Анализи
Пари во џебот, не само на екран: Швајцарците се против укинувањето на готовината!
Во последните години, дигиталните пари бележат експоненцијален раст на глобално ниво, процес кој беше дополнително забрзан за време на пандемијата на коронавирусот. Швајцарија, како високо дигитализирана економија, не е исклучок од овој тренд.
Мобилната апликација за плаќање „Twint“, развиена од швајцарските финансиски институции, стана клучен двигател на промената во навиките на потрошувачите. Во 2023 година, преку „Twint“ се реализирале над 773 милиони трансакции, што претставува раст од 31% во споредба со претходната година. За илустрација, во 2017 година, кога апликацијата штотуку беше лансирана, биле регистрирани само 4 милиони трансакции, податок кој говори за нејзиниот импресивен раст и прифаќање.

Сепак, и покрај овој дигитален напредок, истражувањата покажуваат дека Швајцарците сè уште покажуваат силна наклонетост кон готовината. Студија спроведена од Универзитетот за применети науки во Цирих (ZHAW) и Универзитетот во Сент Гален открива дека и во 2023 година, физичките пари биле позастапени во споредба со дигиталните за одредени типови на трансакции, тренд кој се променил дури неодамна.
Швајцарската јавност стравува од сценарио слично на она во нордиските земји, особено Шведска, каде што готовината практично исчезна од секојдневната употреба. Во тој контекст, движењето „Швајцарска слобода“, кое се појави како реакција на мерките во време на пандемијата, официјално поднесе иницијатива до властите со барање за уставна гаранција за опстанокот на готовината. Целта е да се обезбеди дека швајцарскиот франк ќе остане достапен во физичка форма, без оглед на технолошкиот напредок.
Овие грижи не се неосновани. Анкета спроведена од Швајцарската национална банка (SNB) открива дека дури 95% од жителите на Швајцарија сакаат готовината да остане достапна. Причината? Флексибилноста и слободата што ја нуди готовината, нешто што многу граѓани не се подготвени да го жртвуваат во корист на дигиталната удобност.
Во споредба со другите европски земји, Швајцарија има значително пофлексибилен режим за користење и транспорт на готовина. Во земји како Франција и Италија, постои лимит од 1.000 евра за готовински плаќања, а во Грција тој лимит изнесува 500 евра. Иако Австрија, Кипар и Луксембург сè уште немаат такви ограничувања, Европската Унија планира да воведе лимит од 10.000 евра за готовински трансакции почнувајќи од 2027 година, како дел од засилената борба против перење пари и финансирање на тероризам.
Швајцарија, иако не е членка на ЕУ, го задржува својот суверенитет во однос на ова прашање. Единствениот услов е обврска за идентификација при готовински плаќања над 100.000 швајцарски франци, додека за носење готовина преку граница потребна е документација само ако тоа го побара царинската служба, и тоа за износи над 10.000 франци.
Заклучок:
Иако Швајцарија технолошки напредува и го прифаќа дигиталното плаќање, нејзините граѓани и институции и понатаму ја вреднуваат слободата и сигурноста што ја нуди готовината. Дискусијата за иднината на физичките пари останува жива – а во Швајцарија, барем засега, франкот во хартиена форма е тука да остане.
Анализи
Пад на азиските берзи поради новите тензии меѓу САД и Иран
Азиско-пацифичките берзи во петокот забележаа пад, поради зголемената загриженост од обновените тензии меѓу САД и Иран во услови на кревко примирје.
Јужнокорејскиот индекс „Kospi“ ослабе за 0,67 отсто, додека индексот на малите компании „Kosdaq“ порасна за 0,62 проценти. Јапонскиот „Nikkei“ 225 падна за 0,36 отсто, по делумното повлекување на инвеститорите по рекордното ниво достигнато во четвртокот.
Австралискиот индекс „S&P/ASX 200“ ги продолжи загубите и се намали за 1,44 проценти.
Кинескиот индекс „CSI300“ се тргуваше со пад од 0,60 отсто, додека хонгконшкиот „Hang Seng“ индекс ослабе за 0,82 проценти.
