Доброволното капитално финансирано пензиско осигурување, познато како Трет пензиски столб, овозможува дополнително пензиско осигурување засновано на капитализација на уплатените средства, со цел обезбедување повисоки приходи по пензионирањето.

Овој модел на осигурување функционира независно од државниот пензиски систем и е наменет за вработени лица, долгорочно невработени, лица ангажирани на проекти или во странски мисии, како и за лица кои немаат приходи по ниедна основа. Во системот можат да се вклучат и трети лица, како брачни другари и членови на семејството.

Според условите, право на членство имаат сите лица на возраст од 15 до 70 години кои немаат остварено право на пензија согласно Законот за пензиско и инвалидско осигурување и не користат средства од задолжителното капитално финансирано пензиско осигурување.

Доброволното пензиско осигурување овозможува и колективно осигурување преку професионални пензиски шеми, во кои работодавците уплатуваат дополнителни средства за пензиско осигурување за сите или дел од своите вработени.

Системот се темели на акумулација и капитализација на средствата на индивидуалните или професионалните сметки, при што средствата се инвестираат преку доброволните пензиски фондови. Висината на идните пензиски надоместоци зависи од износот и периодот на уплата, приносот од инвестициите и наплатените надоместоци.

Континуираното работење без пауза не носи долгорочни придобивки, а бројни истражувања потврдуваат дека одморот е клучен за подобрување на физичкото и психичкото здравје. Сепак, многумина не ги користат слободните денови онолку колку што е потребно.

Според студија од 2025 година, за ефективно закрепнување од стрес и професионално прегорување потребно е значително повеќе одмор отколку што практикува просечниот вработен. И покрај тоа што честопати постојат пречки како страв од заостанување на работа или ограничен број слободни денови, експертите предупредуваат дека прекумерната работа сериозно го нарушува здравјето.

Препораката на истражувачите е вработените да земаат одмор на секои два месеци. Иако ова може да изгледа недостижно за многумина, студијата покажува дека не се неопходни долги и скапи патувања, доволни се и пократки паузи кои обезбедуваат време за вистински одмор.

Авторот на студијата, Селварај Гиридхаран, посочува дека редовните паузи го намалуваат стресот, го подобруваат општото чувство на благосостојба и позитивно влијаат врз работната ефикасност, додавајќи дека ваквите навики треба да станат дел од работната култура.

Истражувањата покажуваат и сериозни здравствени придобивки од одморот. Во една анализа на 749 жени било утврдено дека оние кои оделе на одмор помалку од еднаш во шест години имале осум пати поголем ризик од срцеви заболувања во споредба со жените кои одморале двапати годишно.

Покрај тоа, престојот во природа или изложеноста на сонце може значително да го намали нивото на стрес, додека времето поминато надвор од работната средина овозможува вистински ментален и емоционален одмор.

Експертите потсетуваат дека одморот не мора да биде луксуз доволен е краток одмор дома или кусо патување. Најважно е да се одвои време за себе, бидејќи придобивките се значајни и долгорочни.

Во време кога технологијата се развива побрзо од кога било, сè почесто се соочуваме со нова реалност – создаваме форми на сопственост кои не можеме физички да ги допреме, но сепак имаат реална вредност. 

Дигиталниот имот стана дел од секојдневието на секој од нас. Секој профил што го отвораме, секоја мобилна апликација што ја користиме, секоја банкарска сметка или онлајн нарачка – сето тоа претставува дел од нашиот дигитален идентитет и, практично, наш дигитален имот. Иако често не го доживуваме како „вистинска“ сопственост, овој имот бара исто ниво на внимание и заштита како и нашите физички добра – домот, автомобилот или личните документи.

Но, дали навистина пристапуваме со иста одговорност?

Иако сме внимателни кога станува збор за физичката безбедност, во дигиталниот свет често сме порелаксирани – користиме исти лозинки, отвораме сомнителни линкови или споделуваме лични информации без доволно размислување. Токму тука се отвора простор за злоупотреби.

Нови ризици во дигиталниот свет

Денес измамите не доаѓаат само преку телефон или лице в лице. Тие сè почесто се појавуваат во форма на пораки, линкови или апликации.

Меѓу најчестите ризици се:

• Фишинг (Phishing) – пораки што изгледаат како да доаѓаат од банка или институција, а имаат цел да ги откријат вашите лозинки или податоци од картичка 

• Кражба на идентитет – злоупотреба на лични податоци за отворање профили, земање кредити или склучување договори 

• Неовластен пристап до сметки – најчесто како резултат на слаби или повторно користени лозинки 

• Злоупотреба преку социјални мрежи – информации што ги споделуваме јавно можат да се искористат за социјален инженеринг 

• Malware и Spyware – софтвер што ги следи активностите и краде податоци 

• Лажни онлајн продавници – страници што собираат податоци без да испорачаат производ 

• Пробивање на бази на податоци (data breaches) – протекување на информации кои можат да завршат на „dark web“ 

Одговорноста започнува од нас

Иако компаниите имаат законска и регулаторна обврска да ги заштитат податоците на клиентите, личната одговорност останува клучна алка во безбедносниот синџир.

Неколку едноставни, но важни правила можат значително да го намалат ризикот:

• користете силни и различни лозинки 

• активирајте двофакторска автентикација 

• не споделувајте лични податоци јавно 

• проверувајте ги линковите и испраќачите 

• редовно ажурирајте ги уредите и апликациите 

Како Иуте ги штити податоците на клиентите

Во Иуте, дигиталната сигурност не се третира само како регулаторна обврска, туку како составен дел од корпоративната култура и односот кон клиентите.

Компанијата има имплементирано повеќе механизми за заштита, меѓу кои:

• регистрирана шема за електронска идентификација 

• автоматско одјавување од мобилната апликација MyIute при неактивност 

• редовно тестирање на отпорноста и безбедноста на системите 

• можност за биометриска најава 

• енкриптирана комуникација на сите дигитални канали 

Дигиталната доверба не се гради само со технологија, туку и со одговорност. И на компаниите, и на поединците.

Затоа, во време кога нашиот живот сè повеќе се одвива онлајн, заштитата на дигиталниот имот не е опција – туку неопходност.