Банки
Народната банка ќе мора да направи план за спас на секоја банка во земјава
Народната банка на Република Северна Македонија до 30 јуни 2026 година треба да изработи план за решавање на секоја банка во земјава со цел нејзино спасување доколку се соочи со проблеми во работењето. Дотогаш ќе треба да ги донесе и првите одлуки за потребното ниво на минимална стапка на сопствени средства и дозволени обврски за секоја банка. Банките, пак, имаат обврска да ги исполнат минималните стапки наложени од НБРСМ до 1 јануари 2031 година.
Ова го предвидува предлог-законот за решавање на банки изработен од Министерството за финансии во соработка со Народната банка и со домашни и меѓународни експерти. Новото законско решение предвидува утврдување сет на алатки за брза интервенција од страна на централната банка доколку некоја деловна банка се соочи со проблеми во работењето кои може да предизвикаат нејзино пропаѓање.
Целта на овие мерки е да се обезбеди континуитет на критичните функции на банката со ограничување на негативното влијание врз финансискиот систем, минимизирање на употребата на јавни средства за спас на банката и заштита на депозитите и другите средства на клиентите на банката.
Како што веќе објави Банкарство, средства за решавање на проблемите или за спас на критичната банка ќе се црпат од посебен Фонд за решавање на банки, кој пак ќе го полнат сите банки во земјава со придонеси како нов трошок. А, како и зошто ќе се трошат овие средства ќе одлучува посебно тело (управа) во Народната банка, кое допрва ќе се формира и ќе биде различно од Супервизијата.
Кои се чекорите што ќе ги презема НБРСМ согласно новиот Закон за решавање на банки?
Народната банка редовно ги контролира случувањата и состојбите во банкарскиот сектор во земјава и доколку утврди индиции за преземање посебни мерки, носи одлука за решавање на конкретната банка и спроведува подготвителни активности за решавање на банката и примена на инструменти и овластувања.
Во планот за решавање Народната банка предвидува сценарија во кои банката престанува да работи како резултат на околности поврзани со конкретната банка или на нестабилност и други неповолни околности во финансискиот систем. Овој план се ажурира по потреба најмалку еднаш годишно.
Народната банка започнува постапка за решавање на банка доколку се исполнети следниве услови:
• Состојбата во банката е таква што не може или е веројатно дека нема да може да продолжи да работи,
• Не е реално да се очекува кои било други мерки во разумен рок да го спречат престанокот со работа на банката,
• Решавањето на банката е од јавен интерес.
Потоа носи одлука за започнување постапка за решавање на банка, која ги содржи причините, активностите, денот и времето на започнување на постапката. Народната банка може да донесе и одлука за формирање посебна управа во банката со еден или повеќе членови (посебни управители), кои се именуваат за период не подолг од една година. Во предложениот Закон е наведено дека посебен управител може да биде лице кое ги исполнува актуелните законски услови за да биде член на управен одбор или независен член на надзорен одбор на банка. Тој може да биде и лице надвор од банката, но повеќе детали како ќе се бира соодветно лице за оваа функција нема. Постоечката регулатива предвидува можност НБРСМ да назначи администратор на некоја банка доколку има проблеми во работењето и тој е најчесто вработен во Народната банка или пак порано извршувал висока функција во централната банка.
Поврзани вести:
Домашните банки преку посебен Фонд ќе ја спасуваат секоја банка што ќе се најде во проблеми
Банки
ЕЦБ ја отвори јавната анкета за новиот изглед на евро-банкнотите
Европската централна банка ја повика јавноста да учествува во изборот на новиот изглед на евро-банкнотите, во рамките на процесот за нивен редизајн.
ЕЦБ претстави десет предлог-дизајни, изработени според две теми – „Европска култура“ и „Реки и птици“. Граѓаните можат да ги разгледаат понудените решенија и да го дадат своето мислење преку јавната анкета.
Резултатите од анкетата ќе бидат земени предвид при изборот на конечниот дизајн на новата серија евро-банкноти.
Анкетата ќе биде отворена до 21 септември 2026 година, а повеќе информации се достапни на официјалната интернет-страница на Европската централна банка.
