Анализи
Има пари, ама се скапи!
Во услови на силно изразени инфлаторни притисоци и финансиска криза кај населението како последица на високите цени, сепак не може да се каже дека нема пари. Напротив има пари во македонската економија, и тоа многу пари, ама се многу скапи.
Доказ за тоа се високите каматни стапки, кои кај некои финансиски инструменти постигнаа и рекордно високи нивоа. Високи се каматите што ги дава државата за државните хартии од вредност (државни записи и и државни обврзници), а високи се и каматните стапки на финансиските инструменти со кои Народната банка на Македонија собира пари од банките. Споредено со изминатите десетина години, високи се и каматите за штедните депозити во банките.
Како цена на парите, овие каматни стапки во минатата година и на почетокот од новата година поради својата атрактивност привлекуваат огромни суми пари од банките, граѓаните и од другите институционални инвеститори. Факт е дека каматните стапки на централната банка се високи заради високата инфлација, односно со нив НБРСМ го собира вишокот ликвидност и се бори против инфлацијата. Министерството за финансии, пак, со високите каматни стапки се обидува да го наполни буџетот за да го финансира огромниот државен апарат, што пак на долг рок значи се поголем јавен долг и позадолжена држава. Поради високите камати на НБРСМ, пораснаа и каматите за штедење во банките, а секако и каматите на кредитите.
Во вакви услови најтешко поминуваат граѓаните и компаниите кои имаат потреба од кредитна поддршка бидејќи мораат да се задолжуваат кај банките со повисоки камати. Граѓаните се изложени и на високи цени во малопродажба, а компаниите при набавка на суровини, репроматеријали и разни други услуги.
Нашата анализа покажа дека само во јануари и првата недела од февруари оваа година веќе се собрани од економијата околу 8,9 милијарди денари (околу 145 милиони евра) од страна на Народната банка и на Министерството за финансии.
- 10 милиони денари преку благајнички записи со каматна стапка од 6,30%
- 42,583 милиони денари преку депозити на седум дена со камата од 4,25%
- 1.815.470.000 денари преку државни записи со камата од 4%
- 2.314.010.000 денари преку државни записи со камата од 4,10%
- 2.414.030.000 денари преку државни записи со камата од 4,10%
- 700.000.000 денари преку 5-годишни државни обврзници со камата од 4,5%
- 1.300.000.000 денари преку 15-годишни државни обврзници со камата од 5,9%
- 300.000.000 денари преку 15-годишни државни обврзници со камата од 6%
Овој тренд започна во текот на минатата година и очигледно е дека продолжува и оваа година и тоа од повеќе причини.
Инфалторните притисоци не попуштаат и Народната банка не се откажува од рестриктивните монетарни политики. Уште поголем притисок прави моментот на се уште замрзнати цени во маркетите, мерка на Владата која, барем засега, останува на сила уште еден месец. Економистите стравуваат дека по укинувањето на мерката ќе има нов значителен притисок врз инфлацијата во земјава, така што е тешко да се очекува во првата половина од 2024 НБРСМ да се откаже од високите каматни стапки.
Изборите во мај, пак, нема да и дозволат на Владата да се откаже од натамошни задолжувања со цел да обезбеди доволно пари што за редовните потреби на државата, што за враќање на доспеаните долгови, а што за популистички мерки пред избори, како што се зголемени пензии и слично.
Токму затоа парите остануваа скапи иако ги има во изобилство.
Анализи
Златото нагло падна за над 4% под притисок на силниот долар и геополитичките тензии
Цената на златото забележа остар пад од над 4% за време на европското тргување, повлекувајќи се од двонеделен максимум достигнат претходно во азиската сесија и насочувајќи се кон прва загуба по пет дена раст.
Падот следува по забрзаното прибирање профити од инвеститорите, но и по зајакнувањето на американскиот долар во однос на кошницата светски валути. Индексот на доларот порасна за 0,65%, што дополнително изврши притисок врз цената на благородниот метал.
Цената на златото денеска се намали за 4,3% на 4.554 долари, откако претходно достигна врв од 4.800 долари, највисоко ниво од 19 март.
Пазарите реагираа и на најновите геополитички случувања поврзани со воените активности на САД кон Иран, што ја зголеми неизвесноста кај инвеститорите.
Истовремено, цените на нафтата пораснаа за околу 9%, достигнувајќи највисоки нивоа во последните четири недели, поради стравувањата од нарушување на снабдувањето од регионот на Персискиот Залив, особено поради затворањето на Ормутскиот теснец.
Зголемените цени на нафтата ги засилија очекувањата за можно зголемување на каматните стапки во САД. Според пазарните проценки, веројатноста за зголемување на каматите порасна на 5%, додека шансите тие да останат непроменети се намалија.
Инвеститорите внимателно ги следат и податоците од американскиот пазар на труд, вклучително и неделните барања за надомест за невработеност и извештајот за вработеноста за март.
