Анализи
Граѓаните се задолжени 163 милиони евра на кредитни картички и трошат се помалку
Кредитните картички не им се најомилени на граѓаните во земјава и во континуитет се намалува нивниот долг кон банките по овој основ. Овој интересен феномен го покажуваат статистичките податоци на Народната банка и се случува во услови кога кредитните картички се широко распространети и користени на глобално ниво.
Според официјалната статистика на Централната банка, задолженоста на физичките лица во банките по основ на кредитни картички во ноември 2023 година изнесуваше 10.024 милиони денари (163 милиони евра) и во споредба со декември 2009 година, од кога датираат најстарите податоци, е намалена за речиси 3,7 милиони денари, односно за скоро 60 милиони евра.
Долгот на граѓаните по основ на кредитни картички се намалува во континуитет во изминатите 15 години. До крајот на 2016 година изнесувал над 200 милиони евра, а потоа постојаниот надолен тренд до крајот од минатата година го сведува на рекордно ниско ниво од 163 милиони евра.
Ако се споредат кредитните картички со дозволениот минус како кредитен производ, излегува дека граѓаните многу повеќе сакаат да ја зголемуваат својата финансиска моќ преку дозволен минус на платежната сметка од една или неколку плати отколку преку дозволениот лимит на кредитните картички. Банкарство веќе анализираше дека вкупниот долг на населението по овој основ изнесува околу 113,2 милиони евра и во последните 15 години е речиси двојно зголемен.
Според последните статистички податоци, на долгот на кредитна картичка во ноември 2023 година корисниците плаќале просечна каматна стапка на ниво на банкарски сектор од 11,21%, додека на искористеното дозволено пречекорување плаќале просечна камата од 11,17%. Од почетокот на годинава овие каматни стапки веќе надминаа 14%, што значи дека нема голема разлика во трошокот, односно во цената на овие два кредитни производи. Но, има разлика ако се земе предвид фактот дека кога користат дозволено пречекорување, задолжувањето на кредитна картичка веќе им претставува дополнителен трошок на граѓаните. Исто така, за кредитна картичка банките наплаќаат и годишна членарина, која се движи над 1.000 денари.
Овој податок не им оди во прилог на банките, кои нудат широка палета на кредитни картички, пред се од програмата на Mastercard и Visa. Исто така, кредитните картички им обезбедуваат на граѓаните и дополнителни привилегии и бонуси, како што се разни попусти, кешбек, учество во наградни игри, користење привилегии при патување со авион и слично. Но, овие привилегии најчесто ги овозможуваат и дебитните картички на Mastercard и Visa, така што веќе им се достапни на граѓаните.
И статистичките податоци покажуваат дека доминацијата ја имаат дебитните картички. Според НБРСМ, во земјава се издадени вкупно 1.944.388 платежни картички заклучно со септември 2023 година, од кои 1.067.724 се Visa, a 828.382 се Mastercard. Со платежна функција се вкупно 1.932.331 картичка, од кои дебитни се 1.605.512, а кредитни само 326.819 картички.
Во 2016 година, од кога датираат првите податоци, имало 1.851.200 платежни картички во земјава, од кои 1.443.022 биле дебитни, а 375.654 кредитни. За седум години, бројот на дебитните картички е зголемен за над 150.000, а на кредитните е намален за околу 50.000.
Анализи
Наместо недвижности, младите се вратат кон инвестиции во криптовалути: Расте трендот на „финансиски нихилизам“
Сè поголем број млади луѓе денес се откажуваат од традиционалните финансиски патишта и се свртуваат кон поризични инвестиции како криптовалути и т.н. „меме“ акции, тренд што економистите го дефинираат како финансиски нихилизам.
Овој феномен произлегува од чувството дека класичните модели – стабилна работа, сопствен дом и сигурна пензија – стануваат сè потешко достижни за генерацијата З. Наместо долгорочно планирање, дел од младите избираат побрзи и поризични начини за заработка, не затоа што ги сметаат за подобри, туку затоа што ги гледаат како единствена опција.
Според анализи, значителен дел од младите вложуваат во инструменти кои се надвор од класичните финансиски системи, што веќе почнува да влијае врз економските текови. Истовремено, прогнозите покажуваат дека генерацијата З во наредните децении ќе стане најбогатата генерација во историјата, со огромно влијание врз потрошувачките навики и пазарите.
Сепак, парадоксално, оваа генерација се соочува и со зголемена невработеност и нестабилност на пазарот на труд. Тоа дополнително го намалува интересот за долгорочни инвестиции и штедење, додека краткорочната потрошувачка и ризичните вложувања бележат раст.
Економистите предупредуваат дека ваквото однесување може да има пошироки последици, вклучително и намалување на ефективноста на монетарните политики, бидејќи сè поголем дел од средствата се движат надвор од банкарските системи.
