Купувањето стан во Грција за граѓаните на земји надвор од Европската Унија наскоро може да стане значително поскапо. Грчката Влада најави драстично зголемување на данокот на пренос при купување станбен имот од сегашните 3% на 15%.

Промената е особено значајна и за македонските граѓани кои купуваат недвижности во Грција, бидејќи Северна Македонија не е членка на ЕУ или ЕЕА.

Според дополнителните појаснувања објавени во грчките медиуми, новиот режим треба да почне да се применува од 1 јули 2027 година, а ќе се однесува на физички лица од трети земји кои купуваат станбен имот. Предвидени се и исклучоци, меѓу кои за лица кои имаат статус на долгорочни резиденти во Грција. 

Во моментов основниот данок на пренос на недвижност во Грција изнесува 3% од даночната вредност на имотот. На пресметаниот данок дополнително се наплатува давачка од 3% во корист на општините и локалните заедници. Тоа значи дека ефективното даночно оптоварување во моментов изнесува околу 3,09%. 

Со зголемувањето на основната стапка на 15%, ефективното оптоварување, заедно со локалната давачка, би достигнало 15,45%. 

Разликата е значителна. За стан со даночна вредност од 100.000 евра, сегашното оптоварување е околу 3.090 евра, додека според новата стапка би изнесувало околу 15.450 евра.

Кај стан од 150.000 евра данокот би пораснал од околу 4.635 на 23.175 евра, додека за недвижност од 200.000 евра наместо околу 6.180 евра, даночното оптоварување би достигнало 30.900 евра.

Со други зборови, за купување стан од 200.000 евра, само разликата во оваа давачка би изнесувала околу 24.720 евра.

Не се однесува на сите недвижности

Важно е што најавеното зголемување не треба да се толкува како општ данок од 15% за секое купување недвижност во Грција од странец.

Според досегашните појаснувања, мерката е насочена кон станбените недвижности што ги купуваат физички лица од трети земји. Не се однесува на деловни простории, земјиште и други категории недвижности, а нејзината примена за правни лица исто така е исклучена според досега објавените информации. 

Дополнително, дел од деталите сè уште треба прецизно да бидат дефинирани во законското решение. Меѓу отворените прашања се третманот на трансакциите што веќе се започнати и точните критериуми поврзани со државјанството и даночната резидентност на купувачите. 

Грција сака да ја намали странската побарувачка за станови

Зголемувањето е дел од поширокиот пакет мерки на грчката Влада насочени кон проблемот со достапноста на домувањето.

Според образложението на економскиот тим на Владата, целта е да се ограничи дополнителната побарувачка за станови од купувачи од трети земји, која придонесува за притисок врз цените и ја отежнува достапноста на домувањето за локалното население. 

Од друга страна, претставници на грчкиот пазар на недвижности предупредуваат дека мерката може да има негативно влијание врз инвестициите и бројот на трансакции, особено кај поскапите недвижности. 

За македонските граѓани кои размислуваат за купување стан или куќа во Грција, најавената промена е особено важна. Доколку предложеното решение биде усвоено во најавената форма, датумот на реализација на инвестицијата може да значи разлика од десетици илјади евра во вкупните трошоци за купување недвижност.

Сепак, бидејќи станува збор за најавена мерка чии детали треба да бидат преточени во законски текст, пред конкретна инвестиција ќе биде важно да се провери конечната регулатива и даночниот статус на купувачот.

Извор: Влада на Грција

Цените на златото и среброто забележаа пад, додека нафтата нагло поскапе, во услови на зголемени очекувања дека американската централна банка би можела да ги зголеми каматните стапки на септемврискиот состанок.

Цената на златото во четвртокот изнесуваше 4.397,50 долари, што претставува пад од околу 1,5 отсто. Среброто поевтини уште посилно, за речиси 6 отсто, на 64,86 долари.

Дел од аналитичарите го поврзуваат падот на благородните метали со наглиот раст на цените на нафтата. Брент нафтата поскапе за околу 4 отсто, до 105,07 долари за барел, што е највисоко ниво од мај, во услови на зголемени тензии меѓу САД и Иран.

Дополнителен притисок врз златото и среброто дојде и од новите податоци за инфлацијата во САД. Американското Биро за статистика на трудот соопшти дека големопродажните цени во август пораснале за 0,4 отсто.

Податоците ги засилија очекувањата дека Федералните резерви би можеле да ги зголемат каматните стапки. Според алатката FedWatch на CME Group, веројатноста за зголемување на каматите на следниот состанок изнесува 69,8 отсто, наспроти приближно 50 отсто една недела претходно.

Повисоките каматни стапки вообичаено претставуваат негативен фактор за цените на златото и среброто, бидејќи ја зголемуваат привлечноста на каматоносните вложувања.

Во исто време, администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп врши притисок врз ФЕД да ги намали каматните стапки. Трамп неодамна порача дека САД треба да имаат најниски каматни стапки во светот, додека потпретседателот Џеј Ди Венс исто така се заложи за нивно намалување.

Пазарите сега ги очекуваат и новите податоци за индексот на потрошувачките цени во САД, кои ќе бидат последниот важен инфлациски показател пред следната одлука на Федералните резерви.

Златото и среброто претходно годинава достигнаа историски максимуми. Златото се искачи до 5.600 долари, а среброто до 121 долар, пред цените нагло да се намалат кон крајот на јануари.

По влезот во SEPA и воведувањето на инстант плаќањата, Црна Гора веќе го насочува вниманието кон следната фаза – подлабока интеграција во европската финансиска и платежна инфраструктура. И Северна Македонија се движи по слична патека, а еден од следните големи чекори треба да биде приклучувањето кон регионалната TIPS Clone инфраструктура.

Гувернерката на Централната банка на Црна Гора, Ирена Радовиќ, на 8 септември изјави дека земјата, со поддршка на Светската банка, направила „историски исчекор“ со пристапувањето кон SEPA и воспоставувањето на TIPS Clone платформата. Таа посочи дека фокусот во наредниот период ќе биде на натамошно зајакнување на институционалната, оперативната и техничката подготвеност за идното членство во Европскиот систем на централни банки, а потоа и во Евросистемот.

Црна Гора го пушти TIPS Clone во употреба на 20 јули годинава. Системот овозможува трансфер на пари за неколку секунди, 24 часа дневно, седум дена во неделата, а е развиен врз истата технологија што ја користи европскиот TARGET Instant Payment Settlement – TIPS.

Но Црна Гора не е единствена во регионот што се движи во оваа насока. Северна Македонија, која заедно со Албанија и Црна Гора оперативно влезе во SEPA во октомври 2025 година, исто така се подготвува за следната фаза на модернизација на платежниот систем.

Според Банката на Италија, Северна Македонија треба да се приклучи кон TIPS Clone платформата во вториот бран на поврзување, планиран за ноември 2026 година, заедно со Албанија и Косово. Босна и Херцеговина и Црна Гора беа првите две земји што се приклучија на инфраструктурата во јули.

Тоа значи дека по SEPA, која овозможи значително поевтини прекугранични плаќања во евра, следниот чекор за Македонија е плаќањата да станат и инстант – средствата да пристигнуваат за неколку секунди и системот да функционира непрекинато.

Од Народната банка претходно беше посочено дека TIPS Clone треба да овозможи поврзување со сличните системи во Западен Балкан, но и со европскиот TIPS, со што граѓаните и компаниите би можеле да вршат брзи и поевтини прекугранични трансакции.

Македонија паралелно веќе има и домашна инфраструктура за инстант плаќања. КИБС во септември 2025 година доби лиценца од Народната банка за системот „KIBS Instant“, кој овозможува трансфери во денари за помалку од десет секунди и е проектиран со можност за идно поврзување со SEPA шемата за прекугранични инстант плаќања.

Оттука, SEPA повеќе не е крајната точка на финансиската интеграција на регионот со Европа. Црна Гора веќе влезе во следната фаза, а Македонија во наредните месеци треба да направи уште еден важен инфраструктурен чекор – поврзување со систем што треба да ги доближи домашните плаќања до брзината и стандардите што веќе важат во европскиот платежен простор.