Анализи
ММФ предупредува: Војната на Блискиот Исток ја зголемува инфлацијата и го забавува глобалниот раст
Војната на Блискиот Исток прераснува од регионален конфликт во глобален економски шок со далекусежни последици. Според проценките на Меѓународниот монетарен фонд, актуелната криза веќе ги менува очекувањата за светската економија, зголемувајќи ги инфлаторните притисоци и намалувајќи ги изгледите за раст.
Извршната директорка на ММФ, Кристалина Георгиева, предупреди дека станува збор за еден од најголемите пореметувања во глобалното снабдување со енергија во поновата историја. Особено загрижува блокадата на Хормушкиот теснец, низ кој вообичаено минува околу една петтина од светската нафта и гас.
„Војната предизвика најголем пореметување во глобалното снабдување со енергија во поновата историја. Дури и во сценарио на брзо смирување на конфликтот, ќе бидеме принудени да ги намалиме проекциите за раст и да ги зголемиме очекувањата за инфлација“, изјави Георгиева.
Енергетскиот сектор се покажа како главен механизам преку кој кризата се пренесува врз глобалната економија. Се проценува дека глобалното снабдување со нафта е намалено за околу 13 проценти, што директно влијае врз цените на горивата, транспортот и индустриските синџири.
Покрај нафтата и гасот, пореметувања се чувствуваат и во снабдувањето со хелиум и ѓубрива, што дополнително ги зголемува ризиците за индустријата и земјоделството. Дополнителен проблем се и оштетувањата на инфраструктурата, Меѓународната агенција за енергија наведува дека десетици енергетски постројки се оштетени, при што дел од нив сериозно.
Дури и земјите извознички на енергија не се имуни. Катар, на пример, се соочува со долготрајно обновување на производните капацитети, што дополнително ја дестабилизира глобалната понуда.
Пред избувнувањето на конфликтот, ММФ очекуваше умерено закрепнување на глобалната економија, со раст од околу 3,3 проценти во 2026 и 3,2 проценти во 2027 година. Но, новите геополитички услови значително ја менуваат таа слика.
„Сите патишта сега водат кон повисоки цени и побавен раст. Се наоѓаме во свет на зголемена неизвесност“, истакна Георгиева, додавајќи дека геополитичките ризици се надоврзуваат на веќе постојните предизвици како климатските промени, технолошките трансформации и демографските трендови.
Ова создава сложено економско окружување во кое монетарните и фискалните политики имаат ограничен простор за делување.
Кризата најтешко ги погодува земјите што зависат од увоз на енергија, особено оние со ограничени буџетски капацитети. Тие имаат мал простор за ублажување на ударот врз населението.
„Најмногу ќе страдаат сиромашните и ранливите земји без сопствени енергетски ресурси“, предупреди Георгиева, додавајќи дека ваквата состојба го зголемува ризикот од социјални немири.
Воедно, околу 85 проценти од членките на ММФ се нето-увозници на енергија, што значи дека поголемиот дел од светот е директно изложен на овој шок.
Фондот разгледува проширување на кредитните линии за помош на најпогодените држави, но нагласува дека широките енергетски субвенции не се одржливо решение бидејќи можат дополнително да ја поттикнат инфлацијата.
Иако во моментов нема глобална прехранбена криза, ризиците растат. Пореметувањата во снабдувањето со ѓубрива може да ја намалат земјоделската продукција и да доведат до раст на цените на храната.
Од Светската програма за храна предупредуваат дека милиони луѓе би можеле да се соочат со акутен глад доколку конфликтот продолжи, што би ја проширило кризата од енергетска во поширока хуманитарна и економска закана.
Претстојните пролетни состаноци на ММФ и Светската банка во Вашингтон ќе бидат во знакот на овој конфликт, а новите проекции дополнително ќе ја разјаснат неговата економска тежина.
Глобалната економија влегува во фаза на зголемена нестабилност, во која шоковите не можат целосно да се избегнат, туку само да се ублажат.
Како што заклучува Георгиева: „Дури и ако се опоравиме од овој шок, мора да останеме подготвени за следниот.“
Анализи
Златото паѓа втора недела по ред, пазарите ги следат преговорите меѓу САД и Иран
Цената на златото продолжи да паѓа и во петокот на европските пазари, при што благородниот метал се движи кон втора последователна неделна загуба. Главен притисок врз цената создава зајакнувањето на американскиот долар, додека инвеститорите внимателно ги следат преговорите меѓу Соединети Американски Држави и Иран.
Цената на златото денеска се намали за 0,75 проценти и достигна 4.507 долари за унца, откако претходниот ден забележа минимален пад и се задржа блиску до двомесечното дно.
Во текот на неделата, златото е во минус од околу 0,75 проценти, што претставува втор последователен неделен пад.
Во исто време, индексот на американскиот долар порасна за 0,1 процент и останува блиску до највисокото ниво во последните шест недели. Посилниот долар традиционално врши притисок врз златото, бидејќи го прави поскапо за инвеститорите кои користат други валути.
Дополнителна поддршка за доларот доаѓа од растот на приносите на американските државни обврзници и очекувањата дека Федерални резерви на САД би можеле повторно да ги зголемат каматните стапки до крајот на годината.
Записникот од последната седница на Федералните резерви покажал дека дел од креаторите на политиката се подготвени за дополнително заострување на монетарната политика доколку инфлацијата остане над целта од два проценти.
