Анализи
Граѓаните се задолжени 163 милиони евра на кредитни картички и трошат се помалку
Кредитните картички не им се најомилени на граѓаните во земјава и во континуитет се намалува нивниот долг кон банките по овој основ. Овој интересен феномен го покажуваат статистичките податоци на Народната банка и се случува во услови кога кредитните картички се широко распространети и користени на глобално ниво.
Според официјалната статистика на Централната банка, задолженоста на физичките лица во банките по основ на кредитни картички во ноември 2023 година изнесуваше 10.024 милиони денари (163 милиони евра) и во споредба со декември 2009 година, од кога датираат најстарите податоци, е намалена за речиси 3,7 милиони денари, односно за скоро 60 милиони евра.
Долгот на граѓаните по основ на кредитни картички се намалува во континуитет во изминатите 15 години. До крајот на 2016 година изнесувал над 200 милиони евра, а потоа постојаниот надолен тренд до крајот од минатата година го сведува на рекордно ниско ниво од 163 милиони евра.
Ако се споредат кредитните картички со дозволениот минус како кредитен производ, излегува дека граѓаните многу повеќе сакаат да ја зголемуваат својата финансиска моќ преку дозволен минус на платежната сметка од една или неколку плати отколку преку дозволениот лимит на кредитните картички. Банкарство веќе анализираше дека вкупниот долг на населението по овој основ изнесува околу 113,2 милиони евра и во последните 15 години е речиси двојно зголемен.
Според последните статистички податоци, на долгот на кредитна картичка во ноември 2023 година корисниците плаќале просечна каматна стапка на ниво на банкарски сектор од 11,21%, додека на искористеното дозволено пречекорување плаќале просечна камата од 11,17%. Од почетокот на годинава овие каматни стапки веќе надминаа 14%, што значи дека нема голема разлика во трошокот, односно во цената на овие два кредитни производи. Но, има разлика ако се земе предвид фактот дека кога користат дозволено пречекорување, задолжувањето на кредитна картичка веќе им претставува дополнителен трошок на граѓаните. Исто така, за кредитна картичка банките наплаќаат и годишна членарина, која се движи над 1.000 денари.
Овој податок не им оди во прилог на банките, кои нудат широка палета на кредитни картички, пред се од програмата на Mastercard и Visa. Исто така, кредитните картички им обезбедуваат на граѓаните и дополнителни привилегии и бонуси, како што се разни попусти, кешбек, учество во наградни игри, користење привилегии при патување со авион и слично. Но, овие привилегии најчесто ги овозможуваат и дебитните картички на Mastercard и Visa, така што веќе им се достапни на граѓаните.
И статистичките податоци покажуваат дека доминацијата ја имаат дебитните картички. Според НБРСМ, во земјава се издадени вкупно 1.944.388 платежни картички заклучно со септември 2023 година, од кои 1.067.724 се Visa, a 828.382 се Mastercard. Со платежна функција се вкупно 1.932.331 картичка, од кои дебитни се 1.605.512, а кредитни само 326.819 картички.
Во 2016 година, од кога датираат првите податоци, имало 1.851.200 платежни картички во земјава, од кои 1.443.022 биле дебитни, а 375.654 кредитни. За седум години, бројот на дебитните картички е зголемен за над 150.000, а на кредитните е намален за околу 50.000.
Анализи
Минималната плата не покрива кирија во повеќето европски главни градови
Трошоците за домување и режиски услуги се најголемата категорија расходи за европските домаќинства. Според најновите податоци на Евростат, 23,6 проценти од потрошувачката на домаќинствата во Европската Унија одат за домување, вода, струја, гас и други горива.
Кириите, пак, како што пишува Euronews, претставуваат особено голем товар во поголемите градови, особено за луѓето кои примаат минимална плата.
Анализата на Европската конфедерација на синдикати (ETUC), базирана на податоци од Европската Унија, покажала дека просечната цена за изнајмување двособен стан во главните градови на повеќето земји-членки е повисока од бруто минималната плата.
Најтешка е состојбата за работниците кои примаат минимална плата во Прага. Во чешката престолнина просечната кирија изнесува 1.710 евра, додека минималната плата е само 924 евра. Тоа значи дека за двособен стан се потребни 185 проценти од минималната плата.
На второ место е Лисабон со 168 проценти. Во Португалија месечната бруто минимална плата изнесува 1.073 евра, додека просечната кирија во главниот град достигнува 1.710 евра.
Учеството на бруто минималната плата потребно за кирија надминува 150 проценти и во Будимпешта (159), Братислава (158), Софија (154), Атина (153) и Рига (151 процент). Тоа значи дека лицата со минимална плата би морале да ја потрошат целата заработка само за кирија, а сепак би им недостигале дополнителни средства за да ја покријат.
