Анализи
Граѓаните се задолжени 163 милиони евра на кредитни картички и трошат се помалку
Кредитните картички не им се најомилени на граѓаните во земјава и во континуитет се намалува нивниот долг кон банките по овој основ. Овој интересен феномен го покажуваат статистичките податоци на Народната банка и се случува во услови кога кредитните картички се широко распространети и користени на глобално ниво.
Според официјалната статистика на Централната банка, задолженоста на физичките лица во банките по основ на кредитни картички во ноември 2023 година изнесуваше 10.024 милиони денари (163 милиони евра) и во споредба со декември 2009 година, од кога датираат најстарите податоци, е намалена за речиси 3,7 милиони денари, односно за скоро 60 милиони евра.
Долгот на граѓаните по основ на кредитни картички се намалува во континуитет во изминатите 15 години. До крајот на 2016 година изнесувал над 200 милиони евра, а потоа постојаниот надолен тренд до крајот од минатата година го сведува на рекордно ниско ниво од 163 милиони евра.
Ако се споредат кредитните картички со дозволениот минус како кредитен производ, излегува дека граѓаните многу повеќе сакаат да ја зголемуваат својата финансиска моќ преку дозволен минус на платежната сметка од една или неколку плати отколку преку дозволениот лимит на кредитните картички. Банкарство веќе анализираше дека вкупниот долг на населението по овој основ изнесува околу 113,2 милиони евра и во последните 15 години е речиси двојно зголемен.
Според последните статистички податоци, на долгот на кредитна картичка во ноември 2023 година корисниците плаќале просечна каматна стапка на ниво на банкарски сектор од 11,21%, додека на искористеното дозволено пречекорување плаќале просечна камата од 11,17%. Од почетокот на годинава овие каматни стапки веќе надминаа 14%, што значи дека нема голема разлика во трошокот, односно во цената на овие два кредитни производи. Но, има разлика ако се земе предвид фактот дека кога користат дозволено пречекорување, задолжувањето на кредитна картичка веќе им претставува дополнителен трошок на граѓаните. Исто така, за кредитна картичка банките наплаќаат и годишна членарина, која се движи над 1.000 денари.
Овој податок не им оди во прилог на банките, кои нудат широка палета на кредитни картички, пред се од програмата на Mastercard и Visa. Исто така, кредитните картички им обезбедуваат на граѓаните и дополнителни привилегии и бонуси, како што се разни попусти, кешбек, учество во наградни игри, користење привилегии при патување со авион и слично. Но, овие привилегии најчесто ги овозможуваат и дебитните картички на Mastercard и Visa, така што веќе им се достапни на граѓаните.
И статистичките податоци покажуваат дека доминацијата ја имаат дебитните картички. Според НБРСМ, во земјава се издадени вкупно 1.944.388 платежни картички заклучно со септември 2023 година, од кои 1.067.724 се Visa, a 828.382 се Mastercard. Со платежна функција се вкупно 1.932.331 картичка, од кои дебитни се 1.605.512, а кредитни само 326.819 картички.
Во 2016 година, од кога датираат првите податоци, имало 1.851.200 платежни картички во земјава, од кои 1.443.022 биле дебитни, а 375.654 кредитни. За седум години, бројот на дебитните картички е зголемен за над 150.000, а на кредитните е намален за околу 50.000.
Анализи
Волстрит: Нови рекорди за Nasdaq и S&P 500, инвеститорите го следат и конфликтот меѓу САД и Иран
Американските берзански индекси забележаа раст во петокот, откако извештајот за вработеноста во САД ги надмина очекувањата на аналитичарите, додека инвеститорите внимателно ја следеа и ситуацијата меѓу САД и Иран.
Индексот S&P 500 порасна за 0,84 проценти и тргувањето го заврши на 7.398,93 поени, додека Nasdaq Composite скокна за 1,71 процент на 26.247,08 поени. Двата индекса во текот на денот достигнаа нови историски максимуми и затворија на рекордни нивоа.
Dow Jones Industrial Average забележа минимален раст од 12,19 поени, односно 0,02 проценти, и достигна 49.609,16 поени.
Сите три главни американски индекси неделата ја завршија во позитивна територија, пред сè благодарение на силните резултати на технолошките компании.
Nasdaq на неделно ниво порасна за 4,5 проценти, додека S&P 500 зајакна за 2,3 проценти. За двата индекса ова е шеста последователна недела на раст, што е најдолга таква серија од 2024 година.
Dow Jones заостана со поскромен неделен раст од 0,2 проценти.
Дополнителен оптимизам на пазарите донесе и извештајот на американското Биро за статистика на трудот, според кој бројот на вработени надвор од земјоделскиот сектор во април се зголемил за 115.000, значително повеќе од очекуваните 55.000 нови работни места.
Стапката на невработеност останала стабилна на 4,3 проценти, во согласност со очекувањата на пазарот.
