Цената на нафтата во вторникот за првпат во последните три недели ја надмина границата од 110 долари по барел, поради застојот во преговорите меѓу САД и Иран, што ја зголемува неизвесноста околу снабдувањето со енергенси преку Ормускиот теснец.

Суровата нафта „Брент“ порасна за 0,3 отсто и достигна 111,07 долари по барел, додека американската нафта „West Texas Intermediate“ (WTI) забележа раст од 0,2 отсто, на 99,72 долари по барел.

Од Белата куќа соопштија дека американските власти го разгледуваат најновиот предлог од Иран, но дека остануваат на своите „црвени линии“ во однос на нуклеарната програма на Техеран.

Портпаролката Каролин Левит изјави дека претседателот Доналд Трамп свикал состанок со тимот за национална безбедност за да ја разгледа ситуацијата, додека државниот секретар Марко Рубио нагласи дека нуклеарното прашање останува клучно во преговорите.

Годинава цената на „Брент“ порасна од под 60 долари до максимум од околу 119 долари за време на ескалацијата на тензиите, кога Иран речиси го блокираше сообраќајот низ Ормускиот теснец и напаѓаше енергетски објекти во регионот.

„Пазарите реагираат на секој сигнал од мировните преговори, а нивното отсуство ги зголемува стравувањата дека договор нема да биде постигнат“, изјави Џим Рид од „Deutsche Bank“.

Растот на цените на нафтата ги засили очекувањата дека централните банки би можеле повторно да ги зголемат каматните стапки за да ја задржат инфлацијата под контрола, што веќе врши притисок врз пазарите на обврзници во САД, Европа и Обединетото Кралство.

Во Велика Британија приносот на десетгодишните државни обврзници достигна околу 5 отсто, додека долгорочните обврзници се искачија на приближно 5,7 отсто, близу највисоките нивоа во овој век.

„Колку подолго остане затворен теснецот, толку поголемо ќе биде негативното влијание врз глобалната економија“, предупреди Мохит Кумар од „Jefferies“.

Цената на златото бележи пад во последните интрадневни тргувања, при што се задржа под нивото на поддршка од 4.600 долари, што претставува јасна техничка потврда за пробив надолу и трансформација на тоа ниво во отпор.

Овој развој укажува на зајакнување на краткорочниот надолен тренд, при што притисокот од продавачите останува доминантен на пазарот.

Иако се појавија одредени позитивни сигнали кај индикаторите за релативна сила, по достигнување на зона на препродаденост, нивното влијание остана ограничено и не успеа да обезбеди поддршка за цената.

Дополнително, фактот што златото продолжува да се тргува под својата 50-дневна експоненцијална подвижна просечна вредност (EMA50) го зајакнува негативниот изглед и ја зголемува веројатноста за понатамошен пад на краток рок.

Одлуката на Обединети Арапски Емирати да го напуштат ОПЕК претставува значаен пресврт на глобалната енергетска сцена, со потенцијал да влијае врз цените на нафтата и односите меѓу водечките извозници.

ОАЕ беа дел од ОПЕК уште пред нивното формирање како држава во 1971 година. Организацијата со децении играше клучна улога во регулирањето на цената на суровата нафта преку ограничување или зголемување на производството и распределба на квоти меѓу членките.

Иако најголем производител во рамките на ОПЕК е Саудиска Арабија, ОАЕ имаа втор најголем неискористен производствен капацитет, што ги правеше еден од најважните „балансирачки“ производители способни брзо да ја зголемат понудата и да влијаат врз намалување на цените.

Токму ограничувањата наметнати со квотите на ОПЕК, кои ја држеа нивната продукција меѓу 3 и 3,5 милиони барели дневно, беа една од главните причини за преиспитување на членството. ОАЕ настојуваат да ги искористат инвестициите во зголемување на капацитетите и да остварат поголеми приходи.

Одлуката доаѓа во чувствителен геополитички момент, во сенка на тензиите со Иран и заладените односи со Саудиска Арабија, што дополнително ја усложнува ситуацијата во Персискиот Залив.

За ОПЕК, ова претставува сериозен удар во време кога веќе се отвораат прашања за долгорочната кохезија на организацијата. Аналитичарите предупредуваат дека по излезот, ОАЕ би можеле да го зголемат производството до околу пет милиони барели дневно, што би можело да предизвика ценовна војна на пазарот на нафта.

Клучен фактор ќе биде реакцијата на Саудиска Арабија. Доколку Ријад одговори со зголемување на производството и намалување на цените, тоа би можело да создаде дополнителен притисок врз послабите економии во рамките на ОПЕК.

Паралелно, ОАЕ веќе инвестираат во алтернативни транспортни рути, вклучително и нафтоводи од Абу Даби кои го заобиколуваат Ормуски теснец и водат кон пристаништето Фуџаира, со цел да се намали зависноста од чувствителните поморски коридори.

Иако краткорочно, поради нарушувањата во транспортот низ теснецот, овој потег нема веднаш да го промени пазарот, на долг рок може значително да влијае врз глобалната понуда на нафта.

Во меѓувреме, влијанието на ОПЕК денес е помало отколку во 1970-тите, кога контролираше околу 85 проценти од глобалната трговија со нафта. Денес тој удел е блиску до 50 проценти, а нафтата има помало значење во глобалната економија отколку порано.

Излезот на ОАЕ се гледа и како сигнал за поширока енергетска транзиција, во услови кога побарувачката за нафта постепено се намалува. Големите инвестиции на Кина во електрификацијата веќе придонесуваат за намалување на потрошувачката на нафта, а слични трендови се очекуваат и глобално.

Во таков контекст, стратегијата на ОАЕ е да ги монетизираат своите нафтени ресурси додека побарувачката сè уште е висока. Со силен финансиски сектор и диверзифицирана економија, земјата има капацитет да ја издржи евентуалната нестабилност на пазарот.

Дали овој потег ќе предизвика домино ефект и кај други членки на ОПЕК, ќе зависи од развојот на геополитичките односи и стабилизацијата на транспортот низ клучните енергетски коридори.