Connect with us

Анализи

Граѓаните се задолжени 163 милиони евра на кредитни картички и трошат се помалку

Објавено

на

Кредитните картички не им се најомилени на граѓаните во земјава и во континуитет се намалува нивниот долг кон банките по овој основ. Овој интересен феномен го покажуваат статистичките податоци на Народната банка и се случува во услови кога кредитните картички се широко распространети и користени на глобално ниво.

Според официјалната статистика на Централната банка, задолженоста на физичките лица во банките по основ на кредитни картички во ноември 2023 година изнесуваше 10.024 милиони денари (163 милиони евра) и во споредба со декември 2009 година, од кога датираат најстарите податоци, е намалена за речиси 3,7 милиони денари, односно за скоро 60 милиони евра. 

Долгот на граѓаните по основ на кредитни картички се намалува во континуитет во изминатите 15 години. До крајот на 2016 година изнесувал над 200 милиони евра, а потоа постојаниот надолен тренд до крајот од минатата година го сведува на рекордно ниско ниво од 163 милиони евра. 

Ако се споредат кредитните картички со дозволениот минус како кредитен производ, излегува дека граѓаните многу повеќе сакаат да ја зголемуваат својата финансиска моќ преку дозволен минус на платежната сметка од една или неколку плати отколку преку дозволениот лимит на кредитните картички. Банкарство веќе анализираше дека вкупниот долг на населението по овој основ изнесува околу 113,2 милиони евра и во последните 15 години е речиси двојно зголемен.

Според последните статистички податоци, на долгот на кредитна картичка во ноември 2023 година корисниците плаќале просечна каматна стапка на ниво на банкарски сектор од 11,21%, додека на искористеното дозволено пречекорување плаќале просечна камата од 11,17%. Од почетокот на годинава овие каматни стапки веќе надминаа 14%, што значи дека нема голема разлика во трошокот, односно во цената на овие два кредитни производи. Но, има разлика ако се земе предвид фактот дека кога користат дозволено пречекорување, задолжувањето на кредитна картичка веќе им претставува дополнителен трошок на граѓаните. Исто така, за кредитна картичка банките наплаќаат и годишна членарина, која се движи над 1.000 денари.

Овој податок не им оди во прилог на банките, кои нудат широка палета на кредитни картички, пред се од програмата на Mastercard и Visa. Исто така, кредитните картички им обезбедуваат на граѓаните и дополнителни привилегии и бонуси, како што се разни попусти, кешбек, учество во наградни игри, користење привилегии при патување со авион и слично. Но, овие привилегии најчесто ги овозможуваат и дебитните картички на Mastercard и Visa, така што веќе им се достапни на граѓаните.

И статистичките податоци покажуваат дека доминацијата ја имаат дебитните картички. Според НБРСМ, во земјава се издадени вкупно 1.944.388 платежни картички заклучно со септември 2023 година, од кои 1.067.724 се Visa, a 828.382 се Mastercard. Со платежна функција се вкупно 1.932.331 картичка, од кои дебитни се 1.605.512, а кредитни само 326.819 картички. 

Во 2016 година, од кога датираат првите податоци, имало 1.851.200 платежни картички во земјава, од кои 1.443.022 биле дебитни, а 375.654 кредитни. За седум години, бројот на дебитните картички е зголемен за над 150.000, а на кредитните е намален за околу 50.000.

Анализи

Просечната плата во Македонија близу 47.000 денари – раст од 7,6% на годишно ниво

Објавено

на

Просечната месечна исплатена нето-плата во декември 2025 година изнесувала 46.889 денари, што претставува раст од 7,6% на годишно ниво, објави Државниот завод за статистика.

Најголем придонес кон зголемувањето на просечната месечна исплатена нето-плата од вработен имаат секторите: Транспорт и складирање за 13,4%, Земјоделство, шумарство и рибарство за 10,9% и Трговија на големо и трговија на мало; Поправка на моторни возила и мотоцикли и Образование 9,7%.

Зголемување на просечната месечна исплатена нето-плата по вработен, во однос на претходниот месец, е забележано во секторите: Транспорт и складирање за 12,8%, Рударство и вадење на камен за 9,0% и Градежништво за 7,0%.

