Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) донесе нова одлука со која од полноќ значително се намалуваат цените на бензините во Македонија, додека цената на дизел-горивото останува непроменета. Согласно одлуката донесена денес, 26 октомври 2026 година, бензините ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98 поевтинуваат за 5 денари по литар, а просечното намалување на малопродажните цени на нафтените деривати изнесува 1,89%.

Новите цени ќе започнат да се применуваат од 27 октомври 2026 година, од 00:01 часот, согласно најновата одлука на Регулаторната комисија за енергетика, водни услуги и услуги за управување со комунален отпад.

Бензините поевтини за 5 денари, дизелот без промена

Со новата одлука, максималната малопродажна цена на ЕУРОСУПЕР БС-95 се намалува од 96 на 91 денар за литар, додека ЕУРОСУПЕР БС-98 поевтинува од 98 на 93 денари за литар.

Цената на ЕУРОДИЗЕЛ БС останува непроменета и ќе изнесува 99 денари за литар.

Екстра лесното масло за домаќинство (ЕЛ-1) поевтинува за 0,50 денари и ќе се продава по максимална цена од 110 денари за литар.

За разлика од бензините и маслото за горење, кај мазутот М-1 НС е утврдено зголемување од 0,694 денари за килограм, со што неговата нова максимална цена изнесува 54,273 денари за килограм.

Станува збор за највисоки дозволени малопродажни цени, што значи дека трговците имаат право да ги продаваат нафтените деривати и по пониски цени од утврдените.

Падот на светските цени на бензините влијаеше врз новата пресметка

Според образложението на Регулаторната комисија за енергетика, новите цени се резултат на движењата на референтните цени на нафтените деривати на светските пазари и промените на девизниот курс.

Во споредба со претходната пресметка, референтните цени на бензините на светскиот пазар се намалиле во просек за 8,12%, односно за 98,65 долари по тон.

Кај дизел-горивото е забележано благо зголемување од 0,404%, додека кај екстра лесното масло за домаќинство намалувањето изнесува 0,074%.

Кај мазутот, пак, референтните цени се зголемиле за приближно 2,06%.

Дополнително влијание врз пресметката имало и движењето на девизниот курс. Просечниот курс на американскиот долар во анализираниот период изнесувал 54,8974 денари, што е за околу 0,33% пониско во споредба со курсот користен во претходната пресметка од 19 октомври.

Намалени акцизи и повластен ДДВ за дизелот

Во најновата пресметка на малопродажните цени се применуваат и посебните даночни мерки предвидени со важечките прописи.

Според РКЕ, применето е намалување на акцизата за 4 денари по литар кај бензините ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98, како и кај ЕУРОДИЗЕЛ БС.

Истовремено, за дизел-горивото се применува повластена стапка на данокот на додадена вредност од 10%.

Овие мерки се дел од факторите што влијаат врз формирањето на крајните малопродажни цени, заедно со меѓународните котации, девизниот курс и останатите пропишани трошоци и надоместоци.

Што значи поевтинувањето за граѓаните и компаниите?

Намалувањето на цените на бензините за 5 денари по литар ќе донесе директно олеснување за граѓаните што користат возила на бензин.

На пример, полнење резервоар со 50 литри бензин ќе чини 250 денари помалку во споредба со претходните максимални малопродажни цени.

За компаниите што користат бензински возила, пониските цени можат да придонесат за намалување на дел од транспортните и оперативните трошоци.

Сепак, дизел-горивото, кое е значајно за товарниот транспорт и логистиката, останува на истото ценовно ниво од 99 денари за литар.

Поради тоа, ефектите од новата одлука нема да бидат подеднакви за сите категории потрошувачи и стопански субјекти.

Новите максимални малопродажни цени стапуваат во примена од вторник, 27 октомври, во 00:01 часот. Со оваа одлука бензините поевтинуваат за 5 денари по литар, додека дизелот останува на 99 денари, а мазутот бележи благо поскапување.

Унгарија би можела до крајот на 2030 година да ги исполни економските и фискалните критериуми за приклучување кон еврозоната, оценува меѓународната кредитна рејтинг-агенција Fitch Ratings. Новиот предлог-буџет за 2027 година и плановите за постепено намалување на буџетскиот дефицит претставуваат важен чекор кон оваа цел, но нивното спроведување ќе биде сериозен предизвик за унгарската влада.

Според оценката на Fitch, предлог-буџетот на Унгарија за 2027 година и среднорочните фискални цели на владата создаваат основа за исполнување на условите за членство во еврозоната до крајот на оваа деценија.

Сепак, агенцијата предупредува дека успехот на фискалната консолидација ќе зависи од способноста на владата да ги спроведе најавените мерки за намалување на расходите и зголемување на буџетските приходи.

