Connect with us

Анализи

ИНАЕТ ШТО ЧИНИ МИЛИЈАРДИ ДОЛАРИ: Битката за каматните стапки и контрола над ФЕД се заострува, Трамп и Пауел во нов судир околу иднината на американската економија

Објавено

пред 1 година

на

Со враќањето на Доналд Трамп во фокусот на американската политичка сцена, повторно се отвора прашањето – дали тој повторно ќе се обиде да ја стави Федералната резервна банка (ФЕД) под политичка контрола? И дали актуелниот претседател на ФЕД, Џером Пауел, ќе издржи под притисокот кој Трамп е познат дека знае да го наметне?

Конфликтот меѓу Доналд Трамп и претседателот на ФЕД, Џером Пауел, не е нова приказна. Тој започна уште во 2018 година, кога Трамп тогаш актуелен претседател на САД во својот прв мандат, јавно изрази незадоволство од одлуките на ФЕД за зголемување на каматните стапки. Иако самиот го назначи Џером Пауел на функцијата, Трамп брзо го означи како „најголемата закана за економскиот раст“ и неколкупати отворено сугерираше негова смена, нешто речиси невидено во историјата на односите меѓу Белата куќа и ФЕД. Тој сметаше дека Пауел со своите политики ја забавува економијата, ги демотивира инвеститорите и ги поскапува кредитите за бизнисите и граѓаните.

Покрај монетарната политика, Трамп паралелно развива агресивен економски план со воведување на високи реципрочни царини, особено кон Кина и другите трговски партнери за кои тврди дека имаат „несправедлива предност“. Оваа политика ја претставува како начин за заштита на американските работници и индустрии, но истовремено внесува голема неизвесност на капиталните пазари. Инвеститорите се ставени пред сериозен притисок и ризик од глобални трговски војни, што ги дестабилизираше пазарите и предизвика големи флуктуации во берзанските индекси.

Со неговото враќање на политичката сцена, конфликтот со Пауел добива нова димензија, не само околу каматните стапки, туку и околу улогата на ФЕД во креирање на американската економска политика и меѓународната трговска размена. Сега, како и тогаш, Трамп ветува „економски национализам“ и е подготвен да го стави ФЕД под притисок за да ја спроведе својата визија, дури и по цена на нарушување на довербата во независноста на институцијата.

Стар конфликт, нова динамика

Во текот на својот претходен мандат, Трамп често влегуваше во отворен конфликт со Пауел, јавно го критикуваше поради „превисоките каматни стапки“ и дури навестуваше дека би го отпуштил, иако тој самиот го постави на таа функција. Според Трамп, високите каматни стапки сериозно ја кочат економијата и предизвикуваат „вештачки притисок“ врз американските инвеститори и пазарот на трудот.

Од друга страна, Џером Пауел, како гувернер на ФЕД, инсистира на независност на институцијата и на тоа дека нејзината примарна мисија е да ја контролира инфлацијата и да го одржи финансискиот систем стабилен, без разлика на политичкиот моментум.

Каматната политика во срцето на конфликтот

Сегашната ситуација е уште посложена. По период на агресивни зголемувања на каматните стапки со цел справување со инфлацијата, ФЕД внимателно сигнализира потенцијално олеснување, но без јасен распоред. Во меѓувреме, Трамп во почетните месеци од својот втор мандат како американски претседател пробува преку силен притисок да ја искористи монетарната политика како политичко оружје.

Тој повторно ја обвинува ФЕД дека „игра политички игри“ и тврди дека го одложува намалувањето на каматите за да и наштети и да ја забави економијата, нешто што беше случај и во првиот негов мандат. Во познат стил, Трамп сака брзо намалување на каматите со цел да се поттикне потрошувачката, а со тоа и економскиот раст.

Што значи ова за економијата?

Овој судир носи високи ризици со сериозни последици. Ако ФЕД попушти под политичкиот притисок, може да се наруши довербата во независноста на институцијата, нешто што е клучно за стабилноста на доларот и целата глобална економија. Од друга страна, тврдоглавоста на Пауел може да значи одржување на високи каматни стапки подолг период, затегната монетарна политика што би го забавило економскиот раст, а потенцијално би довело и до рецесија која понатаму би предизвикала зголемување на невработеноста, а тоа би довело до огромни последици врз пазарите на капитал и граѓаните.

