Брзиот раст на инвестициите во вештачка интелигенција сè повеќе се претвора во потенцијален финансиски ризик, предупредува Банката за меѓународни порамнувања (BIS), институција позната како банка на централните банки.

Во извештајот се наведува дека прекумерните вложувања во нови AI дата-центри, сложените финансиски аранжмани и недоволно транспарентните врски меѓу технолошките гиганти, небанкарските кредитори и компаниите што градат инфраструктура може да го зголемат ризикот од нарушувања слични на глобалната финансиска криза од 2008 година.

BIS предупредува дека финансиската стабилност би можела да биде загрозена доколку пукне таканаречениот AI балон. Ако големите технолошки компании ги забават или запрат агресивните капитални вложувања, голем број должници во синџирот на снабдување би можеле да се соочат со проблеми во надоместување на изгубените приходи и отплата на долговите.

„Непроѕирноста на финансирањето на AI секторот дополнително ги зголемува овие ранливости“, наведува BIS.

Генералниот директор на BIS, Пабло Ернандез де Кос, посочи дека останува отворено прашањето дали бумот на вештачката интелигенција ќе донесе пошироки придобивки за економијата. Според него, промената на сегашниот оптимизам околу AI би можела да има сериозни макроекономски последици.

„Еден од ризиците е големите вложувања во AI инфраструктура да станат претерани, бидејќи секоја компанија се обидува да ги надмине конкурентите и да освои поголем пазарен удел“, изјави Ернандез де Кос.

Предупредувањето на BIS е едно од најострите досега во однос на ризиците што се кријат зад експанзијата на секторот за вештачка интелигенција. Банката на Англија претходно предупреди дека цените на акциите се растегнати до нивоа што не се видени од финансиската криза, додека Меѓународниот монетарен фонд ги спореди вреднувањата поврзани со AI со претераните очекувања од периодот на dot-com балонот.

Големите технолошки компании и AI играчи сè повеќе се потпираат на комплексни модели на финансирање. Тимовите што развиваат модели на вештачка интелигенција често добиваат заеми од производители на чипови, за потоа да ги купат токму нивните чипови. Таквите кружни аранжмани можат краткорочно да го поттикнат растот, но го зголемуваат ризикот ако побарувачката се покаже послаба од очекуваното.

Во финансирањето на AI дата-центрите силно влегуваат и приватни кредитни фондови, односно дел од таканареченото банкарство во сенка. Станува збор за финансирање во кое компаниите се задолжуваат кај фондови и private equity куќи, наместо кај традиционални банки.

BIS наведува дека глобалната економија засега ги издржала американските царини, војната со Иран и други геополитички шокови, делумно благодарение на силниот раст на технолошките акции. Истовремено, сепак, растат опасностите поврзани со инфлацијата и шпекулативните вложувања во вештачка интелигенција.

Во извештајот инвестицискиот бран во AI се споредува со претходни периоди на прекумерни вложувања, меѓу кои dot-com бумот, британската железничка манија од 19 век и „лудите дваесетти“ пред Големата депресија.

Пазарите веќе покажуваат знаци на нервоза. Акциите поврзани со AI бумот во САД и Азија последните денови силно осцилираат, додека глобалните технолошки акции паднаа откако Apple најави раст на цените поради повисоките трошоци за чипови.

BIS предупредува и дека застојот во изградбата на дата-центри или недостигот на чипови може да го загрозат продолжувањето на AI бумот. Веќе сега дел од компаниите за вештачка интелигенција го ограничуваат пристапот до своите најнапредни алатки во периоди на најголема побарувачка, бидејќи немаат доволно компјутерски капацитети.

Пораката на централните банкари не е дека вештачката интелигенција нужно ќе предизвика криза, туку дека околу неа се создава сè покомплексен финансиски екосистем. Ако очекуваните приходи, продуктивноста и побарувачката за AI услуги не го оправдаат обемот на вложувањата, ризикот нема да остане ограничен само на технолошкиот сектор.

Тој би можел да се прелее врз кредитните пазари, фондовите, добавувачите на опрема, градителите на дата-центри и инвеститорите кои во последните години AI бумот го гледаа како речиси сигурна инвестиција.

Народната банка одржа работилница за компаниите членки на Белгиско-македонскиот бизнис клуб, посветена на можностите и придобивките од извршувањето плаќања во евра преку Единствената област за плаќања во евра – СЕПА.

Претставниците на компаниите беа запознаени со начинот на функционирање на СЕПА, како и со придобивките што членството во овој платен систем ги носи за деловното работење. Беше истакнато дека СЕПА овозможува побрзи, побезбедни и поевтини плаќања во евра, со пониски надоместоци и поедноставени процедури при соработка со партнери од земјите на Европската Унија.

На работилницата беше нагласено дека користењето на СЕПА може да придонесе за зголемување на конкурентноста на компаниите, подобрување на деловната клима и нивно поуспешно вклучување во европските економски текови.

Овој настан е дел од серијата информативни и едукативни активности што Народната банка ги спроведува во соработка со деловната заедница во земјава. Целта е компаниите подетално да се запознаат со можностите што ги нуди СЕПА и да се поддржи понатамошната интеграција на домашниот деловен сектор во европскиот платен простор.

Златото забележа пад во најновото внатредневно тргување, додека продажниот притисок продолжи да доминира врз движењето на цената. Металот и натаму се движи под ЕМА50, што претставува динамичен отпор и дополнително ја зајакнува доминацијата на краткорочниот надолен тренд.

Во меѓувреме, индикаторите за релативна сила почнаа да формираат негативна дивергенција по достигнувањето екстремно прекупени нивоа, придружена со мечешко вкрстување. Тоа укажува на слабеење на нагорниот моментум и на зголемена веројатност за нов бран продажен притисок.

Овие технички фактори ја поддржуваат негативната прогноза и укажуваат дека дополнителни загуби остануваат можни во блиска иднина.

Евро-доларот губи моментум, продавачите остануваат во предност

Валутниот пар евро-долар се задржува на пониски нивоа во последното внатредневно тргување, при доминација на главниот надолен тренд на краток рок. Тоа укажува на надмоќ на продажниот притисок и на слабост во обидите за обновување на нагорниот моментум.

Ваквото движење доаѓа во услови кога парот продолжува да се тргува под ЕМА50, која претставува динамичен отпор и ја засилува негативната техничка слика. Во исто време, индикаторите за релативна сила продолжуваат да испраќаат негативни сигнали откако претходно достигнаа прекупени нивоа.

Ова сугерира слабеење на нагорниот моментум и ја поддржува можноста за продолжување на продажниот притисок и за нови загуби во наредниот период.