Анализи
ИНАЕТ ШТО ЧИНИ МИЛИЈАРДИ ДОЛАРИ: Битката за каматните стапки и контрола над ФЕД се заострува, Трамп и Пауел во нов судир околу иднината на американската економија
Со враќањето на Доналд Трамп во фокусот на американската политичка сцена, повторно се отвора прашањето – дали тој повторно ќе се обиде да ја стави Федералната резервна банка (ФЕД) под политичка контрола? И дали актуелниот претседател на ФЕД, Џером Пауел, ќе издржи под притисокот кој Трамп е познат дека знае да го наметне?
Конфликтот меѓу Доналд Трамп и претседателот на ФЕД, Џером Пауел, не е нова приказна. Тој започна уште во 2018 година, кога Трамп тогаш актуелен претседател на САД во својот прв мандат, јавно изрази незадоволство од одлуките на ФЕД за зголемување на каматните стапки. Иако самиот го назначи Џером Пауел на функцијата, Трамп брзо го означи како „најголемата закана за економскиот раст“ и неколкупати отворено сугерираше негова смена, нешто речиси невидено во историјата на односите меѓу Белата куќа и ФЕД. Тој сметаше дека Пауел со своите политики ја забавува економијата, ги демотивира инвеститорите и ги поскапува кредитите за бизнисите и граѓаните.
Покрај монетарната политика, Трамп паралелно развива агресивен економски план со воведување на високи реципрочни царини, особено кон Кина и другите трговски партнери за кои тврди дека имаат „несправедлива предност“. Оваа политика ја претставува како начин за заштита на американските работници и индустрии, но истовремено внесува голема неизвесност на капиталните пазари. Инвеститорите се ставени пред сериозен притисок и ризик од глобални трговски војни, што ги дестабилизираше пазарите и предизвика големи флуктуации во берзанските индекси.
Со неговото враќање на политичката сцена, конфликтот со Пауел добива нова димензија, не само околу каматните стапки, туку и околу улогата на ФЕД во креирање на американската економска политика и меѓународната трговска размена. Сега, како и тогаш, Трамп ветува „економски национализам“ и е подготвен да го стави ФЕД под притисок за да ја спроведе својата визија, дури и по цена на нарушување на довербата во независноста на институцијата.
Стар конфликт, нова динамика
Во текот на својот претходен мандат, Трамп често влегуваше во отворен конфликт со Пауел, јавно го критикуваше поради „превисоките каматни стапки“ и дури навестуваше дека би го отпуштил, иако тој самиот го постави на таа функција. Според Трамп, високите каматни стапки сериозно ја кочат економијата и предизвикуваат „вештачки притисок“ врз американските инвеститори и пазарот на трудот.
Од друга страна, Џером Пауел, како гувернер на ФЕД, инсистира на независност на институцијата и на тоа дека нејзината примарна мисија е да ја контролира инфлацијата и да го одржи финансискиот систем стабилен, без разлика на политичкиот моментум.
Каматната политика во срцето на конфликтот
Сегашната ситуација е уште посложена. По период на агресивни зголемувања на каматните стапки со цел справување со инфлацијата, ФЕД внимателно сигнализира потенцијално олеснување, но без јасен распоред. Во меѓувреме, Трамп во почетните месеци од својот втор мандат како американски претседател пробува преку силен притисок да ја искористи монетарната политика како политичко оружје.
Тој повторно ја обвинува ФЕД дека „игра политички игри“ и тврди дека го одложува намалувањето на каматите за да и наштети и да ја забави економијата, нешто што беше случај и во првиот негов мандат. Во познат стил, Трамп сака брзо намалување на каматите со цел да се поттикне потрошувачката, а со тоа и економскиот раст.
Што значи ова за економијата?
Овој судир носи високи ризици со сериозни последици. Ако ФЕД попушти под политичкиот притисок, може да се наруши довербата во независноста на институцијата, нешто што е клучно за стабилноста на доларот и целата глобална економија. Од друга страна, тврдоглавоста на Пауел може да значи одржување на високи каматни стапки подолг период, затегната монетарна политика што би го забавило економскиот раст, а потенцијално би довело и до рецесија која понатаму би предизвикала зголемување на невработеноста, а тоа би довело до огромни последици врз пазарите на капитал и граѓаните.
Финансискиот пазар со едно око кон Вашингтон, со друго кон ФЕД
Инвеститорите внимателно го следат секој говор, твит или интервју, било од Трамп или од Пауел. Волстрит сака стабилност, но моменталната динамика најавува турбулентна година во која ќе се судрат политичките интереси и монетарната логика.
Во моментов пазарот на капитал се соочува со сериозен предизвик и инвеститорите се ставени под голем притисок со оглед дека берзанските индекси се во слободен пад. Вредноста на компаниите вртоглаво се намалува со секој изминат ден, но ниту Трамп, ниту Пауел не попуштаат во одбрана на својата политика.