Во меѓувреме, инвеститорите продолжуваат внимателно да ја следат ситуацијата на Блискиот Исток и можните последици врз енергетските пазари.
Цените на нафтата благо пораснаа по размената на оган меѓу САД и Иран во Ормутскиот теснец. Терминските договори за американската WTI нафта пораснаа за 0,64 проценти и достигнаа 95,42 долари за барел.
Американската Централна команда соопшти дека американските сили „пресретнале неиспровоцирани ирански напади и одговориле со акции во самоодбрана“ додека три американски разурнувачи минувале низ Ормутскиот теснец.
Американскиот претседател Доналд Трамп на мрежата Truth Social објави дека американските разурнувачи не претрпеле штета, но дека „голема штета им е нанесена на иранските напаѓачи“.
Тој истовремено порача дека примирјето и понатаму е на сила, опишувајќи ги американските напади како „само благ удар“.
Пазарите и претходниот ден реагираа на изјавата на висок ирански функционер дека Иран нема да дозволи САД повторно отворање на Ормутскиот теснец преку „нереален план“, со порака дека Вашингтон нема да може да излезе од конфликтот без „плаќање репарации за причинетата штета“.
Анализи
Колку државата зема од платата? Разликите во Европа се огромни
Данокот на доход во Европа значително се разликува од држава до држава, а висината на даночното оптоварување зависи од повеќе фактори, како што се приходите, брачниот статус и бројот на деца.
Тоа значи дека работници со иста бруто-плата во различни европски земји можат да добијат значително различни нето-примања, покажува анализата „Оданочување на плати 2026“, пренесува Euronews.
Според извештајот, највисок данок на доход за самци без деца плаќаат граѓаните во Данска, каде стапката достигнува 35,3 проценти. На спротивниот крај е Полска со само 6,6 проценти, што покажува колку големи се разликите во оданочувањето на платите низ Европа.
Просечната стапка за 22 земји-членки на Европската Унија опфатени во анализата изнесува 17,2 проценти. Покрај Данска, меѓу земјите со високи даноци се издвојуваат Белгија, Финска и Ирска, додека пониски стапки имаат Чешка и Словачка.
Анализата покажува дека децата имаат големо влијание врз висината на данокот. Во речиси сите земји, семејствата со деца плаќаат помалку данок отколку самците без деца, а во некои случаи разликите се особено изразени.
Во Словачка, на пример, даночната стапка за семејство со еден вработен и две деца паѓа под нула, што значи дека државата преку даночни олеснувања практично враќа дел од средствата на семејствата.
Големи разлики во оданочувањето на родителите се забележуваат и во Германија, Луксембург и Белгија, каде семејствата имаат значително помало даночно оптоварување од самците. Од друга страна, во Естонија, Шведска и Холандија речиси и да нема разлика меѓу самци и семејства со деца.
Економистите предупредуваат дека данокот на доход не ја прикажува целосната слика за оптоварувањето на трудот, бидејќи во многу држави значителен дел од трошоците отпаѓаат и на придонеси за социјално осигурување што ги плаќаат и работниците и работодавачите.
Како пример се наведува Данска, каде данокот на доход е висок, но придонесите се пониски, додека Франција има поумерен данок, но значително повисоки социјални придонеси.
Аналитичарите посочуваат дека секоја држава применува различен модел на финансирање, при што некои повеќе се потпираат на ДДВ или даноци на капитал, а други повеќе го оданочуваат трудот.
Анализи
Раст на цените на нафтата по новите пораки од Вашингтон за Иран
Цените на нафтата повторно се во пораст на светските пазари, откако обновените тензии меѓу САД и Иран предизвикаа загриженост кај инвеститорите за можни нарушувања во глобалното снабдување со енергенси.
Пазарната реакција следуваше по изјавата на американскиот претседател Доналд Трамп, кој остро го оцени иранскиот одговор на американскиот предлог за прекин на конфликтот, нарекувајќи го „целосно неприфатлив“.
Новите политички тензии дополнително ја зголемија неизвесноста на пазарите, особено поради стравувањата дека евентуална ескалација на состојбата на Блискиот Исток би можела да влијае врз транспортот и испораката на сурова нафта.
На лондонскиот пазар, цената на суровата нафта „брент“ достигна 103,19 долари за барел, што е раст од речиси два проценти во однос на претходниот ден. Истовремено, американската WTI нафта се тргуваше по цена од 96,98 долари за барел, со зголемување од 1,6 проценти.
-
Продуктипред 2 месециДо 120.000 денари финансиска поддршка од Easy Finance – брзо и со транспарентни услови
-
Кариерапред 2 месециНародна банка бара аналитичари: плата до 83 илјади денари и двегодишен договор
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во ТТК Банка АД Скопје
-
Кариерапред 2 месециАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 1 месецИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Интервјуапред 2 месециИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје
-
Банкипред 2 месециАЛТА Банка го продолжи промотивниот период до 30 јуни 2026 година за најповолниот потрошувачки кредит на македонскиот пазар



