Анализи
Граѓаните се задолжени 163 милиони евра на кредитни картички и трошат се помалку
Кредитните картички не им се најомилени на граѓаните во земјава и во континуитет се намалува нивниот долг кон банките по овој основ. Овој интересен феномен го покажуваат статистичките податоци на Народната банка и се случува во услови кога кредитните картички се широко распространети и користени на глобално ниво.
Според официјалната статистика на Централната банка, задолженоста на физичките лица во банките по основ на кредитни картички во ноември 2023 година изнесуваше 10.024 милиони денари (163 милиони евра) и во споредба со декември 2009 година, од кога датираат најстарите податоци, е намалена за речиси 3,7 милиони денари, односно за скоро 60 милиони евра.
Долгот на граѓаните по основ на кредитни картички се намалува во континуитет во изминатите 15 години. До крајот на 2016 година изнесувал над 200 милиони евра, а потоа постојаниот надолен тренд до крајот од минатата година го сведува на рекордно ниско ниво од 163 милиони евра.
Ако се споредат кредитните картички со дозволениот минус како кредитен производ, излегува дека граѓаните многу повеќе сакаат да ја зголемуваат својата финансиска моќ преку дозволен минус на платежната сметка од една или неколку плати отколку преку дозволениот лимит на кредитните картички. Банкарство веќе анализираше дека вкупниот долг на населението по овој основ изнесува околу 113,2 милиони евра и во последните 15 години е речиси двојно зголемен.
Според последните статистички податоци, на долгот на кредитна картичка во ноември 2023 година корисниците плаќале просечна каматна стапка на ниво на банкарски сектор од 11,21%, додека на искористеното дозволено пречекорување плаќале просечна камата од 11,17%. Од почетокот на годинава овие каматни стапки веќе надминаа 14%, што значи дека нема голема разлика во трошокот, односно во цената на овие два кредитни производи. Но, има разлика ако се земе предвид фактот дека кога користат дозволено пречекорување, задолжувањето на кредитна картичка веќе им претставува дополнителен трошок на граѓаните. Исто така, за кредитна картичка банките наплаќаат и годишна членарина, која се движи над 1.000 денари.
Овој податок не им оди во прилог на банките, кои нудат широка палета на кредитни картички, пред се од програмата на Mastercard и Visa. Исто така, кредитните картички им обезбедуваат на граѓаните и дополнителни привилегии и бонуси, како што се разни попусти, кешбек, учество во наградни игри, користење привилегии при патување со авион и слично. Но, овие привилегии најчесто ги овозможуваат и дебитните картички на Mastercard и Visa, така што веќе им се достапни на граѓаните.
И статистичките податоци покажуваат дека доминацијата ја имаат дебитните картички. Според НБРСМ, во земјава се издадени вкупно 1.944.388 платежни картички заклучно со септември 2023 година, од кои 1.067.724 се Visa, a 828.382 се Mastercard. Со платежна функција се вкупно 1.932.331 картичка, од кои дебитни се 1.605.512, а кредитни само 326.819 картички.
Во 2016 година, од кога датираат првите податоци, имало 1.851.200 платежни картички во земјава, од кои 1.443.022 биле дебитни, а 375.654 кредитни. За седум години, бројот на дебитните картички е зголемен за над 150.000, а на кредитните е намален за околу 50.000.
Анализи
Горивата повторно поскапуваат
Од ноќеска на полноќ стапуваат во сила повисоки цени на горивата, откако Регулаторната комисија за енергетика донесе одлука за нивно зголемување. Во просек, поскапувањето изнесува 3,47 проценти.
Бензините ќе поскапат за 2,5 денари по литар, додека дизелот ќе има зголемување од два денари. Според новата одлука, ЕУРОСУПЕР БС-95 ќе се продава по цена од 85 денари за литар, додека ЕУРОСУПЕР БС-98 ќе чини 87 денари. Цената на ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) се утврдува на 93,5 денари за литар, а екстра лесното масло за горење ќе достигне 98,5 денари.
Покрај тоа, се зголемува и цената на мазутот М-1 НС, кој отсега ќе се продава по 49,720 денари за килограм, што претставува раст од 3,064 денари.
