Брзото ширење на вештачката интелигенција во финансискиот сектор носи значителни придобивки, но истовремено отвора нови ризици за финансиската стабилност, предупреди претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард.

Во обраќањето на годишната конференција на Европскиот одбор за системски ризик (ESRB), одржана на 1 октомври во Франкфурт, Лагард посочи дека вештачката интелигенција веќе е широко распространета во европските финансиски институции. Речиси девет од десет значајни банки во еврозоната користат генеративна вештачка интелигенција, додека седум од десет компании од секторот на пазарите на хартии од вредност во ЕУ очекуваат дополнително да ги зголемат инвестициите во AI.

Според Лагард, технологијата може да им помогне на финансиските институции побрзо да обработуваат огромни количества податоци, подобро да ги проценуваат ризиците и поефикасно да ги користат ресурсите. Сепак, со зголемувањето на автономијата на AI системите се појавуваат и нови предизвици.

Една од главните опасности е голем број финансиски институции да користат исти или слични модели на вештачка интелигенција.

Доколку тие модели на ист начин проценат одреден економски или финансиски шок, банките, инвестициските фондови и другите учесници на пазарот би можеле истовремено да донесат слични одлуки за купување или продажба.

Таквото однесување може дополнително да ги засили движењата на цените и да ја зголеми нестабилноста на финансиските пазари. Лагард потсети дека ризикот алгоритмите да ги засилуваат финансиските шокови е познат веќе подолго време, но развојот на автономните AI системи му дава нова димензија.

Посебно внимание ЕЦБ посветува на таканаречената „agentic AI“ – системи кои можат самостојно да извршуваат задачи и да носат одлуки со ограничено човечко управување.

Во финансискиот сектор тие потенцијално би можеле самостојно да развиваат стратегии за тргување или да бараат слабости во инфраструктурата од која зависат финансиските пазари.

Лагард предупреди дека со зголемувањето на автономијата се појавува ризик AI системите да дејствуваат на начин што нивните човечки оператори не го планирале или не можат навреме да го откријат.

Засега употребата на вакви системи е ограничена. Според податоците што ги презентираше Лагард, околу 5% од менаџерите на средства опфатени со едно истражување во 2026 година им дале на AI системите автономна или полуавтономна улога при инвестициски препораки или тргување.

Втората област на која предупредува ЕЦБ е кибербезбедноста.

Финансиските институции сè повеќе зависат од заедничка технолошка инфраструктура, cloud услуги и надворешни провајдери. Поради тоа, сајбер напад или сериозен технички проблем кај еден значаен провајдер може истовремено да наруши работење на повеќе банки и финансиски компании.

Третиот ризик е поврзан со геополитиката. Според Лагард, меѓународните тензии можат да ја зголемат опасноста од сајбер напади, но и да доведат до ограничувања во пристапот до најнапредните AI модели кои финансиските компании ги користат.

Пораката на ЕЦБ не е дека банките треба да се откажат од вештачката интелигенција. Напротив, централната банка смета дека AI може да придонесе за поголема продуктивност, подобро управување со ризиците и поефикасни финансиски услуги.

Но, според Лагард, регулаторите мора сè повеќе да ги следат ризиците на ниво на целиот финансиски систем, а не само ризикот што го презема секоја банка поединечно.

„Земени одделно, секој од овие ризици е сериозен. Но заедно тие можат да се поврзат и да се засилуваат низ финансискиот систем“, е суштинската порака од нејзиното обраќање.

Со брзото навлегување на вештачката интелигенција во банкарството, инвестициите и тргувањето, технологијата сè повеќе станува и прашање на финансиска стабилност, а не само средство за зголемување на продуктивноста.

Халкбанк АД Скопје ја промовира понудата за МАКСИ депозит, штеден производ со фиксна каматна стапка до 3,8 проценти, наменет за граѓани кои сакаат да ги орочат своите средства на определен временски период.

Според информациите објавени од банката, клиентите можат да изберат период на орочување во согласност со сопствените потреби и финансиски планови, при што каматната стапка останува фиксна за договорениот период.

Со оваа понуда, Халкбанк настојува да обезбеди дополнителна можност за штедење во услови на зголемен интерес кај граѓаните за депозитни производи со однапред познат принос.

Фиксната каматна стапка им овозможува на штедачите уште при склучувањето на договорот да имаат појасна претстава за приносот што би го оствариле до истекот на периодот на орочување.

Максималната каматна стапка во рамки на МАКСИ депозитот изнесува до 3,8 проценти, додека конкретните услови зависат од избраниот период на орочување и условите на понудата на банката.

Заинтересираните клиенти деталите за роковите, минималниот износ на депозитот, начинот на исплата на каматата и останатите услови можат да ги проверат преку официјалните канали на Халкбанк АД Скопје.

Младите не се само дел од маалото, тие се неговиот најсилен пулс. Денеска НЛБ Банка во паркчето кај „Кино Карпош“ ја отвори првата од четирите NLB Next зони – простор што им припаѓа на младите, за нивните средби, идеи, дружења и иницијативи што го менуваат маалото на подобро. Токму на стартот на академската година, Дебар Маало доби ново место за поврзување, но и силна порака за заедничка одговорност „Чувај го твоето маало“. Отворањето го одбележаа музика, дружење и голем број млади од скопските факултети и средни училишта.

NLB Next урбаните зони се проект на НЛБ Банка, реализиран во соработка со општините Центар и Чаир, со цел да се создадат современи и функционални простори што ги поврзуваат младите и го збогатуваат животот во маалото. Зоната е отворена и достапна за сите, како практично место за пауза меѓу предавања, средба со друштвото или краток одмор. Со модуларни клупи, масички, жардињери, осветлување и ново зеленило, просторот е претворен во пријатно урбано катче во кое секој може да се задржи, да се одмори и да ужива.

Посебен визуелен печат на зоната ѝ дава исцртаната подлога во паркчето, авторско дело на Драган Китановски – Драш, еден од најпрепознатливите и најдоследни автори на македонската улична сцена. Визуелното решение ја носи пораката „Чувај го твоето маало“ како постојан потсетник дека убавината и вредноста на заедничкиот простор зависат од грижата и одговорноста на секој од нас.

Зоната кај „Кино Карпош“ е првата од четирите планирани локации. Во наредниот период, во Општина Центар ќе бидат поставени уште две NLB Next зони: на булевар „Партизански Одреди“, кај Соборниот храм, и на Боемска улица, непосредно до Градежниот и Архитектонскиот факултет. Четвртата зона ќе биде отворена во Општина Чаир, спроти Балканскиот универзитет.

Урбаните зони ја преточуваат во реален простор идејата врз која е создаден NLB Next- младите да добијат поддршка, слобода и можности за полесен почеток на нивната самостојност. Затоа NLB Next не е само банкарски пакет, туку концепт што го следи нивниот начин на живот: динамичен,дигитален и поврзан.

NLB Next е целосно бесплатен пакет наменет за млади од 18 до 25 години, кој обединува услуги за едноставно секојдневно банкарство, дигитално управување со финансиите и поволности приспособени на нивните потреби и ритам. Со него, НЛБ Банка им овозможува на младите полесно и посигурно да ги направат своите први самостојни финансиски чекори, со решение што им е достапно таму каде што се и тогаш кога им е потребно.

Со четирите NLB Next урбани зони, оваа поддршка излегува надвор од рамките на банкарството и станува видлив дел од секојдневието на младите, во просторите каде што се среќаваат, споделуваат идеи, создаваат нови можности и го градат духот на своето маало.