Според алатката FedWatch на CME Group, пазарите моментално проценуваат 40 проценти шанса за зголемување на каматите во декември, што е значителен раст во споредба со почетокот на мај.
Во меѓувреме, вниманието на инвеститорите е насочено и кон можен мировен договор меѓу Вашингтон и Техеран. Ирански медиуми објавија дека конечната верзија на договорот е усогласена со посредство на Пакистан, а американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека постојат „добри знаци“ за постигнување договор.
Американскиот претседател Доналд Трамп, исто така, изјави дека разговорите со Иран се во завршна фаза, иако прашањата за иранските резерви на ураниум и контролата врз Ормускиот Теснец остануваат главни точки на несогласување.
Аналитичарот Едвард Меир од Marex оцени дека падот на златото е директно поврзан со јакнењето на доларот и зголемените очекувања за раст на каматните стапки ширум светот.
Во меѓувреме, фондот SPDR Gold Trust соопшти дека неговите резерви со злато во четвртокот се зголемиле за 0,85 метрички тони.
Анализи
ЕУ ја намали прогнозата за раст за 2026 година, инфлацијата расте поради кризата на Блискиот Исток
Европската унија ја намали прогнозата за економски раст за 2026 година, додека инфлацијата се очекува да порасне поради конфликтот на Блискиот Исток и енергетската нестабилност.
Европскиот комесар за економија Валдис Домбровскис соопшти дека Европската комисија ја намалила прогнозата за економски раст на ЕУ за 2026 година на 1,1 отсто, додека инфлацијата се очекува да достигне 3,1 отсто во текот на годината поради војната во Иран.
„Конфликтот на Блискиот Исток предизвика голем енергетски шок, дополнително оптоварувајќи ја Европа во момент кога веќе се соочува со нестабилна геополитичка и трговска средина“, изјави Домбровскис.
Цените на фосилните горива пораснаа ширум светот како последица на војната во Иран и блокадата на Ормутскиот Теснец што ја воведе Техеран.
Новата проценка за инфлацијата е повисока за еден процентен поен во однос на ноемвриската прогноза, пренесува агенцијата DPA.
Се очекува растот на цените дополнително да го забави растот на бруто-домашниот производ. Европската комисија ја намали прогнозата за раст за 2026 година за 0,3 процентни поени за целата ЕУ — на 1,1 отсто, додека за еврозоната се прогнозира раст од 0,9 отсто.
На почетокот на месецов, Европската комисија предупреди на можност од голема енергетска криза во ЕУ и наведе дека земјите членки од почетокот на војната во Иран кон крајот на февруари веќе потрошиле дополнителни 30 милијарди евра за увоз на фосилни горива.
Анализи
ФАО предупредува: Светот има уште шест месеци за да избегне нова прехранбена криза
Светот има уште шест месеци за да избегне нова прехранбена криза, предупредува Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации – ФАО, поради растечките тензии на Блискиот Исток и можните последици од затворањето на Ормускиот Теснец.
Според ФАО, евентуален прекин или сериозно нарушување на сообраќајот низ Ормускиот Теснец во следните шест до 12 месеци може да предизвика глобален раст на цените на храната, преку нарушување на синџирите за снабдување со енергенси и ѓубрива.
Главниот економист на ФАО, Максимо Тореро, предупредил дека државите мора итно да работат на зголемување на отпорноста на своите економии за да се намалат последиците од евентуален нов глобален шок.
Ормускиот Теснец е една од најважните светски трговски рути преку која поминува голем дел од глобалната трговија со енергенси и суровини. Секое поголемо нарушување на транспортот веднаш ги зголемува цените на енергијата, а со тоа и трошоците за земјоделско производство.
ФАО предупредува дека кризата би можела да се развива во неколку фази – прво раст на цените на енергијата, потоа поскапување на ѓубривата и семињата, намалени приноси, раст на цените на земјоделските суровини и на крај силна инфлација на храната.
Првите сигнали веќе се видливи. Индексот на цените на храната на ФАО во април пораснал трет месец по ред, најмногу поради повисоките трошоци за енергија и нарушувањата поврзани со конфликтите на Блискиот Исток.
Најголем ризик, според организацијата, им се заканува на посиромашните држави во Азија, Африка и Латинска Америка, кои зависат од увоз на азотни ѓубрива од Блискиот Исток, додека значителен дел од населението и сега најголем дел од приходите ги троши на храна.
Предупредувањето на ФАО доаѓа во момент кога Европска комисија подготвува нова стратегија за ѓубрива и безбедност на снабдувањето со храна. Брисел засега се фокусира на долгорочни мерки, како рециклирање на земјоделски отпад и природни ѓубрива, но избегнува побрзи чекори што веднаш би ги намалиле трошоците за европските земјоделци.
ФАО затоа ги повикува владите итно да обезбедат алтернативни трговски рути, да избегнат забрани за извоз на храна и да ги заштитат хуманитарните синџири на снабдување за да се спречи нова глобална прехранбена криза.
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 1 месецИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Интервјуапред 2 месециИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје
-
Останатопред 1 месецУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Шпаркасе Банка АД Скопје: Отворена позиција за работа со мали и средни претпријатија
-
Интервјуапред 2 месециОд плата до капитал: Како најдобро да ги оплодите вашите средства | Владимир Деспотовски | WVP фондови
-
Продуктипред 4 неделиУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка: Исплатата на пензиите за март започнува на 1 април


