Цените на нафтата забележаа благ пад во петокот, и покрај зголемените геополитички тензии на Блискиот Исток и новите напади врз бродови во регионот. Инвеститорите внимателно ги следат случувањата, додека американската администрација разгледува можности за олеснување на санкциите за одредени танкери, со цел да се зголеми глобалната понуда и да се намалат ценовните притисоци.

Цената на суровата нафта од типот „брент“ се намали за 41 цент, односно 0,39 отсто, достигнувајќи 105,51 долар за барел. Американската нафта WTI, пак, поевтини за 54 центи или 0,55 отсто, на 97,43 долари за барел.

Падот следува по претходниот трговски ден, кога американската нафта поскапе за повеќе од три проценти, поттикната од значителното намалување на залихите на сурова нафта во САД. За разлика од неа, цената на „брент“ остана речиси непроменета.

Меѓународната агенција за енергија најави дополнителни количества гориво

Во обид да го стабилизира пазарот, Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) постигна договор за пуштање во промет на повеќе од 20 милиони барели дизел-гориво, заедно со преостанатите количества нафта од рекордното ослободување на стратешките резерви најавено во март.

Целта на оваа мерка е да се зголеми понудата и да се ублажи притисокот врз цените на енергенсите, кои остануваат чувствителни на геополитичките ризици.

Сепак, аналитичарите предупредуваат дека ваквите интервенции можеби нема да бидат доволни за трајно стабилизирање на пазарот.

Според проценките на компанијата „Хаитонг фјучерс“, растот на цените за време на претходната трговска сесија покажува дека инвеститорите не се целосно убедени во ефикасноста на најавените мерки. Оттаму сметаат дека вистинско смирување на нафтениот пазар би можело да донесе само намалувањето на тензиите на Блискиот Исток.

САД размислуваат за олеснување на санкциите за танкерите

Дополнително влијание врз пазарот имаат и најавите од Вашингтон дека администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп разгледува можност за укинување на санкциите за таканаречената „флота во сенка“.

Станува збор за танкери што се користат за транспорт на нафта и нафтени деривати од земји под меѓународни санкции, меѓу кои се Русија, Иран и Венецуела.

Според американски претставник, евентуалното олеснување на ограничувањата би можело да придонесе за зголемување на понудата на светскиот пазар и намалување на високите цени.

Ваквите разговори следуваат само неколку дена откако Трамп привремено ги укина санкциите за рускиот дизел, потег што предизвика критики од украинскиот претседател Володимир Зеленски, европски држави, но и од дел од републиканските сенатори во САД.

Новите напади на Блискиот Исток ја зголемуваат неизвесноста

И покрај обидите за стабилизирање на понудата, безбедносната состојба на Блискиот Исток и понатаму претставува значителен ризик за глобалниот енергетски пазар.

Ескалацијата на судирите меѓу Саудиска Арабија и јеменските Хути, како и зачестените напади врз бродови во регионот, продолжуваат да создаваат притисок за раст на цените.

Во изминатите десетина дена нападите во близина на важните поморски премини се интензивираа, додека Иран најави засилување на своите активности како одговор на американската блокада на неговите пристаништа и дополнителните санкции воведени минатиот месец.

Според информациите што ги пренесува CNBC, Хутите во четвртокот истрелале проектили кон комплексот на претседателската палата во јеменскиот град Аден, при што загинале двајца чувари. Истовремено, коалицијата предводена од Саудиска Арабија пријавила десетици напади врз саудиската инфраструктура.

Пазарните учесници и понатаму ќе ги следат дипломатските и воените случувања во регионот, бидејќи секое дополнително нарушување на транспортот и снабдувањето со нафта може повторно да предизвика поскапување на енергенсите.

Фискалната стабилност, рационалното трошење на јавните средства и спроведувањето структурни реформи се меѓу главните предуслови за одржлив економски раст во период на зголемени глобални ризици. Овие прашања беа во фокусот на пленарната сесија на Годишните средби на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) и Светската банка во Бангкок, на која присуствуваше министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска.

На собирот беше посочено дека светската економија и покрај бројните предизвици продолжува да покажува отпорност, но зачестените економски потреси дополнително го стеснуваат просторот за фискални интервенции. Инфлацијата и понатаму претставува сериозен предизвик за повеќе економии, поради што се нагласува потребата од внимателно креирање и спроведување на макроекономските политики.

Димитриеска-Кочоска истакна дека одговорното управување со државните финансии останува еден од главните приоритети на економската политика, особено во услови на неизвесни глобални движења.

Според министерката, активностите се насочени кон постепена фискална консолидација, подобрување на ефикасноста на јавните расходи и спроведување реформи со кои ќе се зголемат продуктивноста и конкурентноста на домашната економија. Посебен акцент се става на создавањето поволни услови за нови инвестиции и обезбедувањето долгорочен економски раст од кој придобивки ќе имаат граѓаните и бизнис-секторот.

На завршната пленарна сесија свои обраќања имаа генералната директорка на ММФ, Кристалина Георгиева, претседателот на Групацијата на Светската банка, Аџај Банга, како и претседателот на Годишните средби и гувернер на Централната банка на Парагвај, Карлос Карваљо Спалдинг.

Во текот на престојот во Бангкок, македонската министерка оствари повеќе билатерални средби со високи претставници на меѓународните финансиски институции.

Со регионалната потпретседателка на Светската банка за Европа и Централна Азија, Антонела Басани, потпретседателот на Меѓународната финансиска корпорација (ИФЦ), Алфонсо Гарсија Мора, и извршниот директор на Светската банка, Јуџин Ругенат, разговарала за продолжување на реформските процеси, реализација на стратешки инвестиции и зајакнување на улогата на приватниот сектор во економскиот развој.

На агендата биле и разговори со заменик-генералниот директор на ММФ, Бо Ли, директорот на ММФ за Европа, Матеуш Шчурек, како и со претставниците на Фондот, Јерун Клик и Марникс ван Рај.

Во центарот на овие средби биле плановите за среднорочна фискална консолидација, одржувањето на буџетската дисциплина и реформите насочени кон поголема отпорност на јавните финансии. Истовремено, се разговарало и за можностите за поддршка на инвестициите и стимулирање на економската активност.

Годишните средби на ММФ и Светската банка претставуваат можност за размена на ставови меѓу креаторите на економските политики и претставниците на меѓународните финансиски институции, особено во период кога глобалните економски движења имаат значително влијание врз националните економии.

Главната порака од состаноците во Бангкок е дека одржливите јавни финансии, континуираното спроведување на реформите и внимателното управување со економските ризици остануваат важни фактори за долгорочна стабилност и конкурентност.

Македонскиот банкарски сектор продолжува да се оценува како стабилен и добро капитализиран, а податоците и оценките на меѓународните финансиски институции укажуваат на значајна отпорност на системот во услови на економска неизвесност.

Според извештајот на Меѓународниот монетарен фонд од 2026 година, капиталната адекватност на банкарскиот систем на крајот на 2025 година изнесувала околу 19,5%, додека учеството на нефункционалните кредити во вкупните кредити било 2,2%.

Во извештајот на Фич, чии наоди Народната банка ги претстави на крајот на септември, се наведува дека банкарскиот сектор останува стабилен, со солидна ликвидност и капитална позиција. За второто тримесечје од 2026 година е посочена капитална адекватност од 19,5%, додека нефункционалните кредити се на ниво од околу 2%.

Овие показатели се особено значајни во период кога кредитната активност расте со двоцифрени стапки. Силниот кредитен раст може да придонесе за зголемување на приходите на банките, но истовремено бара внимателно управување со ризиците и одржување соодветни капитални резерви.

Капиталната адекватност покажува во која мера банките располагаат со регулаторен капитал во однос на ризично пондерираната актива. Ниското учество на нефункционалните кредити, пак, укажува на релативно поволен квалитет на кредитното портфолио.

Сепак, агрегатните показатели не значат дека сите банки имаат идентична финансиска позиција. За целосна оцена потребна е анализа на капиталот, ликвидноста, профитабилноста и кредитниот ризик на секоја банка одделно. 

Редакција Банкарство