Банки
ФАНТАСТИЧНО ПОЛУГОДИЕ ЗА КОМЕРЦИЈАЛНА БАНКА – оствари добивка од 32,5 милиони евра за шест месеци во 2023 година
Во периодот од 01.01-30.06.2023 година Комерцијална банка од своето работење оствари позитивен финансиски резултат во износ од 2.003,3 милиони денари наспроти остварениот позитивен финансиски резултат во истиот период минатата година во износ од 1.127,3 милиони денари што претставува зголемување за 77,7%. Планираната бруто-добивка за првото полугодие од годинава е остварена со 131,4%. Притоа, остварената добивка пред исправка на вредност, која претставува показател за оперативната способност на Банката да ги покрива расходите од работењето, е за 50,4% поголема во однос на истиот период минатата година. Зголемувањето на добивката пред исправка на вредност главно произлегува од зголемувањето на приходите од редовно работење, односно од нето-приходите од камати кои бележат значително зголемување што се должи на континуираниот пораст на основната каматна стапка на Народната банка и на каматните стапки на странските финансиски пазари, во комбинација со структурата на активата на Банката. Зголемувањето на каматните стапки е резултат на напорите за намалување на инфлацијата на светско ниво.
Позитивниот резултат од работењето Банката го оствари во услови на зголемена неизвесност поврзана со случувањата на меѓународните финансиски пазари (особено заради случувањата во банкарските системи во САД и Швајцарија), сѐуште висока инфлација која бележи одредено забавување, како и натамошно затегнување на монетарната политика.
Вкупните приходи од работењето изнесуваат 3.300,3 милиони денари и бележат зголемување од 32,0% во однос на истиот период од минатата година.
Нето-приходите од камата претставуваат основна компонента во формирањето на вкупните приходи од работењето и на 30.06.2023 година истите бележат зголемување од 82,1% во однос на истиот период од минатата година, под влијание на затегнатата монетарна политика и зголемените каматни стапки. Притоа треба да се укаже дека најголемо влијание во зголемувањето на каматните приходи има порастот на каматата од нерезиденти, финансиски друштва и држава. Иако е остварен пораст и на приходите од камати на кредитите дадени на правните лица и населението, истиот е во помал обем споредено со претходните категории. На пример, зголемувањето на каматните приходи остварени од финансиските друштва, каде доминираат пласманите во благајнички записи и депозитите во НБРСМ, се единаесеткратно поголеми, а кај нерезидентите, каде доминираат пласманите во странски банки се речиси деветкратно поголеми од приходите остварени во истиот период минатата година. Во првото полугодие од минатата година започна циклус на затегнување на монетарната политика преку зголемување на каматните стапки, како во ЕУ и САД, така и кај нас. Така, каматната стапка Euribor, која во првата половина од 2022 година беше околу 0% или негативна, оваа година достигна околу 3,5% – 4%. Кај благајничките записи, каматната стапка започна да се зголемува во април 2022 година и на 30.06.2022 година изнесуваше 2,00%, додека на 30.06.2023 година истата достигна 6,00%. Истовремено, Народната банка ги зголемуваше каматните стапки на депозитите пласирани преку ноќ и до 7 дена, при што истата се зголеми од 0,40% и 0,45% соодветно во јуни 2022 година, на 3,90% и 3,95% соодветно во јуни 2023 година. Каматната стапка на државните записи од 0,40% се зголеми на 4,00%, или 5,25% кај двегодишните државни обврзници, па сѐ до 7,00% кај последната еврообврзница. Исто така, просечната пондерирана каматна стапка на депозитите во странски банки со состојба 30.06.2023 г., споредено со истиот период минатата година, е зголемена од 1,50% на 4,22%. Токму затоа, во билансот на Банката, приходите од камати кај финансиските друштва и нерезидентите збирно, се значително поголеми од приходите од каматите кај населението. Исто така, збирните приходи од каматите кај финансиските друштва, нерезидентите и државата се поголеми од приходите од камати кај правните лица. Банката ги оствари овие резултати благодарение на структурата на активата, во која над 55% од пласманите се во парични средства, парични еквиваленти и пласмани во хартии од вредност, што влијаеше на одржување на висока ликвидност и профитабилност од каматни приходи. Како резултат на ваквите движења, нето-каматната маржа на ниво на Банката се зголеми од 2,0% заклучно со крајот на првото полугодие од минатата година, на 3,43 % со 30.06.2023 година.
Нето приходите од провизии и надоместоци на 30.06.2023 година изнесуваат 538,2 милиони денари и во однос на истиот период од минатата година бележат зголемување од 4,7%. Планот за анализираниот период е остварен со 89,5%.
