Во време кога технологијата се развива побрзо од кога било, сè почесто се соочуваме со нова реалност – создаваме форми на сопственост кои не можеме физички да ги допреме, но сепак имаат реална вредност. 

Дигиталниот имот стана дел од секојдневието на секој од нас. Секој профил што го отвораме, секоја мобилна апликација што ја користиме, секоја банкарска сметка или онлајн нарачка – сето тоа претставува дел од нашиот дигитален идентитет и, практично, наш дигитален имот. Иако често не го доживуваме како „вистинска“ сопственост, овој имот бара исто ниво на внимание и заштита како и нашите физички добра – домот, автомобилот или личните документи.

Но, дали навистина пристапуваме со иста одговорност?

Иако сме внимателни кога станува збор за физичката безбедност, во дигиталниот свет често сме порелаксирани – користиме исти лозинки, отвораме сомнителни линкови или споделуваме лични информации без доволно размислување. Токму тука се отвора простор за злоупотреби.

Нови ризици во дигиталниот свет

Денес измамите не доаѓаат само преку телефон или лице в лице. Тие сè почесто се појавуваат во форма на пораки, линкови или апликации.

Меѓу најчестите ризици се:

• Фишинг (Phishing) – пораки што изгледаат како да доаѓаат од банка или институција, а имаат цел да ги откријат вашите лозинки или податоци од картичка 

• Кражба на идентитет – злоупотреба на лични податоци за отворање профили, земање кредити или склучување договори 

• Неовластен пристап до сметки – најчесто како резултат на слаби или повторно користени лозинки 

• Злоупотреба преку социјални мрежи – информации што ги споделуваме јавно можат да се искористат за социјален инженеринг 

• Malware и Spyware – софтвер што ги следи активностите и краде податоци 

• Лажни онлајн продавници – страници што собираат податоци без да испорачаат производ 

• Пробивање на бази на податоци (data breaches) – протекување на информации кои можат да завршат на „dark web“ 

Одговорноста започнува од нас

Иако компаниите имаат законска и регулаторна обврска да ги заштитат податоците на клиентите, личната одговорност останува клучна алка во безбедносниот синџир.

Неколку едноставни, но важни правила можат значително да го намалат ризикот:

• користете силни и различни лозинки 

• активирајте двофакторска автентикација 

• не споделувајте лични податоци јавно 

• проверувајте ги линковите и испраќачите 

• редовно ажурирајте ги уредите и апликациите 

Како Иуте ги штити податоците на клиентите

Во Иуте, дигиталната сигурност не се третира само како регулаторна обврска, туку како составен дел од корпоративната култура и односот кон клиентите.

Компанијата има имплементирано повеќе механизми за заштита, меѓу кои:

• регистрирана шема за електронска идентификација 

• автоматско одјавување од мобилната апликација MyIute при неактивност 

• редовно тестирање на отпорноста и безбедноста на системите 

• можност за биометриска најава 

• енкриптирана комуникација на сите дигитални канали 

Дигиталната доверба не се гради само со технологија, туку и со одговорност. И на компаниите, и на поединците.

Затоа, во време кога нашиот живот сè повеќе се одвива онлајн, заштитата на дигиталниот имот не е опција – туку неопходност.

Неколку дена одмор знаат да направат вистинско чудо. Доволно за да забавиме, да се одмориме и барем накратко да заборавиме на рокови, мејлови и состаноци. Но, штом ќе се навикнеме на тој ритам, празниците завршуваат и следи враќање во секојдневието, често побрзо отколку што би сакале.

Сепак, овој премин не мора да биде нагол.

Начинот на кој се враќаме на работа често го одредува остатокот од неделата, па дури и целиот месец. Најчестата грешка на првиот работен ден е обидот веднаш да се надомести сè што е пропуштено. Преполно сандаче и чувството дека сме „излегле од ритам“ лесно нè туркаат во претерување. Но токму тогаш е најважно да застанеме и да одредиме што навистина е приоритет. Не секој мејл е итен, ниту секоја задача бара реакција истиот ден. Кратко планирање може да заштеди часови хаотична работа.

Празниците имаат уште една важна улога, го ресетираат фокусот. По пауза, полесно препознаваме што ни е навистина важно, а што сме правеле по навика. Тоа е добра можност да не се вратиме на старите модели без промена, туку да воведеме барем мали подобрувања. За некого тоа значи поставување појасни граници во комуникацијата, за друг, воведување кратки паузи или подобра распределба на обврските во текот на денот.

Важно е и да си дадеме време повторно да „фатиме ритам“. Никој не се враќа од одмор со полна брзина, и тоа е сосема нормално. Наместо првиот ден да биде преполн со состаноци и рокови, покорисно е да се искористи за организација, преглед на обврските и поставување реални очекувања.

На крајот, можеби најдобро е празниците да не ги гледаме како прекин, туку како дел од работниот процес. Токму тој краток одмор ни помага да се вратиме посмирени, пофокусирани и со повеќе енергија. А ако успееме барем дел од тој мирен ритам да го задржиме и потоа,  тогаш од паузата сме извлекле повеќе од само убави спомени.

Работењето без пауза не ја зголемува продуктивноста, напротив, може значително да ја намали. Истражувања на научници од Харвард покажуваат дека прекумерната работа води кон замор, повеќе грешки и пад на ефикасноста, создавајќи таканаречен „магичен круг“ на исцрпеност.

Според анализите, стресот почнува да расте по само два часа непрекината работа, а по четири часа може да се зголеми и до 18 проценти. Затоа, редовните паузи се клучни за одржување на концентрацијата и менталното здравје.

Кратките паузи се покажале како особено ефикасни. Дури и паузи од една до десет минути можат да помогнат во намалување на заморот и подобрување на фокусот, доколку се прават редовно. Експертите советуваат работа во циклуси, а пример, 25 минути работа со кратка пауза, по што следува подолг одмор.

Истражувањата укажуваат дека нивото на енергија кај луѓето најчесто опаѓа околу 15 часот, па затоа подолгите паузи се препорачуваат во попладневните часови, додека наутро се доволни пократки прекини.

Не секоја пауза е корисна. Прегледувањето на социјалните мрежи, што го прават голем број луѓе, може да доведе до дополнителен ментален замор наместо до одмор. Исто така, разговорите за работа за време на пауза не му дозволуваат на мозокот вистински да се „исклучи“.

Наместо тоа, експертите препорачуваат кратка физичка активност, престој на свеж воздух, разговор со блиски лица или едноставно дистанцирање од работните обврски. Дури и неколку минути движење или кратка прошетка можат значително да го подобрат расположението и концентрацијата.

Клучната порака е дека паузите не се губење време, туку неопходен дел од продуктивниот работен ден, кој помага мозокот да се „ресетира“ и да продолжи со поголема ефикасност.