Дигиталната трансформација на финансискиот сектор во Македонија постепено се проширува надвор од традиционалното банкарство и платежните услуги, опфаќајќи ги и институциите што го регулираат пазарот на капитал.

На 16 октомври 2026 година Комисијата за надзор на пазарот на капитал објави информација за потпишан меморандум за соработка со Министерството за дигитална трансформација.

Овој институционален чекор доаѓа во период на значајни регулаторни промени на домашниот пазар на капитал, по започнувањето на примената на новата законска рамка за финансиски инструменти од 1 октомври 2026 година.

Во својата Годишна програма за работа за 2026 година, регулаторот веќе ја идентификува дигиталната трансформација како еден од стратешките приоритети, со акцент на модернизацијата на информациските системи, интероперабилноста, информатичката безбедност и унапредувањето на дигиталните вештини.

За финансиските институции, дигитализацијата на регулаторните процеси може да има значајно влијание врз административните трошоци, брзината на доставување информации и квалитетот на супервизијата.

Потенцијалните придобивки вклучуваат поефикасно електронско известување, подобра обработка на податоци и полесна комуникација меѓу институциите и учесниците на пазарот.

Сепак, потпишувањето меморандум само по себе не значи дека конкретни нови дигитални услуги веќе се ставени во функција. За оценување на неговите реални ефекти потребно е да се следат идните активности, рокови и конкретни технички решенија.

Во поширок контекст, модернизацијата на пазарот на капитал се надоврзува на промените во банкарството, каде што од 1 март 2026 година започна примената на засилена автентикација на корисниците при извршување одредени електронски платежни трансакции.

За Македонија, следниот предизвик е дигитализацијата да резултира не само со современи институционални системи, туку и со поедноставни, побезбедни и подостапни финансиски услуги за граѓаните и компаниите.

Редакција Банкарство

Туристичката активност во Македонија продолжува да бележи позитивни резултати, покажуваат последните податоци на Државниот завод за статистика за август 2026 година, објавени на 14 октомври.

Во август земјата ја посетиле вкупно 244.513 туристи, кои оствариле 934.042 ноќевања. Од вкупниот број туристи, 53,6% биле странски посетители, додека 46,4% биле домашни туристи.

Во структурата на ноќевањата доминираат домашните туристи, со учество од 70,8%, додека странските туристи учествуваат со 29,2%.

Во периодот јануари – август 2026 година, вкупниот број туристи бил повисок за 3% во споредба со истиот период минатата година. Бројот на домашни туристи се зголемил за 2,8%, а на странските за 3,2%.

Истовремено, вкупниот број ноќевања во првите осум месеци пораснал за 3,7%, при што ноќевањата на странските туристи се зголемиле за 5,7%.

Од странските пазари, најголем број туристи во август пристигнале од Турција, вкупно 45.747, по што следуваат Србија со 13.166, Романија со 7.457 и Германија со 7.324 туристи.

За домашната економија, туристичката активност има значење што ги надминува приходите на хотелите и угостителските објекти. Таа влијае и врз транспортот, трговијата, снабдувањето, платежните услуги и побарувачката за локални производи.

Сепак, бројот на туристи и ноќевања не е директен показател за вкупните приходи од туризмот. За целосна процена на економскиот ефект потребни се дополнителни податоци за потрошувачката на туристите и финансиските резултати на компаниите од секторот.

Редакција Банкарство

Цените на нафтата забележаа благ пад во петокот, и покрај зголемените геополитички тензии на Блискиот Исток и новите напади врз бродови во регионот. Инвеститорите внимателно ги следат случувањата, додека американската администрација разгледува можности за олеснување на санкциите за одредени танкери, со цел да се зголеми глобалната понуда и да се намалат ценовните притисоци.

Цената на суровата нафта од типот „брент“ се намали за 41 цент, односно 0,39 отсто, достигнувајќи 105,51 долар за барел. Американската нафта WTI, пак, поевтини за 54 центи или 0,55 отсто, на 97,43 долари за барел.

Падот следува по претходниот трговски ден, кога американската нафта поскапе за повеќе од три проценти, поттикната од значителното намалување на залихите на сурова нафта во САД. За разлика од неа, цената на „брент“ остана речиси непроменета.

Меѓународната агенција за енергија најави дополнителни количества гориво

Во обид да го стабилизира пазарот, Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) постигна договор за пуштање во промет на повеќе од 20 милиони барели дизел-гориво, заедно со преостанатите количества нафта од рекордното ослободување на стратешките резерви најавено во март.

Целта на оваа мерка е да се зголеми понудата и да се ублажи притисокот врз цените на енергенсите, кои остануваат чувствителни на геополитичките ризици.

Сепак, аналитичарите предупредуваат дека ваквите интервенции можеби нема да бидат доволни за трајно стабилизирање на пазарот.

Според проценките на компанијата „Хаитонг фјучерс“, растот на цените за време на претходната трговска сесија покажува дека инвеститорите не се целосно убедени во ефикасноста на најавените мерки. Оттаму сметаат дека вистинско смирување на нафтениот пазар би можело да донесе само намалувањето на тензиите на Блискиот Исток.

САД размислуваат за олеснување на санкциите за танкерите

Дополнително влијание врз пазарот имаат и најавите од Вашингтон дека администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп разгледува можност за укинување на санкциите за таканаречената „флота во сенка“.

Станува збор за танкери што се користат за транспорт на нафта и нафтени деривати од земји под меѓународни санкции, меѓу кои се Русија, Иран и Венецуела.

Според американски претставник, евентуалното олеснување на ограничувањата би можело да придонесе за зголемување на понудата на светскиот пазар и намалување на високите цени.

Ваквите разговори следуваат само неколку дена откако Трамп привремено ги укина санкциите за рускиот дизел, потег што предизвика критики од украинскиот претседател Володимир Зеленски, европски држави, но и од дел од републиканските сенатори во САД.

Новите напади на Блискиот Исток ја зголемуваат неизвесноста

И покрај обидите за стабилизирање на понудата, безбедносната состојба на Блискиот Исток и понатаму претставува значителен ризик за глобалниот енергетски пазар.

Ескалацијата на судирите меѓу Саудиска Арабија и јеменските Хути, како и зачестените напади врз бродови во регионот, продолжуваат да создаваат притисок за раст на цените.

Во изминатите десетина дена нападите во близина на важните поморски премини се интензивираа, додека Иран најави засилување на своите активности како одговор на американската блокада на неговите пристаништа и дополнителните санкции воведени минатиот месец.

Според информациите што ги пренесува CNBC, Хутите во четвртокот истрелале проектили кон комплексот на претседателската палата во јеменскиот град Аден, при што загинале двајца чувари. Истовремено, коалицијата предводена од Саудиска Арабија пријавила десетици напади врз саудиската инфраструктура.

Пазарните учесници и понатаму ќе ги следат дипломатските и воените случувања во регионот, бидејќи секое дополнително нарушување на транспортот и снабдувањето со нафта може повторно да предизвика поскапување на енергенсите.