Ако сакате да купите стан на кредит, се уште можете да земете станбен кредит со добра каматна стапка. Под услов да најдете стан со разумна продажна цена, банките во земјава ви нудат широка палета на станбени кредити чии каматни стапки не се повисоки од 4,50%, што споредено со периодот од пред 10 години кога каматите беа над 8% претставува добра понуда. 

Притоа, добро е да знаете дека:

Најниска каматна стапка имаат станбените кредити во денари без валутна калузула – 3,74%

Средните банки нудат најдобра камата за станбени кредити во денари без валутна калузула – 2,72%

Големите банки имаат најниска камата за станбени кредити во денари со валутна калузула – 4,10%

Девизните станбени кредити имаат најниска каматна стапка кај средните банки и таа изнесува – 3,86% 

Банкарите се согласуваат дека иако каматните стапки на станбените кредити се зголемени, се уште се конкурентни и со фиксна каматна стапка подолг период. Тоа е една од причините што динамиката на станбено кредитирање не е забавена. Втората причина е и што граѓаните се штитат од инфлацијата со инвестиции во недвижности, што пак придонесе за рекорден раст на цената на становите. Во прилог на фактот дека во овие инвестиции се пласираат вишок пари на граѓаните одат податоците дека ова кредитно портфолио на банките е здраво, односно кредитокорисниците редовно ги сервисираат своите обврски. И третиот фактор што го држи во живот пазарот на недвижности и покрај астрономските продажни цени е што банките се расположени да ги кредитираат градежните компании и затоа се очекува натамошна експанзија.

Како се движат каматните стапки на станбените кредити?

Статистичките податоци од Народната банка покажуваат дека општиот раст на каматните стапки на кредитите под притисок на инфлацијата најмалку ги зголеми каматите на станбените кредити. Денарските станбени кредити без валутна клаузула во ноември лани имаа просечна каматна стапка на ниво на банкарски сектор од 3,74%. Ова е далеку пониско од 2015 година, која започнува со просечна каматна стапка од 8,45%. Потоа следува континуиран пад на оваа каматна стапка, која во октомври 2016 година се спушта на 7%, во април 2017 на 6%, во јуни 2018 година на 5%, а во јуни 2019 година на 4%. Најниското ниво од 3,51% го достигнува во јануари 2022 година и веќе 4 години, до ноември 2023 година, се одржува на ниво не повисоко од 3,74%.

Интересно е дека средните банки им нудат на граѓаните многу поевтини денарски станбени кредити во споредба со големите банки. Според статистиката на НБРСМ, петте големи банки во ноември лани имале просечна каматна стапка na денарските станбени кредити од 3,71%, додека средните пресметувале камата од 2,72%. Малите банки, пак, имаат највисока камата, која изнесува 5,41%.  

Каматните стапки на денарските станбени кредити со валутна клаузула се повисоки од тие без валутна клаузула иако не било секогаш така. Во јануари 2015 година, оваа каматна стапка на ниво на банкарски сектор изнесуваше 5,89% и беше за речиси 3 процентни поени пониска од каматата на станбените кредити без валутна клаузула. Во декември 2021 година оваа камата падна на 4%, но потоа започнува да расте и во ноември лани изнесуваше 4,14%. Притоа, големите банки имаат просечна каматна стапка на станбени кредити со валутна клаузула од 4,10%, средните од 4,7%, а малите од 4,56%.

Дефинитивно највисока е каматната стапка на девизните станбени кредити. Просечната на ниво на банкарски сектор во ноември 2023 година изнесуваше 4,23%. Најниското ниво го имаше во април 2021 година, кога изнесуваше 3,94%. Кај големите банки оваа каматна стапка изнесува во просек 4,22%, кај средните е 3,86%, а кај малите е 4,83%.

Кај поединечните големи банки, моменталната состојба со висината на каматните стапки (најповолните опции) за станбени кредити е следнава: 

Комерцијална банка – 3,3% фиксна за првите 5 години и 6,185% променлива за останатиот период

Стопанска банка – 3,40% фиксна за првите пет години и 7,66% променлива за останатиот период

НЛБ банка – 3,65% фиксна за првите 5 години и 6-месечен Еурибор + 3,6 п.п.

Шпаркасе банка – 3,69% фиксна за првите 10 години и 6,7% променлива за останатиот период

Халкбанк – 4,5% фиксна за првите 3 години и 8,5% променлива за останатиот период

Обемот на кредитирање ги следи каматните стапки

Граѓаните дефинитивно се порасположени да земаат станбени кредити со пониски каматни стапки. Износот на одобрени станбени кредити од банките во земјава драстично е зголемен откако се намалија каматните стапки во последните неколку години. 

Според податоците од Народната банка, заклучно со ноември 2023 година, банките имаат одобрено станбени кредити во вкупна вредност од 82.721 милион денари (1.345 милиони евра). Најголем раст кредитирањето бележи во 2021 година, кога за една година, односно од 11.2020 до 11.2021 година банките имаат одобрено станбени кредити на физички лица во вкупна вредност од 150 милиони евра. Во периодот 11.2022-11.2023 се одобрени станбени кредити во вредност од 125,2 милиони евра, што значи дека минатата година имало пад од околу 25 милиони евра. 

Во периодот 11.2021-11.2022 година се одобрени кредити во вредност од 140 милиони евра, а во истиот период една година претходно во вредност од 132 милиони евра. Токму од 2022 година обемот на кредитирањето со станбени кредити на годишно ниво станува трицифрен, изразен во милиони евра.