Банки
АЛТА банка ги намали надоместоците за СЕПА-трансфери до крајот на 2026 година
АЛТА банка АД Битола воведе промотивни надоместоци за приливни и одливни кредитни трансфери преку СЕПА, кои ќе важат до 31 декември 2026 година.
За домашните правни лица, надоместокот за приливен СЕПА-трансфер е намален на фиксни 180 денари, без оглед на износот на трансакцијата. За одливните трансфери е утврден фиксен надоместок од 250 денари.
Кај правните лица нерезиденти, приливниот трансфер преку СЕПА ќе се наплатува три евра, додека надоместокот за одливен трансфер е намален на пет евра.
Физичките лица резиденти нема да плаќаат надоместок за приливни СЕПА-трансфери. За одливните трансфери, надоместокот изнесува 250 денари за хартиени налози, а 200 денари за трансакции извршени преку електронско или мобилно банкарство.
Приливните СЕПА-трансфери се без надоместок и за странските физички лица со девизни сметки или штедни влогови во банката. За одливните трансфери тие ќе плаќаат пет евра за хартиен налог, односно четири евра преку електронско или мобилно банкарство.
Од банката информираат дека измените се дел од промотивната тарифа со која се намалуваат трошоците за прекугранични плаќања во евра за физичките и правните лица.
Банки
МИПС успешно го помина првиот тест: Македонија чекор поблиску до модерни платежни услуги – ISO 20022
Во текот на јули 2026 година, Народната банка, заедно со банките и останатите учесници во МИПС, успешно го спроведе првиот циклус тестирање на новото системско решение, при што беше потврдена неговата функционалност и подготвеноста за продолжување на следните фази од примената. Во рамките на тестирањето беа успешно обработени најголемиот дел од платежните пораки предвидени со проектот, согласно со стандардот ISO 20022.
По завршувањето на првиот циклус на тестирањето, во Народната банка се одржа работен состанок со учесниците во МИПС, на кој беа презентирани резултатите од досегашните активности, беа разгледани прашањата коишто се појавија во текот на тестирањето и беа усогласени наредните чекори за успешно спроведување на проектот.
Како што истакна Биљана Доновска-Гечева, директорка на Дирекцијата за платни системи во Народната банка, во наредниот период ќе продолжат активностите за финализирање на тестирањата и подготовка за воведување на новото системско решение во редовна употреба.
Воведувањето на стандардот ISO 20022 претставува значаен чекор во модернизацијата на националната платежна инфраструктура. Новиот стандард ќе овозможи размена на поквалитетни и побогати податоци во платниот промет, поефикасна автоматска обработка на плаќањата, поедноставно спроведување на контролите и поголема усогласеност со стандардите и практиките на Европската централна банка и европските платни системи. Со тоа ќе се создадат услови за поефикасни, посигурни и помодерни платежни услуги, во согласност со европските трендови и обврските во процесот на европската интеграција.
Проектот финансиран од Европската Унија „Зајакнување на капацитетот на Народната банка во областа на екстерните статистики, платежната статистика и платните системи“, покрај воведувањето на стандардот ISO 20022 во МИПС, опфаќа и воспоставување склад на податоци за потребите на екстерните статистики, со што дополнително се зајакнуваат институционалните капацитети на Народната банка во овие две значајни области.
-
Интервјуапред 2 месециФиломена Пљакоска Аспровска во FinSight: Дали мобилниот телефон ќе стане нашиот единствен паричник?
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата: Бензините поевтинија, дизелот поскапе
-
Интервјуапред 2 месециДигитализацијата и довербата се двигатели на новото банкарство – Беркан Имери во FinSight
-
Продуктипред 4 неделиИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Банкипред 2 месециХалкбанк отвори повик за летна пракса за студенти и млади
-
Криптовалутипред 2 месециБиткоинот се врати кон 64.000 долари, ликвидирани над 320 милиони долари во кратки позиции за само 15 минути
-
Бизниспред 2 месециФинансиските друштва пред нови правила: Кредитите ќе се исплаќаат само на трансакциска сметка
-
Банкипред 2 месециХалкбанк носи пристап до Истанбулската берза и до нови можности за раст на капиталот

