Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) одобри 30 милиони евра кредит на НЛБ Банка Скопје, под програмата „WB GOLD“.

Програмата ќе помогне за малите и средни претпријатија (МСП) да ги развиваат своите бизниси, истовремено обезбедувајќи стимулирање на зелено финансирање за да ги зголемат инвестициите во еколошки одржливи решенија.

„WB GOLD“ е инструмент за иновативно зелено финансирање, кој воведува поттикнување базиранo на резултати, за да го стимулира финансискиот сектор, во зголемување на зеленото финансирање на МСП. Креиран е за да помогне да се подобрат стандардите за зелено кредитирање, истовремено поддржувајќи ги потребите за генералното финансирање на МСП.

Рамката е усогласена со двојната мисија на ЕБОР на Западен Балкан: поддршка на економскиот раст преку развој на приватниот сектор и забрзување на транзицијата кон позелени, поотпорни економии. Преку поддршка на локалните бизниси да инвестираат во одржливи технологии, од енергетски – ефикасни машини, до обновливи енергетски системи – „WB GOLD“ има за цел да создаде директни еколошки бенефити, истовремено поттикнувајќи ја конкурентноста.

Кредитот беше потпишан од Претставникот на ЕБОР за Северна Македонија, Фатих Туркменоглу, и Главниот Извршен Директор и Претседател на Управниот одбор на НЛБ Банка Скопје, Тони Стојановски.

Господин Туркменоглу изјави: „Ни претставува задоволство што сме партнери со НЛБ Банка Скопје, и што го воведуваме ова иновативно зелено финансирање за  македонските МСП. Овој проект покажува како WB GOLD рамката ефикасно ја претвора финансиската поддршка во опипливи еколошки придобивки и одржлив економски раст.“

Господин Стојановски изјави: „Зеленото финансирање не е само можност, туку и одговорност. Секој бизнис има потенцијал да биде катализатор на позитивни промени. Со поддршка на бизнисите во нивната потрага по одржливи иновации, заедно со нашиот партнер ЕБОР, ја поттикнуваме транзицијата кон почисти технологии, енергетска ефикасност и одговорно управување со ресурсите.“

ЕБОР е главен институционален инвеститор во Северна Македонија, и до сега има инвестирано над 3 милијарди евра во над 200 проекти во земјата.

„Во време на светски предизвици, одржливите и иновативни институции се најсигурното „сидро“ за економијата.“ Ова беше главната порака што беше испратена на Конференцијата на Народната банка, во соработка со Европскиот форум за европски пари и финансии (SUERF  – The European Money and Finance Forum), на тема „Централното банкарство во услови на постојани светски промени: поттикнување стабилност, иновации и издржливост“. На настанот учествуваа гувернери, економски експерти и министри од регионот и од Европа коишто ги разменија своите искуства и ги разгледаа стратегиите за справување со сложените светски предизвици.

Учесниците истакнаа дека малите и отворени економии, како нашата, се особено изложени на надворешните шокови, коишто доаѓаат од растот на цените на енергентите, нарушувањата во синџирите на снабдување и од геополитичките тензии. Овие промени не само што го зголемуваат ризикот од инфлација, туку го тестираат и капацитетот на институциите за навремено и соодветно реагирање. Во такви услови, внимателното воспоставување рамнотежа меѓу монетарните и макропрудентните мерки е клучот за зачувување на стабилноста и на довербата кај граѓаните.

Во исто време, финансискиот сектор доживува брза дигитална трансформација. Развојот на дигиталните валути, инстант плаќањата, анализата на големите податоци и примената на вештачката интелигенција отвора нови можности за ефикасност и сеопфатност, но истовремено носи и нови ризици, од кибернетски закани, до нарушување на приватноста и на довербата. На Конференцијата се потврди дека дигитализацијата треба да се развива рамномерно, со јасни правила и контроли, за да се заштитат стабилноста на системот и интересите на граѓаните.

