Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) и Светската банка ја започнуваат годишната средба во Бангкок во услови на зголемена неизвесност во светската економија, високи цени на енергенсите и растечка задолженост на државите. Во фокусот на разговорите се инфлацијата, економскиот раст, финансиската стабилност и можностите за помош на земјите кои се најмногу погодени од глобалните кризи.

Годишните средби, кои се одржуваат од 12 до 18 октомври во Тајланд, ги собираат министрите за финансии, гувернерите на централните банки и претставниците на меѓународните финансиски институции. Главната порака е дека, и покрај досегашната отпорност на светската економија, ризиците од нови економски потреси остануваат високи.

Особено загрижува растот на јавниот долг и поскапувањето на задолжувањето. Според оценките изнесени во пресрет на средбите, светскиот јавен долг би можел да надмине 100 проценти од глобалниот бруто-домашен производ до 2030 година, што дополнително ќе го ограничи просторот на владите за финансирање на јавните услуги и поддршка на економиите.

Претседателот на Светската банка, Аџеј Банга, изјави дека институцијата веќе разговара со 30 до 40 земји за можна кризна помош поради поскапувањето на енергенсите и другите производи. Светската банка претходно обезбедила финансиски механизам од 25 милијарди долари за справување со кризата, а доколку се појави потреба, поддршката би можела да се зголеми до 100 милијарди долари.

Во исто време, директорката на ММФ, Кристалина Георгиева, посочува дека силните инвестиции во вештачката интелигенција помагаат светскиот економски раст да се задржи на околу три проценти. Сепак, придобивките од технолошкиот развој не се еднакво распределени, додека промените на пазарот на трудот носат дополнителни предизвици за младите и земјите во развој.

Што значи ова за Македонија?

Глобалните економски ризици се важни и за македонската економија, особено поради зависноста од увоз на енергенси, трговската поврзаност со Европската Унија и потребата од одржување на стабилни јавни финансии.

Според проценката на ММФ објавена во јуни годинава, македонската економија се очекува да забележи раст од 3,1 процент во 2026 година, додека инфлацијата би достигнала 4,5 проценти. Јавниот долг се очекува да остане околу 60 проценти од БДП.

Од ММФ предупредуваат и дека повисоките цени на енергијата, послабиот економски раст кај главните трговски партнери и евентуалното отстапување од фискалните планови може дополнително да ја оптоварат домашната економија.

Во меѓувреме, Светската банка во најновата анализа за Македонија, објавена на 6 октомври, предупреди дека без посериозни реформи долгорочниот економски раст би можел да се забави на просечни 2,4 проценти годишно до 2050 година.

Со спроведување сеопфатни реформи, растот би можел да се зголеми на 3,8 проценти, со потенцијал да се создадат дополнителни 53.000 работни места за лица кои моментално не се активни на пазарот на трудот.

Пораките од ММФ и Светската банка покажуваат дека периодот што следува ќе биде исполнет со економски предизвици. За помалите економии, како македонската, особено важни ќе бидат контролата на јавниот долг, стабилноста на цените, привлекувањето инвестиции и спроведувањето реформи што ќе овозможат поодржлив економски раст.

Реалните плати во неколку од најголемите европски економии би можеле да се намалат поради инфлацијата и зголемените трошоци за енергија, покажуваат најновите прогнози на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД). Според проценките, растот на цените ќе го надмине зголемувањето на платите во Италија, Шпанија, Франција и Велика Британија, додека Германија е единствената земја во која се очекува континуиран раст на реалните примања.

Најголем пад на реалните плати се предвидува во Италија, додека во Германија тие би можеле да пораснат за 1,7 проценти до крајот на 2027 година.

Според извештајот „Employment Outlook 2026“ на ОЕЦД, реалните плати во еврозоната би можеле да се намалат за 0,4 проценти во текот на 2026 година, по што се очекува постепено закрепнување и раст од 0,7 проценти до крајот на 2027 година.

Главните ризици за куповната моќ на граѓаните се поврзани со геополитичката неизвесност и можниот натамошен раст на цените на енергенсите. Проекциите на ОЕЦД се засноваат на претпоставката дека нарушувањата предизвикани од конфликтот на Блискиот Исток ќе бидат значителни, но временски ограничени.

