Останато
Зошто статусот ОЕО е можност за развој на трговијата и економијата на целиот ЦЕФТА регион
Сигурноста и довербата се клучни зборови во деловниот свет. Дали знаевте дека за тоа постои посебна ознака, онаа која покажува кој е доверлив и проверен партнер? Станува збор за статус на ОЕО. Статусот ОЕО (Овластен економски оператор) е меѓународно признат знак за доверливост и усогласеност со законодавството, кој царинските органи го доделуваат на економски субјекти кои исполнуваат голем број пропишани критериуми. На овој начин тие се препознаваат како доверливи бизниси.
„Концептот на Овластен економски оператор е воведен од Светската царинска организација и се заснова на партнерство помеѓу царинските органи и економските оператори. Кога економскиот оператор, кој е вклучен во синџирот на меѓународна трговија, исполнува одредени критериуми, тој добива статус на ОЕО, што истовремено означува и највисоко ниво на доверба“, објаснуваат од Секретаријатот на ЦЕФТА.
Примената на критериумите за добивање статус на овластен економски оператор ја прави трговијата побезбедна, побрза и поефикасна, а крајниот резултат е производите и услугите побрзо да стигнуваат до потрошувачите.
„Постојат два вида одобренија, Овластен економски оператор со одобрување за царинско поедноставување кое му овозможува на корисникот на одобрението да користи одредени поедноставувања во согласност со царинските прописи (ОЕОЦ) и Овластен економски оператор со одобрување за безбедност и сигурност кое му овозможува на корисникот на одобрението да користи извесни поедноставувања поврзани со сигурноста и безбедноста (ОЕОС). Двата типа одобренија може да се користат истовремено како едно комбинирано одобрение ОЕОЦ/ОЕОС“, објаснуваат од Стопанската комора на Црна Гора.
Што им носи статусот на ОЕО на бизнисмените?
Придобивките од оваа програма се големи – од забрзување на царинските постапки, намалување на деловните трошоци, заштеда на време, а важна придобивка е препознатливоста на терен, бидејќи тоа значи дека е сигурен пазарен партнер за царинската служба. Во овој поглед, учеството во меѓународните трговски синџири често е условено со добивање статус на ОЕО. Она што е важно е дека кога ќе се исполнат условите за програмата да биде препознаена на ниво на ЦЕФТА-регионот, компаниите можат да ги користат придобивките што им ги носи статусот во сите страни на ЦЕФТА.
„Со поедноставување на процедурите и почитување на единствени правила, се стремиме да го поврземе пазарот на ЦЕФТА што е можно повеќе. Примената на програмата на овластени економски оператори, како и нивното меѓусебно признавање е многу значајна во процесот на исполнување на нашите приоритети, а тоа се регионални како и интеграција на ЦЕФТА економиите на единствениот европски пазар. Затоа почитувањето на стандардите на ЕУ е клучниот услов за признавање на оваа програма на ниво на ЦЕФТА“, посочуваат од Секретаријатот на ЦЕФТА.
Како што објаснуваат од Стопанската комора на Црна Гора, за ОЕО програмите на ЦЕФТА страните да бидат признаени тие мора да ги развиваат и имплементираат на идентичен начин како што тоа го прави ЕУ, како резултат на што царинските управи на различните страни на ЦЕФТА имаат идентични барања од компаниите за исполнување на сложени стандарди врз основа на кои компаниите што ги исполнуваат овие строги правила и барања го добиваат овој статус, ОЕО компанија во една страна на ЦЕФТА има ист третман како ОЕО компанија во друга ЦЕФТА страна, т.е. нејзиниот ОЕО Статусот стекнат во ЦЕФТА Страната А е признат во ЦЕФТА Страната Б. Затоа, овие компании ги уживаат истите придобивки што им ги носи овој статус, во сите страни на ЦЕФТА чии програми на ниво на ЦЕФТА се потврдени/валидирани како идентични со оние во земјите членки на ЕУ. Најконкретна придобивка е намалениот број на контроли, бидејќи е компанија од доверба на царинските управи, додека статусот на ОЕО на премините значи пократко задржување на камионите, побрз транспорт и со тоа намалени деловни трошоци. Откако црногорската програма ќе биде признаена на ниво на ЦЕФТА, компаниите со овој статус ќе имаат еднаков третман во сите други страни на ЦЕФТА.
Како да се добие статус на ОЕО?