Унгарија планира значително намалување на буџетскиот дефицит

Според предлог-буџетот претставен од премиерот Петер Маѓар, унгарската влада планира буџетскиот дефицит во 2027 година да го намали на 4,9% од бруто-домашниот производ (БДП), од очекуваните 7,5% во 2026 година.

Станува збор за амбициозна фискална корекција, која предвидува комбинација од намалување на јавната потрошувачка, зголемување на одредени даноци и спроведување дополнителни мерки за обезбедување буџетски приходи.

Планот предвидува намалување на трошоците во министерствата и државните компании за најмалку 10%.

Истовремено, владата планира промени во даночната политика, вклучувајќи зголемување на корпоративните даноци и намалување на дел од даночните олеснувања за иновации.

Посебно внимание е насочено кон дополнително оданочување на енергетските компании и имотот на побогатите граѓани.

Во буџетските проекции се предвидени и пониски расходи за камати, што би требало да придонесе за постепено подобрување на состојбата на јавните финансии.

Fitch предупредува: Спроведувањето на буџетскиот план ќе биде голем предизвик

Иако предложената фискална стратегија е оценета како чекор во вистинска насока, Fitch предупредува дека нејзината реализација ќе биде сложена.

Агенцијата смета дека исполнувањето на буџетските цели за 2027 година ќе претставува важен тест за кредибилитетот на владината стратегија за фискална консолидација.

Според владините проекции, буџетскиот дефицит треба да се намали на 4% од БДП во 2028 година, а потоа постепено да се спушти на 2,8% во 2030 година.

Проценките на Fitch се нешто повнимателни.

Агенцијата очекува дефицитот во 2027 година да изнесува 5,4% од БДП, што е повисоко од владината цел од 4,9%.

Сепак, и Fitch предвидува постепено намалување на буџетскиот дефицит, кој до 2030 година би можел да се спушти под границата од 3% од БДП.

Токму ова ниво е еден од клучните фискални критериуми за пристапување кон еврозоната.

Јавниот долг би можел да достигне 77,7% од БДП

Покрај буџетскиот дефицит, значаен предизвик за Унгарија останува и високото ниво на јавниот долг.

Според Fitch, јавниот долг би можел да достигне највисоко ниво од 77,7% од БДП во 2027 и 2028 година.

Неговото понатамошно движење ќе зависи од повеќе фактори, меѓу кои економскиот раст, девизниот курс на унгарската форинта и трошоците за финансирање.

Повисокото ниво на задолженост може да го ограничи фискалниот простор на владата, особено во услови на повисоки каматни стапки и зголемени потреби за рефинансирање.

Во моментов, Fitch го оценува кредитниот рејтинг на Унгарија со BBB, со негативни изгледи, што укажува на ризици поврзани со идното движење на јавните финансии и економските показатели.

Агенцијата истовремено посочува дека економскиот раст на Унгарија од 2023 година заостанувал зад растот на други земји со споредлив кредитен рејтинг.

Владата очекува забрзување на економскиот раст

Унгарската влада прогнозира економски раст од 2,7% во 2027 година, со постепено забрзување на над 3% до крајот на 2030 година.

Слична динамика на економскиот раст предвидува и Fitch.

Посилната економска активност би можела да придонесе за зголемување на даночните приходи и подобрување на односот меѓу јавниот долг и БДП.

Сепак, остварувањето на овие проекции ќе зависи од домашните економски услови, инвестициската активност и движењата на европските и меѓународните пазари.

Намалувањето на дефицитот не е доволно за воведување на еврото

Иако исполнувањето на фискалните критериуми би претставувало значаен напредок, тоа само по себе не значи дека Унгарија автоматски ќе стане членка на еврозоната.

За воведување на заедничката европска валута, земјата мора да ги исполни и останатите критериуми од Мастрихт.

Тие се однесуваат на стабилноста на цените, долгорочните каматни стапки, јавниот долг, стабилноста на девизниот курс и усогласеноста на националното законодавство со европските правила.

Еден од важните предуслови е учеството во европскиот девизен механизам ERM II во период од најмалку две години пред воведувањето на еврото.

Во текот на овој период се следи стабилноста на националната валута во однос на еврото.

Поради тоа, исполнувањето на фискалните цели до 2030 година не подразбира дека Унгарија ќе го воведе еврото токму во таа година.

Според проценките на консултантската компанија Eurasia Group, реална можност е Унгарија да стане членка на еврозоната во 2032 година.

Воведувањето на еврото би имало пошироко економско значење

Потенцијалното приклучување на Унгарија кон еврозоната би претставувало значајна промена за нејзината економија и финансискиот систем.

Воведувањето на еврото би го елиминирало девизниот ризик во трансакциите меѓу Унгарија и останатите земји од еврозоната и би можело да придонесе за намалување на дел од трансакциските трошоци.

За компаниите што работат на европскиот пазар, заедничката валута може да овозможи попредвидливо финансиско планирање и поедноставување на прекуграничните плаќања.

Од друга страна, членството во еврозоната подразбира и пренесување на надлежностите за самостојно водење на монетарната политика врз Европската централна банка.

Следните неколку години ќе бидат пресудни за европските монетарни амбиции на Унгарија. Иако новата фискална стратегија создава можност за приближување кон критериумите за воведување на еврото, нејзиниот успех ќе зависи од реалното намалување на буџетскиот дефицит, стабилизирањето на јавниот долг и исполнувањето на останатите економски и правни предуслови.

Цените на нафтата забележаа значителен пад на почетокот на новата трговска недела, по минатонеделното силно поскапување предизвикано од тензиите на Блискиот Исток. Истовремено, еврото зајакна во однос на американскиот долар, додека инвеститорите внимателно ги следат дипломатските активности и нивното влијание врз глобалните енергетски и финансиски пазари.

Во понеделникот, 26 октомври 2026 година, цената на северноморската нафта Брент се намали за 1,89%, достигнувајќи 114,51 долари за барел, додека американската нафта WTI поевтини за 2,16%, на 101,04 долари за барел, според пазарните информации што ги пренесува Ројтерс.

Намалувањето следува по претходната недела, кога Брент забележа раст од околу 6%, поттикнат од загриженоста за стабилноста на глобалното снабдување со енергенси.

Дипломатските напори на Катар влијаеја врз цените на нафтата

Најновото поевтинување на нафтата следува по информациите за дипломатски напори на Катар за намалување на тензиите меѓу Соединетите Американски Држави и Иран.

Можноста за смирување на конфликтот придонесе за намалување на загриженоста кај инвеститорите во врска со понатамошното нарушување на снабдувањето со сурова нафта.

Претходно, нападите врз нафтената инфраструктура во Саудиска Арабија предизвикаа силна реакција на пазарите и значителен раст на цените.

Посебно внимание и понатаму е насочено кон Ормускиот Теснец, кој претставува една од најважните светски поморски рути за транспорт на нафта.

Евентуалните ограничувања на транспортот низ овој регион можат значително да влијаат врз достапноста на енергенсите и да предизвикаат дополнителни ценовни осцилации.

И покрај најновиот пад, нафтата останува на релативно високи ценовни нивоа, што укажува дека геополитичката неизвесност и понатаму има силно влијание врз енергетските пазари.

Еврото зајакна, американскиот долар под притисок

Промени беа забележани и на меѓународните девизни пазари, каде што европската валута оствари умерен раст.

Еврото зајакна за 0,15% во однос на американскиот долар, достигнувајќи вредност од 1,1218 долари.

Ваквото движење беше проследено со намалување на приносите на американските државни обврзници, што придонесе за слабеење на американската валута.

Девизните пазари остануваат чувствителни на промените во приносите на обврзниците, очекувањата за каматните стапки и геополитичките случувања.

Инвеститорите во наредните денови ќе ги следат новите економски показатели од САД, особено податоците за инфлацијата, довербата на потрошувачите и пазарот на трудот, кои можат дополнително да влијаат врз вредноста на доларот.

Што може да значи поевтинувањето на нафтата за македонската економија?

Движењето на светските цени на нафтата е особено важно за македонската економија, имајќи ја предвид зависноста од увоз на нафтени деривати.

Намалувањето на цената на суровата нафта може да придонесе за ублажување на трошоците за набавка на енергенси, а посредно и на транспортните и производствените трошоци.

Сепак, падот на светската цена на нафтата не значи автоматско и непосредно намалување на малопродажните цени на горивата во Македонија.

Домашните цени зависат од повеќе фактори, меѓу кои меѓународните котации на нафтените деривати, девизниот курс, даночните давачки и методологијата што ја применува Регулаторната комисија за енергетика.

За компаниите од транспортот, логистиката и производството, евентуалното подолгорочно стабилизирање на цените би можело да придонесе за попредвидливи оперативни трошоци.

Од друга страна, продолжувањето на геополитичките тензии може повторно да создаде притисок врз цените на енергенсите.

Главното внимание на нафтените пазари останува насочено кон развојот на ситуацијата на Блискиот Исток. Дали најновото поевтинување ќе прерасне во подолготраен тренд ќе зависи од дипломатските случувања, стабилноста на снабдувањето и реакциите на најголемите светски потрошувачи и производители на нафта.