Италија со најголем пад на реалните плати

Меѓу анализираните економии, Италија се соочува со најнеповолни изгледи. Според прогнозите, реалните плати во третиот квартал од 2026 година би можеле да бидат за 1,9 проценти пониски во споредба со првиот квартал од 2025 година.

Закрепнувањето се очекува да биде бавно, па дури и на крајот од 2027 година реалните плати би останале за 0,6 проценти под почетното ниво.

Една од главните причини е големата зависност на Италија од увозот на нафта и природен гас. Економистот на ОЕЦД, Александре Георгиеф, предупредува дека поскапувањето на енергијата би можело да ги поништи неодамнешните подобрувања на куповната моќ на работниците.

Дополнителен фактор е ограничениот број колективни договори за кои повторно ќе се преговара во текот на 2027 година, како и слабостите на пазарот на трудот. Годишната инфлација во Италија во септември е проценета на 4,1 процент.

Во Шпанија се очекува подолготрајно намалување на куповната моќ

Во Шпанија се прогнозира нешто поблаг, но подолготраен пад на реалните плати.

Според ОЕЦД, во третиот квартал од 2026 година тие би можеле да бидат пониски за 0,4 проценти, а во четвртиот квартал за 0,7 проценти во однос на почетокот на годината.

Се очекува платите да останат на тоа ниво во текот на целата 2027 година, што значи дека Шпанија би можела да го заврши анализираниот период со најголем преостанат пад на реалните плати меѓу петте разгледувани економии.

Велика Британија и Франција со постепено закрепнување

Велика Британија, според прогнозите, би можела да го забележи вториот најголем привремен пад на реалните плати, веднаш по Италија.

Најниското ниво се очекува во четвртиот квартал од 2026 година, кога реалните примања би биле за 1,6 проценти пониски во споредба со почетокот на годината.

Сепак, во текот на 2027 година се предвидува постепено закрепнување. Реалните плати би требало да го надминат почетното ниво во третиот квартал, а до крајот на годината да бидат повисоки за еден процент во однос на првите три месеци од 2026 година.

Во Франција се очекува поблаг пад. Најниското ниво на реалните плати се предвидува во вториот квартал од 2026 година, кога тие би биле за 0,5 проценти под почетното ниво.

Потоа се очекува постепено подобрување, при што реалните плати би требало да се вратат на нивото од почетокот на 2026 година во вториот квартал од 2027 година.

Германија единствена со континуиран раст на реалните плати

За разлика од останатите анализирани земји, Германија би требало да забележи раст на реалните плати во текот на целиот прогнозен период, и покрај тоа што годишната инфлација во септември е проценета на 3,3 проценти.

Растот првично ќе биде умерен и ќе изнесува 0,1 процент во вториот квартал од 2026 година, а до крајот на годината се очекува да достигне 0,5 проценти.

Во текот на 2027 година се прогнозира забрзување на растот, со зголемување на реалните плати од 1,1 процент во вториот квартал и 1,7 проценти до крајот на годината.

Ваквите позитивни очекувања се поврзуваат со релативно силната побарувачка за работници, недостигот од квалификувана работна сила и поповолните изгледи за вработување. Дополнителна поддршка на германската економија се очекува и од големите јавни инвестиции финансирани преку задолжување.

Прогнозите на ОЕЦД укажуваат дека инфлацијата и трошоците за енергија ќе останат меѓу главните предизвици за европските работници во наредниот период. Иако номиналните плати може да продолжат да растат, нивната реална вредност ќе зависи од тоа дали зголемувањето на примањата ќе успее да го следи растот на животните трошоци.

Компании со годишни приходи над 5 милиони евра, кои планираат проширување на своето работење и имаат потреба од дополнителен капитал, се поканети да учествуваат на Financing & IPO Summit 2026, што ќе се одржи на 23 и 24 октомври во Букурешт, во организација на VERTIK Group. Настанот има цел да им помогне на компаниите да ги идентификуваат најсоодветните алтернативни извори на финансирање, надвор од традиционалните банкарски кредити.

Второто издание на Самитот за финансирање и иницијални јавни понуди (ИПО) се организира со поддршка на Групацијата на Европската инвестициска банка (ЕИБ), која е стратешки партнер на настанот.

Самитот ќе обедини претприемачи, инвеститори, финансиски институции и експерти од Романија и Европа, кои ќе разговараат за можностите за пристап до капитал, изборот на соодветни финансиски инструменти и подготовката на компаниите за привлекување инвестиции.

