Анализи
Граѓаните се задолжени 163 милиони евра на кредитни картички и трошат се помалку
Кредитните картички не им се најомилени на граѓаните во земјава и во континуитет се намалува нивниот долг кон банките по овој основ. Овој интересен феномен го покажуваат статистичките податоци на Народната банка и се случува во услови кога кредитните картички се широко распространети и користени на глобално ниво.
Според официјалната статистика на Централната банка, задолженоста на физичките лица во банките по основ на кредитни картички во ноември 2023 година изнесуваше 10.024 милиони денари (163 милиони евра) и во споредба со декември 2009 година, од кога датираат најстарите податоци, е намалена за речиси 3,7 милиони денари, односно за скоро 60 милиони евра.
Долгот на граѓаните по основ на кредитни картички се намалува во континуитет во изминатите 15 години. До крајот на 2016 година изнесувал над 200 милиони евра, а потоа постојаниот надолен тренд до крајот од минатата година го сведува на рекордно ниско ниво од 163 милиони евра.
Ако се споредат кредитните картички со дозволениот минус како кредитен производ, излегува дека граѓаните многу повеќе сакаат да ја зголемуваат својата финансиска моќ преку дозволен минус на платежната сметка од една или неколку плати отколку преку дозволениот лимит на кредитните картички. Банкарство веќе анализираше дека вкупниот долг на населението по овој основ изнесува околу 113,2 милиони евра и во последните 15 години е речиси двојно зголемен.
Според последните статистички податоци, на долгот на кредитна картичка во ноември 2023 година корисниците плаќале просечна каматна стапка на ниво на банкарски сектор од 11,21%, додека на искористеното дозволено пречекорување плаќале просечна камата од 11,17%. Од почетокот на годинава овие каматни стапки веќе надминаа 14%, што значи дека нема голема разлика во трошокот, односно во цената на овие два кредитни производи. Но, има разлика ако се земе предвид фактот дека кога користат дозволено пречекорување, задолжувањето на кредитна картичка веќе им претставува дополнителен трошок на граѓаните. Исто така, за кредитна картичка банките наплаќаат и годишна членарина, која се движи над 1.000 денари.
Овој податок не им оди во прилог на банките, кои нудат широка палета на кредитни картички, пред се од програмата на Mastercard и Visa. Исто така, кредитните картички им обезбедуваат на граѓаните и дополнителни привилегии и бонуси, како што се разни попусти, кешбек, учество во наградни игри, користење привилегии при патување со авион и слично. Но, овие привилегии најчесто ги овозможуваат и дебитните картички на Mastercard и Visa, така што веќе им се достапни на граѓаните.
И статистичките податоци покажуваат дека доминацијата ја имаат дебитните картички. Според НБРСМ, во земјава се издадени вкупно 1.944.388 платежни картички заклучно со септември 2023 година, од кои 1.067.724 се Visa, a 828.382 се Mastercard. Со платежна функција се вкупно 1.932.331 картичка, од кои дебитни се 1.605.512, а кредитни само 326.819 картички.
Во 2016 година, од кога датираат првите податоци, имало 1.851.200 платежни картички во земјава, од кои 1.443.022 биле дебитни, а 375.654 кредитни. За седум години, бројот на дебитните картички е зголемен за над 150.000, а на кредитните е намален за околу 50.000.
Анализи
ЕУ со високи оценки за монетарната политика: Потврдена стабилноста на Народна банка
Европските институции ја оценија монетарната политика на Народна банка како целосно усогласена со нивните препораки, што претставува највисока оценка во областа на економските политики. Ова беше истакнато на редовниот економско-финансиски дијалог меѓу Европската Унија и земјите партнери од регионот, кој се одржа во Брисел.
На состанокот учествуваше вицегувернерот Игор Величковски, кој посочи дека ваквата оценка е потврда за правилната поставеност на монетарната политика, насочена кон контрола на инфлацијата и одржување стабилен девизен курс, и покрај неизвесностите во глобалната економија.
Тој нагласи дека економијата останува релативно отпорна, додека централната банка води претпазлива политика со цел намалување на инфлациските притисоци и стабилизирање на очекувањата на пазарите. Во исто време, институцијата внимателно ги следи глобалните движења и е подготвена да реагира соодветно за зачувување на макроекономската стабилност.
Дополнително, беше посочено дека девизните резерви се на стабилно ниво и обезбедуваат заштита од надворешни ризици, а банкарскиот сектор останува ликвиден, добро капитализиран и стабилен, со зајакнати мерки поради зголемената кредитна активност.
