Европската централна банка подготвува воведување на сопствена дигитална валута, дигиталното евро, чија цел е да ја намали зависноста на Европа од американските платежни системи и да одговори на сè побрзата дигитализација на финансиските трансакции. Сепак, овој проект веќе предизвикува поделени реакции, особено во банкарскиот сектор.

Дигиталното евро се развива со години и се наоѓа во напредна фаза. Станува збор за пари што директно ќе ги издава Европската централна банка, но во дигитална форма. За разлика од сегашниот систем, каде плаќањата со картички или трансфери се базираат на средства што ги издаваат комерцијалните банки, новата валута ќе претставува јавен облик на пари во дигитален свет.

Во Европа, најголемиот дел од картичните плаќања се одвиваат преку американските компании Visa и Mastercard, што во сегашниот геополитички контекст се смета за ризик. Токму затоа, дигиталното евро се гледа како начин за зајакнување на европската финансиска автономија и задржување на контролата врз монетарната политика, особено во време кога приватни дигитални валути и таканаречени stablecoin решенија сè повеќе навлегуваат на пазарот.

Воедно, со постепеното исчезнување на готовината, дигиталното евро треба да обезбеди достапност на јавни пари за сите граѓани, но во дематеријализирана форма.

Иако воведувањето сè уште не е непосредно, Европската унија веќе презема чекори во таа насока. Европскиот парламент минатиот месец усвои два амандмани поволни за дигиталното евро, што претставува значаен политички сигнал, иако одлуката нема правна обврзувачка сила.

Доколку биде воведено, дигиталното евро ќе има влијание и врз граѓаните и врз бизнисите. Се очекува поедноставување на плаќањата, без потреба од користење готовина, како и побрзи и поевтини трансакции за компаниите. На пример, угостителските објекти би можеле да примаат плаќања веднаш и без провизии за картички.

Сепак, банките силно се спротивставуваат на овој концепт. Причината е што дигиталното евро директно го загрозува нивниот деловен модел. Доколку граѓаните можат да ги чуваат средствата директно кај Европската централна банка, потребата од класични банкарски сметки се намалува.

Финансиските институции предупредуваат дека тоа може да доведе до одлив на депозити, што би ја намалило нивната способност за кредитирање и би влијаело врз нивните приходи. Дополнително, банките би изгубиле дел од провизиите од трансакции, и покрај тоа што веќе инвестирале значителни средства во сопствени платежни системи, како што е Wero.

Според најавите, Европската централна банка планира пилот-фаза за дигиталното евро во 2027 година, а негово официјално пуштање во употреба се очекува околу 2029 година.

Иако проектот се претставува како чекор кон поголема финансиска независност и модернизација, тој отвора и прашања за приватноста и контролата врз финансиските текови. Дел од критичарите предупредуваат дека ваквиот систем би можел да доведе до зголемена централизација и потенцијална злоупотреба на податоците.

Дигиталното евро, замислено како алтернатива на постојните платежни системи и како одговор на исчезнувањето на готовината, сè повеќе станува реалност, но и тема на жестока дебата во Европа.

Коосновачот на Microsoft и милијардер Бил Гејтс изнесе свое видување за тоа кои професии најверојатно ќе останат стабилни во ерата на брзиот развој на вештачката интелигенција, наведувајќи дека три сектори ќе ја задржат својата клучна улога и во иднина.

Иако повеќе не е дел од секојдневното управување со Microsoft, Гејтс и натаму внимателно ги следи технолошките трендови, а неговите проценки за иднината на пазарот на труд привлекуваат големо внимание.

Во време кога вештачката интелигенција станува сè поприсутна, дел од јавноста ја гледа како револуционерен алат, додека други стравуваат од губење на работни места. Гејтс, сепак, смета дека постојат професии кои ќе останат незаменливи.

Според него, програмерите ќе продолжат да бидат клучни, бидејќи иако AI може да генерира код, сè уште не располага со доволна прецизност и способност за развој на сложени софтверски решенија. Човечкиот фактор останува неопходен за корекција, унапредување и контрола на системите.

Безбедна перспектива, според Гејтс, имаат и експертите во биологијата и медицината. Овие области бараат креативно размислување и способност за формулирање нови идеи и хипотези, нешто што вештачката интелигенција сè уште не може целосно да го реплицира. Иако AI може да помогне во анализа на податоци и дијагностика, клучните научни откритија и понатаму ќе зависат од човекот.

Третиот сектор што, според него, ќе остане стабилен е енергетиката. Станува збор за сложена индустрија која бара стратешко одлучување и управување со ризици, особено во кризни ситуации. Иако AI може да придонесе за поголема ефикасност, човечката експертиза останува незаменлива.

Сепак, Гејтс признава дека иднината не може целосно да се предвиди и дека влијанието на вештачката интелигенција врз пазарот на труд ќе се развива на начини кои денес не се целосно јасни, слично како што тоа било случај со индустриската револуција и појавата на интернетот.

Еврото продолжува да зајакнува на европските пазари, движејќи се во позитивна зона трет ден по ред во однос на американскиот долар, во пресрет на клучните одлуки за каматните стапки од страна на централните банки во Европа и САД.

Во текот на утринското тргување, еврото забележа благ раст од помалку од 0,1 отсто и достигна ниво од 1,1545 долари, продолжувајќи го закрепнувањето од седуммесечното дно од 1,1411 долари. Позитивниот тренд се должи на зголемената куповна активност од пониски нивоа, како и очекувањата поврзани со претстојниот состанок на Европската централна банка.

Истовремено, американскиот долар бележи слабеење, при што индексот на доларот падна трет ден по ред. Инвеститорите се воздржуваат од нови позиции во пресрет на одлуката на Федералните резерви, од која се очекува каматните стапки да останат непроменети втор состанок по ред.

Состанокот на Европската централна банка започнува денеска, а одлуките се очекуваат утре. Пазарите претпоставуваат дека каматните стапки ќе останат непроменети по шести пат по ред, додека вниманието ќе биде насочено кон изјавите на претседателката Кристин Лагард, кои треба да дадат насоки за идната монетарна политика.

И покрај тековните очекувања, пазарите оценуваат дека постои мала веројатност од намалување на каматните стапки, додека растот на глобалните цени на енергенсите отвора можност за нивно зголемување во наредните месеци.

Сите овие фактори укажуваат на зголемена неизвесност на финансиските пазари, при што движењата на еврото и доларот ќе зависат од сигналите што ќе ги испратат водечките централни банки во текот на неделава.