Анализи
Пари во џебот, не само на екран: Швајцарците се против укинувањето на готовината!
Во последните години, дигиталните пари бележат експоненцијален раст на глобално ниво, процес кој беше дополнително забрзан за време на пандемијата на коронавирусот. Швајцарија, како високо дигитализирана економија, не е исклучок од овој тренд.
Мобилната апликација за плаќање „Twint“, развиена од швајцарските финансиски институции, стана клучен двигател на промената во навиките на потрошувачите. Во 2023 година, преку „Twint“ се реализирале над 773 милиони трансакции, што претставува раст од 31% во споредба со претходната година. За илустрација, во 2017 година, кога апликацијата штотуку беше лансирана, биле регистрирани само 4 милиони трансакции, податок кој говори за нејзиниот импресивен раст и прифаќање.

Сепак, и покрај овој дигитален напредок, истражувањата покажуваат дека Швајцарците сè уште покажуваат силна наклонетост кон готовината. Студија спроведена од Универзитетот за применети науки во Цирих (ZHAW) и Универзитетот во Сент Гален открива дека и во 2023 година, физичките пари биле позастапени во споредба со дигиталните за одредени типови на трансакции, тренд кој се променил дури неодамна.
Швајцарската јавност стравува од сценарио слично на она во нордиските земји, особено Шведска, каде што готовината практично исчезна од секојдневната употреба. Во тој контекст, движењето „Швајцарска слобода“, кое се појави како реакција на мерките во време на пандемијата, официјално поднесе иницијатива до властите со барање за уставна гаранција за опстанокот на готовината. Целта е да се обезбеди дека швајцарскиот франк ќе остане достапен во физичка форма, без оглед на технолошкиот напредок.
Овие грижи не се неосновани. Анкета спроведена од Швајцарската национална банка (SNB) открива дека дури 95% од жителите на Швајцарија сакаат готовината да остане достапна. Причината? Флексибилноста и слободата што ја нуди готовината, нешто што многу граѓани не се подготвени да го жртвуваат во корист на дигиталната удобност.
Во споредба со другите европски земји, Швајцарија има значително пофлексибилен режим за користење и транспорт на готовина. Во земји како Франција и Италија, постои лимит од 1.000 евра за готовински плаќања, а во Грција тој лимит изнесува 500 евра. Иако Австрија, Кипар и Луксембург сè уште немаат такви ограничувања, Европската Унија планира да воведе лимит од 10.000 евра за готовински трансакции почнувајќи од 2027 година, како дел од засилената борба против перење пари и финансирање на тероризам.
Швајцарија, иако не е членка на ЕУ, го задржува својот суверенитет во однос на ова прашање. Единствениот услов е обврска за идентификација при готовински плаќања над 100.000 швајцарски франци, додека за носење готовина преку граница потребна е документација само ако тоа го побара царинската служба, и тоа за износи над 10.000 франци.
Заклучок:
Иако Швајцарија технолошки напредува и го прифаќа дигиталното плаќање, нејзините граѓани и институции и понатаму ја вреднуваат слободата и сигурноста што ја нуди готовината. Дискусијата за иднината на физичките пари останува жива – а во Швајцарија, барем засега, франкот во хартиена форма е тука да остане.
Анализи
Нафтата поевтини поради намалени тензии на Блискиот Исток
Цените на нафтата паднаа во четвртокот, откако инвеститорите ги земаа предвид сигналите за напредок во индиректните преговори меѓу Вашингтон и Техеран, што ги намали стравувањата од можни нарушувања во снабдувањето со сурова нафта од Блискиот Исток.
Американската лесна сурова нафта WTI поевтини за 1,33 проценти, на 67,67 долари за барел, додека глобалниот репер Brent падна за 1,12 проценти, на 70,77 долари за барел.
Brent во текот на кварталот изгуби речиси 40 проценти од вредноста, што претставува негов најлош квартален резултат од 2020 година, според податоците на LSEG.