Овој процент надминува 100 проценти, што значи дека минималната плата не е доволна за плаќање кирија, и во Валета (143), Париз (138), Талин (131), Мадрид (125), Букурешт (122), Варшава (117), Даблин (113), како и во Љубљана и Вилнус со по 105 проценти.
Најдобра е состојбата за работниците со минимална плата во Брисел и Берлин, каде киријата изнесува 70, односно 76 проценти од минималната плата.
„Високите трошоци за домување и ниските плати ги туркаат луѓето во сиромаштија, а економијата кон рецесија. Огромниот јаз меѓу кириите и платите е целосно неодржлив. Кога на тоа ќе се додадат и растечките трошоци за енергија и храна, вработените мора да позајмуваат пари за основни потреби и практично немаат расположлив приход – што штедењето за замена на основни апарати или посета на стоматолог го прави невозможно“, предупреди генералната секретарка на ETUC, Естер Линч.
Во споредба со главните градови, државните просеци покажуваат нешто подобра слика. Во многу земји бруто минималната плата е доволна за плаќање кирија, но таа и понатаму претставува значително поголем трошок од просечните 23,6 проценти што европските домаќинства ги издвојуваат за домување и режии.
Меѓу 16-те земји на ЕУ опфатени со анализата, процентот од минималната плата потребен за покривање на киријата се движи од 33 проценти во Полска до 61 процент на Малта.
Анализи
Прометот на Македонска берза порасна за речиси 75 отсто, најмногу се тргуваше со акциите на Комерцијална банка
Македонска берза ја започна мајската трговска недела со значително зголемен промет и засилен интерес кај инвеститорите, особено за банкарските акции. Според неделниот извештај за периодот од 4 до 8 мај, вкупниот промет на официјалниот и редовниот пазар достигнал 96 милиони денари, што претставува раст од 74,92 проценти во однос на претходната недела.
Најтргувана повторно беше Комерцијална банка, со реализиран промет од 33,3 милиони денари. Зад неа следуваат Македонски Телеком со 19,4 милиони денари и НЛБ Банка АД Скопје со 10,9 милиони денари промет.
Меѓу најтргуваните компании беа и Алкалоид со 9,3 милиони денари и Макпетрол со 6,7 милиони денари.
Во текот на неделата биле реализирани 426 трансакции, при што биле истргувани вкупно 77.278 акции и обврзници.
Најголем раст на вредноста забележале акциите на ОКТА, кои пораснале за 11,98 проценти. Позитивно движење имале и акциите на ТИТАН УСЈЕ со раст од 1,21 процент, како и Макпетрол со раст од 0,89 проценти.
Од друга страна, најголем пад е регистриран кај Стопанска банка Скопје, чии акции ослабеле за 5,44 проценти. Во минус неделата ја завршиле и Макстил со пад од 2,31 процент и Гранит со намалување од 1,63 проценти.
Според количината на истргувани акции, најактивно се тргувало со акциите на Македонски Телеком, каде биле реализирани 38.854 акции. Следуваат Попова Кула со 9.500 акции и Макстил со 4.409 акции.
Податоците од првата недела во мај покажуваат дека интересот на инвеститорите останува фокусиран на банкарскиот и енергетскиот сектор, додека прометот на домашниот пазар продолжува да расте.
Анализи
Цената на златото паѓа, но аналитичарите очекуваат нов раст
Цената на златото денеска благо се намали, откако претходно достигна високи нивоа и влезе во зона во која инвеститорите почнаа да продаваат за да остварат добивка.
Според анализата на Economies.com, станува збор за привремено повлекување на цената, а не за промена на трендот.
Аналитичарите сметаат дека златото и понатаму има простор за раст, бидејќи позитивниот тренд на краток рок останува стабилен. Цената сè уште се движи над важните технички нивоа на поддршка, што укажува дека пазарот би можел повторно да тргне нагоре во следниот период.
-
Продуктипред 2 месециДо 120.000 денари финансиска поддршка од Easy Finance – брзо и со транспарентни услови
-
Кариерапред 2 месециНародна банка бара аналитичари: плата до 83 илјади денари и двегодишен договор
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во ТТК Банка АД Скопје
-
Кариерапред 2 месециАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 1 месецИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Интервјуапред 2 месециИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје
-
Банкипред 2 месециАЛТА Банка го продолжи промотивниот период до 30 јуни 2026 година за најповолниот потрошувачки кредит на македонскиот пазар



