Асоцијацијата за е-трговија ги анализираше објавените податоци од Народната Банка на Република Северна Македонија, за платежни трансакции со платежни картички според типот на уредот (географска поделба по земји) во 2025, согласно кои може да се забележи дека Македонците со своите платежни картички во странство потрошиле 427,8 милиони евра на онлајн трансакции и направиле 12,4 милиони трансакции, купувајќи производи и услуги најчесто поврзани со патувања (авио-билети и резервации на хотели).

Во однос на 2024 година, Македонците потрошиле 50% повеќе во вредност, додека бројот на е-трансакциите е зголемен за 69%. Просечната трансакција изнесува 34 евра и е помала за 11% во однос на минатата година. При тоа, 74% од вредноста и 83% од бројот на направените трансакции се во Ирска, Холандија, Обединето Кралство, САД, Унгарија, Германија, Кипар и Луксембург.

Македонците оствариле најголема вредност на е-трансакции во Ирска, во износ од 92,1 милиони евра, со пораст од 173% во однос на минатата година, додека во Холандија е остварена вредност од 62,4 милиони евра и пораст од 49% во однос на минатата година.

Во Ирска е направен и најголем број односно 4,8 милиони е-трансакции од страна на Македонците, а потоа 2,1 милиони во САД, додека најголем годишен пораст на бројот на е-трансакциите во 2025 година е забележан во Германија скоро 650%, а во Кипар 263%. Пад е забележан во Луксембург на бројот на е-трансакциите од скоро 50% и во Обединетото Кралство од скоро 9%.

Највисока просечна вредност на е-трансакција Македонците оствариле во Унгарија од 152,2 евра, иако помалку од лани за 2,1%, додека во Луксембург направиле најниска просечна трансакција и истата изнесува 14,1 евра. Во 2025 година се забележува драсатичен пад на просечната трансакција во Германија од скоро 70% која минатата година беше највисока и изнесуваше 214,2 евра.

Претседателката на Асоцијацијата за е-трговија, д-р Нина Ангеловска Станков ги коментираше овие податоци и што тие покажуваат.

„Податоците покажуваат дека покрај силниот раст на прекуграничната е-трговија, се случува и значајна промена во структурата на вредноста и бројот на е-трансакции по земји. Оваа промена во голема мера е условена од начинот на кој глобалните дигитални платформи ги организираат своите деловни и платежни операции – односно каде се регистрирани нивните европски седишта или билинг центри. Ирска има најголемо учество и во вредноста и во бројот на трансакции, пред сè зашто таму се лоцирани европските операции на глобални компании како Amazon, Google, Meta и Apple, но дополнително и таму оди наплатата за купувањата од Temu, како и бројни дигитални услуги, апликации и subscription платформи. Веднаш потоа следи Холандија, како значаен е-commerce и логистички хаб во Европа, но и седиште на платформи како Booking.com, што ја објаснува нејзината силна позиција, особено во сегментот на патувања и резервации. И САД имаат значајно учество, што е очекувано имајќи предвид дека таму се седиштата на дел од најголемите глобални платформи како Amazon, eBay, Netflix и други дигитални сервиси. Обединетото Кралство останува важен пазар поради развиената онлајн малопродажба и големиот број е-трговци кои директно продаваат на европските пазари. Од друга страна, растот кај земји како
Кипар укажува на зголемената улога на финтек компании и платежни процесори,
односно на тоа дека сè поголем дел од трансакциите се процесираат преку меѓународни посредници. Истовремено, промените кај традиционални хабови како Луксембург укажуваат на прераспределба, а не на намалување на трансакциите – односно на диверзификација на корпоративните и платежните структури на глобалните компании. Овие трендови потврдуваат дека географската распределба на онлајн купувањето сè повеќе ја следи структурата на глобалната дигитална економија, каде земјата на евиденција на трансакцијата не мора да ја одразува реалната локација на производот или услугата. За македонските потрошувачи ова значи поголема достапност и избор, но истовремено и зголемен одлив на средства кон странски платформи.“

Асоцијацијата за е-трговија останува посветена на континуирано информирање и едукација на пазарот, преку подготовка на релевантни анализи и организирање на настани кои го поттикнуваат развојот на е-трговијата во регионот. Во таа насока, годишната регионална анализа за состојбата на е-трговијата претставува значаен извор на податоци за сите засегнати страни, додека 9-тата регионална конференција за е-трговија, која ќе се одржи на 3 ноември 2026 година во Националната опера и балет во Скопје, ќе понуди нови можности за едукација, размена на искуства и вмрежување. Повеќе информации за конференцијата се достапни на следниот линк: https://ecommerceconference.mk/.

Цените на суровата нафта бележат раст и успеаја да го пробијат мааното ниво на отпор од 95 долари за барел, што сигнализира засилен позитивен тренд и силен притисок од купувачите на пазарот.

Според анализата, движењето на цената следи стрмна краткорочна нагорна линија, што укажува на стабилност и континуитет на растечкиот тренд. Овој развој се смета за потврда дека пазарот останува под контрола на купувачите.

Дополнителна поддршка за растот дава и фактот што цената се одржува над 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), кој делува како динамично ниво на поддршка.

Техничките индикатори исто така сигнализираат позитивни изгледи, откако се повлекоа од зоната на прекупеност, оставајќи простор за натамошно зголемување на цената на нафтата во краток рок.

Еврото бележи пад на европските пазари и четврти ден по ред губи вредност во однос на американскиот долар, под притисок на зголемените геополитички тензии меѓу САД и Иран и растот на цените на нафтата.

Најновите податоци покажуваат дека европската валута ослабна за 0,1 отсто и се спушти на 1,1672 долари, приближувајќи се до најниското ниво во последните две недели. Во текот на неделата, еврото загуби околу 0,8 проценти во однос на доларот, што укажува на прв неделен пад по еден месец.

Паралелно, американската валута продолжува да зајакнува, при што доларскиот индекс порасна за повеќе од 0,1 процент и бележи раст четврти ден по ред. Инвеститорите сè повеќе се ориентираат кон доларот како побезбедна инвестиција во услови на неизвесност на глобалните пазари.

Причината за ваквите движења е ескалацијата на тензиите во Ормускиот теснец, каде САД и Иран разменуваат контрола врз бродови и танкери, што предизвикува страв од прекини во снабдувањето со енергенси. Затворањето на овој клучен транспортен коридор создава ризик од сериозен шок за глобалната економија.

Во меѓувреме, цените на нафтата продолжуваат да растат и се зголемија за повеќе од 0,5 проценти, достигнувајќи највисоки нивоа во последните две недели. Ова дополнително ги зголемува инфлаторните притисоци во Европа.

Растот на инфлацијата ја зголемува веројатноста за ново зголемување на каматните стапки од страна на Европска централна банка. Според пазарните проценки, шансите за зголемување на каматите за 25 базични поени се искачија од 20 на 30 проценти.

Претседателката на банката, Кристин Лагард, изјави дека институцијата е подготвена да ги зголеми каматните стапки дури и ако растот на инфлацијата биде привремен.

Геополитичката неизвесност дополнително се засилува со изјавите на Доналд Трамп, кој порача дека САД не брзаат со договор со Иран, но не ја исклучи можноста за воена интервенција. Од иранска страна, претседателот Масуд Пезешкијан ги оцени американските закани и блокади како главна пречка за напредок во преговорите.

Аналитичарите предупредуваат дека ризиците за глобалната економија се потценети и дека инфлаторните притисоци може да продолжат до крајот на годината, особено ако дојде до подолготрајни прекини во снабдувањето со енергенси.