Анализи
АНАЛИЗА: Дали Македонците најмногу пари трошат за време на попусти, одмори или празници?
Секој месец носи свои предизвици за паричникот, но еден од нив се издвојува како апсолутен шампион во трошењето на Македонците. Дали попустите за Black Friday, сезонските попусти или пак празничната еуфорија најмногу го празнат паричникот на граѓаните и буџетот на фирмите?
Македонците имаат јасна шема кога се парите во прашање и, иако попустите се примамливи, само еден месец ги собира желбите, навиките и непланираните трошоци во едно. Декември, со сета своја магија, се чини дека не е само месец на подароци, туку и месец на најголеми финансиски авантури.
А, овој тренд може да биде и финансиски неодговорен. Наместо да ги искористат попустите од претходните месеци, како Black Friday или сезонските акции, навиката да се купува во очи новогодишните празници, кога цените се често повисоки, значи преплатени производи и услуги. Трговците веројатно добро го знаат овој тренд и умешно го користат.
Дали декември е најнеодговорниот финансиски месец во годината? Статистиката на Народната банка на Македонија вели да. Секој декември во изминатите 9 години и граѓаните и компаниите едноставно не го штеделе својот буџет. Предновогодишната еуфорија, проследена со забави и подароци, ги тера да не ги штедат своите сметки и картички. Платежната статистика на НБРМ покажува дека во декември 2024 вредноста на вкупните платежни трансакции со картички изнесува 38,2 милијарди денари (622 милиони евра) и тоа е рекорд од 2016 година досега. Во декември претходната година биле извршени трансакции со картички во вредност од 33,2 милијарди денари (539 милиони евра).
Најмногу пари граѓаните повлекуваат како готовина од банкомат. Во декември лани вкупно биле пивлечени 20,6 милијарди денари (336 милиони евра), од кои само граѓаните повлекле 20,2 милијарди денари. За разлика од нив, најмногу трансакции вршат со плаќања на ПОС терминали.
Во јануари веќе започнува финансискиот пост. Во јануари 2024 година биле извршени трансакции во вредност од 27,1 милијарда денари (441 милион евра), што значи околу 100 милиони евра помалку отколку претходниот месец. И така е секој јануари. Граѓаните потрошиле 25,8 милијарди денари, а компаниите 1,3 милијарди денари.
Интересно е дека после декември како месеци со најмногу плаќања во 2024 биле јули и ноември. За време на летните одмори повторно не се штедат пари, ниту на личните ниту на бизнис картичките. Вкупно биле извршени трансакции во вредност од 32,9 милијарди денари (535 милиони евра), од кои на граѓаните отпаѓаат 31,2 милијарди денари (485 милиони евра), а на компаниите 1,7 милијарди денари (28 милиони евра).
Исто така и во ноември, кој се совпаѓа со Black Friday попустите, се трошело и вкупно биле извршени трансакции со картички во вредност од 32,9 милијарди денари (535 милиони евра). Притоа граѓаните потрошиле 509 милиони евра, а компаниите 26 милиони евра.
Кога Македонците трошат најмногу пари?
| Месец/Категорија | Декември | Ноември | Јули |
| Вкупна вредност на трансакции со картички | 622 мил. евра | 535 мил. евра | 535 мил. евра |
| Трансакции на физички лица | 593 мил. евра | 509 мил. евра | 485 мил. Евра |
| Трансакции на правни лица | 29 мил. евра | 26 мил. евра | 28 мил. евра |
Што се однесува до платежните навики на македонските граѓани, e-трговијата зема се поголемо учество во трошоците. Од декември 2016 до декември 2024 година, вредноста на платежните трансакции со картички на ПОС терминали пораснала за помалку од 3 пати, а вредноста на трансакциите на места за е-трговија е зголемена за 13,5 пати. Иако и во е-трговијата најмногу се троши во декември, сепак тоа не е правило секоја година. Во 2022 година најмногу се трошело онлајн во март, а од 2016 до 2018 година тоа било случај во февруари.

Странците во Македонија најмногу пари на картичка трошат во август, кога си доаѓаат македонските иселеници. Во август минатата година потрошиле 8,8 милијарди денари (143 милиони евра). Следен месец кога најмногу придонесуваат за македонската економија е јули, а за третото место се натпреваруваат септември и декември.
Македонците во странство, пак, најмногу пари трошат во нули или во август, што повторно се поклопува со годишните одмори. Лани во јули и во август вкупно потрошиле 7,7 милијарди денари (125 милиони евра). Од статистиката може да се заклучи и дека странците во Македонија во лето трошат многу повеќе пари на картички отколку Македонците како туристи во странство. Сепак, треба да се има предвид и фактот дека Македонците на одмор почесто одат со пари во џеб отколку на картичка.
Анализи
Златото покажува знаци на закрепнување по позитивни технички сигнали
Цената на златото забележа раст во последното интрадневно тргување, поддржана од подобрување на техничките индикатори и задржување на цената над 50-периодниот експоненцијален подвижен просек (EMA50).
Според техничката анализа на Economies.com, пробивањето на краткорочната надолна корективна тренд-линија дополнително го зајакнало позитивниот моментум и ги зголемило изгледите за продолжување на тековното закрепнување.
Дополнителен сигнал доаѓа и од индикаторите за релативна сила, кои почнале да покажуваат позитивни движења откако претходно достигнале длабоко препродадени нивоа.
Ваквата динамика укажува на подобрување на куповниот интерес и на посилна нагорна реакција на цената во краток рок.