Од Регулаторната комисија објаснуваат дека растот на цените е резултат на поскапувањата на нафтените деривати на светските пазари, каде што се забележува пораст кај сите категории – бензините, дизелот, екстра лесното масло и мазутот. Дополнително, благо влијание има и движењето на курсот на денарот во однос на американскиот долар.
Во пресметката, како што посочуваат од Комисијата, се вклучени и намалените акцизи – за дизелот за 4 денари по литар, а за бензините за 2 денари, како и намалениот ДДВ од 10 проценти за одредени горива.
И покрај новите максимални цени, на дел од бензинските пумпи низ земјата горивата и понатаму се продаваат по нешто пониски цени од утврдените.
Анализи
Пад на бројот на работници во индустријата: намалување од 2,8 % во март
Бројот на работници во индустријата бележи намалување во март 2026 година во споредба со истиот месец лани, покажуваат најновите податоци. Најизразен пад е регистриран во секторот рударство и вадење камен, додека благо зголемување има во енергетскиот сектор.
Конкретно, во март 2026 година, во однос на март 2025 година, бројот на работници во секторот рударство и вадење камен е намален за 6,9 %, во преработувачката индустрија за 2,8 %, додека во снабдувањето со електрична енергија, гас, пареа и климатизација е зголемен за 0,6 %.
Анализирано според главните индустриски групи, пад е забележан во повеќе сегменти. Бројот на работници се намалил во групата енергија за 2,1 %, кај капиталните производи за 3,6 %, кај нетрајните производи за широка потрошувачка за 3,4 %, како и кај интермедијарните производи, освен енергија, за 2,9 %. Единствен раст има кај трајните производи за широка потрошувачка, каде бројот на вработени е зголемен за 1,0 %.
Негативниот тренд се забележува и на квартално ниво. Во периодот јануари – март 2026 година, во однос на истиот период во 2025 година, бројот на работници во индустријата е намален за 3,3 %.
Податоците укажуваат на континуиран притисок врз индустрискиот сектор, со најголеми загуби на работни места во рударството и преработувачката индустрија, додека енергетиката останува единствен сегмент со благ раст.
Анализи
Славески: Македонската економија покажува отпорност, инфлацијата се стабилизира
Гувернерот Трајко Славески пред Комисијата за финансирање и буџет при Собранието на Република Северна Македонија ја презентираше актуелната економска состојба, оценувајќи дека економијата останува стабилна и покрај зголемената глобална неизвесност.
Според него, во 2025 година економскиот раст изнесувал 3,5 проценти, при што главен двигател била домашната побарувачка, особено инвестициите. Позитивни трендови се забележуваат и на пазарот на труд, со раст на вработеноста и намалување на невработеноста.
Во првиот квартал од 2026 година, инфлацијата се стабилизирала на 3,7 проценти, пред сè поради намалување на базичната инфлација. Сепак, Славески предупреди дека идните движења на цените остануваат неизвесни, имајќи ги предвид геополитичките ризици и случувањата на глобалните пазари.
„Новите случувања на Блискиот Исток претставуваат значителен надворешен шок, кој влијае врз цените на енергентите и синџирите на снабдување“, изјави Славески.
Банкарскиот систем, како што беше посочено, останува стабилен, со раст на депозитите од 11,3 проценти и кредитната активност од 13,1 проценти, поддржан од солидната капитализираност и квалитетот на кредитното портфолио.
Од Народна банка на Република Северна Македонија посочуваат дека ќе продолжат со внимателна и конзистентна монетарна политика, насочена кон одржување на ценовната стабилност и стабилен девизен курс.
„Подготвени сме навремено да реагираме со сите расположливи инструменти, за зачувување на макроекономската стабилност“, порача гувернерот.
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка со информација за исплатата на паричната помош од социјална, детска и цивилна заштита за февруари 2026 година
-
Продуктипред 2 месециДо 120.000 денари финансиска поддршка од Easy Finance – брзо и со транспарентни услови
-
Кариерапред 2 месециНародна банка бара аналитичари: плата до 83 илјади денари и двегодишен договор
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во ТТК Банка АД Скопје
-
Кариерапред 1 месецАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 2 месециХалк банка нуди потрошувачки кредит до 2,5 милиони денари
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Интервјуапред 1 месецИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје




