Анализи
Граѓаните се задолжени 163 милиони евра на кредитни картички и трошат се помалку
Кредитните картички не им се најомилени на граѓаните во земјава и во континуитет се намалува нивниот долг кон банките по овој основ. Овој интересен феномен го покажуваат статистичките податоци на Народната банка и се случува во услови кога кредитните картички се широко распространети и користени на глобално ниво.
Според официјалната статистика на Централната банка, задолженоста на физичките лица во банките по основ на кредитни картички во ноември 2023 година изнесуваше 10.024 милиони денари (163 милиони евра) и во споредба со декември 2009 година, од кога датираат најстарите податоци, е намалена за речиси 3,7 милиони денари, односно за скоро 60 милиони евра.
Долгот на граѓаните по основ на кредитни картички се намалува во континуитет во изминатите 15 години. До крајот на 2016 година изнесувал над 200 милиони евра, а потоа постојаниот надолен тренд до крајот од минатата година го сведува на рекордно ниско ниво од 163 милиони евра.
Ако се споредат кредитните картички со дозволениот минус како кредитен производ, излегува дека граѓаните многу повеќе сакаат да ја зголемуваат својата финансиска моќ преку дозволен минус на платежната сметка од една или неколку плати отколку преку дозволениот лимит на кредитните картички. Банкарство веќе анализираше дека вкупниот долг на населението по овој основ изнесува околу 113,2 милиони евра и во последните 15 години е речиси двојно зголемен.
Според последните статистички податоци, на долгот на кредитна картичка во ноември 2023 година корисниците плаќале просечна каматна стапка на ниво на банкарски сектор од 11,21%, додека на искористеното дозволено пречекорување плаќале просечна камата од 11,17%. Од почетокот на годинава овие каматни стапки веќе надминаа 14%, што значи дека нема голема разлика во трошокот, односно во цената на овие два кредитни производи. Но, има разлика ако се земе предвид фактот дека кога користат дозволено пречекорување, задолжувањето на кредитна картичка веќе им претставува дополнителен трошок на граѓаните. Исто така, за кредитна картичка банките наплаќаат и годишна членарина, која се движи над 1.000 денари.
Овој податок не им оди во прилог на банките, кои нудат широка палета на кредитни картички, пред се од програмата на Mastercard и Visa. Исто така, кредитните картички им обезбедуваат на граѓаните и дополнителни привилегии и бонуси, како што се разни попусти, кешбек, учество во наградни игри, користење привилегии при патување со авион и слично. Но, овие привилегии најчесто ги овозможуваат и дебитните картички на Mastercard и Visa, така што веќе им се достапни на граѓаните.
И статистичките податоци покажуваат дека доминацијата ја имаат дебитните картички. Според НБРСМ, во земјава се издадени вкупно 1.944.388 платежни картички заклучно со септември 2023 година, од кои 1.067.724 се Visa, a 828.382 се Mastercard. Со платежна функција се вкупно 1.932.331 картичка, од кои дебитни се 1.605.512, а кредитни само 326.819 картички.
Во 2016 година, од кога датираат првите податоци, имало 1.851.200 платежни картички во земјава, од кои 1.443.022 биле дебитни, а 375.654 кредитни. За седум години, бројот на дебитните картички е зголемен за над 150.000, а на кредитните е намален за околу 50.000.
Анализи
Светот во 2025 година доби речиси два милиони нови милионери, нивното богатство достигна рекордни 98,3 билиони долари
Бројот на луѓе со висока нето-вредност во светот се зголемил за речиси два милиони во текот на 2025 година, а нивното вкупно богатство достигнало рекордни 98,3 билиони долари, покажува најновиот Светски извештај за богатството на „Capgemini“.
Според податоците, бројот на лица со висока нето-вредност, односно оние кои располагаат со инвестициски средства поголеми од еден милион долари без да се пресметува вредноста на нивниот дом, пораснал за 7,9 отсто и достигнал 25,3 милиони луѓе.
Нивното вкупно богатство во 2025 година се зголемило за 8,7 отсто, што претставува најголем годишен раст од 2018 година.
Во оваа категорија, лицата со инвестициски средства меѓу еден и пет милиони долари се сметаат за милионери од пониската категорија, оние со меѓу пет и 30 милиони долари за средна категорија, додека лицата со повеќе од 30 милиони долари се вбројуваат во групата со ултрависока нето-вредност.
Иако последната група сочинува само околу еден отсто од богатата популација, таа поседува дури 34,8 отсто од нејзиното вкупно богатство.
Раст и во Европа
Во Европа има околу шест милиони лица со висока нето-вредност, што е зголемување од околу 6,5 отсто во споредба со 2024 година. Истовремено, растот на нивното богатство значително забрзал – од само 0,7 отсто во 2024 на осум отсто во 2025 година.
Најголем раст на бројот на богати лица е забележан во Луксембург, од 13,5 отсто. Во Германија бројот се зголемил за 11,1 отсто, во Белгија за девет отсто, во Франција за 2,7 отсто, а во Обединетото Кралство за 2,6 отсто.
Според „Capgemini“, се менува и начинот на кој најбогатите го распределуваат својот капитал. Сè поголем дел од средствата се насочуваат кон акции, сопственички удели и инструменти со фиксен принос, додека се намалува уделот на готовината.
Извршниот потпретседател на „Capgemini“, Герет Вилсон, оценува дека поголемата подготвеност на богатите лица за инвестирање може да придонесе за економски раст и создавање нова вредност.
Во Европа, секторите како одбранбената индустрија и енергетиката придонеле за силниот раст на берзите. Германскиот индекс DAX во 2025 година пораснал за речиси 22 отсто, додека британскиот FTSE 100 забележал раст од 21,5 отсто.
Како фактори што придонеле за ваквите движења се наведуваат и политиката на каматните стапки на Европската централна банка, поголемата стабилност на пазарите и зголемените инвестиции во иновации.
Извор: Euronews
Анализи
САД имаат план со 935 милијарди долари, златото веднаш реагираше
Цената на златото порасна во понеделникот откако се појавија информации дека американскиот министер за финансии Скот Бесент би можел да искористи дел од огромната готовинска резерва на Министерството за финансии за откуп на американски државни обврзници.
Според CNBC, американското Министерство за финансии располага со околу 935 милијарди долари на својот главен сметководствен депозит кај Федералните резерви, познат како Treasury General Account (TGA). Дел од овие средства потенцијално би можеле да бидат искористени за откуп на постари државни обврзници со повисоки приноси.
Според податоците од 20 август, на сметката имало околу 935 милијарди долари. Двајца високи претставници на Министерството за финансии за CNBC изјавиле дека парите би можеле да се употребат за финансирање на откупот, но не прецизирале дали планот навистина ќе биде реализиран ниту колкав износ би бил ангажиран.
Бесент потенцијалната операција ја нарече „Treasury Twist“, алудирајќи на стратегија во која купувањето долгорочни обврзници би се финансирало преку пократкорочно задолжување.
Таквиот потег би можел да помогне во намалувањето на долгорочните трошоци за задолжување на САД, кои во последните недели се под зголемен притисок.
Пазарите реагираа речиси веднаш. Цената на златото порасна за околу 1,2 проценти и се движеше околу 4.719 долари за унца, приближувајќи се до највисокото ниво во последните четири месеци.
Истовремено, приносот на десетгодишните американски државни обврзници се намали за околу четири базични поени, на приближно 4,69 проценти, додека приносот на триесетгодишните обврзници се спушти на околу 5,215 проценти.
Долгорочните приноси сепак остануваат близу нивоата што минатата недела го поттикнаа Министерството за финансии да интервенира, откако приносот на триесетгодишните обврзници надмина 5,27 проценти и достигна највисоко ниво во последните 19 години.
Најновите информации доаѓаат само неколку дена откако Бесент одлучи најмалку да го удвои откупот на долгорочни обврзници, од две на најмалку четири милијарди долари.
Среброто во пад
За разлика од златото, цената на среброто се намали за околу еден процент и остана под границата од 70 долари за унца.
Сепак, во текот на август среброто забележа посилен раст од златото. Неговата цена порасна за речиси 20 проценти, додека златото во истиот период поскапе за околу 15 проценти.
Бакарот, пак, забележа умерен раст од околу 0,46 проценти и се тргуваше непосредно под историските максимуми.
Не сите пазарни учесници се уверени дека потенцијалниот потег на американското Министерство за финансии ќе може трајно да го стабилизира пазарот на обврзници.
Блејк Гвин, шеф на стратегијата за американски каматни стапки во RBC Capital Markets, оцени дека станува збор за обид да се запре распродажбата на обврзниците, но смета дека шансите Министерството навистина да употреби средства од главната готовинска сметка за оваа намена се мали.
Скептицизмот произлегува и од случувањата од минатата недела, кога Министерството го прошири програмот за откуп по силниот раст на долгорочните приноси, но ефектот врз пазарот траеше кратко.
Пазарите сега се насочени кон новите податоци за американскиот индекс на цените на личната потрошувачка, PCE, еден од најважните показатели за инфлацијата што ги следат Федералните резерви.
Економистите анкетирани од Bloomberg очекуваат годишната PCE инфлација да изнесува околу 3,6 проценти, додека базичната инфлација, без цените на храната и енергијата, се очекува да биде околу 3,3 проценти.
Инвеститорите ќе ги следат и пораките од годишниот собир на централните банкари во Џексон Хол, кои би можеле да дадат нови сигнали за идното движење на американските каматни стапки и, со тоа, за цената на доларот, златото и државните обврзници.
Анализи
Вештачката интелигенција носи голем ризик за инвестициското банкарство
Ширењето на вештачката интелигенција на Волстрит може да ја намали способноста за самостојно размислување кај идните генерации финансиски професионалци, предупредува Крис Черчман, партнер во „Голдман Сакс“ и раководител на дигиталната платформа Marquee за институционални клиенти.
Черчман, кој е вклучен во еден од водечките проекти на банката во областа на вештачката интелигенција, оценува дека постои опасност финансиските работници сè повеќе да го препуштаат сопственото расудување на алгоритмите.
„Постои огромна опасност во ерата на вештачката интелигенција да го препуштиме нашето расудување на овие модели и да дојде до когнитивна атрофија што ќе нè спречи самите да размислуваме врз основа на основните принципи“, изјави тој во подкастот „Exchanges“, според транскрипт доставен до CNBC.
Според Черчман, исто како што луѓето со развојот на модерната технологија изгубиле дел од способностите за навигација и помнење, така и банкарите ризикуваат да ги ослабнат аналитичките способности доколку алгоритмите ја преземат најсложената работа.
Волстрит во последните години интензивно ја воведува вештачката интелигенција во тргувањето и банкарските процеси. Тоа може да ја зголеми профитабилноста и ефикасноста, но истовремено да го наруши традиционалниот начин на кој младите банкари и трговци стекнуваат искуство.
Рутинските задачи, кои со години биле дел од обуката на помладите вработени, сè почесто можат да бидат автоматизирани. Според Черчман, токму преку таквата практична работа младите финансиски професионалци учат како да проценуваат ризици и да носат одлуки.
Дополнителен ризик е и можноста банките во иднина да имаат потреба од помал број помлади вработени. CNBC претходно објави дека компании од Волстрит веќе разгледуваат начини со помош на вештачката интелигенција да го намалат бројот на помлади банкари во однос на поискусните кадри.
Черчман смета дека банките мора да најдат рамнотежа меѓу автоматизацијата и зачувувањето на културата на учење преку практична работа.
„Учите работејќи, а голем дел од знаењето е премолчено и никогаш не е запишано“, истакна тој.
Според него, „Голдман Сакс“ мора да се погрижи знаењето и интуицијата што денес ги поседуваат најискусните вработени да бидат пренесени и на следната генерација.
Како пример, тој ги посочи младите трговци кои учат обработувајќи барања на клиенти за формирање цени под надзор на поискусни колеги.
„Тоа сигурно можеме да го автоматизираме, но дали тогаш ќе имаме постари трговци кои целосно го разбираат тој процес?“, прашува Черчман.
Тој смета дека системите со вештачка интелигенција треба да бидат дизајнирани така што луѓето и натаму ќе имаат активна улога во носењето одлуки, особено во ситуации со висок ризик и голема неизвесност, наместо да се претворат во пасивни оператори на технологијата.
-
Продуктипред 2 месециИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Банкипред 2 месециИсплатата на јунските пензии преку Стопанска банка почнува на 1 јули
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка почнува со исплата на јунските пензии од 1 јули
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка со промотивна камата од 4,9 отсто за Mastercard Platinum картичката
-
Кариерапред 2 месециАЛТА Банка објави оглас за вработување во секторот за организација и ИТ
-
Банкипред 2 месециЈунските пензии достапни за пензионерите корисници на Халкбанк
-
Кариерапред 2 месециСтопанска банка бара агент за грижа на корисници
-
Кариерапред 1 месецСтопанска банка Скопје вработува трезорист, отворен оглас за апсолвенти и дипломирани економисти