Сепак, понатамошното движење на златото ќе зависи од тоа дали позитивниот технички моментум ќе се задржи и дали цената ќе успее да ги надмине следните нивоа на отпор.
Анализи
Силен раст на Волстрит, во плус и азиските берзи
Цените на акциите на Волстрит забележаа силен раст во понеделникот, поттикнати од падот на цените на нафтата и приносите на американските обврзници, додека технолошкиот сектор беше меѓу главните двигатели на позитивното расположение на пазарите.
Индексот Dow Jones порасна за 0,71% и достигна 52.048 поени, S&P 500 се зголеми за 1,49% на 7.764 поени, додека Nasdaq скокна за 2,26% и достигна рекордни 27.122 поени.
Најсилен раст забележаа акциите на производителите на чипови, во услови на очекувања дека технолошките компании ќе продолжат со големи инвестиции во развојот на вештачката интелигенција.
Акциите на AMD, Intel и Arm Holdings пораснаа меѓу 10 и 17%, додека индексот PHLX Semiconductor се зголеми за 4,3%.
Од 11-те главни сектори во индексот S&P 500, осум ја завршија трговската сесија во плус. Најголем раст забележаа комуникацискиот сектор со 4,2% и информатичкиот сектор со 2,4%.
Позитивното расположение меѓу инвеститорите беше поддржано и од четвртиот последователен ден на пад на цените на нафтата, што ги зголеми очекувањата дека инфлациските притисоци би можеле да ослабнат.
Истовремено, приносот на десетгодишните американски државни обврзници падна под психолошки важната граница од 5%.
Позитивниот тренд од Волстрит се пренесе и на азиските пазари. Индексот MSCI Asia-Pacific утрово беше во плус за 0,8%.
Берзите во Индија, Австралија, Шангај, Хонг Конг и Јужна Кореја забележаа раст меѓу 0,1 и 0,9%, додека јапонската берза беше затворена поради празник.
Анализи
Горивата во ЕУ на рекордно ниво, дизелот може дополнително да поскапи во октомври
Цените на бензинот и дизелот во Европската унија достигнаа рекордни нивоа, а дополнителен притисок врз цените создаваат високите рафинериски маржи и нарушувањата во снабдувањето со енергенси.
Според податоците на Европската комисија, пондерираната просечна цена на бензинот во ЕУ на 14 септември изнесувала 2,063 евра за литар, додека дизелот достигнал 2,159 евра за литар. Тоа се највисоки нивоа откако Европската комисија ја води оваа статистика од 2005 година.
Со актуелните цени, за полнење резервоар од 50 литри во просек се потребни околу 103 евра за бензин и 108 евра за дизел.
Цените значително се разликуваат меѓу земјите членки. Бензинот бил најевтин на Малта, со цена од 1,34 евра за литар, а најскап во Данска – 2,56 евра. Кај дизелот, цените се движеле од 1,21 евро на Малта до 2,51 евро за литар во Финска.
Рафинериските маржи дополнително ги зголемуваат цените
Освен поскапувањето на суровата нафта, врз крајната цена на горивата силно влијаат и зголемените трошоци за преработка и рафинериските маржи.
Експерти на Европската централна банка за Euronews Business оценуваат дека маржите кај бензинот веќе го достигнале својот врв во август, додека кај дизелот највисокото ниво се очекува во октомври.
Според нивните проценки, во третата недела од септември рафинериските маржи учествувале со околу 0,41 евро по литар во малопродажната цена на дизелот во еврозоната, односно околу 19 проценти. Кај бензинот нивниот удел бил околу 0,17 евра за литар или осум проценти.
Од почетокот на 2026 година просечната цена на бензинот во ЕУ е зголемена за околу 29 проценти, а дизелот за речиси 40 проценти.
Нарушувањата во снабдувањето остануваат ризик
Растот на цените се поврзува и со нарушувањата на глобалните енергетски текови по ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и проблемите во транспортот преку Ормускиот Теснец.
Во одреден период цената на референтната нафта Brent надминала 126 долари за барел, додека пред почетокот на кризата се движела околу 72 долари.
Дополнителен ризик за европскиот пазар претставуваат и проблемите во снабдувањето со сурова нафта. Според информациите објавени од Bloomberg, Saudi Aramco известила дел од европските рафинерии дека во октомври нема да добијат нафта според долгорочните договори поради нарушувања во транспортната инфраструктура.
ЕЦБ предупредува дека нови проблеми во снабдувањето со енергија би можеле да ги задржат цените на високо ниво подолг период.
Според проценките на експертите, позначително намалување на цените би зависело од стабилизирање на состојбата на Блискиот Исток, нормализирање на транспортот преку Ормускиот Теснец и обновување на нормалното работење на рафинериите.
-
Банкипред 2 месециПремиум дебитната картичка на Стопанска банка овозможува пристап до над 1.800 аеродромски деловни зони
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка ја почнува исплатата на јулските пензии на 31 јули
-
Банкипред 2 месециТони Стојановски останува на чело на НЛБ Банка: Народната банка даде зелено светло за нов четиригодишен мандат
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Групацијата вработува специјалист за Управување со ризици/финансии
-
Кариерапред 1 месецНародната банка вработува седум лица: Плати до 91.385 денари
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Централна кооперативна банка АД Скопје
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка ја исплати јулската пензија
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка ја исплати паричната помош за корисниците на социјална, детска и цивилна заштита