Дополнителен фактор е недостапноста на недвижностите, кои некогаш претставуваа симбол на финансиска стабилност. Денес, за многумина млади, купувањето стан е речиси недостижна цел, што дополнително го поттикнува отстапувањето од традиционалните финансиски модели.
Стручњаците сметаат дека клучот за справување со овој тренд е поголема финансиска едукација, како и прилагодување на финансиските институции кон новите генерации и нивните навики.
Извор: Nin.rs
Анализи
Колку чини горивото ширум светот: Од 0,09 до 15,65 долари
Цените на горивото значително варираат низ светот, при што некои возачи плаќаат и повеќе од 170 пати повисока цена по галон од други.
Според податоци од Visualcapitalist.com, мапата ги прикажува цените на бензинот во 170 земји заклучно со април 2026 година, врз основа на информации од GlobalPetrolPrices. Глобалниот просек изнесува 5,58 долари по галон, со огромен распон – од само 0,09 долари во Либија до 15,65 долари во Хонг Конг.
Во земјите богати со нафта, како што се Либија и Иран, горивото е силно субвенционирано, па во некои случаи е поевтино дури и од флаширана вода. Од друга страна, густо населени и увозно зависни региони, како Хонг Конг, имаат највисоки цени во светот.
Најевтино гориво во нафтените држави
Либија е на врвот на листата со само 0,09 долари по галон, а ја следат Иран и Венецуела, каде цените се под 0,15 долари.
Во овие земји владите често го субвенционираат горивото за да ја одржат политичката стабилност и да ја поттикнат домашната потрошувачка. Во Либија бензинот е дури поевтин и од флаширана вода.
Во Соединетите Американски Држави цените на горивото се блиску до глобалниот просек и во 2026 година изнесуваат околу 4,45 долари по галон. Ова ниво на цени одразува баланс меѓу домашното производство на нафта и релативно ниските даноци на гориво во споредба со Европа. Иако САД се меѓу најголемите производители на нафта во светот, цените и понатаму варираат во согласност со глобалниот пазар на сурова нафта и капацитетите на рафинериите.
Високите даноци ги зголемуваат цените во богатите економии
Спротивно на тоа, најскапото гориво се наоѓа во богатите и увозно зависни економии. Хонг Конг предничи со 15,65 долари по галон, а следуваат европски земји како Холандија и Данска, како и држави како Малави и Израел.
Колку далеку можете да стигнете со 10 долари
Еден од најјасните начини да се разберат глобалните разлики во цените е куповната моќ на пумпите – односно колку далеку можете да стигнете со ист износ пари.
Во Либија, за 10 долари може да се купи доволно гориво за да се поминат околу 3.885 милји. Во Хонг Конг, истиот износ е доволен за само 22 милји.
Еден галон изнесува 3,785 литри.
Анализи
Златото со ограничен раст под притисок на надолен тренд, еврото ослабува кон доларот
Цената на златото бележи умерен раст во последното тргување, но и натаму се движи во рамки на краткорочен надолен тренд, што укажува на континуиран продажен притисок. Анализите покажуваат дека цената останува под 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), што ги ограничува шансите за посилно закрепнување во блиска иднина.
Сепак, се појавуваат први знаци на стабилизација. Индикаторите за релативна сила сигнализираат позитивен пресврт, откако претходно достигнаа препродадени нивоа. Ова може да придонесе за намалување на негативниот притисок и да доведе до период на странично движење на цената, додека пазарот бара појасна насока.
Во исто време, валутниот пар евро/долар (EUR/USD) останува под притисок и бележи благо опаѓање. Причина за тоа е повторното одбивање на цената од EMA50, што предизвика нов надолен импулс откако не успеа да го пробие овој технички отпор.
Дополнително, индикаторите за релативна сила кај овој валутен пар испраќаат негативни сигнали по претходно достигнати прекупени нивоа, што укажува на слабеење на биковскиот моментум. Краткорочно, трендот останува под доминација на корективен пад, со можност за понатамошно слабеење на еврото во однос на доларот.
Аналитичарите оценуваат дека и кај златото и кај валутните пазари во моментов доминира неизвесност, при што инвеститорите внимателно ги следат техничките сигнали и глобалните економски движења.
-
Интервјуапред 2 месециПензиски парадокс: Од минималец до доброволен фонд – новиот модел на младите вработени
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка со информација за исплатата на паричната помош од социјална, детска и цивилна заштита за февруари 2026 година
-
Продуктипред 1 месецДо 120.000 денари финансиска поддршка од Easy Finance – брзо и со транспарентни услови
-
Интервјуапред 2 месециГацов во FinSight: Една неиздадена сметка значи над 60% загуба за државата
-
Кариерапред 1 месецНародна банка бара аналитичари: плата до 83 илјади денари и двегодишен договор
-
Кариерапред 1 месецОглас за вработување во ТТК Банка АД Скопје
-
Кариерапред 1 месецАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 2 месециХалк банка нуди потрошувачки кредит до 2,5 милиони денари




