Connect with us
no baners

Банки

Вицегувернерката Нацевска: СЕПА може да донесе бројни придобивки за компаниите

Објавено

на

Динамиката на пристапувањето во Единствената област за плаќањa во евра (СЕПА) зависи од степенот на подготвеноста на земјите и степенот на усогласеност на националната правна рамка со европското законодавство за чија што оценка беше обезбедена и техничка помош од Светската банка. Нашата земја, Албанија и Црна Гора од страна на Светската банка во овој процес беа оценети со висок степен на усогласеност со правната рамка и беа првите три од шесте земји од Западен Балкан, чии што централни банки, во текот на јуни и јули, поднесоа апликации за членство до Европскиот Совет за плаќања . Очекувањата се дека трите земји се со голема можност за скорешно пристапување во Единствената област за плаќањa во евра (СЕПА)“, изјави вицегувернерката на Народната банка Емилија Нацевска во интервју за емисијата „360 степени“ на МТВ.

Нацевска потенцира дека со поднесувањето на самата апликација со целата пропратна документација која претставува огромен пакет од документи, нашата земја покажа дека релевантната европска регулатива е преточена во домашното законодавство, а пристапот до европскиот платежен систем ќе подразбира користење на придобивките пред земјава да стане полноправна членка на ЕУ. 

Членството во СЕПА е една од приоритетните активности коишто се поддржани со најновиот план за раст од страна на Европската комисија, којашто има за цел забрзана економска интеграција и доближување на регионот до единствениот пазар на ЕУ, што ќе овозможи граѓаните и компаниите што поскоро да ги почувствуваат бенефитите од членството. Со пристапувањето, значително ќе се намалат трошоците за прекуграничните плаќања во евра, ќе се обезбедат подобри услови за меѓународна соработка, трговија и инвестиции, ќе се подобри управувањето со готовинскиот тек, ќе се зајакне пристапот до пазарите во ЕУ, ќе се подобрат односите со деловните партнери преку побрзо порамнување на плаќањата“, истакна вицегувернерката Нацевска, нагласувајќи дека главниот двигател на СЕПА е поттикнување на конкуренцијата, а со тоа намалување на трошоците и забрзување на прекуграничните плаќања кои ќе се извршуваат во рок од еден ден, а доколку се користат системите за инстант плаќања − во рок од неколку секунди. 

Пристапувањето ќе биде особено значајно за дознаките, бидејќи тие кај нас, па и во регионот на Западен Балкан, тие играат значајна улога во економијата, достигнувајќи дури и до 15% од БДП. Трошоците за извршување на дознаките, кои се околу 6,7% од износот на трансакцијата тековно, ќе се преполоват на околу 3%, пришто на ниво на регионот на Западен Балкан ова може да придонесе за заштеда од дури половина милијарда евра. Значајни заштеди се очекуваат и кај фирмите. Според студија на Светска банка која ги анализира трошоците за извршување плаќања од микро, малите и средните фирми помеѓу земјите од Западен Балкан и Европската Унија, плаќање на износ од 5.000 евра од фирма во Западен Балкан кон фирма во ЕУ чини 10 пати поскапо отколку плаќање помеѓу фирмите во ЕУ. Трошоците во обратна насока, кога фирма од ЕУ плаќања кон фирма од Западен Балкан, се уште повисоки односно 12 пати повисоки во споредба со тоа кога плаќањето се извршува помеѓу фирмите од ЕУ. Трошоците за плаќањата на поголеми износи се уште повисоки“, истакна вицегувернерката Нацевска. Според проценките на Светската банка членството во СЕПА може да ја намали и сивата економија за 2 процентни поени во регионот на Западен Балкан, посочи Нацевска.

Вклучувањето во СЕПА е приоритет за Народната банка и другите институции вклучени во процесот, истакна Нацевска, кое ќе овозможи забрзување на трговската и финансиската интеграција на земјата во ЕУ и повисок економски раст.

Анализи

Анализите на НБРСМ покажуваат дека каматите на кредитите продолжуваат надолу, депозитите со различни движења кај компаниите и домаќинствата

Објавено

на

Каматните стапки на кредитите во банкарскиот систем продолжија благо да се намалуваат и во мај 2026 година, што упатува на постепено олеснување на условите за задолжување и за компаниите и за домаќинствата. Според најновите податоци на Народната банка, просечната каматна стапка на вкупните кредити во мај изнесувала 4,69 проценти, што претставува минимален месечен пад од 0,01 процентен поен, но и позначајно намалување од 0,37 процентни поени во споредба со истиот месец минатата година.

Овие податоци покажуваат дека трендот на намалување на каматите на кредитите не е еднократен, туку се одржува подолг период. Во табелата објавена од Народната банка се гледа дека просечната камата на вкупните кредити од мај 2025 година, кога изнесувала 5,06 проценти, постепено се намалува до 4,69 проценти во мај 2026 година. Тоа значи дека, иако месечните промени се мали, годишното движење е појасно и оди во насока на поевтино кредитирање.

Кај новоодобрените кредити падот е уште повидлив. Просечната каматна стапка на новите кредити во мај изнесувала 4,42 проценти, што е намалување од 0,15 процентни поени во однос на април и 0,30 процентни поени во споредба со мај минатата година. Овој показател е особено важен бидејќи ги одразува тековните услови под кои банките одобруваат нови заеми. Со други зборови, новите кредитни договори се склучуваат со пониски камати отколку пред една година, што може да биде позитивен сигнал за фирмите што планираат инвестиции, но и за граѓаните кои размислуваат за станбени, потрошувачки или други кредити.

Од друга страна, кај депозитите движењата се помешани. Просечната каматна стапка на вкупните депозити во мај изнесувала 2,17 проценти. Таа бележи мал месечен раст од 0,01 процентен поен, но на годишно ниво е пониска за 0,04 процентни поени. Кај новопримените депозити, просечната каматна стапка изнесувала 2,21 процент и се намалила и на месечно и на годишно ниво, за 0,22, односно 0,11 процентни поени.

Оваа разлика меѓу кредитните и депозитните камати е важна за разбирање на банкарските трендови. Пониските камати на кредитите значат поевтино задолжување, но намалувањето или стагнацијата кај депозитните камати може да значи и помал принос за штедачите. Во такви услови, граѓаните и компаниите внимателно ги следат понудите на банките, особено кога одлучуваат дали средствата да ги чуваат како депозит, да ги инвестираат или да ги користат за тековни потреби.

Кај корпоративниот сектор, односно кај нефинансиските компании, просечната каматна стапка на вкупните кредити во мај изнесувала 4,33 проценти. Таа е намалена за 0,02 процентни поени на месечно ниво и за 0,33 процентни поени на годишно ниво. Падот, според Народната банка, произлегува од намалувањето на каматите на денарските кредити без валутна клаузула, додека каматите на денарските кредити со валутна клаузула и на кредитите во странска валута останале непроменети.

Ова покажува дека олеснувањето кај корпоративното кредитирање најмногу се чувствува кај денарските кредити без валутна клаузула. За компаниите, таквиот тренд може да биде важен затоа што пониските трошоци за финансирање може да им овозможат полесно планирање на инвестиции, проширување на производството или подобрување на ликвидноста. Сепак, намалувањето е умерено, што значи дека банките и натаму остануваат внимателни во кредитната политика.

Кај новоодобрените кредити за корпоративниот сектор има поизразен пад. Во мај, просечната каматна стапка изнесувала 4,22 проценти, што е месечно намалување од 0,28 процентни поени. На годишно ниво, каматата на новите кредити за компаниите е пониска за 0,45 процентни поени. Според податоците, падот се должи на намалувањето на каматните стапки на денарските кредити со и без валутна клаузула, иако кај кредитите во странска валута е забележан раст.

Овој дел од податоците може да се толкува како сигнал дека банките се подготвени да понудат поповолни услови за ново корпоративно задолжување, особено во домашна валута. Тоа е значајно за компаниите што планираат нов инвестициски циклус, бидејќи трошокот за кредит директно влијае врз исплатливоста на инвестициите.

Кај корпоративните депозити, пак, сликата е поинаква. Просечната каматна стапка на вкупните депозити на компаниите во мај изнесувала 2,69 проценти, со месечен раст од 0,02 процентни поени и годишно зголемување од 0,07 процентни поени. Растот се должи на повисоките каматни стапки на депозитите во странска валута и на денарските депозити со валутна клаузула, додека кај денарските депозити без валутна клаузула е забележан пад.

Но, кај новопримените корпоративни депозити се забележува силен месечен пад. Каматната стапка во мај изнесувала 1,71 процент, што е намалување од 1,03 процентни поени во однос на претходниот месец. На годишно ниво, оваа камата е пониска за 0,59 процентни поени. Овој податок упатува дека новите депозити на компаниите во мај биле прифатени со значително пониски каматни услови, особено кај денарските депозити без валутна клаузула и депозитите во странска валута.

Кај домаќинствата, просечната каматна стапка на вкупните кредити во мај изнесувала 5,04 проценти. Таа е намалена за 0,02 процентни поени на месечно ниво, а за 0,41 процентен поен на годишна основа. Ова значи дека граѓаните во просек плаќаат пониски камати на постојните кредити отколку пред една година. Намалувањето е забележано кај сите компоненти: денарските кредити без валутна клаузула, денарските кредити со валутна клаузула и кредитите во странска валута.

Во графиконите на Народната банка на страниците 3 и 4 се гледа дека каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата има надолен тренд во подолг период. Ова е важно бидејќи кредитите на домаќинствата најчесто се поврзани со лична потрошувачка, станбено финансирање и други долгорочни обврски. Дури и мало намалување на каматата може да има значење за месечните рати, особено кај поголеми и долгорочни кредити.

Кај новоодобрените кредити на домаќинствата, просечната каматна стапка во мај изнесувала 4,64 проценти, што е минимално месечно намалување од 0,01 процентен поен. На годишно ниво, оваа камата е пониска за 0,15 процентни поени. Намалувањето целосно се должи на пониските камати на денарските кредити без валутна клаузула, додека кај кредитите во странска валута и кај денарските кредити со валутна клаузула е забележан раст.

Ова укажува дека за граѓаните најповолното движење во мај било кај денарските кредити без валутна клаузула. Таквите кредити се важни бидејќи не носат директен валутен ризик за корисниците, што ги прави попредвидливи за домаќинските буџети.

Кај депозитите на домаќинствата, просечната каматна стапка на вкупните депозити во мај изнесувала 2,09 проценти, со мал месечен раст од 0,01 процентен поен. Сепак, во споредба со истиот месец минатата година, оваа камата е пониска за 0,06 процентни поени. Тоа покажува дека штедењето на домаќинствата носи сличен, но малку понизок принос отколку пред една година.

Интересен е податокот дека кај новопримените депозити на домаќинствата има раст. Каматната стапка во мај изнесувала 2,53 проценти, што е месечно зголемување од 0,22 процентни поени и годишен раст од 0,19 процентни поени. Растот произлегува од повисоките камати на депозитите во странска валута и на денарските депозити без валутна клаузула. Во мај, според Народната банка, не биле евидентирани новопримени денарски депозити со валутна клаузула кај банките и штедилниците.

Во поширока смисла, мајските податоци покажуваат постепено намалување на цената на кредитите, но не и целосно еднонасочно движење кај депозитите. За компаниите, новите кредити стануваат поевтини, што може да помогне при инвестициски одлуки. За домаќинствата, каматите на кредитите продолжуваат да се намалуваат, но со побавно темпо. Кај депозитите, пак, штедачите се соочуваат со различни движења зависно од тоа дали станува збор за постојни или нови депозити, за денарски или девизни средства, како и за тоа дали депозитот е со валутна клаузула.

Главната порака од податоците е дека банкарскиот систем во мај продолжува да се движи кон пониски кредитни камати, но со внимателно и постепено темпо. Тоа може да биде позитивно за кредитната активност, особено ако трендот продолжи и во следните месеци. Истовремено, разликите кај депозитните камати покажуваат дека банките селективно ги прилагодуваат условите за прибирање средства, зависно од валутата, рочноста и структурата на клиентите.

Следните податоци за каматните стапки, со референтен пресек за јуни 2026 година, Народната банка треба да ги објави на 31 јули 2026 година.

Продолжи со читање

Банки

НЛБ Банка започна со исплата на дивиденда за акционерите

Објавено

на

НЛБ Банка АД Скопје информира дека од 29 јуни 2026 година започна со исплатата на дивиденда за своите акционери, согласно Одлуката за определување на износот на дивиденда и утврдување на дивиденден календар, усвоена на Собранието на акционери одржано на 28 мај 2026 година.

Согласно донесената одлука, вкупниот износ на дивиденда што ќе им биде исплатен на акционерите изнесува 2.195.790.831 денари.

Бруто износот на дивиденда по акција изнесува 2.571 денари, а исплатата се реализира во согласност со утврдениот дивиденден календар на Банката.

Со исплатата на дивидендата, НЛБ Банка продолжува со практиката на распределба на дел од остварената добивка кон своите акционери, во согласност со донесените одлуки на Собранието на акционери.

Продолжи со читање

Банки

Комерцијална банка почнува со исплата на јунските пензии од 1 јули

Објавено

на

Комерцијална банка АД Скопје информира дека исплатата на пензиите ќе започне во среда, 1 јули 2026 година.

Пензионерите кои користат дебитна картичка ќе можат да располагаат со својата пензија истиот ден. Од банката препорачуваат средствата да се користат безбедно и удобно, преку безготовинско плаќање во продавници или онлајн, како и преку подигнување готовина од банкомат.

За пензионерите кои сакаат да ја подигнат пензијата во филијала или експозитура, исплатата ќе биде достапна од 1 јули и во секој нареден работен ден.

Од Комерцијална банка посочуваат дека мапата со локациите на филијалите и експозитурите е достапна на нивната веб-страница.

Продолжи со читање

Популарно

Copyright © 2023 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange