обединетото Кралство од 17,1 милијарда евра.
Еврозоната, пак, во јуни повторно се вратила во суфицит, кој изнесувал 8,6 милијарди евра, по дефицитот од девет милијарди евра во мај. Во јуни минатата година суфицитот изнесувал 4,8 милијарди евра.
Извозот од еврозоната во јуни пораснал за 14,4 отсто, на 272,5 милијарди евра, додека увозот се зголемил за 13,1 отсто, на 264 милијарди евра.
Сепак, резултатот за целото прво полугодие е значително послаб од лани. Суфицитот на еврозоната се намалил од 82,2 милијарди евра во првите шест месеци од 2025 година на само 9,8 милијарди евра во истиот период годинава.
Анализи
Европските берзи тргуваат претпазливо и покрај рекордот на Волстрит
На европските берзи во петокот претпладне се тргуваше претпазливо, и покрај растот на Волстрит претходниот ден и новото рекордно ниво на американскиот индекс S&P 500.
Индексот STOXX 600, кој ги следи водечките европски компании, околу 9:30 часот беше речиси непроменет во однос на претходниот ден.
Лондонскиот FTSE се намали за 0,12 отсто, на 10.758 поени, додека германскиот DAX порасна за 0,55 отсто, на 26.445 поени. Парискиот CAC забележа минимален раст од 0,02 отсто и достигна 8.650 поени.
Мирно тргување беше забележано и на Загрепската берза, каде прометот остана релативно скромен.
Околу 10:30 часот индексот Crobex беше во плус од 0,09 отсто, на 4.433 поени, додека Crobex10 порасна за 0,06 отсто, на 2.865 поени.
Редовниот промет со акции до тој момент изнесуваше околу 370.000 евра, што е приближно 270.000 евра повеќе во споредба со истиот период претходниот ден.
Најголем промет, од околу 250.000 евра, беше остварен со акциите на Končar, чија цена остана непроменета на 1.010 евра.
Акциите на Maistra забележаа промет од околу 36.000 евра, а нивната цена се намали за 0,8 отсто, на 65,50 евра.
Промет поголем од 20.000 евра беше остварен и со уште две акции. Акциите на Zagrebačka banka поевтинија за 0,4 отсто, на 22,40 евра, додека повластените акции на Adris grupa пораснаа за 0,5 отсто, на 107 евра, пренесува Хина.
Анализи
Албанија има најсилна сајбер-заштита во светот, Северна Македонија на 30. место
Албанија има најсилна сајбер-заштита во светот, покажуваат податоците од Националниот индекс за сајбер-безбедност (NCSI), кој ја оценува подготвеноста на државите да спречат и да одговорат на сајбер-напади.
На ранг-листата што ја изработува естонската Академија за е-управа се опфатени 155 држави и територии, а Албанија го освои првото место со 98,33 од максимални 100 поени.
Со овој резултат, балканската земја зад себе остави некои од технолошки најразвиените држави во светот, меѓу кои Германија и САД, како и второпласираната Чешка.
Особено впечатлив е напредокот на Албанија во последните неколку години. Минатата година земјата се наоѓала на 15. место, додека во 2023 година била дури на 54. позиција.
Индексот ја оценува способноста на земјите да спречуваат сајбер-закани, да ја заштитат критичната инфраструктура и најважните услуги, да реагираат на сајбер-инциденти, да развиваат национални стратегии, да ги подобруваат стручните капацитети и да ја зајакнуваат меѓународната соработка.
Некои од најголемите светски економии се пласираа значително пониско. Франција е на 16. место, Германија на 19., а Соединетите Американски Држави се на 31. позиција.
Северна Македонија се најде на високото 30. место, една позиција пред САД. Од земјите во регионот, Словенија е на 15. место, Хрватска на 35., додека Србија е на 40. позиција.
-
Интервјуапред 2 месециДигитализацијата и довербата се двигатели на новото банкарство – Беркан Имери во FinSight
-
Продуктипред 1 месецИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Банкипред 2 месециХалкбанк носи пристап до Истанбулската берза и до нови можности за раст на капиталот
-
Останатопред 2 месециОд јули почнува исплатата на К-15, минималниот износ е 19.116 денари
-
Кариерапред 2 месециКомерцијална банка објави оглас за вработување во Тетово
-
Банкипред 2 месециНов банкомат на Халкбанк пред МНТ инспириран од театарската сцена
-
Банкипред 2 месециИсплатата на јунските пензии преку Стопанска банка почнува на 1 јули
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка почнува со исплата на јунските пензии од 1 јули