Аналитичарите оценуваат дека падот на златото доаѓа по неколкудневен раст и дека оптимизмот на пазарите бил претеран, што довело до корекција на цената.
Во меѓувреме, залихите на најголемиот златен ETF фонд, SPDR Gold Trust, се зголемија за 3,72 тони, достигнувајќи вкупно 1.050,99 тони.
Анализи
Трамп пред една година ја преобликува глобалната трговија: Последиците сè уште се чувствуваат
Една година откако американскиот претседател Доналд Трамп објави „економска независност“ и воведе сеопфатни царини кон речиси сите земји, последиците од оваа одлука сè уште силно се чувствуваат во глобалната трговија.
На 2 април 2025 година, Белата куќа воведе основна царина од 10 отсто за целиот увоз, додека за 85 земји кои имаат трговски суфицит со САД беа предвидени и повисоки стапки, до 50 проценти. Овој потег предизвика силни потреси на глобалните пазари, а берзите веднаш забележаа пад.
Иако американскиот Врховен суд подоцна ја оспори законитоста на мерката, администрацијата продолжи со нејзина примена, а по неколку одложувања, дел од царините стапија во сила во август 2025 година.
Во пресрет на новите мерки, американските компании масовно ги зголемија залихите, при што увозот во првите три месеци од 2025 година порасна за околу 20 проценти, односно за дополнителни 184 милијарди долари.
Промените во трговските текови беа значајни. Увозот од Кина најмногу опадна, за 66 милијарди долари, додека компаниите се пренасочија кон земји со пониски царини, како Австралија и дел од Латинска Америка. Истовремено, некои азиски економии како Тајван и Виетнам дури и го зголемија извозот кон САД.
Сепак, анализите покажуваат дека царините не довеле до очекуваното враќање на производството во САД. Напротив, најголемиот товар го сносат американските потрошувачи. Проценките се дека во 2025 година секое домаќинство во САД било дополнително оптоварено со околу 1.000 долари поради повисоките цени.
Од друга страна, приходите од царини значително пораснаа и достигнаа 287 милијарди долари, што е речиси трипати повеќе од претходните години.
Глобалната трговија во меѓувреме стана многу понеизвесна, со чести промени на правилата и нови закани со царини. Владите ширум светот се обидуваат да им помогнат на компаниите да најдат нови пазари и да ги диверзифицираат синџирите на снабдување.
Експертите оценуваат дека токму таа адаптација може да биде единствениот позитивен ефект од оваа криза.
Извор: DW
Анализи
Нафтата во силен подем, среброто прави пауза пред нов раст
Цените на суровата нафта бележат раст во последното тргување, поттикнати од поддршката на 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), што обезбедува силен позитивен импулс за натамошно зголемување.
Според анализата на Economies.com, краткорочниот тренд останува јасно нагорен, при што цената се движи долж поддржувачка тренд линија, што дополнително ја зацврстува стабилноста на растечкиот тренд.
Дополнително, индикаторите за релативна сила покажуваат позитивни сигнали, особено по формирањето на позитивна дивергенција, што укажува на зајакнување на нагорниот импулс и зголемени шанси за продолжување на растот во блиска иднина.
Во однос на среброто, ситуацијата е малку поинаква. Цената бележи привремен пад во текот на последното тргување, под влијание на негативни сигнали од истите индикатори.
Сепак, ова движење се оценува како корективно, со цел да се создаде нов позитивен импулс кој би овозможил продолжување на растот. И покрај падот, цената на среброто и натаму се движи во рамки на краткорочен нагорен тренд, поддржан од тренд линија која останува стабилна.
Дополнителна поддршка доаѓа и од фактот што цената се задржува над EMA50, што создава силна основа за можен брз опоравок во наредниот период.
-
Бизниспред 2 месециУЈП започна со исплата на повратот од „Мој ДДВ“ за четвртиот квартал 2025
-
Продуктипред 2 месециОтворете сметка во Халкбанк онлајн и добијте ваучер за гориво од Макпетрол
-
Бизниспред 2 месеци„Е-фактура“ го трансформира бизнисот во Македонија – помал административен товар, поголема дигитална ефикасност и контрола на даночните обврски
-
Анализипред 2 месециПрофитот на најголемите македонски банки се броеше во милијарди денари – со колкав профит ја завршија 2025 година водечките три банки?
-
Продуктипред 2 месециГрупацијата Иуте го лансираше Iute Affinity – за целосно дигитални осигурителни решенија
-
Берзапред 2 месециНеколку акции ја носат ликвидноста: кој доминираше на Македонската берза во јануари 2026-1?
-
Банкипред 2 месециЗлатници од Комерцијална банка за паметна и сигурна инвестиција и подарок што станува наследство
-
Бизниспред 2 месециПлатите во јавната администрација наскоро повисоки – Владата го прифати барањето на УПОЗ!