Просечната бруто-плата во декември 2025 година изнесувала 70.520 денари, потврдувајќи го трендот на континуиран раст на примањата.

Продолжи со читање

Анализи

РАСТ НА ТРОШОЦИТЕ ЗА ЖИВОТ – синдикалната кошничка за четиричлено семејство во февруари порасна за речиси 1.000 денари

Објавено

на

Минималните трошоци на едно четиричлено семејство во февруари се зголемени за речиси илјада денари во споредба со јануари, покажуваат податоците на Сојузот на синдикати на Македонија кој ја прави синдикалната потрошувачка кошничка.

Синдикалната минимална кошница за февруари изнесува 67 382 денари и во однос на синдикалната минимална кошница во јануари е зголемена за 969 денари. Со изнајмен стан од 60 квадрати, вредноста на синдикалната минимална кошничка се зголемува на 82.757 денари.

Зголемување од речиси илјада денари има и во делот на храната односно ако за јануари биле потребни минимум 24 211 денари, во февруари за истата намена биле потребни 25.156 денари.

Од ССМ велат дека за само два месеца од почетокот на годината, најавеното усогласување на минималната плата што треба да се случи во март, е изедено со растот на минималната синдикална кошничка.

„За само два месеца едно семејство е посиромашно за две илјади денари. За 24 месеци, односно околу колку што одбиваа да ја зголемат минималната плата вредноста на синдикалната минимална кошница е зголемена за повеќе од 10.000 денари и затоа наместо да се препукуваат на грбот на работниците и политичките партии да застанат со нив, да ја изгласаат минималната плата која треба да иузнесува 600 евра и да ги зголемат сите останати плати за најмалку 6.000 денари“, вели претседателот на ССМ Слободан Трендафилов.

ССМ им остави простор на Владата и работодавачите до крајот на февруари да се договорат за зголемувањето на минималната плата, во спротивно најавуваат уште еден протест и организирање генерален штрајк.

Продолжи со читање

Анализи

Банкарските врски: Кои финансиски институции му давале услуги на Епстин?

Објавено

на

Џефри Епстин, озлогласениот сексуален престапник, долго време беше предмет на внимание не само поради неговите криминални активности. Истражувањата за неговите финансии откриваат сложена мрежа на банкарски односи кои овозможиле акумулација на неговото богатство и функционирање на наводната криминална мрежа. Разбирањето кои финансиски институции му давале услуги на Епстин е клучно, не само за следење на текот на средствата, туку и за разгледување на одговорноста на банките во откривање и спречување нелегални финансиски активности. Овој текст ги анализира банкарските врски на Епстин, правните и етичките импликации, како и влијанието врз меѓународните дискусии за финансиски надзор.

Финансиски профил на Епстин: Преглед

Џефри Епстин акумулирал значително богатство низ децении, главно преку приватно банкарство, управување со инвестиции и врски со ултра-богати поединци. Судски документи и истражувачки извештаи откриваат дека неговото портфолио вклучувало офшор сметки, недвижности и сложени трустови. Иако јавно се претставувал како финансиер, голем дел од неговото богатство останува нејасен, што отвора прашања за улогата на финансиските институции во овозможувањето или недоволното следење на неговите активности.

Финансиските експерти посочуваат дека профилот на Епстин бил типичен за клиенти кои бараат дискретност и приватност. Банките што им служат на вакви клиенти често нудат специјализирани услуги како приватно банкарство, управување со средства и офшор структурирање. Иако овие услуги се легални и легитимни во многу случаи, примерот со Епстин покажува како богатите клиенти можат да ги злоупотребат овие системи за нелегални цели.

Познати банкарски врски

Неколку банки и финансиски институции се поврзани со финансиските активности на Епстин преку судски документи, медиумски истраги и регулаторни извештаи:

JPMorgan Chase: Документи покажуваат дека Епстин имал сметки и користел услуги за приватно банкарство во оваа банка. Банката се соочи со прашања околу степенот на внимателност во однос на неговите активности. Според регулаторни поднесоци и интерни меморандуми, односот бил прекинат по засилен јавен притисок и обелоденување на неговото криминално минато.

