Ормутскиот теснец претставува еден од најзначајните поморски нафтени коридори во светот и има исклучително геостратешко значење. Светската економија во голема мера зависи од протокот на нафта низ овој морски премин, бидејќи тука поминува приближно една петтина од глобалната потрошувачка на нафта, како и значителни количини течен природен гас.

Теснецот се наоѓа меѓу Оман и Иран и овој тесен морски коридор го поврзува Персискиот Залив на север со Оманскиот Залив на југ, Арапското Море и Индискиот Океан. На најтесниот дел е широк само 33 километри, додека самата пловна рута за бродови изнесува околу 3 километри.

На северната страна на теснецот се наоѓа Иран, додека на југ се Оман и Обединетите Арапски Емирати. Контролата врз оваа рута има директно влијание врз глобалното снабдување со енергенси, цените на нафтата и гасот и финансиската стабилност на пазарите.

Според податоците на аналитичката компанија „Вортекса“, од почетокот на 2022 година до минатиот месец, низ теснецот дневно поминувале меѓу 17,8 и 20,8 милиони барели сурова нафта, кондензат и нафтени деривати.

Последните тензии во регионот предизвикаа сериозна загриженост меѓу бродските компании, осигурителите и инвеститорите. Дел од танкерите веќе го избегнуваат коридорот по заканите за можност од затворање на теснецот. Иран претходно предупреди дека би можел да го блокира преминот доколку биде нападнат, а најновите изјави од Техеран најавуваат решителен одговор на воените дејствија во регионот.

Земјите-членки на ОПЕК – Саудиска Арабија, Иран, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт и Ирак, најголемиот дел од својата сурова нафта ја извезуваат токму преку овој правец, претежно кон азиските пазари. За безбедноста на поморската трговија во овој регион е задолжена Петтата флота на американската морнарица, со седиште во Бахреин.

Што ќе се случи доколку Иран го затвори теснецот?

Иако формално теснецот останува отворен, секоја потенцијална блокада би имала сериозни последици – брзо и значајно зголемување на цените на нафтата, раст на транспортните трошоци, инфлаторни притисоци и дополнителна нестабилност на глобалните пазари.

Но, таквиот потег би бил и сериозен чин на економска самодеструкција за Иран. Иранската нафта, исто така, излегува на светските пазари преку истиот премин. Затворањето на теснецот би можело да предизвика интервенција од страна на арапските земји од Персискиот Залив, кои веќе остро реагираа на израелските напади и би можеле да преземат мерки за заштита на сопствените интереси.

Особено погодена би била Кина, втората најголема светска економија која купува речиси 90 проценти од иранскиот извоз на нафта и покрај меѓународните санкции.

Погодена ќе биде и Европа, бидејќи и во Европа огромни количини на нафта и природен гас стигнуваат преку оваа рута, а тоа ќе значи и нов инфлаторен притисок и дополнителна стагнација на и онака кревката економија во Еврозоната.

Токму затоа Ормутскиот теснец не е само регионално безбедносно прашање, туку фактор од глобално економско значење.

Фото: bloompakistan.com

Минималната плата ќе се зголеми за 1.667 денари во нето износ согласно законското усогласување што се прави во март. Тоа значи дека работниците во април ќе земат зголемена минимална плата за овој износ или поточно 26.046 денари во нето износ.

Според министерот за економија и труд Бесар Дурмиши, направено е зголемување на минималната плата согласно законски утврдените критериуми во Законот за минимална плата.

„Ова е системско и законско решение кое предвидува зголемување на минималната плата согласно економските движења, штитејќи го животниот стандард на работниците и водејќи сметка за економијата на нашата држава“, изјави министерот Дурмиши на прес-конференција.

Странските директни инвестиции (СДИ) во Северна Македонија изнесувале 467,5 милиони евра во 2025 година, што претставува значителен пад во споредба со 1,2 милијарди евра во 2024 година, покажуваат податоците на централната банка објавени во петокот.

Во текот на 2025 година, нето-приливите биле поттикнати главно од реинвестирана добивка во износ од 295,5 милиони евра и вложувања во капитал од 288,1 милиони евра. Истовремено, тие биле делумно намалени поради нето-одлив од меѓукомпаниски заеми во висина од 116,1 милиони евра.

Само во четвртиот квартал од 2025 година, вкупните директни инвестиции во земјата забележале нето-прилив од 269,9 милиони евра, што е помалку во однос на 351,4 милиони евра регистрирани во истиот период од 2024 година.

Според наведените податоци, курсот на конверзија изнесува 1 американски долар = 0,847 евра.