Падот на цените дојде и откако американскиот претседател Доналд Трамп изјави пред новинарите дека преговорите со Иран во Катар „одат добро“.
„Денуклеаризацијата на Иран напредува добро. Имаа многу добри средби и ќе видиме“, изјави Трамп.
Индиректните преговори меѓу САД и Иран почнаа во вторникот во Доха. Американскиот специјален пратеник Стив Виткоф и Џаред Кушнер разговараат преку катарски посредници, наместо директно да се сретнат со ирански претставници.
Обновениот дипломатски обид следува по новото зголемување на тензиите во текот на викендот, што го доведе во прашање 60-дневното примирје меѓу двете земји. Иран нападна два комерцијални брода, по што САД извршија возвратни напади врз цели во Иран.
Инвеститорите сè повеќе ја пресметуваат можноста тензиите да се намалат доколку преговорите продолжат да напредуваат, што би ги ублажило стравувањата од прекини во снабдувањето со нафта од Блискиот Исток.
Од ING оценуваат дека пазарот останува оптимистичен дека снабдувањето со нафта од Персискиот Залив ќе се нормализира, и покрај неодамнешните воени инциденти. Тоа, според банката, помага да се објасни зошто Brent го забележа најлошиот квартал од почетокот на 2020 година.
Постепено закрепнување се забележува и во поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец, една од најважните светски рути за транспорт на нафта. ING проценува дека во вторникот низ теснецот поминале околу 11 танкери, што е помалку од минатонеделниот максимум од 24, но влезниот сообраќај почнал да се зголемува, што укажува дека бродските компании повторно стекнуваат доверба за враќање на пловилата во Персискиот Залив.
Извор: CNBC
Анализи
Волстрит сè пооптимистичен за доларот: Aмериканската валута подготвена за нов раст
Американскиот долар покажува знаци дека би можел дополнително да зајакне, а дел од аналитичарите на Волстрит стануваат сè пооптимистични за неговото движење во наредниот период.
Според пазарните анализи, поддршка за доларот доаѓа од очекувањата дека Федералните резерви би можеле да задржат построг пристап кон каматните стапки, како и од релативно солидните економски податоци од САД. Повисоките приноси на американските државни обврзници дополнително ја зголемуваат привлечноста на доларот за инвеститорите.
Индексот на доларот, кој ја мери вредноста на американската валута во однос на кошница од други големи валути, во последниот период се движи околу ниво од 101 поени, откако претходно зајакна во однос на мајските нивоа. Доларот во последните недели доби поддршка од очекувањата за повисоки каматни стапки, силната американска економија и растот на приносите на обврзниците.
Инвеститорите внимателно ги следат и новите податоци за американскиот пазар на труд, кои би можеле да бидат следниот важен сигнал за насоката на монетарната политика. Посилни од очекуваните податоци би можеле дополнително да го зајакнат доларот, додека послаби бројки би можеле да го ограничат неговиот раст.
Иако дел од валутните стратези и натаму очекуваат слабеење на доларот на подолг рок, расте бројот на оние кои сметаат дека американската валута има простор за нов пробив нагоре. Како клучни фактори се посочуваат разликите во каматните стапки меѓу САД и другите големи економии, побарувачката за американски средства и претпазливоста на инвеститорите во услови на пазарна неизвесност.
Движењето на доларот останува важно и за глобалните пазари, бидејќи посилен долар може да влијае врз цените на суровините, задолжувањето на земјите во развој и вредноста на другите валути, вклучително и еврото, јенот и фунтата.
Анализи
Илон Маск стана првиот трилионер, технолошките милијардери изгубија милијарди во јуни
Само двајца од десетте најбогати луѓе во светот го зголемиле своето богатство во изминатиот месец, во период во кој широка распродажба на технолошките акции погоди најголем дел од милијардерите, покажуваат податоците на „Форбс“ за јули 2026 година.