Особено внимание се обрна на градењето на финансиската отпорност. Со постојано следење на кредитниот раст, долговите на домаќинствата, ризиците од недвижностите и на системските финансиски показатели и со воспоставувањето соодветни макропрудентни и фискални политики, се зајакнува способноста на системот за ублажување на надворешните шокови и за зачувување на стабилноста на економијата. Беше истакнато дека учеството на институциите во координацијата на монетарната и фискалната политика беше е најважно за одржувањето на стабилноста и за долгорочна заштита на економијата.

Покрај ова, на Конференцијата беше истакнато и значењето на јавната доверба и на транспарентната комуникација. Јавноста очекува од институциите да делуваат предвидливо, професионално и со кредибилитет, а добрата комуникација е основа за стабилизирање на очекувањата на граѓаните и за одржување на довербата, дури и во услови на криза.

На Конференцијата се потврди дека стабилните и иновативни институции, со помош на внимателно одбрани политики и преку транспарентна комуникација, можат најдобро да обезбедат финансиска стабилност и отпорност на економијата во време на светски предизвици.

Гувернерот на Хрватската народна банка и член на Советот на гувернери на Европската централна банка, Борис Вујчиќ, изјави дека ЕЦБ мора да биде „многу агилна и внимателна“ во одржувањето на ценовната стабилност, во услови кога војната во Иран го зголемува ризикот од стагфлација.

Вујчиќ, кој од 1 јуни ќе ја преземе функцијата потпретседател на ЕЦБ, посочи дека наскоро ќе стане појасно дали последиците од конфликтот ќе бараат зголемување на каматните стапки. Тој предупреди дека актуелните случувања укажуваат на зголемени ризици од раст на потрошувачките цени, комбинирани со слаб економски раст.

Според него, следните чекори на ЕЦБ ќе бидат насочени кон стабилизирање на инфлацијата на среден рок на ниво од два отсто. Иако забавениот економски раст обично врши притисок врз цените, институцијата ќе мора да води политика која ќе ја задржи инфлацијата во зададените рамки.

Се разгледуваат различни сценарија за зголемување на каматните стапки. Дел од економистите сметаат дека ваквиот чекор е неизбежен, а првите одлуки се очекуваат веќе во април или јуни. Вујчиќ посочува дека постојат две можности: ЕЦБ да започне порано со постепени, помали зголемувања, или да реагира подоцна со поголеми скокови на каматите.

„Подобро е да се започне со помали корекции и да се следи развојот на ситуацијата“, изјави тој, додавајќи дека сè уште е рано за конечни заклучоци, но дека наскоро ќе се знае дали ќе биде потребна интервенција.

Тој истакна и дека едно или две зголемувања на каматните стапки веројатно нема значително да ѝ наштетат на економијата, но дека останува прашањето дали тие се навистина неопходни и дали би донеле реална корист.

Во меѓувреме, и други централни банкари, меѓу кои и претседателот на германската Бундесбанка, Јоаким Нагел, најавуваат дека ЕЦБ на следниот состанок ќе мора да ја разгледа можноста за поскапо задолжување, поради растечките трошоци за енергија кои влијаат врз инфлацијата.

Според новите проекции, инфлацијата во еврозоната во основното сценарио се очекува да достигне 2,6 отсто, што е значително над претходните проценки. Во екстремно сценарио, доколку продолжат нарушувањата во снабдувањето со нафта и природен гас, инфлацијата би можела да порасне и до 6,3 отсто.

Сепак, Вујчиќ засега повикува на трпение, нагласувајќи дека до април има уште доволно време и дека околностите можат брзо да се променат. Тој потсети дека ситуацијата сепак се разликува од 2022 година, кога руската инвазија врз Украина ја турна инфлацијата на рекордни 10,6 отсто, но додаде дека ЕЦБ останува внимателна и подготвена за реакција.