Со континуирана посветеност кон поддршка на македонската литература, Комерцијална банка и оваа година како Генерален покровител го одбележува прогласувањето на добитникот на престижната книжевна награда „Роман на годината“.

Наградата за 2025 година ѝ припадна на авторката Оливера Ќорвезироска за романот „Три Марии“, објавен од издавачката куќа „Арт Либрис“. Признанието традиционално го доделува Фондацијата Славко Јаневски, со цел да се афирмира современото македонско книжевно творештво и да се поттикне развојот на домашната литературна сцена.

Преку ова партнерство, Комерцијална банка активно придонесува кон зачувување и унапредување на културните вредности, охрабрувајќи ги авторите да создаваат книжевни дела кои оставаат траен белег и значајно наследство за идните генерации.

„Поддршката на наградата „Роман на годината“ претставува важен дел од нашата заложба за афирмација на квалитетното домашно книжевно творештво. Горди сме што веќе деветта година по ред сме дел од оваа значајна културна приказна, која поставува високи критериуми во македонската литература. Во мое лично и во име на Комерцијална банка ѝ упатувам искрени честитки на годинашната добитничка“, изјави Андреј Јовковски, директор на Самостојната дирекција за маркетинг во Комерцијална банка.

Како Генерален покровител на наградата, Комерцијална банка и оваа година обезбеди финансиска поддршка во износ од 360.000 денари. Од нив, 150.000 денари се наменети како парична награда за лауреатот, додека останатите средства се користат за надоместок на членовите на жири-комисијата, како и за изработка на плакета и оригинална статуетка.

Од Комерцијална банка посочуваат дека ваквата поддршка има за цел да биде поттик за нови книжевни дела и инспирација за идните генерации македонски автори, а воедно ја потврдува и долгорочната посветеност на банката кон развојот на културата и општествената одговорност.

Европските централни банкари оваа недела се соочуваат со позната, но непријатна ситуација  да донесуваат одлуки во услови на голема неизвесност, додека се чека појасна слика за економските последици од конфликтот поврзан со Иран, пренесува Волстрит џурнал.

Според очекувањата на економистите и пазарите, креаторите на монетарната политика во ЕЦБ и Банката на Англија како и нивните колеги во Шведска и Швајцарија, најверојатно ќе одлучат да ги задржат клучните каматни стапки непроменети на состаноците закажани за оваа недела.

Централните банки се обидуваат да најдат безбеден пат во услови на зголемена геополитичка нестабилност, која дополнително ги комплицира економските прогнози. Конфликтите и тензиите на Блискиот Исток носат ризик од нови шокови во цените на енергијата и во глобалната трговија, што може да влијае врз инфлацијата во Европа.

Поради тоа, носителите на монетарната политика се очекува да испратат порака дека внимателно ја следат ситуацијата и дека се подготвени да реагираат доколку инфлацијата повторно почне да расте. Во исто време, тие засега претпочитаат да почекаат да се расчисти дел од неизвесноста пред да преземат нови чекори со каматните стапки.

Европските креатори на политики веќе подолго време се соочуваат со деликатна рамнотежа: од една страна потребата да се задржи инфлацијата под контрола, а од друга ризикот дека повисоките каматни стапки може дополнително да го забават економскиот раст. Неизвесноста околу геополитичките случувања само ја усложнува оваа задача.

Затоа, според аналитичарите, најверојатниот потег на европските централни банки во моментов е внимателно да ја задржат постојната политика и да почекаат појасни сигнали од економијата и од развојот на меѓународната ситуација.

Словенската банкарска група Нова Љубљанска банка (НЛБ) има сериозни амбиции да влезе на албанскиот финансиски пазар.

Во интервју за „Monitor“, извршниот директор на групацијата Блаж Бродњак вели дека влезот на албанскиот пазар би ја заокружил регионалната присутност на НЛБ и би ја зајакнал интегрираната финансиска мрежа на банката во целиот Западен Балкан.

Според него, оваа поврзаност може дополнително да ги поддржи прекуграничните текови на капитал и да ја позиционира НЛБ како клучна врска меѓу регионалните пазари, но и како една од главните точки за меѓународните инвеститори во регионот и домашните инвеститори во светот.

Тој истакнува дека НЛБ работи според модел на универзално банкарство, со широк спектар услуги, од банкарство за физички лица и компании, до инвестиции, осигурување и советодавни услуги.

Ова значи дека фокусот на НЛБ оди и надвор од класичниот банкарски сектор и групацијата е отворена да истражува можности и во други области од финансискиот сектор, вклучувајќи осигурување или управување со средства. Капацитетот на НЛБ за преземање финансиски институции се проценува до 4 милијарди евра ризично пондерирани средства.

