Анализи
Пари во џебот, не само на екран: Швајцарците се против укинувањето на готовината!
Во последните години, дигиталните пари бележат експоненцијален раст на глобално ниво, процес кој беше дополнително забрзан за време на пандемијата на коронавирусот. Швајцарија, како високо дигитализирана економија, не е исклучок од овој тренд.
Мобилната апликација за плаќање „Twint“, развиена од швајцарските финансиски институции, стана клучен двигател на промената во навиките на потрошувачите. Во 2023 година, преку „Twint“ се реализирале над 773 милиони трансакции, што претставува раст од 31% во споредба со претходната година. За илустрација, во 2017 година, кога апликацијата штотуку беше лансирана, биле регистрирани само 4 милиони трансакции, податок кој говори за нејзиниот импресивен раст и прифаќање.

Сепак, и покрај овој дигитален напредок, истражувањата покажуваат дека Швајцарците сè уште покажуваат силна наклонетост кон готовината. Студија спроведена од Универзитетот за применети науки во Цирих (ZHAW) и Универзитетот во Сент Гален открива дека и во 2023 година, физичките пари биле позастапени во споредба со дигиталните за одредени типови на трансакции, тренд кој се променил дури неодамна.
Швајцарската јавност стравува од сценарио слично на она во нордиските земји, особено Шведска, каде што готовината практично исчезна од секојдневната употреба. Во тој контекст, движењето „Швајцарска слобода“, кое се појави како реакција на мерките во време на пандемијата, официјално поднесе иницијатива до властите со барање за уставна гаранција за опстанокот на готовината. Целта е да се обезбеди дека швајцарскиот франк ќе остане достапен во физичка форма, без оглед на технолошкиот напредок.
Овие грижи не се неосновани. Анкета спроведена од Швајцарската национална банка (SNB) открива дека дури 95% од жителите на Швајцарија сакаат готовината да остане достапна. Причината? Флексибилноста и слободата што ја нуди готовината, нешто што многу граѓани не се подготвени да го жртвуваат во корист на дигиталната удобност.
Во споредба со другите европски земји, Швајцарија има значително пофлексибилен режим за користење и транспорт на готовина. Во земји како Франција и Италија, постои лимит од 1.000 евра за готовински плаќања, а во Грција тој лимит изнесува 500 евра. Иако Австрија, Кипар и Луксембург сè уште немаат такви ограничувања, Европската Унија планира да воведе лимит од 10.000 евра за готовински трансакции почнувајќи од 2027 година, како дел од засилената борба против перење пари и финансирање на тероризам.
Швајцарија, иако не е членка на ЕУ, го задржува својот суверенитет во однос на ова прашање. Единствениот услов е обврска за идентификација при готовински плаќања над 100.000 швајцарски франци, додека за носење готовина преку граница потребна е документација само ако тоа го побара царинската служба, и тоа за износи над 10.000 франци.
Заклучок:
Иако Швајцарија технолошки напредува и го прифаќа дигиталното плаќање, нејзините граѓани и институции и понатаму ја вреднуваат слободата и сигурноста што ја нуди готовината. Дискусијата за иднината на физичките пари останува жива – а во Швајцарија, барем засега, франкот во хартиена форма е тука да остане.
Анализи
Г7 разгледува ослободување на нафтени резерви поради енергетските последици од војната со Иран
Министрите за енергија на земјите од Групата седум (Г7) изразија подготвеност да ги искористат стратешките резерви на нафта доколку тоа биде неопходно за стабилизирање на енергетските пазари и ублажување на економските последици од војната во Иран.
Во заедничкото соопштение објавено денеска се наведува дека земјите членки се отворени за преземање проактивни мерки за справување со актуелната ситуација, вклучително и можноста за користење на националните нафтени резерви.
Во меѓувреме, цените на нафтата значително пораснаа по почетокот на конфликтот, што предизвика дополнителна загриженост за глобалната енергетска стабилност и економските ефекти врз светските пазари.
Г7 ја сочинуваат Германија, Соединетите Американски Држави, Јапонија, Канада, Обединетото Кралство, Франција и Италија.
Лидерите на овие земји најавија дека на видеоконференција закажана за среда попладне ќе разговараат за економските последици од војната, како и за актуелната состојба на енергетските пазари.
