Анализи
Пари во џебот, не само на екран: Швајцарците се против укинувањето на готовината!
Во последните години, дигиталните пари бележат експоненцијален раст на глобално ниво, процес кој беше дополнително забрзан за време на пандемијата на коронавирусот. Швајцарија, како високо дигитализирана економија, не е исклучок од овој тренд.
Мобилната апликација за плаќање „Twint“, развиена од швајцарските финансиски институции, стана клучен двигател на промената во навиките на потрошувачите. Во 2023 година, преку „Twint“ се реализирале над 773 милиони трансакции, што претставува раст од 31% во споредба со претходната година. За илустрација, во 2017 година, кога апликацијата штотуку беше лансирана, биле регистрирани само 4 милиони трансакции, податок кој говори за нејзиниот импресивен раст и прифаќање.

Сепак, и покрај овој дигитален напредок, истражувањата покажуваат дека Швајцарците сè уште покажуваат силна наклонетост кон готовината. Студија спроведена од Универзитетот за применети науки во Цирих (ZHAW) и Универзитетот во Сент Гален открива дека и во 2023 година, физичките пари биле позастапени во споредба со дигиталните за одредени типови на трансакции, тренд кој се променил дури неодамна.
Швајцарската јавност стравува од сценарио слично на она во нордиските земји, особено Шведска, каде што готовината практично исчезна од секојдневната употреба. Во тој контекст, движењето „Швајцарска слобода“, кое се појави како реакција на мерките во време на пандемијата, официјално поднесе иницијатива до властите со барање за уставна гаранција за опстанокот на готовината. Целта е да се обезбеди дека швајцарскиот франк ќе остане достапен во физичка форма, без оглед на технолошкиот напредок.
Овие грижи не се неосновани. Анкета спроведена од Швајцарската национална банка (SNB) открива дека дури 95% од жителите на Швајцарија сакаат готовината да остане достапна. Причината? Флексибилноста и слободата што ја нуди готовината, нешто што многу граѓани не се подготвени да го жртвуваат во корист на дигиталната удобност.
Во споредба со другите европски земји, Швајцарија има значително пофлексибилен режим за користење и транспорт на готовина. Во земји како Франција и Италија, постои лимит од 1.000 евра за готовински плаќања, а во Грција тој лимит изнесува 500 евра. Иако Австрија, Кипар и Луксембург сè уште немаат такви ограничувања, Европската Унија планира да воведе лимит од 10.000 евра за готовински трансакции почнувајќи од 2027 година, како дел од засилената борба против перење пари и финансирање на тероризам.
Швајцарија, иако не е членка на ЕУ, го задржува својот суверенитет во однос на ова прашање. Единствениот услов е обврска за идентификација при готовински плаќања над 100.000 швајцарски франци, додека за носење готовина преку граница потребна е документација само ако тоа го побара царинската служба, и тоа за износи над 10.000 франци.
Заклучок:
Иако Швајцарија технолошки напредува и го прифаќа дигиталното плаќање, нејзините граѓани и институции и понатаму ја вреднуваат слободата и сигурноста што ја нуди готовината. Дискусијата за иднината на физичките пари останува жива – а во Швајцарија, барем засега, франкот во хартиена форма е тука да остане.
Анализи
Цените на нафтата пораснаа по одложувањето на разговорите меѓу САД и Иран
Цените на нафтата денеска забележаа раст откако беше соопштено дека се одложени разговорите меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, кои требаше да се одржат во швајцарското планинско одморалиште Бургеншток.
Според податоците на „Трејдинг економикс“, цената на американската сурова нафта WTI достигна 77,3 долари за барел, додека северноморската нафта Брент се тргува по цена од 80,1 долари за барел.
Во меѓувреме, цената на природниот гас на европската берза TTF изнесува околу 41,5 евра за мегават-час, односно 427,45 евра за 1.000 кубни метри.