НЛБ веќе неколку години покажува интерес за влез на албанскиот банкарски пазар. Бродњак објаснува дека групацијата долго време е најголемата меѓународна финансиска институција со седиште и стратегиски фокус во Југоисточна Европа, поранешна Југославија и Западен Балкан.

Во третото тримесечје од 2025 година, вкупните средства на НЛБ надминале 30 милијарди евра, што покажува колкаво е значењето на групацијата во регионот. Банката опслужува речиси 3 милиони активни клиенти, и физички лица и компании, низ Југоисточна Европа.

Во Словенија НЛБ управува со 70% од готовината во оптек, 37% од депозитите на населението, речиси 40% од корпоративните и меѓународните плаќања, 42% од управувањето со средства и повеќе од 70% од услугите за животно осигурување кои се нудат преку банкарскиот канал.

Амбицијата на групацијата е да има банкарски операции на сите пазари на Западен Балкан. Во моментов, само Хрватска и Албанија се надвор од нивната банкарска мрежа. Во Хрватска НЛБ е присутна само преку услуги за финансиски лизинг, додека во Албанија сè уште нема директно присуство.

Групацијата има силна позиција во Косово, каде е меѓу најголемите банки, како и во Северна Македонија, каде има водечка позиција во кредитите за домаќинствата. Во Босна и Херцеговина, Црна Гора и Србија НЛБ исто така е меѓу главните кредитори во економијата.

Бродњак истакнува дека искуството на банката со албанското население на пазарите каде што веќе работи е многу позитивно, па затоа е логично НЛБ да размислува како да ги понуди своите услуги и на единствениот регионален пазар каде што сè уште не е присутна.

Влезот на НЛБ во Албанија, според него, би помогнал дополнително да се поврзат регионалните пазари и да се зајакнат прекуграничните финансиски текови.

Групацијата внимателно ги следи случувањата во целиот регион на Југоисточна Европа и е подготвена да анализира можности за раст преку преземања и спојувања на компании. Фокусот не е само на банките, туку и на други сегменти како осигурување и управување со средства.

Неодамна НЛБ ја зајакна својата позиција со преземањето на Summit Leasing во Словенија, компанија која работи и во Хрватска.

Според Бродњак, НЛБ е системски важна финансиска институција во регионот. На секој пазар каде што работи како банка, нејзиниот удел на пазарот надминува 10%, а во некои земји е уште поголем. Во Словенија уделот изнесува 33%, во Северна Македонија речиси 16%, а во Косово речиси 18%.

Банката работи со универзален банкарски модел и нуди комплетен спектар финансиски услуги, од банкарство за население и компании до инвестиции, осигурување и советување.

НЛБ очекува дека Албанија ќе продолжи да се развива, особено поради напредокот во приближувањето кон стандардите на Европската унија, што го намалува ризикот и ја зголемува довербата кај странските инвеститори.

Според Бродњак, Албанија и Црна Гора би можеле да бидат меѓу првите земји од регионот што ќе се приклучат кон Европската унија, што би било силен поттик за целиот Западен Балкан.

Во иднина се очекуваат значајни инвестиции во инфраструктурата во Албанија, од патишта и железници до производство на енергија. НЛБ е подготвена да поддржи проекти кои ја намалуваат потрошувачката на енергија, произведуваат зелена енергија, ги подобруваат електричните мрежи и транспортната инфраструктура.

Од друга страна, банката гледа значаен потенцијал и во финансирањето на потрошувачкиот сектор, поттикнат од младото население и растечките потреби на потрошувачите.

И покрај новите банки кои неодамна добија лиценца во Албанија, Бродњак смета дека на долг рок албанскиот банкарски сектор повторно ќе се движи кон натамошна консолидација, особено по евентуалното членство во ЕУ и еврозоната.

Тој истакнува дека банкарскиот сектор во Албанија е средно концентриран, при што петте најголеми банки контролираат околу 75% од пазарот.

Во однос на демографските предизвици во регионот, Бродњак вели дека сите земји од Западен Балкан се соочуваат со намалување на населението и миграција на млади луѓе, но Албанија сепак има една од најмладите популации во Европа.

Според него, регионот треба да се фокусира на подобрување на квалитетот на животот за да ги задржи младите, да ги поттикне семејствата да имаат повеќе деца и да биде отворен за имиграција, бидејќи без странски работници многу економски и социјални системи нема да можат да функционираат.

Трговската размена меѓу Словенија и Албанија расте, но сè уште е релативно мала, што значи дека постои значителен потенцијал за проширување.

Бродњак нагласува дека фактот што НЛБ ја разгледува можноста за влез на албанскиот пазар е јасен сигнал дека пазарот во Албанија се смета за стабилен, предвидлив и атрактивен за странските инвеститори.

Извор: Monitor.al