Црна Гора подготвува построги правила за работењето на кредитните институции, со посебен акцент на интерните контроли, управувањето со ризиците и супервизорските овластувања на Централната банка.

Предлог-измените на Законот за кредитни институции, кои веќе се во собраниска процедура, предвидуваат попрецизни услови што ќе треба да ги исполнуваат раководителите на функциите за интерна контрола во банките.

Според предложените измени, раководителите на овие функции ќе мора да ги исполнуваат критериумите за соодветност, односно да имаат релевантно знаење, вештини и искуство за вршење на задачите поврзани со интерната контрола.

Целта е појасно да се дефинира одговорноста во клучните контролни функции во банките, особено во делот на управување со ризици, усогласеност на работењето и функционирање на системите за внатрешна контрола.

Предлог-законот предвидува и пошироки измени во регулаторната рамка, вклучително и во областа на супервизијата, регулаторниот капитал, известувањето, статутарните промени, финансиските холдинзи и работењето на филијали на кредитни институции од трети земји.

Најголемо внимание привлекуваат казнените одредби. За низа прекршувања на законските обврски, кредитните институции би можеле да бидат казнети со 20.000 до 40.000 евра.

Санкциите се однесуваат на пропусти во управувањето, интерните контроли, регулаторниот капитал, известувањето и постапувањето по барањата на Централната банка на Црна Гора.

Казни се предвидени и за одговорните лица. За одговорно лице во правно лице глобата би се движела од 5.000 до 20.000 евра, за претприемач од 5.000 до 30.000 евра, додека физичко лице за одредени прекршоци би можело да биде казнето со 3.000 до 15.000 евра.

Измените се дел од понатамошното усогласување на црногорската банкарска регулатива со правото на Европската унија. Владата на Црна Гора го утврди предлог-законот на 1 октомври и предложи Собранието да го разгледува по итна постапка.

Побарувачката за кредити во Албанија забележува силен раст. Според најновите податоци на Bank of Albania, во првата половина од 2026 година биле поднесени околу 90.380 кредитни апликации, што е за 22 проценти повеќе во споредба со истиот период минатата година.

Од вкупниот број барања, околу 63.000 биле одобрени, додека 30,4 проценти биле одбиени.

Особено впечатлива е разликата меѓу банките според сопственичката структура. Кај банките со странски капитал стапката на одбивање достигнала 38,3 проценти, додека кај домашните банки била значително пониска – 11,1 проценти.

Податоците укажуваат дека расте не само бројот на кредитни барања, туку и обемот на новоодобрени кредити. Во првите осум месеци од 2026 година, вредноста на новоодобрените кредити се зголемила од 272,6 милијарди леки на 301,5 милијарди леки.

Овие бројки покажуваат дека кредитната активност во Албанија се засилува, но истовремено отвораат и прашања за критериумите според кои различни банки ги одобруваат или одбиваат барањата.

Разликата меѓу домашните и странските банки е особено интересна, бидејќи сугерира дека пристапот до кредит може значително да зависи од политиките за управување со ризик, интерните критериуми и профилот на клиентите што секоја банка ги финансира.

AikGroup забрзано ја гради својата позиција како една од најбрзорастечките банкарски групации во Југоисточна Европа, а новата инвестиција на Европската банка за обнова и развој дополнително ја отвора вратата за регионално ширење.

ЕБОР инвестира до 64 милиони евра за 5 проценти удел во AikGroup, преку купување новоиздадени акции. Целта е да се поддржат понатамошното ширење, дигитализацијата и корпоративното управување на групацијата. ЕБОР ќе има и свој претставник во Одборот на директори.

AikGroup во моментов има повеќе од 10 милијарди евра вкупна актива и банкарско присуство во Србија преку AikBank, во Словенија преку Gorenjska Banka и во Црна Гора преку Hipotekarna Banka. Групацијата вработува повеќе од 3.000 лица и има околу 6,1 милијарда евра нето-кредити и 7,4 милијарди евра депозити.

Според ЕБОР, среднорочната амбиција на групацијата е активата да се зголеми на околу 17 милијарди евра во следните три до пет години, преку комбинација од нови аквизиции и органски раст. Самата AikGroup во понова корпоративна објава наведува уште поамбициозна цел – до 20 милијарди евра, што покажува дека плановите за експанзија сè уште се развиваат.

Последниот голем чекор беше преземањето на 74,9 проценти од Hipotekarna Banka во Црна Гора, трансакција со која AikGroup дополнително го прошири своето регионално присуство. Компанијата и официјално наведува дека останува фокусирана на понатамошно регионално ширење преку аквизиции и стратешки инвестиции.

Дали Македонија може да биде следна?

Во овој момент нема јавно објавена информација дека AikGroup преговара за купување банка во Северна Македонија, ниту дека македонскиот пазар е официјално означен како следна цел.

Сепак, прашањето се наметнува поради јасната стратегија на групацијата. AikGroup веќе работи на повеќе пазари во регионот, а ЕБОР експлицитно наведува дека новата инвестиција треба да ја поддржи експанзијата низ Југоисточна Европа и поширокиот јадрански регион.

Тоа значи дека нови аквизиции се реален дел од стратегијата, но засега нема основа Македонија да се претстави како потврдена следна дестинација.

Доколку AikGroup во иднина реши да влезе и на македонскиот пазар, најлогичниот пат би бил преку купување удел или преземање постојна банка, како што веќе направи во Црна Гора. Но тоа во овој момент е само можност, а не најавена трансакција.

Она што е сигурно е дека консолидацијата на банкарскиот сектор во регионот продолжува. Со поддршка од ЕБОР, повеќе од 10 милијарди евра актива и амбиција таа бројка значително да се зголеми, AikGroup очигледно не планира да запре со сегашната регионална мапа.

А за Македонија, засега останува да се следи дали следниот бран на банкарски преземања ќе стигне и на домашниот пазар.