Актуелните турбуленции на глобалните нафтени пазари, предизвикани од случувањата на Блискиот Исток, засега не се очекува да предизвикаат силен инфлаторен притисок врз македонската економија. Ова го покажува најновата анализа на Институтот за економски истражувања и политики „Фајнанс тинк“.

Според истражувањето, иако геополитичките тензии создаваат неизвесност на енергетските пазари, нивниот директен ефект врз ценовното ниво во земјава најверојатно ќе остане ограничен, освен во случај на сериозно и подолготрајно нарушување на глобалното снабдување со нафта.

Од „Фајнанс тинк“ посочуваат дека економските политики треба внимателно да ги следат движењата на меѓународните енергетски пазари и потенцијалниот пренос на ценовните шокови во домашната економија.

„Доколку дојде до нагло и екстремно зголемување на цената на нафтата, неопходно е Владата да биде подготвена навремено да реагира со соодветни економски мерки“, наведуваат од Институтот.

Како можен механизам за ублажување на евентуалниот ценовен удар се предлага привремена интервенција во даночно-акцизната структура на горивата. Со ваков пристап би можело делумно да се амортизира преносот на глобалните ценовни промени врз трошоците на домаќинствата и компаниите.

Од Институтот нагласуваат дека ваквата мерка треба да биде ограничена на краток рок и внимателно осмислена, со цел да се зачува фискалната стабилност и да не се нарушат пазарните сигнали на подолг рок.

Целта на анализата е да се процени во колкава мера промените на светските цени на нафтата се пренесуваат врз општото ценовно ниво во македонската економија, како на краток, така и на подолг рок.

Цената на златото бележи благ раст и се приближува до клучното ниво на отпор од 5.200 долари, покажува најновата анализа на Economies.com објавена на 11 март 2026 година.

Во текот на последното интрадневно тргување, златото доби позитивен импулс благодарение на стабилноста на цената над експоненцијалниот подвижен просек EMA50. Ова движење му овозможи на благородниот метал да се насочи кон тестирање на значајната зона на отпор, која моментално претставува важна техничка бариера за понатамошен раст.

Аналитичарите посочуваат дека на краток рок сè уште доминира корективниот нагорен тренд. Цената се движи долж поддржувачка тренд-линија која го одржува тековниот растечки импулс. Дополнително, растот доаѓа откако цената успеа да ја намали претходната состојба на прекупеност на индикаторите за релативна сила, што создава дополнителен простор за натамошно зголемување во блиска иднина.

Во меѓувреме, анализата на движењето на валутниот пар EUR/USD покажува поинаква динамика. Парот се стабилизира во пад во последното интрадневно тргување, откако се одби надолу од клучното ниво на отпор на 1,1650.

Падот следеше по судирот на цената со отпорот на EMA50, што го засили негативниот притисок врз движењето на парот. Во исто време, индикаторите за релативна сила сигнализираат негативни сигнали по достигнувањето на високи нивоа на прекупеност, додека главниот краткорочен тренд и понатаму останува надолен.

Централните банки во Европа и Азија се соочуваат со зголемен притисок од финансиските пазари да ги зголемат каматните стапки, откако војната со Иран предизвика нагло поскапување на енергенсите и повторно ги разгоре стравувањата од нов бран инфлација.

Инвеститорите сè повеќе очекуваат дека до крајот на годината Европската централна банка, Швајцарската национална банка и шведската централна банка би можеле да ги зголемат каматите, додека Банката на Англија би можела да се приклучи на овој тренд во 2027 година. Во Азија, пак, расте уверувањето дека централните банки би можеле да се откажат од плановите за намалување на каматите и дури да размислат за нивно зголемување.

Промената во очекувањата на пазарите следува по намалувањето на производството на нафта од некои големи производители и стравувањата од подолготрајни нарушувања во транспортот, што ја искачи цената на нафтата над 119 долари за барел, највисоко ниво од средината на 2022 година.

За многу креатори на монетарната политика, актуелната ситуација потсетува на енергетскиот шок од 2022 година, кога војната во Украина предизвика нагло зголемување на инфлацијата, а европските централни банки реагираа релативно доцна со зголемување на каматните стапки. Токму поради тоа искуство, сега постои поголема внимателност за да не се повтори истата грешка.

Според податоците од пазарите на пари, се очекува Европската централна банка да ги зголеми каматите еднаш до јуни или јули, а потоа веројатно уште еднаш до крајот на годината. Шведската централна банка би можела да реагира со едно или две зголемувања наесен, додека Швајцарската национална банка би можела да донесе одлука во октомври. Следните состаноци на овие институции се закажани за 18 и 19 март, но засега не се очекуваат непосредни одлуки.

Од Европската централна банка посочуваат дека привремениот раст на цените на нафтата поради конфликтот не мора нужно да ја промени долгорочната перспектива за инфлацијата. Сепак, доколку високите цени на енергенсите се задржат подолг период, нивното влијание би можело да биде значајно. Проценките покажуваат дека инфлацијата во еврозоната во таков случај би можела да се зголеми за околу еден процент, а сличен ефект се очекува и во Велика Британија.

Поскапувањето на горивата би можело да се прелее и врз остатокот од економијата, зголемувајќи ги трошоците за транспорт и производство, слично како за време на енергетската криза во 2022 година. Поради тоа, централните банки се наоѓаат пред сложена дилема, дали да ги игнорираат привремените шокови во снабдувањето со енергија или да реагираат порано за да спречат нов инфлациски притисок.

Сепак, дел од економистите предупредуваат дека финансиските пазари можеби претеруваат во очекувањата за зголемување на каматите, бидејќи дел од актуелните движења се должат и на брзото повлекување на инвеститорите од претходните прогнози за намалување на каматните стапки и на обидите да се заштитат од зголемениот ризик на пазарите.