Анализи
Европа веќе во мај би можела да се соочи со недостиг на дизел и авионско гориво
Европа најдоцна во мај би можела да се соочи со сериозен недостиг на дизел и авионско гориво, предупреди извршниот директор на Меѓународната агенција за енергија (IEA), Фатих Бирол, во услови на продлабочена глобална енергетска криза.
Според неговите оценки, најсилно погодена досега е Азија, но последиците наскоро ќе се почувствуваат и во Европа. Причина за кризата се сериозните нарушувања во снабдувањето со енергенси од Блискиот Исток, предизвикани од ескалацијата на конфликтите во регионот.
Иран, како одговор на американско-израелските напади врз енергетската инфраструктура, изврши напади врз енергетски постројки во земји од Персискиот Залив и презеде контрола над Ормускиот теснец – клучна рута за глобалниот транспорт на нафта. Притоа, транзитот на бродови поврзани со САД, Израел и нивните сојузници е забранет, додека останатите земји мора да го координираат преминот со иранската морнарица.
Бирол предупредува дека актуелната криза е посериозна од нафтените шокови во Нафтената криза од 1973 година и Нафтената криза од 1979 година, како и од гасната криза во 2022 година поврзана со војната во Украина.
Поради ограничувањата во Ормускиот теснец и нападите врз инфраструктурата, испораките на нафта од регионот се намалени за повеќе од 12 милиони барели дневно. За споредба, во кризите од 1973 и 1979 година глобалните загуби изнесувале околу пет милиони барели дневно.
Дополнително, глобалното снабдување со гас во 2022 година било намалено за околу 75 милијарди кубни метри, но сегашниот пад, според Бирол, е уште поголем.
„Април ќе биде многу полош од март. Во март нафтата и течниот природен гас сè уште пристигнуваа на пазарот, но во април нема ништо“, предупреди тој.
Како одговор, земјите членки на IEA веќе одлучија да пласираат рекордни 400 милиони барели нафта од резервите, но Бирол нагласува дека тоа е само привремено решение.
„Тоа само го ублажува проблемот, но не го решава. Клучно е повторно отворање на Ормускиот теснец“, истакна тој.
Според проценките, само во март загубите во снабдувањето од Персискиот Залив надминале 370 милиони барели. Најголемиот ризик, сепак, е недостигот на дизел и авионско гориво.
„Овој недостиг веќе се чувствува во Азија, а Европа ќе го почувствува во април или мај“, додаде Бирол.
Европа, пак, планира да пушти на пазарот 73 милиони барели нафтени деривати и околу 35 милиони барели сурова нафта, со цел да го ублажи ударот.
Бирол предупреди и дека од почетокот на конфликтот се оштетени околу 40 клучни енергетски објекти на Блискиот Исток, за чие обновување ќе биде потребно време.
„Се соочуваме со многу големо нарушување, најголемо во историјата“, заклучи тој.
Анализи
Становите во Скопје поскапеле за 5,5 проценти во вториот квартал
Цените на становите во Скопје продолжиле да растат и во вториот квартал од 2026 година, покажуваат податоците на Народната банка.
Според Индексот на цени на станови, кој се однесува единствено на територијата на градот Скопје и се пресметува врз основа на огласени, а не на реализирани цени за продажба, во вториот квартал е забележан квартален раст од 5,5 проценти.
На годишно ниво, цените на недвижностите се зголемени за 13,3 проценти. Сепак, Народната банка посочува дека годишниот раст продолжува да забавува, со оглед на тоа што во претходниот квартал изнесувал 16,6 проценти.
Индексот на цени на станови е еден од показателите што ја следат динамиката на пазарот на недвижности во главниот град, но се базира на огласените цени, а не на цените по кои становите навистина биле продадени.
Анализи
Сингапур е најпосакувана дестинација за богатите, Европа силно котира на листата
Сингапур е најпосакувана светска дестинација за миграција на богатството, покажуваат податоците од Henley Private Wealth Migration Report 2026, објавени од Visual Capitalist. Земјите сè повеќе се натпреваруваат не само за компании и квалификувана работна сила, туку и за богати поединци чие богатство може да донесе инвестиции, претприемништво и долгорочен економски раст.
Според рангирањето, Сингапур има највисок резултат за конкурентност во привлекувањето меѓународно мобилно богатство, со 79,5 поени. По него следуваат Нов Зеланд со 75,8 поени и Кајманските Острови со 74,3 поени. Меѓу најдобро рангираните се и Кипар, Холандија, Португалија, Италија, Бермуди, Уругвај, Латвија, Панама, Хонг Конг, Швајцарија, Грција и Костарика.