Пазарите внимателно ги следат случувањата поврзани со односите меѓу САД и Иран, бидејќи евентуалните промени во геополитичката ситуација можат директно да влијаат врз глобалното снабдување и цените на енергенсите.
Анализи
Вкупните депозити пораснаа за 8,6%, кредитите за 13,4% во мај
Банкарскиот сектор продолжува со стабилен раст и кај штедењето и кај кредитирањето, покажуваат најновите податоци на Народната банка за мај 2026 година.
Според објавените податоци, паричната маса (М3) во мај е зголемена за 0,8 проценти во однос на претходниот месец, додека на годишно ниво е регистриран раст од 8,6 проценти. Најголем придонес за ова зголемување имаат готовите пари во оптек, депозитните средства и долгорочните депозити.
Вкупните депозити во банкарскиот систем се зголемени за 0,8 проценти на месечно ниво, пред сè поради повисоките депозити на корпоративниот сектор. Во споредба со истиот период лани, депозитите бележат раст од 8,6 проценти, при што најголем придонес имаат домаќинствата.
Истовремено, кредитната активност останува силна. Вкупните кредити во мај се повисоки за 1,2 проценти во однос на април, а на годишна основа растот достигнува 13,4 проценти. Пораст е забележан и кај кредитите одобрени на компаниите и кај оние наменети за граѓаните.
Кај компаниите, депозитите се зголемени за 2,5 проценти на месечно ниво и за 5,8 проценти на годишно ниво. Кредитите на корпоративниот сектор, пак, бележат раст од 0,9 проценти во однос на претходниот месец и 15 проценти во споредба со мај минатата година.
Депозитите на домаќинствата во текот на мај останале речиси непроменети, но на годишно ниво се повисоки за 9,7 проценти. Во истиот период, кредитите на населението пораснале за 1,3 проценти на месечно ниво и за 12 проценти во споредба со лани.
Најизразен раст и понатаму има кај станбените кредити, кои се зголемени за 1,4 проценти на месечно и за 16,3 проценти на годишно ниво. Потрошувачките кредити бележат раст од 1,1 процент во однос на април и 11,2 проценти во споредба со мај минатата година.
Позитивни движења се забележани и кај автомобилските кредити, додека кредитирањето преку кредитни картички покажува благ месечен раст, иако останува под нивото од истиот период лани.
Податоците на Народната банка укажуваат дека и граѓаните и компаниите продолжуваат активно да ги користат банкарските производи, а кредитната активност останува значаен фактор за одржување на економските текови.
Анализи
Златото ја достигна целната цена и го продолжи падот под 4.200 долари
Цената на златото продолжи да слабее во текот на вчерашното тргување, пробивајќи го нивото на поддршка од 4.200 долари, кое аналитичарите го посочуваа како последна проектирана цел на надолниот тренд.
Според анализата на Economies.com, ваквото движење ја потврдува доминацијата на продавачите на пазарот и укажува дека краткорочниот мечкин тренд останува на сила.
Дополнителен притисок врз цената создава и фактот што златото се движи под 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), што ги намалува шансите за посериозно закрепнување во блиска иднина.
Техничките индикатори и понатаму сигнализираат негативен моментум, иако пазарот веќе се наоѓа во зона на препродаденост. Аналитичарите оценуваат дека тоа ја одразува силата на тековниот пад, додека движењето на цената долж опаѓачката тренд-линија остава простор за дополнителни загуби во наредниот период.
Пазарните учесници сега внимателно ќе следат дали ќе се појават нови фактори што би можеле да го запрат падот или да поттикнат корекција на цената на благородниот метал.
-
Продуктипред 2 месециУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 2 месеци
Македонски Телеком предлага повисока дивиденда за 2025 година
-
Бизниспред 1 месецОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Кариерапред 2 месециАЛТА банка објави оглас за вработување на позицијата бизнис аналитичар (економист)
-
Советипред 1 месец
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата


