Никола Миловиќ, советник на Управниот одбор на АЛТА банка АД Битола, учествуваше на регионалната конференција „MicroBalkans 2026 – Lending Reimagined“, која се одржува во Скопје и обединува претставници на финансискиот сектор од земјите од Западен Балкан и пошироко.

Миловиќ беше дел од панел-дискусијата „Digital Lending in Practice: What Actually Works in Our Markets“, посветена на практичната примена на дигитализацијата во финансискиот сектор и на решенијата што даваат конкретни резултати на регионалните пазари.

Во своето излагање тој посочи дека успешната дигитализација започнува со квалитетна ИТ-архитектура, која претставува основа за развој на современи банкарски производи и услуги.

Според Миловиќ, дигитално достапните производи и автоматизираните процеси овозможуваат побрза обработка на барањата и поефикасно обезбедување услуги, истовремено создавајќи можност понудата подобро да се приспособи на индивидуалните потреби на клиентите.

Посебен акцент беше ставен и на таканаречениот „среден пат“ меѓу традиционалното и целосно дигиталното банкарство. Станува збор за пристап кој ги комбинира современите технологии со непосредната поддршка од банкарските вработени, со цел клиентите полесно да ги прифатат и користат дигиталните услуги.

Ваквиот модел, како што беше истакнато на панелот, може да има значајна улога во градењето доверба во новите технологии, особено кај корисниците на кои им е потребна дополнителна поддршка при преминот кон дигитално банкарство.

Миловиќ неодамна се приклучи на тимот на АЛТА банка, носејќи повеќе од две децении искуство во банкарството, дигиталната трансформација и стратешкиот развој. Од Банката очекуваат неговото искуство да придонесе кон понатамошниот развој и позиционирање на АЛТА банка на македонскиот пазар.

Небанкарското кредитирање во Македонија во последните пет години бележи значително побрз раст од банкарското, но неговиот удел во финансискиот систем и натаму останува релативно мал. Ова го истакна гувернерот на Народната банка, Трајко Славески, на конференцијата „Микробалканс 2026 – Кредитирањето од нова перспектива“, одржана во Скопје.

Според податоците што ги презентираше Славески, во периодот од 2020 до 2025 година кредитирањето од финансиските друштва и лизинг-компаниите растело со просечна годишна стапка од 22,3 проценти. За споредба, кредитирањето на банките кон компаниите и домаќинствата во истиот период се зголемувало со просечна годишна стапка од 9,6 проценти.

И покрај повисоките стапки на раст, небанкарските финансиски институции учествуваат со околу 2,5 проценти во вкупната актива на финансискиот систем. Македонскиот финансиски сектор и натаму е доминантно банкарски, при што банките располагаат со околу три четвртини од вкупната актива.

Славески оцени дека технолошкиот развој, поголемата достапност на податоци и појавата на нови деловни модели сè повеќе ја менуваат границата меѓу традиционалното банкарство и небанкарските финансиски услуги.

Тој посочи дека слични промени се забележуваат и глобално. Според податоците на Одборот за финансиска стабилност, во 2024 година небанкарскиот финансиски сектор во светот растел двојно побрзо од банкарскиот. Во Европската Унија, пак, небанкарските извори обезбедуваат речиси една четвртина од кредитирањето на нефинансиските компании.

Гувернерот предупреди дека поголемата употреба на технологијата не значи и исчезнување на традиционалните ризици поврзани со кредитирањето.

„Кредитниот ризик останува кредитен ризик, без оглед на тоа дали кредитот се одобрува во филијала или преку дигитална платформа“, рече Славески, нагласувајќи дека иновациите треба да бидат придружени со поголема транспарентност, одговорно кредитирање и соодветна заштита на клиентите.

Како дополнителен предизвик тој ги посочи киберризиците, кои стануваат сè поважни со забрзаната дигитализација на финансиските услуги. Според него, тоа бара постојано унапредување на системите за управување со ризици, како и на регулаторните и супервизорските практики.

Од Народната банка порачуваат дека нивната цел е финансискиот систем да остане стабилен и отпорен, но истовремено да овозможува развој на иновациите, конкуренцијата и новите модели на финансирање.

„Иднината на кредитирањето треба да значи попаметен, поинклузивен и поодговорен пристап кон кредитите“, порача Славески, додавајќи дека технолошкиот развој треба да создава нови економски можности без притоа да се нарушат финансиската стабилност и довербата на граѓаните и компаниите.

Халкбанк АД Скопје понуди платежна картичка наменета за деца, со која најмладите можат постепено да се запознаат со управувањето со сопствените финансии, додека родителите или старателите имаат увид и контрола врз користењето на средствата.

Од Банката посочуваат дека картичката е наменета да им помогне на децата да научат како да располагаат со својот џепарлак, да планираат трошоци и да создаваат одговорни финансиски навики уште од најрана возраст.

Сметката се отвора и одржува без надоместок, а бесплатно е и префрлањето средства од родителот на детето. Родителите или старателите можат да добиваат и бесплатни СМС известувања за трансакциите.

Картичката овозможува поставување лимити за трошење, како и можност за нејзино блокирање, што на родителите им дава дополнителна контрола врз користењето на средствата.

Дополнително, картичката може да се користи и за дигитални плаќања преку Apple Pay, Google Pay и Fidesmo Pay.

Со овој производ, Халкбанк го насочува фокусот кон финансиска едукација на најмладите и постепено воведување на децата во секојдневното управување со пари, со истовремена контрола и поддршка од родителите.