Финансискиот пазар со едно око кон Вашингтон, со друго кон ФЕД

Инвеститорите внимателно го следат секој говор, твит или интервју, било од Трамп или од Пауел. Волстрит сака стабилност, но моменталната динамика најавува турбулентна година во која ќе се судрат политичките интереси и монетарната логика.

Во моментов пазарот на капитал се соочува со сериозен предизвик и инвеститорите се ставени под голем притисок со оглед дека берзанските индекси се во слободен пад. Вредноста на компаниите вртоглаво се намалува со секој изминат ден, но ниту Трамп, ниту Пауел не попуштаат во одбрана на својата политика.

Заклучок

Битката меѓу Доналд Трамп и Џером Пауел е многу повеќе од личен судир, таа претставува судир на две различни визии за тоа како треба да функционира една економија: политички водена, со фокус на краткорочен раст и национални приоритети, или институционално автономна, со долгорочна стабилност како крајна цел. Повторното појавување на Трамп на политичката сцена не само што ја обновува оваа стара тензија, туку и ја засилува во многу понеизвесен глобален контекст, инфлациски притисоци, геополитички тензии и зголемена недоверба кон институциите.

Неговите агресивни реципрочни царини, заедно со притисоците врз ФЕД за драстично намалување на каматите, можат да го разнишаат внимателно балансираниот економски поредок. Во исто време, доколку Пауел и ФЕД продолжат да се држат до своите цели без отстапки, ризикуваат да бидат перцепирани како институција што се оддалечила од реалните економски и политички текови.

Клучното прашање е: дали Федералните резерви ќе можат да ја задржат својата независност во време кога политиката сè повеќе навлегува во монетарната сфера? И дали американската економија, а со тоа и светските пазари, можат да издржат уште една турбулентна фаза на политички мотивирани економски интервенции?

Она што е сигурно е дека исходот од овој судир нема да влијае само на САД. Ќе се чувствува низ глобалниот финансиски систем – преку берзите, валутите, каматните стапки и одлуките на централните банки ширум светот. Во свет каде довербата е сè, ФЕД се наоѓа пред една од своите најголеми историски одговорности: да остане столб на стабилност во време на политичка бура.

Слични Теми:

Анализи

Минималецот во Србија за август ќе биде понизок за речиси 6.000 динари од јулскиот

Објавено

пред 3 минути

на

Вработените во Србија кои работат за минимална плата за август 2026 година ќе добијат најмалку 62.328 динари нето за полно работно време. Бидејќи август има 21 работен ден, односно 168 работни часа, минималната плата ќе биде за 5.936 динари пониска од онаа за јули.

Минималната цена на трудот во Србија од 1 јануари 2026 година изнесува 371 динар нето за еден работен час. Според оваа пресметка, за 168 работни часа во август минималната нето-плата изнесува 62.328 динари, додека бруто-износот е 84.031,24 динари.

Во јули имало 184 работни часа, поради што минималната нето-плата изнесувала 68.264 динари. Иако минималната цена на трудот по час останува иста, месечниот износ се менува во зависност од бројот на работни часови.

За септември и октомври, кога се предвидени по 176 работни часа, минималната плата ќе изнесува 65.296 динари. Во ноември повторно ќе се намали на 62.328 динари, додека во декември, со 184 работни часа, ќе достигне 68.264 динари нето.

Од српското Министерство за труд претходно посочија дека просечната минимална плата за 2026 година одговара на околу 551 евро месечно, но конечниот месечен износ зависи од фондот на работни часови.

Во основната пресметка не се вклучени евентуалните додатоци за прекувремена или ноќна работа, работа на празник, минат труд и други права што му следуваат на работникот.

Продолжи со читање

Анализи

Државата повторно се задолжува: Издаде обврзница од 37,3 милиони евра со камата од 5,20%

Објавено

пред 40 минути

на

Министерството за финансии издаде нова 15-годишна државна обврзница, која од денес (25 август 2026 година) е примена на котација на Официјалниот пазар на Македонската берза.

Вредноста на емисијата изнесува 2,293 милијарди денари, односно околу 37,3 милиони евра, поделени во 229.390 обврзници со номинална вредност од 10.000 денари.

Обврзницата е издадена на 20 август 2026 година, со рок на достасување до 20 август 2041 година и фиксна годишна каматна стапка од 5,20%. Шифрата за тргување е M200841, а ISIN кодот е MKMINF20GZA7.

Со оваа емисија продолжува задолжувањето на државата на домашниот пазар на капитал. Според објавите на Македонската берза, од почетокот на 2026 година до денес се реализирани 21 емисија на државни обврзници, преку кои Министерството за финансии обезбедило вкупно 27,596 милијарди денари, или повеќе од 448,7 милиони евра.

Новата емисија дополнително го зголемува понудениот обем на државни хартии од вредност на домашниот пазар, а каматната стапка од 5,20% ја прави релевантна за инвеститорите кои бараат долгорочен инструмент со фиксен принос.

Продолжи со читање

Анализи

Македонија ќе има два система за инстант плаќања: КИБС Инстант и мобилна апликација „Стрела“ преку КИБС и TIPS Clone преку Народната банка

Објавено

пред 18 часа

на

Македонскиот платежен пазар влегува во нова фаза. Наместо едно единствено решение, во земјава паралелно се развиваат две инфраструктури преку кои банките ќе можат да овозможат инстант плаќања.

Едниот модел се развива од КИБС преку платформата „КИБС Инстант“ и мобилната апликација STRELA. Другиот ќе функционира преку Народната банка и регионалната платформа TIPS Clone, базирана на технологијата на европскиот систем TIPS. 

Двата система имаат иста основна цел: парите да стигнуваат од една на друга сметка за неколку секунди, без оглед дали е работен ден, викенд или празник. Сепак, начинот на кој банките и клиентите ќе пристапуваат до услугите, дополнителните функционалности, цената и можноста за меѓусебно поврзување можат значително да се разликуваат.

TIPS Clone преку Народната банка

Оваа инфраструктура е поврзана со регионалниот проект TIPS Clone, развиен со поддршка од Банката на Италија и Евросистемот.

Станува збор за платформа базирана на истата технологија како TARGET Instant Payment Settlement – TIPS, европската инфраструктура за порамнување инстант плаќања. Во овој модел централна улога ќе има Народната банка, преку која македонските банки ќе можат да се приклучуваат на системот.

Според најавената временска рамка, Северна Македонија, Албанија и Косово треба да се приклучат кон регионалната платформа во ноември 2026 година. Босна и Херцеговина и Црна Гора веќе ја активираа инфраструктурата во јули.

Овој систем треба да овозможи порамнување на инстант трансакциите во централнобанкарски пари, што е значајно од аспект на сигурноста, стабилноста и управувањето со ризиците.

На подолг рок, особено важна може да биде можноста регионалниот TIPS Clone да се поврзе со европскиот TIPS. Тоа би создало основа не само за домашни инстант плаќања во денари, туку и за побрзи и поефикасни прекугранични трансфери.

„КИБС Инстант“ како домашна паралелна инфраструктура

Паралелно со проектот на Народната банка, КИБС ја разви платформата „КИБС Инстант“, за која веќе има добиено лиценца за оператор на платен систем за инстант плаќања.

Платформата е наменета за извршување инстант плаќања во денари, достапни 24 часа дневно, седум дена во неделата и 365 дена во годината.

Според концептот, трансакциите треба да бидат извршени за помалку од десет секунди, независно дали испраќачот и примачот имаат сметки во иста или во различни банки.

Според информации до кои дојде Банкарство.мк, две банки веќе се подготвуваат да се приклучат кон „КИБС Инстант“ и да започнат со иницирање плаќања до 15 септември. Засега не е објавено за кои банки станува збор.

Ова значи дека првите инстант плаќања преку инфраструктурата на КИБС би можеле да станат достапни пред приклучувањето на Македонија кон регионалниот TIPS Clone, планирано за ноември.

Сепак, приклучувањето на првите банки не мора автоматски да значи и целосна достапност на сите функционалности за сите клиенти. Брзината на проширување ќе зависи од техничката подготвеност на секоја банка, нејзината деловна одлука и начинот на кој ќе ја интегрира услугата.

Што ќе нуди апликацијата STRELA?

Важен дел од екосистемот на КИБС е мобилната апликација STRELA, замислена како корисничко решение за инстант плаќања.

Банките ќе имаат две можности. Тие ќе можат на своите клиенти да им овозможат користење на апликацијата STRELA или функционалностите да ги интегрираат директно во сопствените апликации за мобилно банкарство.

STRELA е предвидено да поддржува повеќе начини на плаќање:

  • директни плаќања од сметка на сметка;
  • плаќања преку QR-код;
  • бесконтактни плаќања преку NFC;
  • плаќања во мобилни апликации;
  • плаќања во продавници и во е-трговија;
  • регистар на алијаси;
  • барање за плаќање.

Но, ако станат дел од пакетите за електронско и мобилно банкарство или се наплатуваат по симболична цена, навиките на корисниците можат брзо да се променат.

Регистарот на алијаси може да биде една од најкорисните функционалности за граѓаните. Наместо внесување долг број на трансакциска сметка, плаќањето потенцијално ќе може да се насочи преку поедноставен податок, како телефонски број поврзан со банкарската сметка.

Функцијата „барање за плаќање“, пак, му овозможува на примачот да испрати дигитално барање, кое плаќачот потоа го одобрува. Примената може да биде широка – од поделба на сметка во ресторан до наплата на фактури, онлајн нарачки и плаќања кон компании.

Конкуренција и потреба од интепоперабилност

Постоењето на две инфраструктури може да биде позитивно за пазарот. Банките ќе имаат избор, а конкуренцијата меѓу операторите може да поттикне пониски цени, побрз развој и повеќе услуги.

Од друга страна, се отвора и ризик од фрагментација.

Клучното прашање е дали клиент на банка приклучена само кон „КИБС Инстант“ ќе може непречено да испрати пари до клиент на банка што користи само TIPS Clone и обратно.

Доколку системите не бидат интероперабилни, може да се создадат два одделни круга на банки и корисници. Во такво сценарио, дел од банките можеби ќе треба да се приклучат на двете инфраструктури за да обезбедат целосна достапност.

Затоа, за пазарот нема да биде доволно само двата система технички да функционираат. Ќе биде важно да се обезбеди универзално корисничко искуство во кое испраќачот нема да мора да проверува преку кој оператор работи банката на примачот.

Цената повторно ќе биде пресудна

Следното големо прашање е колку ќе чинат инстант плаќањата преку двата система.

Ако банките ги третираат како премиум услуга и наплатуваат значително повисока провизија од обичниот електронски налог, нивната употреба може да остане ограничена.

Конкуренцијата меѓу TIPS Clone и „КИБС Инстант“ во овој дел може да биде корисна. Таа би можела да изврши притисок врз операторите и банките да понудат поатрактивни услови, особено за секојдневните плаќања на граѓаните и малите бизниси.

Две инфраструктури, но целта треба да биде една

Македонија очигледно нема да влезе во ерата на инстант плаќањата со едно единствено решение.

Од една страна ќе биде регионалната TIPS Clone инфраструктура преку Народната банка, со силна врска со европскиот платежен систем. Од друга страна ќе бидат домашната платформа „КИБС Инстант“ и апликацијата STRELA, со поширок сет функционалности за плаќања меѓу граѓани, компании, продавници и е-трговци.

Најавеното приклучување на две банки кон системот на КИБС до 15 септември може да биде првиот конкретен чекор. Потоа, во ноември, се очекува приклучувањето на земјава кон регионалниот TIPS Clone.

На крајот, клиентите нема да ги оценуваат системите според техничката архитектура или операторот. Ќе ги оценуваат според тоа дали можат едноставно, безбедно и евтино да испратат или да платат пари за неколку секунди.

Токму затоа најважната цел треба да биде двете инфраструктури да создадат еден функционален и достапен екосистем на инстант плаќања. 

Автор: Филип Чижбановски

Преземањето на авторски содржини (текстови и фотографии) од оваа страница е строго забрането без претходно писмено одобрение и е предмет на условите наведени на следниот линк.

Продолжи со читање

Популарно

Copyright © 2023 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange