Управата за јавни приходи донесе План за подобрување на усогласеноста – Неформална економија 2026 – 2027, како стратешки документ кој произлегува од современиот концепт на управување со ризиците на усогласеност.

Овој концепт претставува модерна филозофија на работењето на даночните администрации, која вклучува препознавање на ризиците за неусогласеност и нивно навремено адресирање преку комбинација од превенција, советување и поддршка, таргетирани контроли и системски мерки. Целта е да се влијае врз однесувањето на даночните обврзници и да се поттикне доброволна и трајна усогласеност со законските обврски.

Планот претставува континуитет на активностите што УЈП ги спроведуваше во текот на 2025 година за сузбивање на неформалната економија, со дополнително унапредување и проширување на пристапот.

Фокусот и во следниот период останува на угостителството, трговијата на мало и одредени услужни дејности, каде што постои поголем ризик од неевидентирање на готовинскиот промет. Истовремено, опфатот се проширува и кон економските активности во синџирите на снабдување поврзани со овие дејности. Овој пристап се темели на сознанието дека неформалните активности не се задржуваат само на местото на продажба и не се сведуваат само на неиздавање фискална сметка, туку се пренесуваат низ целиот синџир преку набавки и плаќања во готово и исплати „во плико“” кон неформално вработени лица.

Дополнителен фокус се става на краткорочното туристичко сместување, вклучително и активностите што се одвиваат преку дигитални платформи, како сегмент што се повеќе добива економско значење, но истовремено носи и специфични ризици за непријавени приходи.

Планот предвидува засилување на превентивните и информативните активности, со акцент на вмрежување и координација со други институции на национално и локално ниво. Целта е даночните обврзници сеопфатно да бидат информирани за своите обврски, права и придобивки од формалното работење.

Советодавната поддршка и насочување кон доброволно усогласување остануваат клучен елемент на пристапот, со цел даночните обврзници да го прифатат и одржат законски усогласеното однесување на долг рок, наместо усогласеноста да биде само принуден резултат на санкции.

Во делот на контролите ќе се имплементираат мерки за зголемување на ефикасноста и ефективноста, не само преку подобрена селекција на субјектите врз основа на анализа на ризик, туку и со унапредена методологија за контрола и примена на индиректни методи за процена на неевидентираниот промет. Контролата нема да се сведува само на проверка на касата и формалните документи, туку на утврдување на економската суштина на работењето преку капацитетот на деловниот субјект, бројот на вработени, побарувачката, залихите и др.

Планот вклучува и системски мерки, меѓу кои е и надградбата на ГПРС системот за следење на готовинскиот промет во реално време, што ќе овозможи подобра анализа и навремено детектирање на ризици.

Целта на овој план е трансформирање на неформалните активности во таргетираните дејности во формални и законски усогласени. Успешноста на планираните мерки ќе се цени преку конкретни индикатори, пред се преку растот на пријавениот промет кај даночните обврзници во таргетираните дејности.

Македонска берза алармира дека во изминатите денови се појавиле повеќе лажни профили, претежно на социјалната мрежа Facebook, кои се претставуваат во име на институцијата и се обидуваат да ги доведат во заблуда граѓаните.

Од Берзата информираат дека овие профили директно контактираат корисници преку пораки, нудејќи купување на хартии од вредност или барајќи лични податоци, но нагласуваат дека станува збор за измама и дека тие профили немаат никаква поврзаност со институцијата.

„Оваа Facebook страница е единствената официјална страница на Македонска берза. Македонска берза никогаш нема директно да контактира граѓани преку порака со понуда или барање“, потенцираат од Македонската берза.

Оттаму посочуваат дека во моментов единствено што можат да направат е да ги пријавуваат лажните профили и да чекаат тие да бидат отстранети од страна на платформата.

Воедно, апелираат граѓаните да бидат внимателни и да препознаваат сомнителни профили преку неколку карактеристики: профили кои можат да се додаваат како „пријатели“, наместо да се следат како страница, новокреирани профили со мал број објави, како и профили со имиња на англиски јазик кои комуницираат преку пораки на англиски.

Од Македонска берза ги повикуваат граѓаните, доколку забележат вакви лажни профили, да ги пријават, со цел да се зголемат шансите за нивно отстранување.

Европската комисија започна интензивни разговори со новото унгарско раководство по убедливата изборна победа на Петер Маѓар, испраќајќи јасна порака дека очекува брзо подобрување на односите со Украина и спроведување реформи за деблокирање на околу 35 милијарди евра европски средства.

Во Европска комисија победата на Маѓар се толкува како силен мандат за длабоки промени, но и како причина за зголемени очекувања од новата власт.

Според европски дипломати, меѓу првите тестови за Маѓар ќе биде деблокирањето на заемот на ЕУ за Украина во вредност од 90 милијарди евра, како и повлекување на унгарското вето на нов пакет санкции кон Русија.

Клучни услови за одмрзнување на средствата се реформите во правосудството и безбедносниот систем, промени во раководствата на најголемите јавни институции и државни компании, како и исполнување на 27 барања од Брисел. Тие вклучуваат антикорупциски проверки и поништување на дел од одлуките донесени за време на владеењето на Виктор Орбан, кои се сметаат за спротивни на правилата на ЕУ.

Дополнителен притисок врз Будимпешта создава и спорот околу миграциската политика. Поради одбивањето да се спроведе пресуда на Европски суд на правдата, Унгарија плаќа казна од еден милион евра дневно, сума која Брисел веќе ја одзема од нејзиниот дел од европскиот буџет.

Маѓар по изборната победа најави обновување на демократските механизми, приклучување кон Европското јавно обвинителство и формирање домашна антикорупциска агенција. Сепак, во Брисел владее претпазливост, со оглед на претходни искуства кога средства биле одмрзнати пред целосно да се реализираат реформите.

Дополнителна неизвесност создава и транзицискиот период од 30 дена до конституирањето на новиот парламент, во кој Орбан би можел да преземе потези што би го отежнале спроведувањето на најавените промени.