Процесот на одобрување е тежок процес и може да потрае неколку месеци. Добивањето статус бара дополнителни напори од страна на компаниите од почитување на прописите, собирање документација, па дури и технолошки инвестиции за исполнување на строгите критериуми.
„Потребно е да има целосна деловна усогласеност со царинските и даночните прописи на подолг временски период, докажана финансиска ликвидност, уредно сметководство и лесен пристап до сметководствената евиденција, постоење на систем кој овозможува откривање на неправилности и измами, архивирање на евиденција и заштита од губење на податоци, исполнувајќи ги соодветните стандарди безбедност и сигурност“, објаснуваат од Стопанската комора на Црна Гора.
Другите услови се однесуваат на високо ниво на доверливост и квалитет на деловните процеси, како и на системот за внатрешна контрола.
„Довербата и безбедноста се клучни зборови во овој процес. Затоа економскиот оператор мора да исполнува услови кои, меѓу другото, вклучуваат почитување на строгите правила поврзани со заштита од нелегален упад во објекти, како и процедури кои ќе воспостават доверливи односи со деловните партнери заради заштита на меѓународната трговија. Исто така, неопходно е да има јасни и доверливи проверки на потенцијалните вработени кои ќе работат на безбедносно чувствителни места“, објаснуваат од Секретаријатот на ЦЕФТА.
Каква е состојбата во регионот и ЦЕФТА страните кога станува збор за бројот на компании со статус ОЕО?
Според последните податоци, 51 компанија ја имаат оваа ознака во Србија, 27 во Северна Македонија, 10 во Косово, 10 во Албанија и 4 во Црна Гора. Податоците на Стопанската комора на Молдавија покажуваат дека дури 120 компании во таа земјата има статус на ОЕО. Податокот кој секако заслужува внимание е дека од 1 ноември 2022 година взаемното признавање на статусот ОЕОС на компаниите меѓу Молдавија и ЕУ стапи на сила во 2008 година, со што Молдавија стана првата ЦЕФТА страна која има законски регулирано меѓусебно признавање на ОЕОС со ЕУ. Од друга страна, во Босна и Херцеговина нема компании со оваа ознака, имајќи предвид дека оваа ЦЕФТА страна почна да ја спроведува програмата во август минатата година.
„Досега имаме добиено едно барање. Статусот на ОЕО ќе им ги овозможи на бизнисмените сите поволности предвидени со сегашната регулатива, со дополнително подигање на свеста кај сите потенцијални апликанти за важноста на предметниот концепт за нивниот иден бизнис. Побрзо спроведување на царинските процедури, имиџ на компанијата, препознатливост во регионот и пошироко, намалување на деловните трошоци“, соопштија од царинскиот сектор на Управата за индиректно оданочување на БиХ.
Кога заштедите ќе се претворат во бројки, според пресметките на бизнисмените, тоа значи дека заедно со подобрувањето и поедноставувањето на царинските формалности, меѓусебното признавање на статусот во сите ЦЕФТА страни ги ослободува компаниите од плаќање до четвртина од оперативните трошоци. Со овие иницијативи ЦЕФТА се стреми да ја поттикне трговијата, конкурентноста и инвестициите, но и да ги подготви компаниите за учество на пазарот на Европската унија.
Останато
Златото под притисок: Техничките сигнали укажуваат на можност за нов пад на цената
Цената на златото се најде под дополнителен притисок во текот на најновото тргување, а техничките индикатори укажуваат дека краткорочниот негативен тренд сè уште има доминација на пазарот.
Според анализата на Economies.com од 2 октомври, златото продолжува да се тргува под 50-периодниот експоненцијален подвижен просек, познат како EMA50. Ова ниво во моментов функционира како динамичен отпор и го ограничува обидот на цената да се врати кон повисоки нивоа.
Дополнителен негативен сигнал е движењето на цената долж краткорочната надолна тренд-линија, што според техничката анализа ја потврдува доминацијата на корективниот пад.
Техничките индикатори повторно се влошуваат
Негативни сигнали доаѓаат и од индикаторите за релативна сила.
Откако пазарот претходно се најде во зона на препродаденост, индикаторите делумно го намалија тој екстремен притисок. Сега, сепак, се забележува почеток на нов надолен пресек, што може повторно да го засили продажниот притисок.
Според анализата, ваквата комбинација на технички фактори го отвора просторот за дополнителни загуби доколку купувачите не успеат да ја вратат цената над клучните краткорочни нивоа на отпор.
Доларот дополнително влијае врз благородните метали
Движењата кај златото се случуваат во период на поширока нестабилност на глобалните финансиски пазари.
Истовремено, еврото бележи значителни загуби во однос на американскиот долар, што укажува на зајакнување на американската валута. Посилен долар вообичаено претставува дополнителен притисок за златото, бидејќи благородниот метал се котира во долари и станува поскап за инвеститорите кои користат други валути.
Техничката слика во моментот затоа останува негативна, но идното движење ќе зависи и од макроекономските податоци, очекувањата за каматните стапки и движењето на доларот.
За инвеститорите во злато, следните трговски сесии ќе бидат важни за да се види дали цената ќе успее да го пробие краткорочниот отпор или ќе продолжи со корективниот пад.
Останато
Американскиот долар на 17-месечен максимум: Што стои зад силниот раст?
Американскиот долар продолжи да зајакнува во однос на повеќето водечки светски валути, достигнувајќи највисоко ниво во однос на еврото во последните 17 месеци. Притисокот врз европските пазари се зголемува поради високите цени на нафтата, инфлациските ризици и растечката политичка неизвесност во Европа.
Во четвртокот еврото падна под нивото од 1,13 долари за првпат од мај 2025 година. Единствената европска валута ослабе за околу 0,3 проценти, до 1,1299 долари, додека во септември забележа пад од околу 2,5 проценти, што е нејзин најголем месечен пад од јули 2025 година.
Истовремено, доларот го заврши септември со шесто последователно квартално зајакнување во однос на кошницата водечки валути. Станува збор за најдолгата ваква серија од 2022 година, период кога американските каматни стапки растеа побрзо од оние во другите големи економии.
Индексот на американскиот долар во четвртокот порасна за околу 0,2 проценти, приближувајќи се до највисокото ниво од средината на мај.
Зошто доларот зајакнува?
Еден од главните фактори е наглиот раст на приносите на американските државни обврзници. Во изминатите месеци приносите забележаа најсилен квартален раст од 1994 година, што ги направи доларските средства попривлечни за инвеститорите.
Дополнителен притисок врз еврото создава состојбата на европскиот пазар на обврзници. Приносите на француските државни обврзници се искачија на највисоко ниво во последните 14 години поради загриженоста околу јавните финансии на земјата, додека под притисок се најдоа и германските државни обврзници.
Еврото истовремено ослабе и во однос на јапонскиот јен и швајцарскиот франк, додека неговото движење во однос на британската фунта остана ограничено.
Политичката неизвесност дополнителен товар за Европа
Покрај економските ризици, инвеститорите внимателно ги следат и политичките случувања во Европа.
Франција се приближува кон изборен период кој се очекува да биде силно оспоруван, додека во Германија се зголемува политичкиот притисок врз канцеларот по серијата добри резултати на партијата Алтернатива за Германија на регионалните избори.
Овие фактори дополнително ја зголемуваат неизвесноста околу економските изгледи на еврозоната и ја намалуваат привлечноста на европските финансиски средства.
Американската инфлација пониска од очекувањата
Податоците објавени во средата покажаа дека инфлацијата во САД во август пораснала помалку од очекуваното, а истовремено биле ревидирани надолу и податоците за јули.
Тоа ги намали очекувањата дека Федералните резерви ќе ги зголемат каматните стапки на претстојниот состанок.
Сепак, инфлациските притисоци не исчезнале. Претседателот на Федералните резерви на Минеаполис, Нил Кашкари, оцени дека ценовните притисоци и понатаму остануваат високи, и покрај тоа што индексот на цените на личната потрошувачка – показателот за инфлација што внимателно го следи ФЕД – бил под очекувањата.
Според аналитичарите, пониската инфлација не ги променила драматично очекувањата за понатамошно затегнување на монетарната политика, бидејќи американската економија продолжува да покажува знаци на сила.
Особено се издвојуваат стабилната потрошувачка и сигналите за забрзување на растот на вработеноста во приватниот сектор.
Пазарите сè уште очекуваат повисоки камати
Пазарните очекувања за зголемување на каматната стапка на Федералните резерви за 25 базични поени на октомврискиот состанок паднаа на 39 проценти, од 73 проценти пред објавувањето на инфлациските податоци.
Сепак, инвеститорите и натаму очекуваат дека до крајот на следната година би можеле да следуваат уште неколку зголемувања на каматните стапки.
Високите каматни стапки и растечките приноси на американските државни обврзници генерално го поддржуваат доларот, бидејќи го зголемуваат приносот што инвеститорите можат да го остварат од средства деноминирани во американска валута.