Алтернативното финансирање како поддршка на растот

Според VERTIK, за многу претприемачки компании банкарското финансирање останува прв избор. Сепак, во услови на забрзан раст, компаниите сè почесто имаат потреба од поразновидни извори на капитал, подолги рокови на отплата и финансиски структури што подобро одговараат на нивните развојни планови.

„Алтернативното финансирање станува релевантно кога компанијата бележи забрзан раст, има потреба од поразновидни извори на капитал и подолги рокови на финансирање, како и кога нејзиниот капацитет за банкарско задолжување е исцрпен или структурата на банкарскиот кредит повеќе не одговара на потребите на бизнисот“, истакнува Даниела Мајор, партнер во VERTIK.

Таа објаснува дека компанијата им помага на претприемачите преку анализа на нивното работење и развојни планови, идентификување достапни финансиски можности и подготовка за преговори со инвеститори и финансиски институции, сè до обезбедување на потребниот капитал.

Меѓу инструментите што можат да им бидат достапни на компаниите се приватното должничко финансирање, комбинираните модели на долгово и сопственичко финансирање, како и финансирањето обезбедено со средства. Овие решенија можат да одговорат на капитални потреби што достигнуваат и десетици милиони евра, во зависност од финансиските резултати, зрелоста на компанијата и нејзината стратегија за раст.

Подготовката за привлекување капитал треба да започне навреме

Даниела Алдеску, партнер во VERTIK, нагласува дека компаниите не треба да чекаат додека финансирањето не стане итна потреба.

„Најдобро време да барате финансирање е пред навистина да ви биде потребно. Тогаш имате време да ги разгледате можностите, да преговарате и да обезбедите соодветен капитал за реализација на плановите за раст“, посочува Алдеску.

Според неа, пристапот до капитал започнува многу пред самата финансиска трансакција – со добро подготвена компанија, јасна стратегија и навремено воспоставени односи со инвеститорите и финансиските институции.

ЕИБ: Над 1,9 милијарди евра финансирање во Романија во 2026 година

Поддршката на Европската инвестициска банка ја нагласува важноста на диверзификацијата на финансиските извори за европските компании.

Мариус Кара, раководител на Канцеларијата на Групацијата ЕИБ во Романија, истакнува дека пристапот до финансии е клучен за конкурентноста и растот на романските компании.

„Досега во 2026 година Групацијата ЕИБ потпиша договори за финансирање во вкупен износ од над 1,9 милијарди евра, со цел да го поддржи пристапот до инвестициски капитал за малите и средните претпријатија и компаниите со средна пазарна капитализација во Романија“, наведува Кара.

Тој додава дека, покрај вкупниот обем на финансирањето, важно е компаниите да можат да ги идентификуваат финансиските инструменти што најдобро одговараат на нивните проекти и фазата на развој.

Дводневна програма со инвеститори и посети на компании

Програмата на Financing & IPO Summit 2026 е насочена кон практичните прашања со кои се соочуваат компаниите што планираат раст: кои извори на капитал им се достапни, како да изберат соодветна финансиска структура, како да се подготват за привлекување инвестиции и кои критериуми ги применуваат инвеститорите при проценката на компаниите.

Во фокусот на овогодишното издание ќе бидат алтернативните инструменти за должничко финансирање и нивната улога во диверзификацијата на изворите на капитал.

Меѓу потврдените говорници се Мариус Кара од ЕИБ, Алберт Сирињано, коосновач на Rock Eleven Group и основач на DDC Financial Group, Тудор Короиан од Accession Capital Partners, Џулијано Глокер од Maverix Securities AG, Давид Канта од Star Invest и други претставници на инвестицискиот и финансискиот сектор.

Првиот ден, 23 октомври, ќе се одржи во канцеларијата на Групацијата ЕИБ во Букурешт, каде што компаниите ќе имаат можност за директни разговори со инвеститори, финансиски институции и експерти.

На 24 октомври програмата ќе продолжи со посети на компании и проекти од секторите на производи за широка потрошувачка, обновлива енергија и циркуларна економија.

Стратешки партнер на настанот е Групацијата на Европската инвестициска банка, додека главни партнери се EVANTAGE, Star Invest и Filip & Company.

Пријавувањето за учество е отворено преку официјалната веб-страница на настанот: https://vertikgroup.eu/financing-ipo-summit-2026/