Глобалните финансиски пазари во вторникот беа под влијание на геополитичките тензии на Блискиот Исток и монетарната политика на Централната банка на Јапонија, додека инвеститорите ги проценуваат потенцијалните инфлациски притисоци и ефектите врз економскиот раст.

Цената на нафтата продолжи да расте поради неизвесноста околу конфликтот во регионот и можните нарушувања на снабдувањето преку Ормутски теснец – клучна рута низ која вообичаено поминува околу една петтина од глобалните испораки на нафта и гас.

Фјучерсите за сурова нафта од типот „Брент“ се зголемија за околу 1% и достигнаа 109,52 долари за барел, додека американската нафта „WTI“ се тргуваше околу 97,47 долари за барел, задржувајќи се значително над нивото пред ескалацијата на конфликтот.

Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп свика состанок за разгледување на предлогот на Иран, но ги задржа „црвените линии“ за каков било договор за крај на војната, вклучително и спречување на Техеран да дојде до нуклеарно оружје.

Примирјето во голема мера се почитува од почетокот на април, но блокадата на Ормускиот теснец од Иран и САД го намали дневниот сообраќај низ водениот премин речиси на нула. Затворањето го ревидираше протокот на сурова нафта, природен гас и нафтени деривати, што ги зголеми цените на енергенсите и ги засили стравувањата од инфлаторна криза.

Иранските медиуми во неделата објавија дека министерот за надворешни работи Абас Арагчи ќе му пренесе на Пакистан, кој посредува во мировните разговори, дека конфликтот може да заврши ако САД ја укинат поморската блокада, се согласат на нова правна рамка за сообраќајот низ Ормутскиот теснец и гарантираат дека нема да има идни воени дејства против Иран.

Податоците од неделниот извештај и месечниот билтен на Македонска берза покажуваат намалена активност на пазарот, но и раст кај дел од најтргуваните акции.

Во периодот од 20 до 24 април 2026 година, вкупниот промет изнесуваше 48,2 милиони денари, што е за 12,16% помалку во споредба со претходната недела. Тргувањето се реализираше преку 255 трансакции, при што беа истргувани 19.641 акции и обврзници.

Најтргувана акција беше Комерцијална банка со промет од 16,9 милиони денари, по што следуваат Алкалоид со 8,85 милиони денари и Универзална Инвестициона банка со 7,82 милиони денари. Македонски Телеком оствари промет од 3,45 милиони денари, а Стопанска банка 3,18 милиони денари.

Во однос на ценовните движења, раст забележаа акциите на:

• Македонски Телеком Скопје (+5%),
• Комерцијална банка Скопје (+3,77%),
• Алкалоид Скопје (+2,86%),
• Макпетрол Скопје (+1,36%).

Пад на вредноста имаа акциите на:

• Македонијатурист Скопје (-6,36%),
• НЛБ Банка Скопје (-3,51%),
• Реплек Скопје (-0,62%).

Според бројот на истргувани акции, најактивна беше акцијата на Македонски Телеком со 6.916 акции, следена од Стопанска банка со 1.308 акции и Универзална Инвестициона банка со 1.117 акции.

Податоците од месечниот билтен за март 2026 година покажуваат дека пазарната капитализација изнесува 353.226.529.467 денари, со месечна промена од -1,91%. Вкупниот промет во март достигна 480.192.549 денари, што претставува месечен пад од 46,51%, додека бројот на трансакции изнесува 1.549, со раст од 5,37%.

Индексот МБИ10 на 31 март 2026 година изнесува 9.908,68 поени, со месечна промена од -2,32% и промена од 1,45% во однос на крајот на 2025 година.

Структурата на прометот покажува дека 71,43% се реализирани на официјалниот пазар, 27,92% преку блок трансакции, додека редовниот пазар учествува со 0,64%.

Податоците покажуваат намалување на вкупниот промет на неделно и месечно ниво, при истовремени ценовни промени кај дел од најтргуваните акции.

Фискалната состојба во Европа влегува во 2025 година со благо подобрување кај буџетскиот дефицит, но со продолжен раст на јавниот долг, покажуваат најновите податоци на Евростат.

Според објавата, дефицитот на општата држава во еврозоната е намален од 3,0% на 2,9% од бруто домашниот производ, додека на ниво на Европската унија останува непроменет на 3,1%.

Сепак, позитивните поместувања главно завршуваат тука.

Во исто време, односот на јавниот долг кон БДП продолжува да расте – во еврозоната од 87,0% на 87,8%, а во ЕУ од 80,7% на 81,7%.

Оваа комбинација – намалување на дефицитот со истовремен раст на долгот – укажува дека европските економии и понатаму се обидуваат да најдат рамнотежа меѓу фискалната дисциплина и потребата од јавна потрошувачка.

Во пракса, тоа значи дека владите сè уште трошат повеќе отколку што успеваат да надоместат преку економски раст или приходи, иако со нешто побавно темпо од претходно.

Зад просечните бројки се кријат значајни разлики меѓу земјите членки. Најзадолжени економии остануваат Грција, Италија и Франција, додека земји како Естонија и Луксембург задржуваат значително пониски нивоа на долг.

Овие разлики покажуваат дека фискалните предизвици не се рамномерно распределени, што укажува дека идните правила на Европската унија ќе треба да овозможат поголема флексибилност.

Во поширока слика, европската економија бележи умерен раст. Бруто домашниот производ на еврозоната во 2025 година пораснал за околу 1,5%, со скромен раст на вработеноста.

Ова сугерира дека стабилизацијата на јавните финансии повеќе се постигнува преку контрола на трошоците отколку преку силен економски замав, што дополнително го отежнува брзото намалување на долгот.

Пораката за носителите на одлуки е јасна: дефицитот се стабилизира, но јавниот долг останува клучен предизвик. Во наредниот период, фокусот ќе биде на комбинирање на фискална дисциплина со мерки за поттикнување на економскиот раст, бидејќи без посилна економија, намалувањето на долгот ќе остане ограничено.