Заклучок
Битката меѓу Доналд Трамп и Џером Пауел е многу повеќе од личен судир, таа претставува судир на две различни визии за тоа како треба да функционира една економија: политички водена, со фокус на краткорочен раст и национални приоритети, или институционално автономна, со долгорочна стабилност како крајна цел. Повторното појавување на Трамп на политичката сцена не само што ја обновува оваа стара тензија, туку и ја засилува во многу понеизвесен глобален контекст, инфлациски притисоци, геополитички тензии и зголемена недоверба кон институциите.
Неговите агресивни реципрочни царини, заедно со притисоците врз ФЕД за драстично намалување на каматите, можат да го разнишаат внимателно балансираниот економски поредок. Во исто време, доколку Пауел и ФЕД продолжат да се држат до своите цели без отстапки, ризикуваат да бидат перцепирани како институција што се оддалечила од реалните економски и политички текови.
Клучното прашање е: дали Федералните резерви ќе можат да ја задржат својата независност во време кога политиката сè повеќе навлегува во монетарната сфера? И дали американската економија, а со тоа и светските пазари, можат да издржат уште една турбулентна фаза на политички мотивирани економски интервенции?
Она што е сигурно е дека исходот од овој судир нема да влијае само на САД. Ќе се чувствува низ глобалниот финансиски систем – преку берзите, валутите, каматните стапки и одлуките на централните банки ширум светот. Во свет каде довербата е сè, ФЕД се наоѓа пред една од своите најголеми историски одговорности: да остане столб на стабилност во време на политичка бура.
Анализи
Еврото пред втор месечен пад по ред, инвеститорите повторно се вртат кон доларот
Еврото повторно ослабе во однос на американскиот долар во европското тргување во вторникот, прекинувајќи ја тридневната серија на закрепнување и повторно приближувајќи се до најниското ниво во последните 13 месеци.
Единствената европска валута е на пат да забележи втор последователен месечен пад, бидејќи инвеститорите и понатаму му даваат предност на американскиот долар како посигурна инвестициска и резервна валута на девизниот пазар.
Курсот EUR/USD се намали за 0,25 отсто, на 1,1395 долари, од почетното ниво од 1,1422 долари. Во текот на денот еврото достигна највисоко ниво од 1,1426 долари.
Во понеделникот еврото зајакна за 0,35 отсто во однос на доларот, што беше трет последователен дневен раст, како дел од закрепнувањето од 13-месечниот минимум од 1,1325 долари.
Покрај купувањето од пониски нивоа, еврото доби поддршка и од договорот меѓу САД и Иран за запирање на непријателствата и продолжување на техничките преговори во рамки на претходно договорената 60-дневна рамка.
Сепак, на месечно ниво, еврото во јуни е во минус од 2,3 отсто во однос на американскиот долар и останува на пат да го заврши месецот со втор последователен пад.
Притисокот врз европската валута се поврзува со силната побарувачка за доларот по поостриот тон на Федералните резерви на САД, како и со зголемената побарувачка за доларот како сигурно засолниште во услови на геополитички тензии околу Иран.
Во фокусот на инвеститорите денеска е извештајот за инфлацијата во Германија за јуни, кој може да даде важни сигнали за идните потези на Европската централна банка. Податоците ќе бидат внимателно следени бидејќи можат да влијаат врз очекувањата дали ЕЦБ ќе се одлучи за ново зголемување на каматните стапки до крајот на годината.
Според пазарните проценки, во моментов постои околу 30 отсто веројатност за зголемување на каматите од 25 базични поени на јулскиот состанок на ЕЦБ. Истовремено, дел од извештаите укажуваат дека централната банка би можела да паузира со дополнително затегнување на монетарната политика доколку цените на енергенсите останат блиску до сегашните нивоа.
Ако германската инфлација биде пониска од очекувањата, можноста за ново зголемување на каматите во еврозоната оваа година би можела дополнително да се намали. Тоа би создало нов притисок врз еврото во однос на доларот и останатите водечки светски валути.
Засега, девизните пазари остануваат под силно влијание на американската монетарна политика, геополитичките ризици и очекувањата за идните чекори на ЕЦБ. Во такво окружување, еврото тешко успева да изгради постабилно закрепнување.
Анализи
Трамп им се закани на продавачите на гориво: Веднаш намалете ги цените или ќе имате големи проблеми
Американскиот претседател Доналд Трамп ги предупреди продавачите на гориво во САД веднаш да ги намалат цените, порачувајќи дека во спротивно ќе се соочат со „големи проблеми“.
„Продавачите на гориво мора да ги намалат цените, ВЕДНАШ“, напиша Трамп на својата социјална мрежа Truth Social.
Тој додаде дека нема да дозволи „надувување на цените“, кое, како што наведе, е незаконско, и ги повика продавачите да почнат да се насочуваат кон цена од околу 2,5 долари за галон, односно за 3,785 литри гориво.
Изјавата доаѓа откако Трамп минатата недела соопшти дека му наложил на Министерството за правда да ги испита нафтените компании, бидејќи, според него, не ги намалиле малопродажните цени на горивото во согласност со падот на цените на суровата нафта. Тој ги обвини компаниите дека им наплаќаат премногу на потрошувачите.
Цените на нафтата годинава се зголемија по ескалацијата на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран. Вашингтон и Тел Авив кон крајот на февруари започнаа напади врз Иран, по што Техеран одговори со напади врз Израел и земји од Персискиот Залив во кои се наоѓаат американски бази.
Високите цени на горивото предизвикаа загриженост кај американските потрошувачи, додека Трамп и Републиканската партија настојуваат да ги задржат тесните мнозинства во Конгресот на меѓуизборите во ноември.
Меѓуизборите во САД, кои се одржуваат на половина од претседателскиот мандат, традиционално се сметаат за тест за актуелниот претседател. Често партијата што ја контролира Белата куќа на овие избори губи дел од својата моќ во Конгресот.
Дипломатските контакти меѓу Вашингтон и Техеран за смирување на конфликтот неодамна придонесоа за делумно олеснување на малопродажните цени на горивото за американските граѓани.
Сепак, притисокот врз нафтените компании и продавачите на гориво продолжува. Со последната порака, Трамп јасно стави до знаење дека Белата куќа очекува побрзо намалување на цените на бензинските пумпи и дека високите трошоци за гориво остануваат едно од најчувствителните економски и политички прашања во САД.
Анализи
Волстрит во плус: Индексите пораснаа, Alphabet добитник на денот
Американските берзи во понеделникот забележаа раст, додека инвеститорите ја проценуваа паузата во непријателствата меѓу САД и Иран, во нестабилна сесија со која започна скратената трговска недела.
Индексот Dow Jones Industrial Average беше во плус за 360 поени, односно 0,7 отсто, движејќи се кон рекордно затворање. Поширокиот индекс S&P 500 порасна за 1,1 отсто, додека технолошкиот Nasdaq Composite се тргуваше за околу два отсто повисоко.
Alphabet беше меѓу најголемите добитници на денот, со раст од повеќе од четири отсто, на првиот ден од тргувањето како член на Dow Jones. Акциите на Comcast, пак, пораснаа за шест отсто, откако компанијата соопшти дека ќе ги издвои своите медиумски и технолошки бизниси во две јавно тргувани компании. Раздвојувањето се очекува да биде завршено за околу една година.
Позитивно се движеше и секторот на полупроводници. VanEck Semiconductor ETF (SMH) зајакна за повеќе од три отсто, откако претходно бележеше пад од 3,1 отсто. Акциите на Astera Labs, KLA и Applied Materials пораснаа за повеќе од 11 отсто поединечно, предводејќи го закрепнувањето во секторот.
Овие движења доаѓаат во период кога Волстрит ја започнува скратената трговска недела, бидејќи американската берза во петок ќе биде затворена поради Денот на независноста.
„Можно е да има нешто послаба ликвидност поради скратената трговска недела и празникот, па може да се видат поголеми поместувања од очекуваното“, изјави за CNBC Џо Тигај, портфолио менаџер во Equity Armor Investments.
Тој додаде дека се ближи и крајот на кварталот, што може да предизвика таканаречено „улепшување“ на портфолијата, бидејќи советниците сакаат позициите што ги прикажуваат во кварталните извештаи да изгледаат попривлечно за клиентите. Според него, многу од големите компании годинава веќе оствариле силни добивки, па инвеститорите имаат интерес да ги задржат тие позиции.
На пазарното расположение влијаеше и договорот меѓу САД и Иран од неделата за запирање на непријателствата и овозможување слободен премин на комерцијалните бродови низ Ормускиот Теснец. Договорот следуваше по викенд на воени размени, кои се закануваа да ги нарушат разговорите за смирување на конфликтот.
Американски официјален претставник за CNBC изјави дека техничките разговори треба да продолжат во сите области опфатени со Меморандумот за разбирање, додавајќи дека двете страни засега ќе се повлечат, а пловилата ќе можат слободно да се движат.
САД во текот на викендот нападнаа ирански воени цели, како одговор на иранските напади во Ормускиот Теснец. Американскиот претседател Доналд Трамп потоа упати нови закани кон Иран, наведувајќи на Truth Social дека американски авиони нападнале ирански складишта за ракети и дронови, како и крајбрежни радарски локации, поради, како што напиша, повторно кршење на договорот за прекин на огнот.
И покрај геополитичката неизвесност, инвеститорите на почетокот на неделата покажаа поголем апетит за ризик, особено во технолошкиот и полупроводничкиот сектор, што им помогна на главните берзански индекси да завршат во зелена зона.
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 2 месеци
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Советипред 2 месеци
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата
-
Продуктипред 2 месециКБ Прво пензиско друштво: Редовното инвестирање е пат до посигурна финансиска иднина
-
Бизниспред 2 месециДизелот од полноќ поевтинува за 4 денари
-
Бизниспред 2 месеци„МЕПСО“ ја обжали одлуката во спорот со „Енергоинвест“, уверени се во победа на арбитражa
-
Банкипред 2 месециХалкбанк со кредитна линија за поддршка и развој на одржлива земјоделска активност во соработка со Европскиот фонд за Југоисточна Европа (ЕФСЕ)
-
Останатопред 2 месеци
УЈП испрати над 860.000 даночни пријави, граѓаните имаат рок до 31 мај за потврда


