Анализи
ИНАЕТ ШТО ЧИНИ МИЛИЈАРДИ ДОЛАРИ: Битката за каматните стапки и контрола над ФЕД се заострува, Трамп и Пауел во нов судир околу иднината на американската економија
Со враќањето на Доналд Трамп во фокусот на американската политичка сцена, повторно се отвора прашањето – дали тој повторно ќе се обиде да ја стави Федералната резервна банка (ФЕД) под политичка контрола? И дали актуелниот претседател на ФЕД, Џером Пауел, ќе издржи под притисокот кој Трамп е познат дека знае да го наметне?
Конфликтот меѓу Доналд Трамп и претседателот на ФЕД, Џером Пауел, не е нова приказна. Тој започна уште во 2018 година, кога Трамп тогаш актуелен претседател на САД во својот прв мандат, јавно изрази незадоволство од одлуките на ФЕД за зголемување на каматните стапки. Иако самиот го назначи Џером Пауел на функцијата, Трамп брзо го означи како „најголемата закана за економскиот раст“ и неколкупати отворено сугерираше негова смена, нешто речиси невидено во историјата на односите меѓу Белата куќа и ФЕД. Тој сметаше дека Пауел со своите политики ја забавува економијата, ги демотивира инвеститорите и ги поскапува кредитите за бизнисите и граѓаните.
Покрај монетарната политика, Трамп паралелно развива агресивен економски план со воведување на високи реципрочни царини, особено кон Кина и другите трговски партнери за кои тврди дека имаат „несправедлива предност“. Оваа политика ја претставува како начин за заштита на американските работници и индустрии, но истовремено внесува голема неизвесност на капиталните пазари. Инвеститорите се ставени пред сериозен притисок и ризик од глобални трговски војни, што ги дестабилизираше пазарите и предизвика големи флуктуации во берзанските индекси.
Со неговото враќање на политичката сцена, конфликтот со Пауел добива нова димензија, не само околу каматните стапки, туку и околу улогата на ФЕД во креирање на американската економска политика и меѓународната трговска размена. Сега, како и тогаш, Трамп ветува „економски национализам“ и е подготвен да го стави ФЕД под притисок за да ја спроведе својата визија, дури и по цена на нарушување на довербата во независноста на институцијата.
Стар конфликт, нова динамика
Во текот на својот претходен мандат, Трамп често влегуваше во отворен конфликт со Пауел, јавно го критикуваше поради „превисоките каматни стапки“ и дури навестуваше дека би го отпуштил, иако тој самиот го постави на таа функција. Според Трамп, високите каматни стапки сериозно ја кочат економијата и предизвикуваат „вештачки притисок“ врз американските инвеститори и пазарот на трудот.
Од друга страна, Џером Пауел, како гувернер на ФЕД, инсистира на независност на институцијата и на тоа дека нејзината примарна мисија е да ја контролира инфлацијата и да го одржи финансискиот систем стабилен, без разлика на политичкиот моментум.
Каматната политика во срцето на конфликтот
Сегашната ситуација е уште посложена. По период на агресивни зголемувања на каматните стапки со цел справување со инфлацијата, ФЕД внимателно сигнализира потенцијално олеснување, но без јасен распоред. Во меѓувреме, Трамп во почетните месеци од својот втор мандат како американски претседател пробува преку силен притисок да ја искористи монетарната политика како политичко оружје.
Тој повторно ја обвинува ФЕД дека „игра политички игри“ и тврди дека го одложува намалувањето на каматите за да и наштети и да ја забави економијата, нешто што беше случај и во првиот негов мандат. Во познат стил, Трамп сака брзо намалување на каматите со цел да се поттикне потрошувачката, а со тоа и економскиот раст.
Што значи ова за економијата?
Овој судир носи високи ризици со сериозни последици. Ако ФЕД попушти под политичкиот притисок, може да се наруши довербата во независноста на институцијата, нешто што е клучно за стабилноста на доларот и целата глобална економија. Од друга страна, тврдоглавоста на Пауел може да значи одржување на високи каматни стапки подолг период, затегната монетарна политика што би го забавило економскиот раст, а потенцијално би довело и до рецесија која понатаму би предизвикала зголемување на невработеноста, а тоа би довело до огромни последици врз пазарите на капитал и граѓаните.
Финансискиот пазар со едно око кон Вашингтон, со друго кон ФЕД
Инвеститорите внимателно го следат секој говор, твит или интервју, било од Трамп или од Пауел. Волстрит сака стабилност, но моменталната динамика најавува турбулентна година во која ќе се судрат политичките интереси и монетарната логика.
Во моментов пазарот на капитал се соочува со сериозен предизвик и инвеститорите се ставени под голем притисок со оглед дека берзанските индекси се во слободен пад. Вредноста на компаниите вртоглаво се намалува со секој изминат ден, но ниту Трамп, ниту Пауел не попуштаат во одбрана на својата политика.
Заклучок
Битката меѓу Доналд Трамп и Џером Пауел е многу повеќе од личен судир, таа претставува судир на две различни визии за тоа како треба да функционира една економија: политички водена, со фокус на краткорочен раст и национални приоритети, или институционално автономна, со долгорочна стабилност како крајна цел. Повторното појавување на Трамп на политичката сцена не само што ја обновува оваа стара тензија, туку и ја засилува во многу понеизвесен глобален контекст, инфлациски притисоци, геополитички тензии и зголемена недоверба кон институциите.
Неговите агресивни реципрочни царини, заедно со притисоците врз ФЕД за драстично намалување на каматите, можат да го разнишаат внимателно балансираниот економски поредок. Во исто време, доколку Пауел и ФЕД продолжат да се држат до своите цели без отстапки, ризикуваат да бидат перцепирани како институција што се оддалечила од реалните економски и политички текови.
Клучното прашање е: дали Федералните резерви ќе можат да ја задржат својата независност во време кога политиката сè повеќе навлегува во монетарната сфера? И дали американската економија, а со тоа и светските пазари, можат да издржат уште една турбулентна фаза на политички мотивирани економски интервенции?
Она што е сигурно е дека исходот од овој судир нема да влијае само на САД. Ќе се чувствува низ глобалниот финансиски систем – преку берзите, валутите, каматните стапки и одлуките на централните банки ширум светот. Во свет каде довербата е сè, ФЕД се наоѓа пред една од своите најголеми историски одговорности: да остане столб на стабилност во време на политичка бура.
Анализи
Светот во 2025 година доби речиси два милиони нови милионери, нивното богатство достигна рекордни 98,3 билиони долари
Бројот на луѓе со висока нето-вредност во светот се зголемил за речиси два милиони во текот на 2025 година, а нивното вкупно богатство достигнало рекордни 98,3 билиони долари, покажува најновиот Светски извештај за богатството на „Capgemini“.
Според податоците, бројот на лица со висока нето-вредност, односно оние кои располагаат со инвестициски средства поголеми од еден милион долари без да се пресметува вредноста на нивниот дом, пораснал за 7,9 отсто и достигнал 25,3 милиони луѓе.
Нивното вкупно богатство во 2025 година се зголемило за 8,7 отсто, што претставува најголем годишен раст од 2018 година.
Во оваа категорија, лицата со инвестициски средства меѓу еден и пет милиони долари се сметаат за милионери од пониската категорија, оние со меѓу пет и 30 милиони долари за средна категорија, додека лицата со повеќе од 30 милиони долари се вбројуваат во групата со ултрависока нето-вредност.
Иако последната група сочинува само околу еден отсто од богатата популација, таа поседува дури 34,8 отсто од нејзиното вкупно богатство.
Раст и во Европа
Во Европа има околу шест милиони лица со висока нето-вредност, што е зголемување од околу 6,5 отсто во споредба со 2024 година. Истовремено, растот на нивното богатство значително забрзал – од само 0,7 отсто во 2024 на осум отсто во 2025 година.
Најголем раст на бројот на богати лица е забележан во Луксембург, од 13,5 отсто. Во Германија бројот се зголемил за 11,1 отсто, во Белгија за девет отсто, во Франција за 2,7 отсто, а во Обединетото Кралство за 2,6 отсто.
Според „Capgemini“, се менува и начинот на кој најбогатите го распределуваат својот капитал. Сè поголем дел од средствата се насочуваат кон акции, сопственички удели и инструменти со фиксен принос, додека се намалува уделот на готовината.
Извршниот потпретседател на „Capgemini“, Герет Вилсон, оценува дека поголемата подготвеност на богатите лица за инвестирање може да придонесе за економски раст и создавање нова вредност.
Во Европа, секторите како одбранбената индустрија и енергетиката придонеле за силниот раст на берзите. Германскиот индекс DAX во 2025 година пораснал за речиси 22 отсто, додека британскиот FTSE 100 забележал раст од 21,5 отсто.
Како фактори што придонеле за ваквите движења се наведуваат и политиката на каматните стапки на Европската централна банка, поголемата стабилност на пазарите и зголемените инвестиции во иновации.
Извор: Euronews
Анализи
САД имаат план со 935 милијарди долари, златото веднаш реагираше
Цената на златото порасна во понеделникот откако се појавија информации дека американскиот министер за финансии Скот Бесент би можел да искористи дел од огромната готовинска резерва на Министерството за финансии за откуп на американски државни обврзници.
Според CNBC, американското Министерство за финансии располага со околу 935 милијарди долари на својот главен сметководствен депозит кај Федералните резерви, познат како Treasury General Account (TGA). Дел од овие средства потенцијално би можеле да бидат искористени за откуп на постари државни обврзници со повисоки приноси.
Според податоците од 20 август, на сметката имало околу 935 милијарди долари. Двајца високи претставници на Министерството за финансии за CNBC изјавиле дека парите би можеле да се употребат за финансирање на откупот, но не прецизирале дали планот навистина ќе биде реализиран ниту колкав износ би бил ангажиран.
Бесент потенцијалната операција ја нарече „Treasury Twist“, алудирајќи на стратегија во која купувањето долгорочни обврзници би се финансирало преку пократкорочно задолжување.
Таквиот потег би можел да помогне во намалувањето на долгорочните трошоци за задолжување на САД, кои во последните недели се под зголемен притисок.
Пазарите реагираа речиси веднаш. Цената на златото порасна за околу 1,2 проценти и се движеше околу 4.719 долари за унца, приближувајќи се до највисокото ниво во последните четири месеци.
Истовремено, приносот на десетгодишните американски државни обврзници се намали за околу четири базични поени, на приближно 4,69 проценти, додека приносот на триесетгодишните обврзници се спушти на околу 5,215 проценти.
Долгорочните приноси сепак остануваат близу нивоата што минатата недела го поттикнаа Министерството за финансии да интервенира, откако приносот на триесетгодишните обврзници надмина 5,27 проценти и достигна највисоко ниво во последните 19 години.
Најновите информации доаѓаат само неколку дена откако Бесент одлучи најмалку да го удвои откупот на долгорочни обврзници, од две на најмалку четири милијарди долари.
Среброто во пад
За разлика од златото, цената на среброто се намали за околу еден процент и остана под границата од 70 долари за унца.
Сепак, во текот на август среброто забележа посилен раст од златото. Неговата цена порасна за речиси 20 проценти, додека златото во истиот период поскапе за околу 15 проценти.
Бакарот, пак, забележа умерен раст од околу 0,46 проценти и се тргуваше непосредно под историските максимуми.
Не сите пазарни учесници се уверени дека потенцијалниот потег на американското Министерство за финансии ќе може трајно да го стабилизира пазарот на обврзници.
Блејк Гвин, шеф на стратегијата за американски каматни стапки во RBC Capital Markets, оцени дека станува збор за обид да се запре распродажбата на обврзниците, но смета дека шансите Министерството навистина да употреби средства од главната готовинска сметка за оваа намена се мали.
Скептицизмот произлегува и од случувањата од минатата недела, кога Министерството го прошири програмот за откуп по силниот раст на долгорочните приноси, но ефектот врз пазарот траеше кратко.
Пазарите сега се насочени кон новите податоци за американскиот индекс на цените на личната потрошувачка, PCE, еден од најважните показатели за инфлацијата што ги следат Федералните резерви.
Економистите анкетирани од Bloomberg очекуваат годишната PCE инфлација да изнесува околу 3,6 проценти, додека базичната инфлација, без цените на храната и енергијата, се очекува да биде околу 3,3 проценти.
Инвеститорите ќе ги следат и пораките од годишниот собир на централните банкари во Џексон Хол, кои би можеле да дадат нови сигнали за идното движење на американските каматни стапки и, со тоа, за цената на доларот, златото и државните обврзници.
Анализи
Вештачката интелигенција носи голем ризик за инвестициското банкарство
Ширењето на вештачката интелигенција на Волстрит може да ја намали способноста за самостојно размислување кај идните генерации финансиски професионалци, предупредува Крис Черчман, партнер во „Голдман Сакс“ и раководител на дигиталната платформа Marquee за институционални клиенти.
Черчман, кој е вклучен во еден од водечките проекти на банката во областа на вештачката интелигенција, оценува дека постои опасност финансиските работници сè повеќе да го препуштаат сопственото расудување на алгоритмите.
„Постои огромна опасност во ерата на вештачката интелигенција да го препуштиме нашето расудување на овие модели и да дојде до когнитивна атрофија што ќе нè спречи самите да размислуваме врз основа на основните принципи“, изјави тој во подкастот „Exchanges“, според транскрипт доставен до CNBC.
Според Черчман, исто како што луѓето со развојот на модерната технологија изгубиле дел од способностите за навигација и помнење, така и банкарите ризикуваат да ги ослабнат аналитичките способности доколку алгоритмите ја преземат најсложената работа.
Волстрит во последните години интензивно ја воведува вештачката интелигенција во тргувањето и банкарските процеси. Тоа може да ја зголеми профитабилноста и ефикасноста, но истовремено да го наруши традиционалниот начин на кој младите банкари и трговци стекнуваат искуство.
Рутинските задачи, кои со години биле дел од обуката на помладите вработени, сè почесто можат да бидат автоматизирани. Според Черчман, токму преку таквата практична работа младите финансиски професионалци учат како да проценуваат ризици и да носат одлуки.
Дополнителен ризик е и можноста банките во иднина да имаат потреба од помал број помлади вработени. CNBC претходно објави дека компании од Волстрит веќе разгледуваат начини со помош на вештачката интелигенција да го намалат бројот на помлади банкари во однос на поискусните кадри.
Черчман смета дека банките мора да најдат рамнотежа меѓу автоматизацијата и зачувувањето на културата на учење преку практична работа.
„Учите работејќи, а голем дел од знаењето е премолчено и никогаш не е запишано“, истакна тој.
Според него, „Голдман Сакс“ мора да се погрижи знаењето и интуицијата што денес ги поседуваат најискусните вработени да бидат пренесени и на следната генерација.
Како пример, тој ги посочи младите трговци кои учат обработувајќи барања на клиенти за формирање цени под надзор на поискусни колеги.
„Тоа сигурно можеме да го автоматизираме, но дали тогаш ќе имаме постари трговци кои целосно го разбираат тој процес?“, прашува Черчман.
Тој смета дека системите со вештачка интелигенција треба да бидат дизајнирани така што луѓето и натаму ќе имаат активна улога во носењето одлуки, особено во ситуации со висок ризик и голема неизвесност, наместо да се претворат во пасивни оператори на технологијата.
-
Продуктипред 2 месециИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Банкипред 2 месециИсплатата на јунските пензии преку Стопанска банка почнува на 1 јули
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка почнува со исплата на јунските пензии од 1 јули
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка со промотивна камата од 4,9 отсто за Mastercard Platinum картичката
-
Кариерапред 2 месециАЛТА Банка објави оглас за вработување во секторот за организација и ИТ
-
Банкипред 2 месециЈунските пензии достапни за пензионерите корисници на Халкбанк
-
Кариерапред 2 месециСтопанска банка бара агент за грижа на корисници
-
Кариерапред 1 месецСтопанска банка Скопје вработува трезорист, отворен оглас за апсолвенти и дипломирани економисти