Величковски се осврна и на новата оперативна рамка на монетарната политика, воведена на крајот на 2025 година, која треба да ја подобри ефикасноста на инструментите и преносот на каматните сигнали во економијата.
Во контекст на европската интеграција, беше истакнат напредокот кон приклучување во СЕПА, како важен чекор за финансиска интеграција и усогласување со европските стандарди, како и активностите за модернизација на платежната инфраструктура преку инстант плаќања.
Анализи
Биткоин над 81.000 долари, раст на пазарите поради намалени геополитички тензии
Биткоин ја надмина границата од 81.000 долари за време на тргувањето во Азија, бележејќи неделен раст од 6,7 проценти, покажуваат податоците од пазарите. Растот доаѓа во услови на зголемен апетит за ризик кај инвеститорите, поттикнат од намалувањето на тензиите на Блискиот Исток и обновениот оптимизам околу вештачката интелигенција.
Позитивниот тренд го следеа и другите криптовалути. Солана порасна за 3 проценти и достигна 87,35 долари, додека Dogecoin забележа раст од 4 проценти, продолжувајќи го неделниот скок од 14,5 проценти. Раст бележат и XRP, BNB и TRX.
За разлика од нив, етерот благо се намали за 0,3 проценти во последните 24 часа, и покрај неделниот раст од 3,9 проценти, достигнувајќи вредност од 2.376 долари. Истовремено, забележан е негативен тек кај ETF фондовите поврзани со етер, со што е прекинат трендот на приливи од претходните недели.
Глобалните пазари исто така реагираа позитивно. Индексите на Волстрит затворија на рекордни нивоа, откако американскиот претседател Доналд Трамп најави напредок кон „конечен договор“ со Иран и пауза во воените активности. Во исто време, цената на нафтата од типот Брент се намали за 1,7 проценти, додека американскиот долар ослабе во однос на другите водечки валути.
Азиските берзи утринава бележат значителен раст. Индексот MSCI Asia Pacific порасна за 1,8 проценти, а јужнокорејскиот Kospi скокна за повеќе од 6 проценти, достигнувајќи рекордно ниво. Акциите на Samsung Electronics пораснаа за 15 проценти, со што компанијата ја надмина вредноста од еден билион долари.
Во меѓувреме, од компанијата Strategy најавија можност за продажба на дел од нивните биткоини за исплата на дивиденди. Извршниот претседател Мајкл Сејлор изјави дека ваквиот чекор би бил сигнал до пазарот, иако компанијата досега не продавала од своите резерви.
Strategy, која поседува над 818.000 биткоини, во првиот квартал од 2026 година пријави нето загуба од 12,54 милијарди долари, делумно поради падот на цената на биткоинот од претходните рекордни нивоа. По објавата, акциите на компанијата паднаа за повеќе од 4 проценти, а цената на биткоинот краткотрајно се спушти под 81.000 долари пред повторно да се стабилизира.
Анализи
Раст на јавните приходи во април: УЈП бележи двоцифрен пораст кај даноците и придонесите
Управата за јавни приходи информира дека во април 2026 година е забележан значителен раст на остварените јавни приходи, и кај даноците и кај социјалните придонеси.
Според објавените податоци, приходите од даноци достигнале 15,65 милијарди денари, што претставува зголемување од 14,1 процент во однос на април 2025 година, кога изнесувале 13,71 милијарди денари. Ова значи дека се наплатени 1,94 милијарди денари повеќе на годишно ниво.

Во делот на социјалните придонеси, исто така е регистриран раст. Во април годинава се наплатени 12,28 милијарди денари, што е за 10,2 проценти повеќе во споредба со истиот месец лани, кога приходите изнесувале 11,15 милијарди денари. Во апсолутен износ, тоа претставува зголемување од 1,13 милијарди денари.
Од Управата за јавни приходи посочуваат дека овие резултати се показател за стабилна наплата и подобрена фискална дисциплина, како и за позитивни движења во економската активност.
Растот на јавните приходи, како што наведуваат, е дел од пошироките напори за зајакнување на буџетската стабилност и ефикасноста во управувањето со јавните финансии.
-
Продуктипред 2 месециДо 120.000 денари финансиска поддршка од Easy Finance – брзо и со транспарентни услови
-
Кариерапред 2 месециНародна банка бара аналитичари: плата до 83 илјади денари и двегодишен договор
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во ТТК Банка АД Скопје
-
Кариерапред 1 месецАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 2 месециХалк банка нуди потрошувачки кредит до 2,5 милиони денари
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Интервјуапред 1 месецИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Банка објави оглас за вработување на банкарски советник




