Останато
Колку пари контролира Ватикан? Финансиската моќ на новиот папа Лав XIV (Роберт Превост)
Изборот на Роберт Франсис Превост за нов папа под името Лав XIV донесе ново внимание не само кон духовната улога на Ватикан, туку и кон неговата финансиска моќ. Иако папата не е сопственик на богатство во лична смисла, неговата функција доаѓа со контрола врз сложена мрежа на институции, фондови и недвижности со вредност од милијарди евра. Па, со колку пари “располага” папата?
Ватиканскиот буџет изнесува 800 милиони евра годишно
Светиот Престол, односно централната администрација на Католичката црква, функционира со годишен буџет од приближно 800 милиони евра.
Со овие средства се покриваат:
– Платите на повеќе од 4.000 вработени
– Дипломатски мисии ширум светот
– Медиумските служби и Папската академија
– Културни и верски проекти
Ватиканската банка (IOR) вреди над 5 милијарди евра
Институтот за религиозни дела, познат како Ватиканска банка (IOR), управува со средства вредни повеќе од 5 милијарди евра.
Клиентите на банката се:
– Католички бискупии
– Монашки редови и фондации
– Вработени и пензионери на Ватикан
Иако под строга контрола, во минатото банката беше поврзувана со контроверзии и обиди за перење пари. Папата Франциско започна темелни реформи за транспарентност, кои се очекува да продолжат и под водство на папа Лав XIV.
Иако често ја нарекуваат „Ватиканска банка“, таа технички не е банка, туку финансиска институција која управува со средства на Црквата и нејзините институции, со цел да ги поддржи верските и хуманитарни мисии.
Донациски фондови: Обол на св. Петар
Папата управува и со т.н. Обол на светиот Петар – фонд финансиран со донации од верници ширум светот.
Во 2022 година, фондот собра околу 47 милиони евра, кои се користат за:
– Помош на сиромашните
– Хуманитарни мисии
– Поддршка на административни трошоци на Црквата
Недвижности низ светот
Ватикан е сопственик на илјадници недвижности, вклучувајќи имоти во Рим, Лондон, Париз и други европски метрополи. Вредноста на овие објекти се проценува во милијарди евра. По неколку финансиски скандали, Ватикан воспостави нови регулативи за одговорно и етичко управување со своите инвестиции.
Важно е да се нагласи дека папата Лав XIV лично не е богат – тој не поседува приватни средства ниту прима плата како класичен државен лидер. Сите финансии што ги контролира се наменети за делување на Католичката црква во глобални рамки.
Како прв папа од САД, со искуство како мисионер и водач во Перу, Лав XIV ќе се соочи со:
– Продолжување на финансиските реформи
– Повисоки стандарди за етичко инвестирање
– Глобални апели за социјална правда и одговорно финансирање
Неговото духовно, но и административно лидерство, ќе биде клучно за идниот правец на Ватикан – како во религиозна, така и во економска смисла.
Останато
Привремено недостапни телефонските линии на Контакт центарот на УЈП
Управата за јавни приходи информира дека телефонските линии на Контакт центарот се привремено недостапни, а во тек се активности за отстранување на причините за прекинот.
Од УЈП посочуваат дека во моментов не се во функција телефонските броеви 198, 02/3253-200 и 0800 33 000, при што последниот број е достапен само од фиксни оператори.
До повторното воспоставување на телефонските линии, граѓаните и даночните обврзници се упатуваат да ги користат останатите канали за комуникација.
Физичките лица можат да се обратат во надлежната канцеларија на УЈП според адресата, додека правните лица според седиштето на компанијата. За информации е достапна и електронската адреса [email protected].
Од Управата за јавни приходи им се заблагодаруваат на граѓаните за разбирањето и најавуваат дека се преземаат активности за нормализирање на работата на Контакт центарот.
Останато
Министерството за финансии и ДЗР ја зајакнуваат соработката за контрола на јавните средства
Министерството за финансии и Државниот завод за ревизија ќе ја продлабочат меѓусебната соработка со цел поефикасна контрола, поголема транспарентност и подобра заштита на јавните средства. Меморандум за соработка потпишаа министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска и главниот државен ревизор Максим Ацевски.
Со договорот се воспоставува рамка за поинтензивна размена на знаења, податоци и искуства меѓу двете институции, како и за унапредување на професионалните капацитети и примената на европските стандарди во управувањето и контролата на јавните финансии.
Димитриеска-Кочоска оцени дека соработката ќе создаде поцврста институционална основа за спречување и откривање неправилности, измами и коруптивни дејствија.
Според неа, целта е секој денар од домашниот буџет и секое евро од европските фондови да бидат користени законски, наменски и одговорно, во интерес на граѓаните.
Ацевски, пак, истакна дека Меморандумот треба да придонесе за подобра институционална координација, примена на меѓународните ревизорски стандарди и поефикасно функционирање на АФКОС-мрежата за заштита на финансиските интереси.
Соработката ќе опфати организирање работни средби, конференции, семинари и обуки. Вработени од ДЗР ќе можат да учествуваат како предавачи на обуките во Академијата за јавни финансии, додека експерти од Министерството за финансии ќе бидат вклучени во програмите за стручно усовршување на ревизорите.