Во меѓувреме, фјучерсите на нафтата ги намалија претходните добивки. Фјучерсите на американската нафта „West Texas Intermediate“ за јуни пораснаа за 1,07 проценти и достигнаа 95,82 долари за барел. Цената на „Brent“ суровата нафта за јули се зголеми за 1,38 проценти, на 101,44 долари за барел.
Според аналитичарите, пазарите внимателно ги следат геополитичките случувања на Блискиот Исток, што влијае врз расположението кај инвеститорите и движењата на енергетските пазари.
Анализи
Акциите на Макстил со најголем раст во април, три банки меѓу најголемите губитници
И покрај негативните движења на берзите, во април беше забележан раст на цените на дел од акциите на Македонската берза, а инвеститорскиот интерес ја прошири листата на добитници во споредба со март, кога единствено акцијата на Мермерен комбинат беше во позитива.
Најголем месечен раст оствари акцијата на Макстил, која зајакна за 24,3 проценти и достигна цена од 133 денари. За споредба, во март просечната вредност на оваа акција изнесуваше 107 денари, кога беше евидентирана како најголем губитник на месечно ниво.
На позитивната листа следува НЛБ банка. Акцијата на банката од 55.039 денари на крајот на март се искачи на 58.000 денари во април, што претставува раст од 5,38 проценти.
Раст бележи и акцијата на Хотели Метропол Охрид, која поскапе за 5,2 проценти. Просечната цена по акција се зголемила од 250 на 263 денари.
Акцијата на Гранит во април достигна 1.550 денари, што е зголемување од 5,08 проценти во однос на мартовските 1.475 денари.
Позитивен месец имаше и Макпетрол, чија акција порасна за 2,65 проценти – од 109.007 денари во март на 111.900 денари во април.
Од друга страна, најголем пад во април е регистриран кај Македонијатурист. Акцијата загуби 15,72 проценти од вредноста и се намали од 9.847 на 8.299 денари.
ТТК банка остана меѓу акциите со негативен тренд, со пад од 9,71 проценти. Просечната цена се намали од 1.449 на 1.308 денари, откако и во март беше меѓу најголемите губитници.
Трет месец по ред паѓа и вредноста на обичната акција на Стопанска банка Скопје. Во април падот изнесува 3,53 проценти, а акцијата месецот го заврши со просечна цена од 2.274 денари, наспроти 2.357 денари во март.
Намалување е забележано и кај Тетекс Тетово, каде цената по акција се спушти од 1.982 на 1.930 денари, односно за 2,62 проценти.
Со пад го заврши месецот и најтргуваната акција на Македонската берза – Комерцијална банка. Нејзината вредност се намали за 2,39 проценти, од мартовските 27.978 денари на 27.310 денари во април.
Анализи
Цената на златото започна да закрепнува, аналитичарите очекуваат нов раст
Цената на златото забележа раст во текот на последното тргување, откако успешно се задржа над актуелното ниво на поддршка од 4.700 долари, што обезбеди позитивен моментум за продолжување на добивките.
Според анализата на Economies.com, растот на цената доаѓа по намалувањето на состојбата на прекупеност кај индикаторите за релативна сила, што му остава дополнителен простор на благородниот метал за понатамошно зајакнување на краток рок.
Аналитичарите посочуваат дека дополнителна поддршка доаѓа од фактот што цената продолжува да се движи над експоненцијалниот подвижен просек EMA50, што ја зголемува можноста за тестирање на нови нивоа на отпор.
Воедно, цената на златото добила дополнителен поттик и по пробивањето на краткорочниот опаѓачки канал, кој претходно го ограничувал движењето на пазарот.
-
Продуктипред 2 месециДо 120.000 денари финансиска поддршка од Easy Finance – брзо и со транспарентни услови
-
Кариерапред 2 месециНародна банка бара аналитичари: плата до 83 илјади денари и двегодишен договор
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во ТТК Банка АД Скопје
-
Кариерапред 2 месециАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 2 месециХалк банка нуди потрошувачки кредит до 2,5 милиони денари
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Интервјуапред 1 месецИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје
-
Продуктипред 1 месецИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење



