Една година откако американскиот претседател Доналд Трамп објави „економска независност“ и воведе сеопфатни царини кон речиси сите земји, последиците од оваа одлука сè уште силно се чувствуваат во глобалната трговија.

На 2 април 2025 година, Белата куќа воведе основна царина од 10 отсто за целиот увоз, додека за 85 земји кои имаат трговски суфицит со САД беа предвидени и повисоки стапки, до 50 проценти. Овој потег предизвика силни потреси на глобалните пазари, а берзите веднаш забележаа пад.

Иако американскиот Врховен суд подоцна ја оспори законитоста на мерката, администрацијата продолжи со нејзина примена, а по неколку одложувања, дел од царините стапија во сила во август 2025 година.

Во пресрет на новите мерки, американските компании масовно ги зголемија залихите, при што увозот во првите три месеци од 2025 година порасна за околу 20 проценти, односно за дополнителни 184 милијарди долари.

Промените во трговските текови беа значајни. Увозот од Кина најмногу опадна, за 66 милијарди долари, додека компаниите се пренасочија кон земји со пониски царини, како Австралија и дел од Латинска Америка. Истовремено, некои азиски економии како Тајван и Виетнам дури и го зголемија извозот кон САД.

Сепак, анализите покажуваат дека царините не довеле до очекуваното враќање на производството во САД. Напротив, најголемиот товар го сносат американските потрошувачи. Проценките се дека во 2025 година секое домаќинство во САД било дополнително оптоварено со околу 1.000 долари поради повисоките цени.

Од друга страна, приходите од царини значително пораснаа и достигнаа 287 милијарди долари, што е речиси трипати повеќе од претходните години.

Глобалната трговија во меѓувреме стана многу понеизвесна, со чести промени на правилата и нови закани со царини. Владите ширум светот се обидуваат да им помогнат на компаниите да најдат нови пазари и да ги диверзифицираат синџирите на снабдување.

Експертите оценуваат дека токму таа адаптација може да биде единствениот позитивен ефект од оваа криза.

Извор: DW

Цените на суровата нафта бележат раст во последното тргување, поттикнати од поддршката на 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), што обезбедува силен позитивен импулс за натамошно зголемување.

Според анализата на Economies.com, краткорочниот тренд останува јасно нагорен, при што цената се движи долж поддржувачка тренд линија, што дополнително ја зацврстува стабилноста на растечкиот тренд.

Дополнително, индикаторите за релативна сила покажуваат позитивни сигнали, особено по формирањето на позитивна дивергенција, што укажува на зајакнување на нагорниот импулс и зголемени шанси за продолжување на растот во блиска иднина.

Во однос на среброто, ситуацијата е малку поинаква. Цената бележи привремен пад во текот на последното тргување, под влијание на негативни сигнали од истите индикатори.

Сепак, ова движење се оценува како корективно, со цел да се создаде нов позитивен импулс кој би овозможил продолжување на растот. И покрај падот, цената на среброто и натаму се движи во рамки на краткорочен нагорен тренд, поддржан од тренд линија која останува стабилна.

Дополнителна поддршка доаѓа и од фактот што цената се задржува над EMA50, што создава силна основа за можен брз опоравок во наредниот период.

Аналитичарите на Банка на Америка предупредуваат на забавен економски раст, повисока инфлација и цена на нафта од околу 100 долари по барел во текот на целата година, како последица од војната во Иран дури и ако конфликтот заврши во наредните неколку недели.

„Воената дивиденда досега е блага стагфлација“, наведува економистот Клаудио Иригојен и неговиот тим во најновата анализа, алудирајќи на комбинацијата од повисока инфлација и побавен економски раст.

Според нив, глобалната економија денес е помалку зависна од нафта, но значително почувствителна на природен гас и ѓубрива, што претставува сериозен ризик особено за Европа и земјите во развој.

„Војната во Иран не е нафтен шок, туку енергетски шок“, посочува Иригојен.

Економистите прогнозираат дека растот на САД ќе се намали за 50 базични поени, на 2,3% во 2026 година. Воедно, се очекува инфлацијата да достигне 3,6%, наместо претходно проектираните 2,8%. На глобално ниво, проекцијата за раст на БДП е ревидирана на 3,1%, додека инфлацијата се очекува да достигне 3,3%.

„Ова е во согласност со стагфлациски шок кој побрзо и поизразено ќе влијае врз инфлацијата отколку врз економскиот раст, според нашето ново основно сценарио во кое цените на нафтата ќе се задржат околу 100 долари по барел до крајот на 2026 година“, наведува Иригојен.

Анализата на Банка на Америка претпоставува дека конфликтот во Иран ќе се смири до крајот на месецот.

Сепак, доколку дојде до ескалација и продолжување на судирите, влијанието од „значително повисоките цени на енергијата, заедно со корекција на цените на имотот, може да ја турне глобалната економија во рецесија“, заклучува Иригојен.