Анализи
АНАЛИЗА: Македонските банки со рекордни профити, но далеку зад банките во регионот
Рекордниот раст на профитите на банките во текот на оваа година предизвика многу коментари и бурни реакции. Со нетрпение се очекуваат годишните финансиски извештаи на банките за да се види до каде ќе стигнат добивките на банките за 2023 година, односно на кое ниво ќе бидат поставени рекордите.⇑
Неспорно е дека македонските банки ќе ја запишат оваа година како најуспешна во однос на остварените добивки. Сепак, мала доза на разочараност може да им биде фактот дека ја губат трката со банките во регионот, каде растот на профитабилноста е далеку поголем.
Во очекување на годишните биланси, Банкарство анализира како стојат работите со полугодишните резултати. Дефинитивно најголем полугодишен раст на вкупниот профит имаат банките во Црна Гора – дури 112%. Следуваат банките во Србија со раст на вкупната добивка од 91,5%, па банките во Хрватска со позитива од 73,2%. По нив се банките во Федерацијата на Босна и Херцеговина со раст на вкупната добивка од 53,1% и дури по нив се македонските банки, кои во првите шест месеци од оваа година имаат вкупен раст на профитабилноста од 35,3%.
Раст на профитабилноста на банките во регионот
Анализиран период: (јануари – јуни 2023)
Црна Гора раст на профит од 112%
Србија раст на профит од 91,5%
Хрватска раст на профит од 73,2%
Босна и Херцеговина раст на профит од 53,1%
Северна Македонија раст на профит од 35,3%
Северна Македонија
Имајќи предвид дека за првите девет месеци профитабилноста на македонските банки е подобрена и бележи вкупен раст од 48%, можно е македонскиот банкарски сектор на ниво на регион да се искачи погоре.
Вкупната добивка на 13-те македонски банки во првите девет месеци од оваа година изнесува 197 милиони евра. Во однос на истиот период од минатата година е поголема за 66 милиони евра. Дури 180 милиони евра од вкупниот банкарски профит отпаѓа на петте најголеми банки, кои го зголемиле профитот за 60 милиони евра во однос на истиот период лани. Средните банки оствариле вкупен профит од 15 милиони евра, што е зголемување за 6 милиони евра, а малите банки имаат вкупна добивка од околу два милиони евра.
Србија
Во Србија се уште не се сумирани билансите за првите девет месеци, но повеќе од сигурно е дека профитите на српските банки исто така ќе бидат рекордни. Тоа може да се заклучи од финансиските резултати во првата половина од оваа година, кои покажуваат дека вкупната добивка на српските банки изнесува 607 милиони евра и е поголема за 91,5% од минатогодишната во истиот период. Од Народната банка на Србија известуваат дека во структурата на приходите доминираат нето приходите од камати и надоместоци, односно од редовното работење на банките. За споредба, растот на добивката на македонските банки во првата половина од оваа година изнесува 35,3%, што значи дека српските банки се далеку попрофитабилни.
Хрватска
Хрватските банки заостануваат зад српските според профитабилност, но се пред македонските. Во првите осум месеци оваа година остварија нето добивка од 971 милион евра, што е раст од 51% во однос на истиот период лани. Во првата половина од годината бележат раст на профитот од фантастични 73,2%. Централната банка на Хрватска пресметка дека банките оствариле вкупен профит од 703,8 милиони евра, за разлика од 406,4 милиони евра во првата половина од 2022 година. Од вкупната добивка, речиси 665 милиони евра отпаѓаат на шесте најголеми банки. Повратот на имот достигна 1,9%, на повратот на капитал 16,8%.
Вкупниот имот на хрватските банки е намален за 2,6% и изнесува 74 милијарди евра, што главно е последица на намалените депозити на финансиските друштва и повлекувањето депозити од граѓаните поради вложувања во народни обврзници. И покрај тоа, краткорочната и структурната ликвидност на хрватските банки е многу висока. Можноста за вложување на вишокот ликвидност во Хрватската народна банка по каматна стапка на прекуноќни депозити и зголемените каматни приходи од сите сектори, освен од домаќинствата, придонесе вкупните каматни приходи на хрватските банки да пораснат за првпат после децениско стагнирање.