Bear Stearns (пред преземањето од JPMorgan): Извештаи укажуваат дека Епстин имал финансиски активности преку оваа инвестициска банка, особено во областа на управување со богатство и инвестициски советувања, со користење сложени финансиски инструменти наменети за клиенти со висока нето-вредност.

Deutsche Bank: Истражувањата открија дека банката одржувала сметки поврзани со Епстин. Подоцнежните проверки на нејзините практики за спречување перење пари укажаа на пропусти во следењето на високоризични клиенти, што доведе до внатрешни ревизии и регулаторни казни.

Други офшор институции: Портфолиото на Епстин наводно вклучувало офшор сметки на Карибите и во европски јурисдикции, често преку трустови или фиктивни компании, што овозможувало прикривање на сопственоста и текот на средствата. Иако овие структури се легални, нивната непрозирност ги прави ранливи за злоупотреба.

Објавувањето на судски документи и финансиски записи продолжува да ја осветлува сложената банкарска мрежа што го поддржувала Епстин.

Улогата на приватното банкарство

Случајот со Епстин ја нагласува улогата на приватното банкарство во управувањето со богатство за елитни клиенти. Приватните банки нудат персонализирани услуги, вклучувајќи управување со инвестиции, администрирање трустови и даночно планирање, со висок степен на дискретност.

Во неговиот случај, оваа приватност можеби му овозможила да консолидира големи суми пари со ограничена јавна транспарентност. Истражителите посочуваат дека ваквото ниво на приватност, иако легално, може да се злоупотреби за перење пари, даночно затајување или прикривање на финансиски аспекти на криминални мрежи.

Правни и етички импликации

Вклученоста на големи банки во финансискиот екосистем на Епстин отвори неколку клучни прашања:

Спречување перење пари (AML): Банките имаат законска обврска да следат сомнителни трансакции. Случајот отвори прашања дали процедурите биле доследно применети.

„Know Your Customer“ (KYC): Протоколите за идентификација и проверка на клиентите треба да откријат ризици. Критичарите тврдат дека биле игнорирани предупредувачки знаци.

Репутациски ризик: Поврзаноста со Епстин имаше сериозни последици по угледот на банките. Граѓанска и регулаторна одговорност: Можно е банките да се соочат со тужби или казни доколку се утврди дека не пријавиле сомнителни активности.

Меѓународна димензија

Финансиските активности на Епстин не биле ограничени само на САД. Неговите офшор сметки и инвестиции во европски јурисдикции привлекуваат внимание од меѓународните регулатори. Земји со строги закони за банкарска тајна, како Швајцарија и одредени карибски држави, биле под притисок за соработка.

Меѓународни тела го посочуваат случајот како пример за потребата од глобална координација во борбата против финансиски криминал.

Поуки за финансиските институции

Случајот нуди неколку јасни лекции:

-Засилена проверка на високоризични клиенти

-Баланс меѓу приватност и транспарентност

-Меѓународна регулаторна соработка

-Силно корпоративно управување и етички стандарди

Пошироки импликации

Банкарските врски на Епстин ја истакнуваат важноста на финансискиот надзор во борбата против трговија со луѓе и експлоатација. Следењето на паричните текови може да обезбеди клучни докази за криминални мрежи. Регулаторните агенции сè повеќе ја нагласуваат оваа врска.

Заклучок: Пресекот меѓу финансиите и криминалот

Банкарските врски на Џефри Епстин откриваат сложена интеракција меѓу богатството, тајноста и криминалната активност. Иако многу институции формално работеле во рамките на законите, остануваат прашања за нивниот надзор и етичка одговорност.

Случајот служи како предупредување дека строга усогласеност, внимателен мониторинг и глобална соработка се неопходни за спречување злоупотреби. Истовремено, тој потсетува дека богатството и привилегијата не смеат да бидат штит од законска одговорност и јавна контрола.

Продолжи со читање

Популарно

Copyright © 2023 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange