Банки
Како неконтролираното кредитирање на населението се рефлектира на економијата
Во последно време сè повеќе се среќаваме со безброј понуди за брзи и ненаменски потрошувачки кредити. Насекаде околу нас неретко забележуваме реклами кои промовираат кредит со 0% камата или кредит без трошоци. Навидум средствата ни се достапни на дофат на рака, па доаѓаме до искушение да посегнеме по брза апликација се со цел набрзина да задоволиме некоја “итна” потреба. Но, сте се запрашале ли како овие кредити влијаат врз вашиот долгорочен домашен буџет? И воопшто, може ли практиката на издавање ненаменски кредити да доведе кон осиромашување на целата економија?
Што подразбираме под брзи и ненаменски потрошувачки кредити?
Брзите и ненаменските потрошувачки кредити можат да се користат за било која намена и имаат видно повисоки каматни стапки во споредба со инвестициските кредити, како кредит за стан, автомобил и слично. Не ретко овие кредити ги користат луѓе кои немаат пристап до традиционални банкарски производи, како што се заеми и кредитни линии, поради нивните ниски кредитни оценки или статус на вработување.
Ненаменските и брзите кредити се достапни без дополнително обезбедување (гарант, хипотека и сл.). Во пракса, за жал, сведоци сме дека овие типови на заеми можат да бидат користени за покривање на редовни режиски трошоци или за премостување на јазот помеѓу платите.
Секогаш треба да имаме предвид дека не е можно финансиска институција, која има за цел остварување на профит, да дава кредити без камата или трошоци. Но, што е со сите попатни скриени трошоци и информации пишани „со мали букви“? Ако добро го разгледате планот за отплата на кредитот ќе сфатите дека треба да вратите двојно повеќе од износот што сте го земале, поради провизијата за апликација, провизија за брза исплата, административен трошок и уште многу други трошоци кои во самиот старт не биле воопшто презентирани.
Дали брзото „крпење“ на финансиските празнини може да направи поголем проблем на долг рок?
Зголемениот тренд на користење ненаменски и брзи кредити, е една од причините за зголемената финансиска нестабилност на многу домаќинства. Додека лесниот пристап до овие кредити може да биде од корист на краток рок, наместо подобрување на квалитетот на животот и инвестирање во иднината, високите каматни стапки и надоместоци поврзани со нив може брзо да предизвикаат уште поголем дебаланс на домашниот буџет. На пример, кога кредитокорисникот нема да биде во можност да го врати заемот навреме лесно може да се најде во бескраен циклус на долгови плаќајќи високи каматни трошоци далеку над првичниот износ на заемот.
Што се случува како резултат на тоа? Бескрајна финансиска празнина во домашниот буџет која со секој заем се потешко може да се затвори. Така сиромашните стануваат уште посиромашни, а финансиските институции кои нудат брзи и ненаменски кредити остваруваат висок профит.
Што значи ова за целокупниот економски развој на општеството?
Високите трошоци поврзани со овие заеми, исто така, можат да создадат економски дебаланс. Кога корисниците на овие кредити плаќаат високи каматни стапки, постои помала веројатност дека ќе имаат доволно средства за потрошувачка на други стоки и услуги, што може да доведе до намалување на вкупната потрошувачка. Тоа може да доведе до намалување на побарувачката за производи и услуги во економијата, што доведува до намалување на економскиот раст.
Особено значаен е и ефектот од влијанието на интензивното кредитирање на физички лица врз капацитетите на финансиските институции за кредитирање на претпријатијата. Имено, порастот на економијата на една држава го прават растот на претпријатијата кои создаваат производи за широка потрошувачка и креираат нови работни места. Претпријатијата, за да ги зголемат своите капацитети и да прават поголеми инвестиции, а со тоа и повеќе работни места, имаат потреба од средства.
Поради пониските каматни стапки за кредитите кон правните лица, голем дел од финансиските институции имаат намален интерес за пласман на своите средства кај правните лица. Со тоа, во вкупното кредитно портфолио на ниво на државата ќе доминира кредитирањето на населението, што ќе го намали економскиот раст на државата.
Тука се наметнува прашањето, дали потрошувачкото ненаменско кредитирање е одговорно кредитирање?
Многу е важно кредитите кои се исплаќаат на населението да бидат искористени за суштински потреби кои ќе го подобрат квалитетот на животот, а не само за импулсивни консумеристичка потреби, односно истите да претставуваат инвестиција која за корисникот ќе има долготраен бенефит.
Банки
Народната банка ја зголеми основната каматна стапка на 4,25 отсто
Народната банка одлучи да ја зголеми основната каматна стапка за 0,25 процентни поени, односно од 4 на 4,25 отсто, со цел да одговори на засилените инфлациски ризици и неизвесностите поврзани со глобалните економски случувања.
Одлуката била донесена на редовната седница на Извршниот одбор за поставеноста на монетарната политика, при што биле земени предвид најновите податоци за домашната економија, состојбите на девизниот пазар и меѓународното окружување.