Црна Гора
Во првата половина од оваа година, профитот на црногорските банки беше зголемен за 112% во однос на истиот период лани. Десетте деловни банки во Црна Гора на крајот од септември забележаа вкупен профит од 112,78 милиони евра. Од Централната банка на Црна Гора наведуваат дека трендовите во банкарскиот сектор се позитивни. Вкупната актива на банките на крајот од третиот квартал била на историски максимум и изнесува 6,8 милијарди евра. Капиталот на банките изнесува 808,5 милијарди евра, што е годишен раст од 31,8%. Падот на неквалитетните кредити продолжува, па нивното учество во вкупниот обем на кредити изнесува 5%.
Босна и Херцеговина
Профитот на банките во Федерацијата на Босна и Херцеговина и во Република Српска во првите девет месеци од 2023 изнесува околу 290 милиони евра (580 милиони марки). Банките во Федерацијата БиХ имаат вкупна добивка од околу 216 милиони евра, што е раст од 46,6% во однос на истиот период лани. Според Агенцијата за банкарство на БиХ, растот на добивките на банките се должи на зголемените камати на средствата што ги држат локалните банки во банките во странство.
Во првата половина од оваа година, банките со седиште во Федерацијата БиХ имаа нето добивка од околу 134 милиони евра, што претставува раст од 53,1% во однос на истиот период од претходната година.
Анализи
Светските берзи претпазливи додека инвеститорите го следат мировниот договор меѓу САД и Иран
Светските берзи во петокот покажаа мешани резултати, додека инвеститорите ја проценуваат одржливоста на мировниот договор меѓу САД и Иран, постигнат со посредство на Вашингтон.
Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс изјави дека секое економско олеснување за Техеран ќе зависи од целосното почитување на договорените услови. Тој нагласи дека САД нема да ѝ отстапат финансиски средства на Иран, освен ако земјата целосно не ги исполни своите обврски.
Од иранска страна, врховниот лидер ајатолах Мојтаба Хамнеи порача дека договорот е условен и дека го одобрил само по добиени гаранции дека ќе бидат заштитени правата на Иран и интересите на таканаречениот „фронт на отпорот“.
На европските пазари, индексот STOXX 600 беше во благ минус од околу 0,1 проценти, при што растот на акциите во енергетскиот и здравствениот сектор ги ублажи загубите.
Во Велика Британија приносите на десетгодишните државни обврзници пораснаа откако официјалните податоци покажаа дека државното задолжување во мај достигнало највисоко ниво од 2019 година наваму. Буџетскиот дефицит изнесувал 23,3 милијарди фунти.
Во Азија, јапонскиот индекс Никеи 225 порасна за 0,28 проценти и го заврши тргувањето на 71.250 поени, откако претходниот ден достигна рекордно високо ниво. Поширокиот индекс Топикс, пак, забележа пад од 0,57 проценти.
Јужнокорејскиот Коспи се намали за 0,13 проценти, додека технолошкиот индекс Косдак загуби 3,43 проценти. Акциите на „Самсунг Електроникс“ паднаа за 2,34 проценти, додека „СК Хајникс“ пораснаа за 2,94 проценти.
Австралискиот индекс S&P/ASX 200 заврши со пад од 0,92 проценти.
Пазарите во САД, Кина, Хонг Конг и Тајван останаа затворени поради празник.
Фјучерсите на американските индекси укажуваа на негативен почеток на следната трговска сесија, при што фјучерсите на S&P 500 и Nasdaq 100 беа пониски за 0,6 и 0,9 проценти, соодветно.
Сепак, американските берзи ја завршија скратената работна недела во позитивна територија. Индексот S&P 500 порасна за 1,08 проценти, Nasdaq Composite за 1,91 процент, а Dow Jones забележа раст од 0,14 проценти. Причина за оптимизмот беше сигналот од Федералните резерви дека годинава сè уште постои можност за зголемување на каматните стапки, по што инвеститорите повторно се насочија кон купување акции.
Анализи
Нафтата се обидува да надомести дел од загубите, среброто продолжува да слабее
Цената на суровата нафта бележи внимателно закрепнување во текот на денешното тргување, поттикната од подобрување на индикаторите за релативна сила (RSI), кои претходно достигнаа силно препродадени нивоа. Според техничката анализа на „Economies.com“, позитивните сигнали од индикаторите ѝ помогнале на нафтата да врати дел од претходните загуби.
Сепак, пошироката техничка слика останува негативна. Краткорочниот надолен тренд сè уште доминира, а цената продолжува да се движи под експоненцијалниот подвижен просек EMA50, кој претставува динамично ниво на отпор и ги ограничува обидите за посилен раст. Аналитичарите оценуваат дека сегашното закрепнување е ограничено и дека за поодржлив раст ќе биде потребно пробивање на клучните нивоа на отпор.
Во меѓувреме, среброто го продолжи падот и се спушти под нивото на поддршка од 66 долари, што се смета за дополнителен мечкин сигнал и ја зајакнува можноста за нови загуби во наредните сесии.
Металот останува под притисок додека се тргува под EMA50, што дополнително го потврдува краткорочниот негативен тренд. Индикаторите за релативна сила и натаму испраќаат негативни сигнали, иако пазарот веќе се наоѓа во зона на препродаденост. Ова, според анализата, укажува на силен надолен моментум и остава простор за понатамошно слабеење на цената на среброто.
Анализи
Безос: Вештачката интелигенција ќе создаде повеќе работни места отколку што ќе укине
Основачот на Џеф Безос смета дека вештачката интелигенција на долг рок ќе отвори повеќе работни места отколку што ќе затвори, отфрлајќи ги стравувањата дека технологијата би можела да предизвика масовна невработеност.
Говорејќи на технолошката конференција VivaTech во Париз, Безос изјави дека вештачката интелигенција нема да ги направи луѓето непотребни, туку ќе ја зголеми побарувачката за работна сила и ќе отвори нови можности за вработување.
„Апсолутно не се согласувам со тоа. Мислам дека вештачката интелигенција ќе создаде недостиг од работна сила затоа што ќе им овозможи на луѓето да препознаат повеќе проблеми што треба да се решат“, рече Безос.
Тој нагласи дека човечката имагинација не е ограничувачки фактор за иновациите, туку способноста идеите да се реализираат во пракса. Според него, многу потенцијално корисни проекти остануваат нереализирани поради сложеноста на нивната имплементација, а токму тука вештачката интелигенција може значително да помогне.
Безос оцени дека во иднина најголемиот предизвик нема да биде недостатокот на работа, туку ограничувањата што го забавуваат развојот на индустријата и технологијата, кои, според него, ќе бидат намалени со напредокот на AI системите.
На конференцијата тој ја претстави и својата нова иницијатива поврзана со вештачката интелигенција, насочена кон унапредување на производството преку автоматизација и дигитализација на индустриските процеси.
Осврнувајќи се на иднината, Безос повторно ја истакна својата визија за поголемо човечко присуство во вселената. Тој порача дека целта не е само посетување на Месечината, туку и трајно присуство на неа, при што технологии како електролизата би можеле да овозможат користење на лунарните ресурси за производство на гориво и поддршка на идни вселенски мисии.
На истиот настан беа претставени и роботски системи и експерименти кои комбинираат вештачка интелигенција со невронаучни интерфејси, што укажува на сè поголемата примена на AI технологијата во индустријата и физичкиот свет.
-
Продуктипред 2 месециУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 2 месеци
Македонски Телеком предлага повисока дивиденда за 2025 година
-
Бизниспред 1 месецОд полноќ нови цени на горивата
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Кариерапред 2 месециАЛТА банка објави оглас за вработување на позицијата бизнис аналитичар (економист)
-
Советипред 1 месец
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата


