Анализи
Граѓаните се задолжени 163 милиони евра на кредитни картички и трошат се помалку
Кредитните картички не им се најомилени на граѓаните во земјава и во континуитет се намалува нивниот долг кон банките по овој основ. Овој интересен феномен го покажуваат статистичките податоци на Народната банка и се случува во услови кога кредитните картички се широко распространети и користени на глобално ниво.
Според официјалната статистика на Централната банка, задолженоста на физичките лица во банките по основ на кредитни картички во ноември 2023 година изнесуваше 10.024 милиони денари (163 милиони евра) и во споредба со декември 2009 година, од кога датираат најстарите податоци, е намалена за речиси 3,7 милиони денари, односно за скоро 60 милиони евра.
Долгот на граѓаните по основ на кредитни картички се намалува во континуитет во изминатите 15 години. До крајот на 2016 година изнесувал над 200 милиони евра, а потоа постојаниот надолен тренд до крајот од минатата година го сведува на рекордно ниско ниво од 163 милиони евра.
Ако се споредат кредитните картички со дозволениот минус како кредитен производ, излегува дека граѓаните многу повеќе сакаат да ја зголемуваат својата финансиска моќ преку дозволен минус на платежната сметка од една или неколку плати отколку преку дозволениот лимит на кредитните картички. Банкарство веќе анализираше дека вкупниот долг на населението по овој основ изнесува околу 113,2 милиони евра и во последните 15 години е речиси двојно зголемен.
Според последните статистички податоци, на долгот на кредитна картичка во ноември 2023 година корисниците плаќале просечна каматна стапка на ниво на банкарски сектор од 11,21%, додека на искористеното дозволено пречекорување плаќале просечна камата од 11,17%. Од почетокот на годинава овие каматни стапки веќе надминаа 14%, што значи дека нема голема разлика во трошокот, односно во цената на овие два кредитни производи. Но, има разлика ако се земе предвид фактот дека кога користат дозволено пречекорување, задолжувањето на кредитна картичка веќе им претставува дополнителен трошок на граѓаните. Исто така, за кредитна картичка банките наплаќаат и годишна членарина, која се движи над 1.000 денари.
Овој податок не им оди во прилог на банките, кои нудат широка палета на кредитни картички, пред се од програмата на Mastercard и Visa. Исто така, кредитните картички им обезбедуваат на граѓаните и дополнителни привилегии и бонуси, како што се разни попусти, кешбек, учество во наградни игри, користење привилегии при патување со авион и слично. Но, овие привилегии најчесто ги овозможуваат и дебитните картички на Mastercard и Visa, така што веќе им се достапни на граѓаните.
И статистичките податоци покажуваат дека доминацијата ја имаат дебитните картички. Според НБРСМ, во земјава се издадени вкупно 1.944.388 платежни картички заклучно со септември 2023 година, од кои 1.067.724 се Visa, a 828.382 се Mastercard. Со платежна функција се вкупно 1.932.331 картичка, од кои дебитни се 1.605.512, а кредитни само 326.819 картички.
Во 2016 година, од кога датираат првите податоци, имало 1.851.200 платежни картички во земјава, од кои 1.443.022 биле дебитни, а 375.654 кредитни. За седум години, бројот на дебитните картички е зголемен за над 150.000, а на кредитните е намален за околу 50.000.
Анализи
Златото порасна втор ден по ред, но е на пат кон месечен пад
Цената на златото во петокот порасна втор ден по ред и достигна 4.580 долари за унца, откако се појавија информации дека САД и Иран би можеле да го продолжат примирјето, што донесе дополнителна неизвесност на финансиските пазари.
И покрај растот, благородниот метал е на пат да ја заврши месечната трговија со пад од околу 0,8 проценти. Врз цената и натаму влијаат загриженоста поради инфлацијата и очекувањата дека каматните стапки ќе останат повисоки подолг временски период.
Преговорите за завршување на тримесечниот конфликт продолжуваат, а според медиумските извештаи се разгледува можност за продолжување на примирјето за уште 60 дена за да се создадат услови за формални разговори меѓу двете страни. Сепак, американскиот претседател Доналд Трамп сè уште не дал конечна согласност за предложениот договор.
Пазарите остануваат претпазливи бидејќи евентуалните нарушувања во транспортот и енергетската инфраструктура би можеле да ги задржат високите цени на нафтата, што дополнително го комплицира патот кон намалување на инфлацијата.
Најновите податоци покажаа дека инфлацијата во САД во април забележала најбрз раст во последните три години, што ги зацврсти очекувањата дека Федералните резерви ќе ги задржат каматните стапки непроменети подолг период.
Во меѓувреме, побарувачката за злато во Индија останува слаба поради високите цени и увозните давачки, додека во Кина, најголемиот светски потрошувач на благородниот метал, премиите се намалуваат поради внимателното расположение на пазарот.
Анализи
Европската индустрија троши сè помалку енергија, но прехранбениот сектор бележи раст
Индустриските капацитети низ Европската Унија продолжуваат да ја намалуваат потрошувачката на енергија, покажуваат најновите податоци на Евростат. Во 2024 година, европската индустрија потрошила 8.835 петџули енергија, што претставува намалување од 8,1 отсто во споредба со пред десет години и продолжување на долгорочниот тренд на пад кој трае од 1990 година.
Електричната енергија и натаму има најголем удел во индустриската потрошувачка со 33,3 проценти, додека природниот гас учествува со 31,9 проценти. Обновливите извори на енергија и биогоривата се на третото место со удел од 11,3 проценти, надминувајќи ја нафтата и нафтените деривати.
Особено е забележливо намалувањето на употребата на јаглен и други цврсти фосилни горива, чија потрошувачка е намалена за речиси 35 проценти во однос на 2014 година. Во исто време, користењето на обновливи извори на енергија е зголемено за повеќе од 24 проценти, што укажува на забрзана енергетска транзиција во европската индустрија.
Сепак, не сите индустриски гранки го следат истиот тренд. Производството на храна, пијалаци и тутун бележи пораст на потрошувачката на енергија од 4,7 проценти во последната деценија и сега учествува со 12,8 проценти во вкупната индустриска потрошувачка на енергија во ЕУ.
Овој сектор најмногу се потпира на природниот гас, кој покрива 46,3 проценти од неговите енергетски потреби, додека електричната енергија учествува со 35,3 проценти. Истовремено, токму во прехранбената индустрија е забележан и значителен раст на користењето обновливи извори на енергија и биогорива, за дури 68,4 проценти во споредба со 2014 година.
Податоците покажуваат дека европската индустрија станува поенергетски ефикасна и сè помалку зависна од фосилните горива, но и дека растот на производството на храна носи поголеми енергетски потреби. Тоа укажува дека зелената транзиција во Европската Унија не се одвива со исто темпо во сите сектори.
Во рамки на напорите за постигнување климатска неутралност до 2050 година, Европската комисија во 2021 година го претстави пакетот мерки „Fit for 55“, чија цел е до 2030 година емисиите на стакленички гасови во ЕУ да се намалат за најмалку 55 проценти во однос на нивото од 1990 година.
Анализи
Буџетскиот дефицит на Македонија достигна 25,6 милијарди денари во првите четири месеци од годината
Буџетскиот дефицит на Северна Македонија во периодот јануари–април 2026 година изнесува 25,6 милијарди денари (околу 415 милиони евра), што претставува значително зголемување во споредба со истиот период минатата година, кога дефицитот изнесувал 14,7 милијарди денари.
Според податоците на Министерството за финансии, вкупните приходи во консолидираниот буџет во првите четири месеци од годинава достигнале 113,6 милијарди денари, што е повеќе од 107 милијарди денари регистрирани во истиот период во 2025 година.
Во исто време, буџетските расходи пораснале уште побрзо и достигнале 139,2 милијарди денари, наспроти 121,7 милијарди денари во првите четири месеци од минатата година.
Само во април, буџетот забележал дефицит од 380 милиони денари, додека во април 2025 година дефицитот изнесувал само 5,8 милиони денари.
На крајот од 2025 година, буџетскиот дефицит на државата изнесуваше 41,8 милијарди денари, што беше малку пониско во однос на 41,9 милијарди денари една година претходно.
Податоците покажуваат дека и покрај растот на буџетските приходи, значителното зголемување на расходите придонело за продлабочување на буџетскиот јаз во првите четири месеци од 2026 година.
-
Продуктипред 2 месециИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Останатопред 2 месециУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Продуктипред 1 месецУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка предвремено ги исплати пензиите за месец март
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Марјан Ристески: Акцизата на горивата под лупа, можно ново замрзнување на цените
-
Кариерапред 2 месециКомерцијална банка вработува Помлад соработник за администрирање на кредити и гаранции (Back Office)
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Горан Ѓорѓиевски | Ценовен шок на хоризонтот: Од септември следува значително поскапување
-
Банкипред 2 месециАЛТА Банка предвремено изврши исплата на мартовските пензии


