Две од трите најголеми деловни банки во Македонија – Стопанска Банка АД – Скопје и НЛБ Банка оваа година ќе платат значително повисок износ на данок, иако добивката им останува речиси непроменета во однос на истиот период лани. Причината е новата законска регулатива што стапи на сила од 2025 година, Законот за минимален глобален данок на добивка.

Според новите правила, ефективната даночна стапка за големите мултинационални компании (и нивните подружници во Македонија) е зголемена од 10% на 15%. Промената има значителен фискален ефект, што може да се види и од полугодишните извештаи објавени на Македонската берза.

Зголемен данок без раст на добивката

Стопанска Банка АД – Скопје

Според официјалниот извештај, Стопанска Банка АД – Скопје за првата половина на 2025 година ќе плати данок во износ од 281 милион денари, во споредба со 198 милиони денари што биле уплатени за истиот период во 2024 година. Банката истакнува дека зголемувањето на ефективната даночна стапка на 15% довело до раст од 42% на износот на платениот данок, што, секако, се одразува на добивката по оданочување.

„Согласно примената на регулативата за глобален данок кој ја засега, Стопанска Банка АД – Скопје пресметува данок со примена на ефективната даночна стапка од 15%, кој претставува зголемување од 42% во однос на истата категорија од минатата година и соодветно се одразува на намалување на добивката по оданочување“, се наведува во извештајот на банката.

НЛБ Банка АД Скопје

Речиси идентично како Стопанска банка, и НЛБ Банка АД Скопје покажува слична слика. За првите шест месеци од 2025 година, таа пресметала и пријавила вкупен данок од 232 милиони денари, во споредба со 182 милиони денари за претходната година. И покрај тоа што нето добивката останува речиси идентична со минатогодишната, поголемиот даночен товар е резултат на примената на новата регулатива.

„Во првата половина од 2025 година, Банката оствари нето добивка по оданочување од 1.610 милиони денари, и пресмета вкупен данок од 232 милиони денари, по ефективна даночна стапка од 15% којашто вклучува дополнителен минимален глобален данок, воведен на крајот на 2024 година“, стои во берзанскиот коментар на НЛБ Банка.

Што претставува минималниот глобален данок?

Минималниот глобален данок на добивка е дел од меѓународната иницијатива предводена од ОЕЦД и ЕУ, со цел големите мултинационални компании да не ги избегнуваат даночните обврски преку пренос на добивките во даночни раеви. Законот во Македонија се усогласи со Директивата на Советот на ЕУ за глобално минимално ниво на оданочување, и се однесува на:

• Мултинационални компании или домашни групации со годишен приход над 750 милиони евра;
• Компании чии матични централи се во странство, но остваруваат деловна активност во земјата.

Каде ќе се плаќа овој данок?

Дополнителниот данок ќе се наплатува во земјата каде што компанијата остварува деловна активност, во овој случај, Македонија наместо во државата каде што се наоѓа нејзиното седиште. Тоа значи дека дел од глобалните приходи ќе се оданочуваат и локално, што претставува нов извор на приходи за домашниот буџет.

Кој сè ќе биде опфатен со новиот данок?

Покрај двете наведени банки, според најавите на премиерот Христијан Мицкоски, со законот ќе бидат опфатени и други големи корпоративни играчи како:

• Македонски Телеком
• А1 Македонија
• Титан Усје
• ЕВН Македонија
• и други компании кои не работат во слободните економски зони.

Иако бројот на мултинационални корпорации што работат во Македонија е ограничен, нивниот вкупен економски обем е значителен, па така се очекува зголемениот данок да има реално фискално влијание.

Воведувањето на глобалниот минимален данок претставува голем чекор кон усогласување на македонската фискална политика со европските и глобалните стандарди. Иако новите даночни оптоварувања имаат директен импакт врз добивките на најголемите финансиски институции, истовремено овозможуваат стабилни и предвидливи приходи за државата, што е особено важно во време на економски предизвици.

Преземањето на авторски содржини (текстови и фотографии) од оваа страница е строго забрането без претходно писмено одобрение и е предмет на условите наведени на следниот линк.