Бруто-домашниот производ (БДП) по глава на жител изразен според стандардот на куповна моќ значително се разликува низ Европа во 2025 година. Овој показател овозможува споредба на приходите меѓу државите, земајќи ги предвид разликите во цените.

Според податоците на Евростат, просекот на Европската Унија е поставен на 100, додека вредностите се движат од 68 во Бугарија и Грција до дури 239 во Луксембург. Тоа значи дека граѓаните во Луксембург можат да си дозволат околу три и пол пати повеќе стоки и услуги отколку оние во Бугарија и Грција.

Веднаш зад Луксембург е Ирска со 237, додека Холандија има 134% од просекот на ЕУ, Данска 127%, а Австрија 117%. Германија и Белгија се на 115%, Шведска и Малта на 110%, а Финска на 101%, што значи дека се над европскиот просек.

Меѓу четирите најголеми економии во ЕУ, Германија има највисок БДП по глава на жител со 115% од просекот. Франција е блиску до просекот со 98%, Италија има 96%, додека Шпанија е најниско рангирана со 92%.

Покрај Бугарија и Грција, уште шест земји се најмалку 20% под европскиот просек: Латвија (71%), Словачка (75%), Унгарија (76%), Хрватска (78%), Романија (79%) и Естонија (79%). Полска и Португалија се на околу 81% од просекот.

Сепак, високите бројки за Луксембург и Ирска не ја отсликуваат целосно реалната слика. Во Луксембург, голем број странски работници придонесуваат за БДП, но не се дел од резидентното население. Во Ирска, пак, високото ниво е делумно резултат на присуството на мултинационални компании и нивните интелектуални средства.

Просечниот БДП по глава на жител во ЕУ во 2025 година изнесува околу 41.600 евра (според куповната моќ). Во Бугарија е околу 28.300 евра, додека во Луксембург достигнува 99.300 евра.

Генерално, земјите од Источна Европа имаат понизок БДП по глава на жител, додека западните и северните членки на ЕУ се на врвот. Клучни фактори за овие разлики се продуктивноста на трудот и нивото на вработеност.

Во 2025 година, само 10 од 27 земји-членки се над просекот на ЕУ, што претставува околу 34% од населението. Тоа значи дека еден од тројца жители на Унијата живее во држава со БДП по глава на жител над европскиот просек.

Кандидатите за членство во ЕУ имаат значително пониски вредности. Во Босна и Херцеговина БДП по глава на жител е 35% од просекот на ЕУ, во Албанија и Северна Македонија 42%, во Србија 52%, во Црна Гора 53%, а во Турција 72%.

Обединетото Кралство е блиску до европскиот просек со 99%, додека земјите од Европската асоцијација за слободна трговија имаат значително повисоки вредности: Норвешка 160%, Швајцарија 151% и Исланд 131%.

Дополнителен показател за животниот стандард е реалната индивидуална потрошувачка по глава на жител, каде разликите меѓу земјите се помали отколку кај БДП.

Цените на суровата нафта нагло се намалија, спуштајќи се значително под нивото од 100 долари по барел, откако американскиот претседател Доналд Трамп објави дека САД се согласиле на двонеделно примирје со Иран, предложено од Пакистан, пренесуваат светските агенции.

Според него, договорот е условен со тоа Иран да дозволи „целосно“ повторно отворање на Ормутскиот теснец. Речиси целосната блокада на овој клучен пловен пат низ кој поминува околу една четвртина од светската поморска трговија со нафта доведе до најголемо нарушување во историјата на нафтениот пазар.

Цената на глобалната референтна нафта Brent за идни испораки се намали за околу 16 отсто, на приближно 92 долари по барел. Сепак, тоа е и натаму значително над нивото од околу 73 долари, каде што беше непосредно пред почетокот на конфликтот кон крајот на февруари. Американската референтна нафта WTI падна за околу 19 отсто, исто така на околу 92 долари по барел.

Клучното прашање сега е дали бродските компании ќе имаат доволна доверба во безбедниот премин низ тесниот пловен пат покрај брегот на Иран за да продолжат со испораките на нафта, течен природен гас и други производи. Физичкиот пазар на нафта и понатаму е нестабилен, бидејќи производителите од Блискиот Исток го намалија производството поради прекините во извозните рути.

Веста за примирјето позитивно се одрази и на финансиските пазари. Фјучерсите на Dow Jones Industrial Average пораснаа за повеќе од 900 поени, односно 1,95 отсто, S&P 500 за 2,13 отсто, а Nasdaq Composite за 2,46 отсто.

Позитивниот тренд се пренесе и на азиските пазари, каде што Nikkei 225 порасна за 4,4 отсто, а KOSPI забележа раст од 5,6 отсто.

И покрај оптимизмот кај инвеститорите, аналитичарите предупредуваат дека остануваат отворени клучни прашања, пред сè дали блокадата на теснецот  низ кој поминува околу 20 отсто од светската нафта навистина ќе биде укината.

Во четвртиот квартал од 2025 година, цените на становите во Европската унија се зголемиле за 5,5 проценти, додека кириите пораснале за 3,2 проценти во споредба со истиот период во 2024 година, покажуваат најновите податоци на Еуростат.

Во однос на претходниот квартал, односно третиот квартал од 2025 година, цените на становите се зголемиле за 0,8 проценти, а кириите за 0,6 проценти.

Подолгорочните трендови укажуваат на значителен раст. Во периодот од 2015 година до третиот квартал од 2025 година, цените на становите во ЕУ пораснале за 64,9 проценти, додека кириите се зголемиле за 21,8 проценти.

На национално ниво, споредбата меѓу 2015 година и четвртиот квартал од 2025 година покажува дека цените на становите растеле побрзо од кириите во 25 земји-членки. Во Унгарија цените на становите се зголемиле за дури 290 проценти, додека повеќе од двојно зголемување е регистрирано во 12 земји, со најголем раст во Португалија (180%), Литванија (168%) и Бугарија (157%). Единствена земја каде што е забележан пад на цените е Финска, со намалување од 3 проценти.

Во истиот период, кириите се зголемиле во сите 27 земји на ЕУ. Најголем раст е забележан во Унгарија (109%), по што следуваат Литванија (88%) и Ирска и Полска (по 76%).

Овие податоци укажуваат на продолжување на трендот на раст на трошоците за домување во Европската унија, при што цените на недвижностите растат значително побрзо од кириите во повеќето земји.