Годинешните Пролетни состаноци на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) се одржуваат во услови на зголемена економска неизвесност и засилени критики за улогата и пристапот на оваа институција. Дел од критичарите сметаат дека Фондот со своите политики на штедење придонесува за продлабочување на сиромаштијата и забавување на економскиот раст, додека од друга страна има забелешки дека се оддалечува од својата основна мисија, а тоа е одржување на макроекономската стабилност.

Иако не сите критики се целосно оправдани, и самиот ММФ признава дека се потребни реформи. Истражувањата на институцијата веќе укажуваат на потребата од промени, но нивната примена се одвива бавно.

Анализите на Фондот уште од 2016 година покажуваат дека намалувањето на јавната потрошувачка во време на криза може да ја зголеми нееднаквоста и да го наруши економскиот раст. Причината за тоа се таканаречените фискални мултипликатори, односно ефектот што државната потрошувачка го има врз бруто-домашниот производ. Според податоци на Светската банка, вложувањата во социјална заштита имаат значителен економски ефект, при што секој потрошен долар може да генерира повеќекратно поголема вредност во економијата.

Сепак, мерките на штедење и натаму остануваат клучен дел од програмите на ММФ, што често доведува до раст понизок од проекциите. Во такви услови, земјите кои ги спроведуваат препораките на Фондот неретко се соочуваат со потреба од дополнително финансирање.

Во меѓувреме, директорката на ММФ, Кристалина Георгиева, повика на поголемо оданочување на богатите како поефикасен начин за финансирање на буџетите и намалување на нееднаквоста. Спротивно на тоа, регресивните даноци, како ДДВ, можат да ја ослабат потрошувачката и да го успорат растот. И покрај овие сознанија, ваквите даночни политики сè уште се дел од препораките за многу земји.

Дополнителен проблем е недоволното земање предвид на политичките и локалните специфики. Голем дел од експертите на ММФ признаваат дека токму политичките фактори се главна пречка за спроведување на реформите, но институцијата сè уште главно се потпира на економисти, без доволно политичка експертиза.

Како пример за вакви слабости се наведува Египет, кој по повеќе програми со ММФ останува значително задолжен, со намалени социјални трошоци и зголемени даноци. Истовремено, клучни структурни проблеми, како влијанието на воените компании врз економијата, долго време не биле адресирани.

Според анализата, долгорочната макроекономска стабилност зависи од одржлив и инклузивен раст, што бара пофлексибилни политики, со повеќе јавни инвестиции, социјална заштита и прогресивно оданочување.

Тековниот преглед на програмите на ММФ се смета за можност за напуштање на застарените политики и воведување пристап заснован на докази. Во време на растечка економска нестабилност, експертите предупредуваат дека оваа шанса не смее да биде пропуштена.

Цените на суровата нафта продолжија да опаѓаат во текот на последните тргувања, откако не успеаја да го надминат техничкиот отпор на EMA50, кој ја ограничи можноста за понатамошен раст и ги стопираше претходните добивки. Овој неуспех доведе до враќање на цената под клучното ниво од 95 долари, што укажува на слабеење на позитивниот тренд.

Според анализата, пазарот е под влијание на краткорочен корективен надолен бран, додека индикаторите за релативна сила испраќаат негативни сигнали по претходно достигнати нивоа на прекупеност. Ова дополнително ги зголемува очекувањата за продолжување на притисокот врз цената на нафтата во блиска иднина.

Паралелно со тоа, цената на златото бележи раст и се движи во позитивна насока, поддржана од стабилноста над EMA50, кој делува како динамичка поддршка. Овој тренд укажува на зајакнување на купувачите и одржување на контролата на пазарот во краток рок.

Златото се подготвува да го тестира клучното ниво на отпор од 4.800 долари, при што позитивните сигнали од техничките индикатори ја зголемуваат веројатноста за пробивање на ова ниво, особено доколку цената остане стабилна над тековната поддршка.

Во меѓувреме, валутниот пар евро/долар продолжува со силен раст, откако успешно го проби нивото на отпор од 1,1720. Овој пробив сигнализира засилен позитивен моментум, поддржан од континуирани позитивни сигнали од индикаторите, и покрај тоа што пазарот се наоѓа во зона на прекупеност.

Тргувањето над EMA50 дополнително ја зацврстува стабилноста на растечкиот тренд и ги зголемува шансите за натамошно зајакнување на еврото во наредниот период, доколку се задржи над тековните нивоа на поддршка.

Американскиот претседател Доналд Трамп најави воведување поморска блокада во Ормускиот теснец, со што американската морнарица ќе преземе контрола врз еден од најважните светски поморски коридори. Одлуката предизвика силни реакции на меѓународната сцена.

Според најавата, американската морнарица нема да дозволува премин на бродови што пловат кон ирански пристаништа или се обидуваат да го напуштат теснецот од нив. Со овој потег, Вашингтон има цел да воспостави стратешка контрола врз Ормускиот теснец и да го ограничи влијанието на Техеран врз поморскиот сообраќај.

Трамп го обвини Иран дека го уценува остатокот од светот, истакнувајќи дека иранските власти се однесувале како да имаат посилна преговарачка позиција за време на неодамнешните разговори во Исламабад. „Но, нема да ја имаат“, изјави тој, додавајќи дека иранскиот воен апарат е значително ослабен.

Одлуката за блокада се толкува и како предупредување до Кина, која голем дел од увозот на нафта го обезбедува токму преку Ормускиот теснец. Трамп најави дека бродови кои претходно платиле такси за премин кон Иран може да бидат запленети.

Американскиот претседател исто така посочи дека блокадата ќе се искористи и за отстранување на ирански поморски мини од теснецот, при што не ја исклучи можноста за учество на сојузници од НАТО.

Во однос на неуспешните преговори во Исламабад, Трамп изјави дека американската делегација, предводена од Џеј Ди Венс, успеала да обезбеди речиси сите барања, но дека Иран одбил да се откаже од своите нуклеарни амбиции. Тој нагласи дека развојот на нуклеарно оружје од страна на Иран претставува „црвена линија“.

Трамп повтори дека нема да дозволи Иран да поседува нуклеарно оружје, бранејќи ја и својата контроверзна изјава дека би можел да „ја уништи иранската цивилизација“, тврдејќи дека токму таа реторика го натерала Техеран да седне на преговарачка маса.

Во меѓувреме, финансиските пазари реагираат со загриженост. На Волстрит се очекува пад на акциите поради страв од можна ескалација на конфликтот. Аналитичарите предупредуваат дека евентуален напад врз американски воени бродови би можел да го наруши кревкиот прекин на огнот.

Остра критика за потегот на Трамп упати демократскиот сенатор Марк Ворнер, кој оцени дека ваквата политика може да доведе до долгорочно високи цени на енергенсите и дополнителна нестабилност.

Од друга страна, републиканските политичари ја поздравија одлуката, оценувајќи дека блокадата му го одзема на Иран клучниот економски и политички адут, контролата врз еден од најважните енергетски коридори во светот.