Глобалниот пазар на обврзници под силен притисок
Септември беше тежок месец и за глобалниот пазар на обврзници, кој забележа еден од најголемите месечни падови во последните години.
Комбинацијата од влошување на јавните финансии, голема понуда на нови државни обврзници и упорно висока инфлација ги турка приносите нагоре.
Дополнителен ризик претставуваат и високите цени на енергијата, кои особено ја погодуваат Европа поради нејзината поголема зависност од увоз на енергенси.
Во таква средина, американскиот долар повторно ја зацврстува својата позиција како една од најбараните светски валути, додека еврото останува изложено на комбинација од економски, политички и инфлациски притисоци.
Останато
Министерството за финансии најавува натамошна модернизација на даночниот систем
Големите даночни обврзници учествуваат со повеќе од 40 проценти во вкупно остварените даночни приходи во земјава, беше истакнато на одбележувањето на 20-годишнината од основањето на Дирекцијата за големи даночни обврзници во рамки на Управата за јавни приходи.
Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска оцени дека формирањето на Дирекцијата пред две децении било една од позначајните реформи во даночната администрација, со цел да се воспостави специјализиран пристап кон најголемите компании во земјата.
Според неа, ваквиот модел овозможува поинтензивна комуникација со компаниите, подобро следење на нивното работење и поефикасно управување со даночните обврски.
„Компаниите кои ги опфаќа Дирекцијата се меѓу најзначајните носители на економската активност во земјата, инвестираат, вработуваат, создаваат додадена вредност и имаат значително учество во полнењето на Буџетот“, истакна Димитриеска-Кочоска.
Таа посочи дека улогата на Дирекцијата не се сведува само на наплата на јавните приходи и контрола на примената на даночните прописи, туку и на создавање професионален однос и поголема предвидливост за бизнис-секторот.
Според министерката, стабилниот и предвидлив даночен систем е еден од клучните предуслови за компаниите при носење долгорочни одлуки за инвестиции, нови вработувања и проширување на производството.
Е-фактура како дел од дигитализацијата
На настанот беше посочено дека во следниот период фокусот ќе биде ставен на понатамошна модернизација и дигитализација на даночната администрација.
Како еден од позначајните проекти беше издвоена Е-фактурата, чија имплементација е започната во Управата за јавни приходи и која треба да биде дел од пошироката дигитална трансформација на системот на јавни финансии.
Очекувањата се новиот систем да придонесе за побрзи административни постапки, намалување на товарот за компаниите, како и поголема следливост и сигурност во трансакциите.
Димитриеска-Кочоска се осврна и на средствата обезбедени од унгарската Експорт-импорт банка, кои се пласираат во домашната економија под поволни услови. Според неа, тие придонеле компаниите да започнат инвестициски циклус во вредност од близу 300 милиони евра.
Измени во даночната регулатива
Министерството за финансии продолжува и со усогласување на даночната регулатива со европските и меѓународните стандарди.
Како дел од овие активности беше посочено усвојувањето на Законот за минимален глобален данок на добивка, додека во подготовка се и измени на Законот за даночна постапка.
Со предложените измени се предвидува воведување жалбена постапка како правен лек против управните акти донесени во даночните постапки.
Димитриеска-Кочоска нагласи дека модернизацијата на даночниот систем, според политиките на Министерството, не треба да значи зголемување на даночното оптоварување.
Таа посочи дека Владата останува на концептот на рамен данок, со образложение дека таквиот модел им овозможува на компаниите поголема предвидливост при планирањето на инвестициите и идниот развој.
Дирекцијата за големи даночни обврзници функционира во рамки на Управата за јавни приходи веќе две децении, а нејзината основна задача е администрирање на даночните обврски на најголемите компании во земјата.
-
Банкипред 2 месециПремиум дебитната картичка на Стопанска банка овозможува пристап до над 1.800 аеродромски деловни зони
-
Кариерапред 2 месециНародната банка вработува седум лица: Плати до 91.385 денари
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Групацијата вработува специјалист за Управување со ризици/финансии
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Централна кооперативна банка АД Скопје
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка ја исплати паричната помош за корисниците на социјална, детска и цивилна заштита
-
Банкипред 1 месецНОВО: Комерцијална банка воведе штедење на 25 и на 40 месеци со фиксни каматни стапки
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Централна кооперативна банка АД Скопје
-
Банкипред 1 месец10% поврат на средства со Mastercard картичките на Стопанска банка секој први во месецот