Предвидена е и размена на стручна литература, сметководствени и ревизорски стандарди, методолошки прирачници, програми за ревизија, конечни ревизорски извештаи и акциски планови.
Од Министерството информираат дека иницијативата е заснована на практиките во земјите-членки на Европската унија, а дел од активностите ќе бидат насочени и кон подигнување на јавната свест за препознавање и спречување неправилности и измами.
Останато
Google од 1 септември ќе пресметува македонски ДДВ – што се менува за компаниите?
Користењето на Google Workspace и други платени услуги на Google од септември ќе добие поинаков даночен третман за корисниците во Македонија. Компанијата ги известува своите корисници дека од 1 септември 2026 година ќе започне да наплаќа ДДВ од 18% или 5%, во зависност од услугата и даночниот третман што се применува.
На прв поглед станува збор за промена во фактурирањето. Но, за македонските компании што редовно плаќаат Google Workspace, Google Ads, Google Cloud и други дигитални сервиси, ова отвора и практично прашање: дали нивните даночни податоци во Google се правилно поставени и како новите фактури ќе се евидентираат во сметководството?
Google во известувањето конкретно бара од компаниите кои ги користат услугите за деловни цели и се регистрирани како даночни обврзници во Македонија да го внесат својот македонски даночен идентификациски број TIN во Google Payments.
На тој начин Google ќе може правилно да го утврди даночниот статус на корисникот и соодветно да го пресмета данокот.
Македонската даночна регулатива веќе ги препознава услугите што се обезбедуваат по електронски пат. Во оваа категорија се вклучени софтвер и негово ажурирање, веб-хостинг, одржување програми и опрема од далечина, бази на податоци и различни видови дигитална содржина. Од 2024 година е предвидена и обврска за странските компании без седиште или подружница во земјата, кои вршат промет што подлежи на ДДВ во Македонија, да се регистрираат за целите на ДДВ и да назначат даночен застапник.
Практично, македонските компании кои користат платени Google услуги треба пред 1 септември да проверат дали нивниот Google Payments профил е поставен како деловен профил и дали се внесени точните даночни податоци.
Но, дали ова автоматски значи дека Google услугите ќе станат 18% поскапи?
За крајните потрошувачи, кога се применува стандардната стапка, ефектот може да биде директен. Услуга од 100 евра без ДДВ, при стапка од 18%, би резултирала со фактура од 118 евра.
Кај компаниите пресметката не е толку едноставна. Доколку компанијата е регистриран ДДВ обврзник и ги исполнува законските услови за признавање на претходен данок, ДДВ прикажан на соодветна фактура не мора да значи конечен дополнителен трошок од 18%. Точниот третман ќе зависи од статусот на компанијата, конкретната услуга и документот што ќе го издаде Google, поради што компаниите треба да го проверат со своето сметководство.
Кај компании кои немаат право на одбивка на претходниот ДДВ, данокот може да стане реален дополнителен трошок.
Во Македонија општата стапка на ДДВ е 18%, додека за законски утврдени категории се применуваат повластени стапки.
Промената, сепак, не се ограничува само на Google Workspace.
Google ги известува и развивачите дека од 1 септември ќе ја преземе пресметката, наплатата и уплатата на 18% ДДВ за платени апликации и in-app купувања преку Google Play направени од корисници во Македонија.
Оттука, новото фактурирање може да се гледа како дел од поширок процес во кој глобалните дигитални платформи постепено се интегрираат во националните системи за наплата на даноци.
Македонските компании денес купуваат значително различен тип услуги од странство во споредба со пред една деценија. Cloud инфраструктура, SaaS решенија, онлајн рекламирање, деловен софтвер, хостинг и AI алатки сè почесто се плаќаат директно со картичка кон глобални технолошки компании.
Со растот на овој сегмент, расте и значењето на неговото вклучување во домашниот даночен систем.
Во истата насока, во 2025 година беше укинато и ДДВ ослободувањето за онлајн пратки до 22 евра. Министерството за финансии тогаш ја образложи мерката со потребата од создавање пофер конкурентски услови за домашните компании.
Затоа, промената што Google ќе ја воведе од 1 септември има пошироко значење од самото зголемување на износот на одредени фактури.
За македонските компании непосредната задача е јасна: пред почетокот на примената да ги проверат своите Google Payments профили, да внесат точен даночен број и со сметководството да утврдат како ќе се третираат новите фактури за целите на ДДВ.
Од поширок аспект, ова е уште еден показател дека дигиталната економија и услугите што македонските граѓани и компании ги купуваат од глобални компании без физичко присуство во земјата сè повеќе станува составен дел од домашниот даночен систем.
-
Продуктипред 2 месециИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Останатопред 2 месециОд јули почнува исплатата на К-15, минималниот износ е 19.116 денари
-
Банкипред 2 месециИсплатата на јунските пензии преку Стопанска банка почнува на 1 јули
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка почнува со исплата на јунските пензии од 1 јули
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Банка вработува банкарски советник во Струмица
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка со промотивна камата од 4,9 отсто за Mastercard Platinum картичката
-
Кариерапред 2 месециАЛТА Банка објави оглас за вработување во секторот за организација и ИТ
-
Банкипред 2 месециЈунските пензии достапни за пензионерите корисници на Халкбанк