Илон Маск стана првиот трилионер во историјата, откако компанијата SpaceX во јуни излезе на берза. Тоа, според проценките, го зголемило неговото богатство за 218 милијарди долари во последните 30 дена, на вкупно 1,053 трилиони долари заклучно со 1 јули.
Останатите деветмина од листата на десетте најбогати луѓе во светот немале ист тренд. Нивното заедничко богатство се намалило за вкупно 181 милијарда долари, поради падот на технолошките акции. Индексот Nasdaq во тој период изгубил речиси три проценти, што е значително повеќе од падот на S&P 500 од околу еден процент.
Маск сега е повеќе од три и пол пати побогат од вториот најбогат човек во светот, коосновачот на Google, Лери Пејџ. Неговото богатство се намалило за околу 18 милијарди долари, на 291 милијарда долари, откако акциите на Alphabet, матичната компанија на Google, паднале за шест проценти.
Пад забележал и Сергеј Брин, чието богатство се намалило за 16 милијарди долари, на 269 милијарди долари. И покрај загубите, Пејџ и Брин ги задржале второто и третото место на листата.
Четврти останува Џеф Безос, иако неговото богатство се намалило за 28 милијарди долари, на 249 милијарди долари, по падот на акциите на Amazon од 12 проценти.
Најголем месечен губитник бил Лери Елисон, основачот на Oracle. Неговото богатство во јуни се намалило за околу 84 милијарди долари, на 192 милијарди долари, откако акциите на компанијата паднале за 35 проценти. Со тоа Елисон, кој на почетокот на јуни накратко беше втор најбогат човек во светот, паднал на седмото место.
Падот на неговото богатство им овозможил на Мајкл Дел и Марк Закерберг да напредуваат за по едно место, иако и нивното богатство се намалило. Закерберг изгубил околу 24 милијарди долари, а неговото богатство сега се проценува на 194 милијарди долари, по падот на акциите на Meta од 11 проценти. Богатството на Дел се намалило за девет милијарди долари, на 235 милијарди долари.
Бернар Арно, сопственикот на луксузниот конгломерат LVMH, останал на деветтото место, со богатство проценето на 147,9 милијарди долари. Од првите десет, покрај Маск, единствен со раст на богатството бил Ворен Бафет, кој се вратил меѓу десетте најбогати. Неговото богатство се зголемило за осум милијарди долари, на 147,8 милијарди долари, благодарение на растот на акциите на Berkshire Hathaway.
Поранешниот извршен директор на Microsoft, Стив Балмер, испаднал од првите десет, откако неговото богатство се намалило за 20 милијарди долари, на 121 милијарда долари.
Според „Форбс“, десетте најбогати луѓе во светот на 1 јули 2026 година заедно располагаат со богатство од 2,95 трилиони долари, што е 37 милијарди долари повеќе во споредба со претходниот месец.
Најбогата жена во светот останува Елис Волтон, ќерка на основачот на Walmart, Сем Волтон. Нејзиното богатство се проценува на 121 милијарда долари, со што се наоѓа на 16. место на глобалната листа на најбогати луѓе.
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 2 месеци
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Советипред 2 месеци
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата
-
Продуктипред 2 месециКБ Прво пензиско друштво: Редовното инвестирање е пат до посигурна финансиска иднина
-
Бизниспред 2 месециДизелот од полноќ поевтинува за 4 денари
-
Бизниспред 2 месеци„МЕПСО“ ја обжали одлуката во спорот со „Енергоинвест“, уверени се во победа на арбитражa
-
Банкипред 2 месециХалкбанк со кредитна линија за поддршка и развој на одржлива земјоделска активност во соработка со Европскиот фонд за Југоисточна Европа (ЕФСЕ)
-
Останатопред 2 месеци
УЈП испрати над 860.000 даночни пријави, граѓаните имаат рок до 31 мај за потврда