Нето приходите од курсни разлики на 30.06.2023 година изнесуваат 181,5 милиони денари и бележат зголемување од 36,5%, како резултат на одржувањето на отворената девизна позиција (ОДП) на ниво кое овозможуваше да се максимизираат нетопозитивните курсни разлики од тековно работење без да се загрозат исполнувањето на вкупните капитални барања и потребите за девизи на клиентите, а исто така одредено влијание во оваа позиција има и евидентирањето на курсните разлики од арбитражи на девизен пазар и со странство, кои во истиот период минатата година се евидентирани во останати приходи/останати расходи, соодветно. Планот за анализираниот период е остварен со 149,4%.
Останатите приходи од работењето на Банката на 30.06.2023 година изнесуваат 166,6 милиони денари и бележат намалување од 68,6% во најголем дел како резултат на помалиот износ на наплатени претходно отпишани побарувања, како и поради извршена измена на евидентирањето на приходите од девизно работење, кои од 01.01.2023 година се евидентираат во позицијата курсни разлики. Планот е остварен со 51,3%.
Оперативните расходи за периодот 01.01-30.06.2023 година изнесуваат 1.028,8 милиони денари и во однос на истиот период од минатата година се зголемени за 3,9% како резултат на зголемен износ на плати и други трошоци на вработените поради зголемување на вредноста на бодот во два наврати (кон крајот на 2022 година и во вториот квартал од 2023 година), како и зголемената амортизација. Планот е остварен со 98,4%.
Во периодот од 01.01-30.06.2023 година, Банката прокнижи загуба поради оштетување на нефинансиските средства на нето основа во износ од 1,4 милиони денари, во согласност со регулативата од НБРСМ.
Во извештајниот период Банката прокнижи исправка на вредност на финансиските средства и посебна резерва за вонбилансни изложености на нето основа во износ од 266,8 милиони денари, наспроти 375,9 милиони денари во истиот период минатата година. Намалувањето кај исправката на вредност на финансиските средства е во согласност со намалувањето на цените на енергенсите во изминатиот период, што влијаеше за повторно нормализирање на работењето кај одредени компании, клиенти на Банката.
Биланс на состојба
Вкупната актива на Банката на 30.06.2023 година достигна износ од 155.895,8 милиони денари и во однос на декември 2022 година бележи зголемување од 3,3%. Зголемувањето на вкупната актива се должи на зголемувањето кај вложувањата во хартии од вредност, како и поради зголемените кредити на комитенти и зголемените кредити и побарувања од банки. Планот е остварен со 101,0%.
Паричните средства и паричните еквиваленти бележат намалување од 5,6%, во најголем дел заради намалувањето кај орочените депозити во странски банки до 3 месеци (како резултат на достасани депозити и нивно орочување на подолги рокови), како и намалувањето кај девизните тековни сметки во странски банки поради пренасочување на средствата во вложување во хартии од вредност. Планот е остварен со 92,3%.
Финансиски средства по објективна вредност преку билансот на успех определени како такви при почетното признавање во износ од 359,7 милиони денари се состојат од вложувања во удели во инвестициски фондови.
Кредитите на и побарувањата од банки бележат зголемување од 210,9%, кое се должи главно на зголемените девизни депозити од 3 месеци до 1 година во валута УСД. Планот е исполнет со 307,3%.
Кредитите на и побарувањата од други комитенти бележат зголемување од 3,3% како резултат на зголемено кредитирање на секторите домаќинства и нефинансиски друштва. Планот е остварен со 101,2%.
Вложувањата во хартии од вредност се зголемени за 18,6% главно како резултат на запишани континуирани државни обврзници во денари, запишани државни записи, купени македонски еврообврзници и државни обврзници издадени од нерезиденти. Планот е остварен со 114,9%.
Преземените средства врз основа на ненаплатени побарувања се зголемени за 55,9% по основ на платен данок на промет, но истите имаат минимално учество во вкупната актива од 0,05%.
Вкупните депозити (депозити на комитенти и депозити на банки) достигнаа износ од 137.586,4 милиони денари и бележат зголемување од 3,1%. Планот е остварен со 101,2%.
Обврските по кредити изнесуваат 688,2 милиони денари и се намалени во однос на декември 2022 година за 1,4%, како резултат на нето-ефектот од нови повлекувања и отплатени доспеани рати од кредитните линии. Планот е остварен со 112,5%.
Акционерскиот капитал и резервите на Банката со состојба 30.06.2023 година достигнаа износ од 16.431,6 милиони денари и во однос на декември 2022 година бележат зголемување од 5,7% како резултат на зголемените останати резерви и зголемената задржаната добивка согласно Одлука за распределба на добивката за 2022 година, донесена од Собранието на акционери на 29.03.2023 година. Планот е реализиран со 99,5%.