Извештајот ги оценува земјите според 12 фактори, меѓу кои даночната политика, инвестициските програми, квалитетот на регулативата и целокупното деловно опкружување. Високата позиција на Сингапур се поврзува со ниските даноци, политичката стабилност и политиките што го поддржуваат бизнисот, што ја прави земјата една од најатрактивните за инвеститорите во Азија.
Особено се издвојуваат малите економии. Од најконкурентните земји на листата, поголемиот дел имаат помалку од 10 милиони жители. Наместо да се потпираат на големината на домашниот пазар, овие држави се натпреваруваат со предвидлива регулатива, ефикасни даночни системи, силни правни институции и поедноставени процедури за добивање престој или пренос на капитал.
Европа исто така има силно присуство на листата. Холандија, Кипар, Португалија, Италија, Швајцарија и Грција се меѓу првите 15 најконкурентни дестинации за богатите поединци. Кипар, на пример, се издвојува со атрактивни можности за престој, додека Швајцарија со политичка стабилност и развиена индустрија за приватно банкарство.
Наспроти тоа, САД, иако се најголема светска економија, заостануваат поради повеќе структурни предизвици. Меѓу факторите што го оптоваруваат нивниот резултат се оданочувањето врз основа на државјанство, фискалната сложеност, подолгите процедури за инвеститорите и политичката поларизација. За разлика од повеќето земји, САД ги оданочуваат своите државјани на глобалниот приход, без разлика каде живеат, што може да претставува дополнителен товар за меѓународно мобилните богати поединци.
Според анализата, земјите сè повеќе ја препознаваат важноста на приватниот капитал. Само во 2025 година, речиси еден милион луѓе во светот станале милионери, што укажува на растечки број лица со богатство што може лесно да се премести преку граници.
Богатите поединци често се селат заедно со своите компании, инвестициски капитал и филантропски активности. Затоа, привлекувањето дури и на релативно мал број имотни резиденти може да има значително економско влијание, особено за помалите земји.
Анализи
Азиските берзи закрепнаа, Kospi со силен раст од над 4 отсто
Азиско-пацифичките берзи во петокот попладне главно се тргуваа во плус, надоместувајќи ги претходните загуби предизвикани од повлекувањето на инвеститорите од технолошките акции.
Јапонскиот индекс Nikkei 225 го продолжи раниот раст и се зголеми за 1,36 отсто, додека поширокиот индекс Topix зајакна за 1,17 отсто. Најсилен раст забележа јужнокорејскиот Kospi, кој скокна за 4,65 отсто, додека индексот Kosdaq падна за 1,68 отсто.
Австралискиот S&P/ASX 200 порасна за 1,39 отсто. Во Хонг Конг, индексот Hang Seng се зголеми за 1,57 отсто, додека кинескиот CSI 300 зајакна за 1,15 отсто. Тајванскиот Taiex забележа раст од 0,2 отсто.
Американските пазари беа затворени поради празникот Ден на независноста.
Во претходното тргување во САД, акциите завршија мешовито. Dow Jones Industrial Average достигна рекордно високо ниво, откако послабиот од очекуваниот извештај за вработеноста во јуни ги засили очекувањата дека Федералните резерви би можеле да ги намалат каматните стапки.
Индексот Dow Jones порасна за 594,83 поени, односно за 1,14 отсто, и затвори на рекордни 52.900,07 поени. Во текот на тргувањето достигна и нов историски максимум од 52.903,85 поени.
S&P 500 порасна за помалку од еден поен и заврши на 7.483,24 поени, додека Nasdaq падна за 0,8 отсто, на 25.832,67 поени.
Притисок врз Nasdaq и дел од поширокиот пазар извршија акциите на производителите на полупроводници, кои паѓаа втор ден по ред. VanEck Semiconductor ETF се намали за 4,5 отсто, предводен од падот на акциите на Teradyne од 13,6 отсто и KLA од 11,5 отсто. Акциите на Nvidia ослабеа за 1,4 отсто, додека Micron изгуби 5,5 отсто.
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 2 месеци
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Советипред 2 месеци
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата
-
Продуктипред 2 месециКБ Прво пензиско друштво: Редовното инвестирање е пат до посигурна финансиска иднина
-
Бизниспред 2 месециДизелот од полноќ поевтинува за 4 денари
-
Бизниспред 2 месеци„МЕПСО“ ја обжали одлуката во спорот со „Енергоинвест“, уверени се во победа на арбитражa
-
Банкипред 2 месециХалкбанк со кредитна линија за поддршка и развој на одржлива земјоделска активност во соработка со Европскиот фонд за Југоисточна Европа (ЕФСЕ)
-
Останатопред 2 месеци
УЈП испрати над 860.000 даночни пријави, граѓаните имаат рок до 31 мај за потврда