Анализи
Анализа на „Фајнанс тинк“: Македонија засега релативно отпорна на глобалниот нафтен шок
Актуелните турбуленции на глобалните нафтени пазари, предизвикани од случувањата на Блискиот Исток, засега не се очекува да предизвикаат силен инфлаторен притисок врз македонската економија. Ова го покажува најновата анализа на Институтот за економски истражувања и политики „Фајнанс тинк“.
Според истражувањето, иако геополитичките тензии создаваат неизвесност на енергетските пазари, нивниот директен ефект врз ценовното ниво во земјава најверојатно ќе остане ограничен, освен во случај на сериозно и подолготрајно нарушување на глобалното снабдување со нафта.
Од „Фајнанс тинк“ посочуваат дека економските политики треба внимателно да ги следат движењата на меѓународните енергетски пазари и потенцијалниот пренос на ценовните шокови во домашната економија.
„Доколку дојде до нагло и екстремно зголемување на цената на нафтата, неопходно е Владата да биде подготвена навремено да реагира со соодветни економски мерки“, наведуваат од Институтот.
Како можен механизам за ублажување на евентуалниот ценовен удар се предлага привремена интервенција во даночно-акцизната структура на горивата. Со ваков пристап би можело делумно да се амортизира преносот на глобалните ценовни промени врз трошоците на домаќинствата и компаниите.
Од Институтот нагласуваат дека ваквата мерка треба да биде ограничена на краток рок и внимателно осмислена, со цел да се зачува фискалната стабилност и да не се нарушат пазарните сигнали на подолг рок.
Целта на анализата е да се процени во колкава мера промените на светските цени на нафтата се пренесуваат врз општото ценовно ниво во македонската економија, како на краток, така и на подолг рок.
Анализи
Златото денеска бележи раст, додека еврото и доларот продолжуваат да паѓаат
Цената на златото бележи благ раст и се приближува до клучното ниво на отпор од 5.200 долари, покажува најновата анализа на Economies.com објавена на 11 март 2026 година.
Во текот на последното интрадневно тргување, златото доби позитивен импулс благодарение на стабилноста на цената над експоненцијалниот подвижен просек EMA50. Ова движење му овозможи на благородниот метал да се насочи кон тестирање на значајната зона на отпор, која моментално претставува важна техничка бариера за понатамошен раст.
Аналитичарите посочуваат дека на краток рок сè уште доминира корективниот нагорен тренд. Цената се движи долж поддржувачка тренд-линија која го одржува тековниот растечки импулс. Дополнително, растот доаѓа откако цената успеа да ја намали претходната состојба на прекупеност на индикаторите за релативна сила, што создава дополнителен простор за натамошно зголемување во блиска иднина.
Во меѓувреме, анализата на движењето на валутниот пар EUR/USD покажува поинаква динамика. Парот се стабилизира во пад во последното интрадневно тргување, откако се одби надолу од клучното ниво на отпор на 1,1650.
Падот следеше по судирот на цената со отпорот на EMA50, што го засили негативниот притисок врз движењето на парот. Во исто време, индикаторите за релативна сила сигнализираат негативни сигнали по достигнувањето на високи нивоа на прекупеност, додека главниот краткорочен тренд и понатаму останува надолен.
-
Продуктипред 2 месециАЛТА Банка со нов потрошувачки кредит со најповолни услови на македонскиот пазар
-
Продуктипред 2 месециШтедењето како резолуција за 2026 – Промо депозитот на Халкбанк како прв чекор
-
Продуктипред 1 месецКомерцијална банка: Воведуваме ново ниво на сигурност при интернет плаќања со картичка и трансакции преку мБанка
-
Бизниспред 1 месецУЈП започна со исплата на повратот од „Мој ДДВ“ за четвртиот квартал 2025
-
Банкипред 1 месецДобра вест за акционерите: Комерцијална банка со 8% повисока дивиденда за 2025 година
-
Останатопред 1 месецАЛТА банка АД Битола со стабилна капитална позиција, но значителен пад на профитабилноста во транзициската 2025 година
-
Продуктипред 1 месецОтворете сметка во Халкбанк онлајн и добијте ваучер за гориво од Макпетрол
-
Бизниспред 1 месец„Е-фактура“ го трансформира бизнисот во Македонија – помал административен товар, поголема дигитална ефикасност и контрола на даночните обврски