Банки
Нов играч на европскиот банкарски пазар: Freedom24 планира дигитални банкарски услуги и експанзија во Романија
Европската инвестициска платформа Freedom24 најавува проширување на своето присуство во Романија и развој на нови финансиски услуги, со амбиција да прерасне во интегрирана платформа што ќе ги обединува инвестирањето, банкарството и плаќањата. Плановите се дел од поширока инвестициска програма вредна 500 милиони евра, насочена кон проширување на работењето и развој на дигиталната инфраструктура во Европа.
Според информациите објавени во романските финансиски медиуми на 7 и 8 октомври 2026 година, Freedom24 планира отворање канцеларија во Букурешт, со што ќе го зајакне своето присуство на романскиот пазар и ќе обезбеди дополнителна поддршка за локалните инвеститори.
Компанијата е европскиот брокерски сегмент на меѓународната финансиска групација Freedom Holding Corp., чии акции котираат на американската берза Nasdaq.
Инвестиции од 500 милиони евра за нови финансиски услуги
Плановите за експанзија се дел од инвестициска програма на ниво на групацијата, во вредност од 500 милиони евра, која треба да го поддржи развојот на технолошката инфраструктура, новите финансиски производи и проширувањето на деловната мрежа.
Иако брокерските услуги и пристапот до меѓународните пазари на капитал остануваат основна дејност на Freedom24, компанијата планира постепено да го прошири својот деловен модел со банкарски и платежни услуги.
Во таа насока, матичната групација Freedom Holding Corp. поднела барање за добивање банкарска лиценца во Франција.
Доколку лиценцата биде одобрена, тоа би овозможило понатамошен развој на дигитални банкарски услуги и проширување на финансискиот екосистем на групацијата во Европската Унија.
Бројот на инвеститори во Романија пораснал за 68%
Романија станува сè позначаен пазар во стратегијата за проширување на Freedom24 во Централна и Источна Европа.
На крајот на септември 2026 година, платформата имала приближно 7.500 инвеститори во Романија, што претставува раст од околу 68% во споредба со истиот период минатата година, кога бројот на клиенти изнесувал 4.462.
Планираното отворање канцеларија во Букурешт треба да овозможи подиректна комуникација со клиентите и дополнителна локална поддршка, покрај постојните дигитални канали.
Според извршниот директор на Freedom24, Евгениј Тјапкин, романскиот пазар има значајно место во долгорочната стратегија на компанијата, а растот на бројот на инвеститори го одразува зголемениот интерес за меѓународните финансиски пазари.
Над 600.000 клиенти во Европа
Freedom24 во моментов има повеќе од 600.000 клиенти на европскиот пазар, а групацијата има амбиција значително да го прошири досегот на своите финансиски услуги.
Преку дигиталната платформа, корисниците имаат пристап до повеќе од еден милион финансиски инструменти, вклучувајќи акции, обврзници, инвестициски фондови со кои се тргува на берза (ETF) и опции.
Компанијата овозможува инвестирање на финансиските пазари во САД, Европа и Азија, а во рамките на понатамошниот развој планира да понуди поширок спектар финансиски услуги преку единствен дигитален екосистем.
Дигиталните финансиски платформи ја менуваат конкуренцијата
Плановите на Freedom24 го одразуваат поширокиот тренд на приближување меѓу традиционалното банкарство, инвестициските услуги и финансиските технологии.
Развојот на интегрирани дигитални платформи создава можности клиентите преку една апликација да управуваат со различни финансиски производи, од плаќања до инвестиции.
За банкарскиот сектор во Централна и Источна Европа, ваквите деловни модели би можеле да донесат дополнителна конкуренција, особено во сегментот на дигиталните услуги и пристапот до меѓународните пазари.
Сепак, реализацијата на банкарските амбиции на Freedom24 ќе зависи и од добивањето на потребните регулаторни одобренија.
Банки
Народната банка на Србија ја задржа референтната каматна стапка на 5,75% – инфлацијата и цените на енергенсите остануваат главни ризици
Народната банка на Србија (НБС) одлучи да ја задржи референтната каматна стапка на непроменето ниво од 5,75%, продолжувајќи со внимателното водење на монетарната политика во услови на зголемена глобална неизвесност и ризици од раст на инфлацијата. Одлуката е донесена на денешната седница на Извршниот одбор, при што непроменети остануваат и каматните стапки на депозитните и кредитните олеснувања.
Според соопштението на Народната банка на Србија, каматната стапка на депозитните олеснувања останува на 4,5%, додека каматната стапка на кредитните олеснувања се задржува на 7,0%.
При носењето на одлуката, Извршниот одбор ги зел предвид актуелните и очекуваните движења на инфлацијата, како и ризиците од меѓународното окружување, особено оние поврзани со геополитичките тензии и растот на цените на енергенсите.
Растот на цените на нафтата и енергенсите го зголемува инфлацискиот притисок
Од Народната банка на Србија предупредуваат дека продолжувањето на конфликтот на Блискиот Исток и дополнителното заострување на геополитичките тензии би можеле да предизвикаат нови инфлациски притисоци.
Иако првично ескалацијата на конфликтот немала позначително влијание врз глобалната инфлација, од летниот период предизвиците се зголемиле поради повторниот раст на цената на суровата нафта, проследен со поскапување на природниот гас и електричната енергија.
Намалувањето на акцизите на нафтените деривати и користењето на расположливите резерви на енергенси досега придонеле за ублажување на ефектите врз домашниот пазар.
Сепак, централната банка предупредува дека продолжените геополитички тензии би можеле да се прелеат врз трошоците за производство и транспорт, глобалните синџири на снабдување и тековите на капитал, а со тоа дополнително да влијаат врз инфлацијата.
Овие ризици се особено значајни за Србија, како мала и отворена економија која во голема мера зависи од увозот на енергенси.
Инфлацијата се очекува да се движи околу 4%
Годишната стапка на инфлација во Србија во август достигнала 2,2%, што претставува благо забрзување во однос на јулските 1,9%.
Според Народната банка на Србија, растот главно се должи на продолжениот енергетски шок и повисоките светски цени на нафтата.
Централната банка очекува дека од септември инфлацијата ќе се движи околу 4%, делумно како последица на ниската споредбена основа од минатата година, поврзана со примената на уредбата за ограничување на трговските маржи.
Иако августовската среднорочна проекција предвидувала инфлацијата да остане во рамките на целниот опсег во следните две години, ризиците од повисока инфлација сега се зголемени поради продолжувањето на енергетскиот шок и посилниот од очекуваниот раст на светските цени на другите примарни производи.
Српската економија со раст од 3,5% во првата половина од годината
И покрај надворешните ризици, економската активност во Србија продолжува да бележи позитивни резултати.
Во првата половина од 2026 година, економската активност пораснала за 3,5% на годишно ниво, при што најголем позитивен придонес имале услужните дејности, поддржани од растот на приватната потрошувачка.
Позитивни движења се забележани и во преработувачката индустрија, рударството, градежништвото и земјоделството.
Податоците за јули и август укажуваат дека услужниот сектор останал главен двигател на економската активност и во третиот квартал, додека врз индустриското производство негативно влијаеле сушата и намалените водостои.
Народната банка на Србија очекува економскиот раст во 2026 година да изнесува најмалку 3,2%, додека во 2027 година се предвидува забрзување на околу 4,5%.
Главен двигател на растот треба да биде домашната побарувачка, поддржана од зголемената потрошувачка, инвестициите, растот на расположливиот доход и реализацијата на инфраструктурните проекти во рамките на програмата „Скок во иднината – Србија Експо 2027“.
НБС подготвена да реагира доколку инфлациските притисоци се засилат
Народната банка на Србија најавува дека ќе продолжи со внимателна монетарна политика, истовремено одржувајќи ја релативната стабилност на девизниот курс.
Идните одлуки за каматните стапки ќе зависат од новите економски податоци и нивното влијание врз инфлацијата.
Доколку растот на светските цени на енергенсите предизвика посилни секундарни ефекти врз останатите цени, преку зголемување на инфлациските очекувања, централната банка е подготвена да реагира со сите расположливи инструменти.
Следната седница на Извршниот одбор на Народната банка на Србија, на која повторно ќе се одлучува за референтната каматна стапка, е закажана за 12 ноември 2026 година.
Банки
Нови трошоци за европските банки? ЕЦБ разгледува зголемување на задолжителните резерви, но расте противењето
Во Европската централна банка (ЕЦБ) се отвора дебата за можно зголемување на задолжителните минимални резерви што комерцијалните банки мора да ги чуваат без каматен надомест. Предлогот, кој има цел да ги намали финансиските загуби на централните банки и да ги заостри условите за финансирање, наиде на противење од Пјер Вунш, член на Управниот совет на ЕЦБ и гувернер на Централната банка на Белгија.
Вунш предупреди дека ваквата мерка би можела да ја наруши довербата во идните операции на централните банки, но и да ја помести границата меѓу монетарната и фискалната политика.
Според информациите на „Ројтерс“, претставниците на ЕЦБ во моментов разгледуваат можност за зголемување на стапката на задолжителните минимални резерви, со што банките би биле обврзани поголем дел од својата ликвидност да го чуваат на сметки кај централната банка, без да добиваат камата за тие средства.
Зошто ЕЦБ размислува за повисоки задолжителни резерви?
Во изминатите години, ЕЦБ создаде огромна ликвидност во европскиот финансиски систем преку програмите за купување обврзници, особено во периодот пред пандемијата, кога каматните стапки беа на нула или под нулата.
Сепак, со зголемувањето на каматните стапки, оваа политика создаде нов финансиски предизвик. Централните банки сега плаќаат значителни каматни износи на комерцијалните банки за средствата што тие ги депонираат кај нив.
Ваквата состојба доведе до раст на финансиските загуби кај дел од националните централни банки во еврозоната, особено кај германската Бундесбанка, која веќе престана да исплаќа дивиденди во државниот буџет. Според проценките, исплатата на дивиденди би можела да изостане сè до следната деценија.
Во европскиот финансиски систем и понатаму има повеќе од 2,1 трилион евра вишок ликвидност, што дополнително ги зголемува каматните расходи на централните банки.
Вунш: Централните банки не треба да преземаат улога на фискалната политика
Говорејќи на конференција во Брисел, Пјер Вунш изрази сериозни резерви во однос на оправданоста на предложената мерка.
Тој посочи дека во ЕЦБ се водат дискусии за зголемување на стапката на задолжителните минимални резерви, при што тие средства и понатаму не би носеле каматен надомест.
Според Вунш, аргументите во прилог на таквата промена не се доволно јасни и убедливи.
Тој предупреди дека доколку основната цел на зголемувањето на резервите е намалување на загубите на централните банки, инструментот би добил карактер на квазифискална мерка.
„Ако целта е да ги ограничиме нашите загуби, стапката на задолжителните минимални резерви би станала квазифискален инструмент“, истакна Вунш, нагласувајќи дека фискалната политика вообичаено не е во надлежност на централните банки.
Можни последици за банките и идните монетарни операции
Покрај непосредното финансиско оптоварување за комерцијалните банки, Вунш предупреди и на потенцијални долгорочни последици.
Според него, доколку банките се соочат со поголем финансиски товар преку зголемување на задолжителните резерви без каматен надомест, нивната подготвеност да учествуваат во идните програми за купување обврзници би можела да се намали.
Тоа би можело да ја отежне примената на идните инструменти на монетарната политика и да ја наруши довербата во нивната ефикасност.
За комерцијалните банки, евентуалното зголемување на задолжителните резерви би значело дека поголем износ од нивните средства нема да носи каматен приход, што потенцијално би можело да влијае врз профитабилноста и управувањето со ликвидноста.
Одлуката на ЕЦБ може да има пошироки последици
Дебатата за задолжителните минимални резерви отвора пошироко прашање за начинот на кој централните банки треба да ги балансираат целите на монетарната политика со сопствените финансиски резултати.
Иако зголемувањето на резервите би можело да придонесе за намалување на каматните расходи на централните банки, ваквата мерка истовремено би создала дополнителен товар за банкарскиот сектор.
Развојот на оваа дебата е значаен и за банкарските пазари во регионот, особено за земјите во кои работат банки што се дел од европски банкарски групации.
Засега станува збор за предлог што се разгледува во рамките на ЕЦБ, а не за конечна одлука. Понатамошните дискусии ќе покажат дали ќе биде постигнат консензус за промена на постојниот режим на задолжителни минимални резерви.
-
Кариерапред 2 месециНародната банка вработува седум лица: Плати до 91.385 денари
-
Банкипред 2 месециНОВО: Комерцијална банка воведе штедење на 25 и на 40 месеци со фиксни каматни стапки
-
Банкипред 1 месец10% поврат на средства со Mastercard картичките на Стопанска банка секој први во месецот
-
Анализипред 2 месециМакедонија ќе има два система за инстант плаќања: КИБС Инстант и мобилна апликација „Стрела“ преку КИБС и TIPS Clone преку Народната банка
-
Колумнипред 2 месециКој ќе биде македонскиот Revolut?
-
Осигурувањепред 2 месециЗОИЛ Македонија го смени името во Алта Осигурување, седиштето се сели во Скопје
-
Банкипред 1 месецКристина Трпезановска: NLB Smart POS им овозможува на малите бизниси полесен пристап до дигитални плаќања
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Групацијата вработува ИТ професионалец – Специјалист за ИТ за независна валидација