Во Народната банка посочуваат дека и покрај стабилизацијата на побарувачката на девизи во последниот период, економските последици од геополитичките тензии и натаму се присутни. Дополнително, инфлацијата иако забавува, останува на релативно високо ниво, што бара претпазлив пристап во водењето на монетарната политика.
Според последните податоци, годишната стапка на инфлација во мај се намали на 4,8 отсто, во споредба со 5,7 проценти во април. Сепак, централната банка предупредува дека растот на цените на енергенсите и понатаму претставува ризик кој може да се прелее и врз останатите сегменти на економијата.
На крајот на мај девизните резерви достигнале 5,21 милијарди евра и остануваат во сигурната зона, додека девизниот пазар функционирал стабилно без потреба од интервенции на централната банка.
Домашната економија, според оценките на Народната банка, и понатаму покажува отпорност. Во првиот квартал од годинава бруто-домашниот производ пораснал за 3,1 отсто, што е во согласност со претходните проекции. Истовремено, кредитната активност продолжува да расте со посилно темпо од очекуваното, што дополнително влијае врз домашната побарувачка.
Од Народната банка нагласуваат дека ќе продолжат внимателно да ги следат движењата во домашната и светската економија и дека остануваат посветени на одржување на стабилноста на девизниот курс на денарот во однос на еврото и на зачувување на ценовната и финансиската стабилност.
Банки
Европската централна банка ги зголеми сите три клучни каматни стапки
Управниот совет на Европската централна банка (ЕЦБ) донесе одлука за зголемување на сите три клучни каматни стапки за 25 базични поени, што претставува прво покачување од 2023 година наваму.
Согласно одлуката, каматната стапка на депозитниот инструмент ќе изнесува 2,25 отсто, стапката за главните операции за рефинансирање 2,40 отсто, а каматната стапка на маргиналниот кредитен инструмент 2,65 отсто. Новите стапки ќе стапат во сила на 17 јуни.
Од ЕЦБ соопштија дека војната на Блискиот Исток создава дополнителни инфлациски притисоци и дека одлуката за зголемување на каматите е дел од сценаријата со кои се проценува влијанието на енергетските шокови врз економијата на еврозоната.
Според новите проекции на експертите на ЕЦБ, вкупната инфлација во еврозоната во просек ќе достигне три проценти во 2026 година, 2,3 проценти во 2027 година и два проценти во 2028 година. Основната инфлација, без енергија и храна, се очекува да изнесува 2,5 проценти во 2026 и 2027 година и 2,2 проценти во 2028 година.
Во однос на мартовските прогнози, инфлациските очекувања за 2026 и 2027 година се ревидирани нагоре поради повисоките цени на енергијата, кои се очекува да влијаат и врз цените на храната, стоките и услугите.
Истовремено, ЕЦБ ги намали прогнозите за економскиот раст. Според новите процени, економијата на еврозоната ќе порасне за 0,8 проценти во 2026 година, 1,2 проценти во 2027 година и 1,5 проценти во 2028 година. Намалените прогнози се резултат на посилното влијание на конфликтот врз пазарите на суровини, реалните приходи и довербата на потрошувачите и компаниите.
Претседателката на ЕЦБ, Кристин Лагард, изјави дека изгледите остануваат неизвесни и дека постојат ризици и за повисока инфлација и за послаб економски раст.
„Не се обврзуваме однапред на одредена патека на каматните стапки“, порача Лагард на прес-конференцијата по седницата на Управниот совет.
Банки
Халкбанк ги промовира онлајн кредитите како брзо решение за летните планови
Халкбанк АД Скопје ја промовира можноста за целосно дигитално аплицирање за кредит преку своето електронско банкарство, насочувајќи ја кампањата кон граѓаните кои планираат летни патувања и други лични проекти.
Под мотото „За патувањето што долго го чекаш, а летово конечно доаѓа на ред“, од банката истакнуваат дека онлајн кредитот овозможува брза и едноставна апликација без посета на експозитура, со што плановите на клиентите можат побрзо да станат реалност.
Според информациите објавени од Халкбанк, кредитот може да се користи за различни лични потреби, а процесот на аплицирање е целосно дигитализиран.
Онлајн кредитот нуди можност за износ до 1,5 милиони денари и рок на отплата до 120 месеци. Од банката посочуваат дека не се наплаќа провизија за обработка на кредитот, ниту за предвремена отплата, а апликацијата е без дополнителни трошоци.
Услугата е достапна преку електронското банкарство на Халкбанк, овозможувајќи им на клиентите брзо и едноставно да поднесат барање за кредит од каде било и во кое било време.
-
Продуктипред 2 месециУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 2 месеци
Македонски Телеком предлага повисока дивиденда за 2025 година
-
Бизниспред 1 месецОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Кариерапред 2 месециАЛТА банка објави оглас за вработување на позицијата бизнис аналитичар (економист)
-
Советипред 1 месец
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата


