Водечките британски банки започнаа иницијатива за воспоставување локален платен систем како алтернатива на американските мрежи „Visa“ и „Mastercard“, поради зголемените геополитички ризици и стравувањата од потенцијални ограничувања на услугите.

Според „Гардијан“, раководителите на најголемите банки го одржале првиот состанок за проектот наречен „DeliveryCo“, чија цел е да се намали зависноста од странски платни инфраструктури и да се зајакне финансиската отпорност на земјата. Проектот го води извршниот директор на „Barclays UK“, Вим Мар, а во него учествуваат претставници на „Santander UK“, „NatWest“, „Lloyds Banking Group“, „Nationwide“, „Coventry Building Society“ и банкоматската мрежа „Link“.

Во моментов, околу 95% од сите картични трансакции во Велика Британија се процесираат преку „Visa“ и „Mastercard“, што претставува значителен системски ризик во услови на намалена употреба на готовина. Аналитичарите предупредуваат дека евентуален прекин на овие услуги би имал сериозни последици врз економијата, слични на оние што ги почувствува Русија по воведувањето на санкциите.

Планот предвидува развој на целосна платна инфраструктура, правна рамка, модел на управување и финансирање, со цел системот да биде оперативен до 2030 година. Заменик-гувернерката на Банката на Англија, Сара Бриден, истакна дека новата платформа може да служи како резервна опција во случај на прекин на постојните системи, зголемувајќи ја стабилноста на финансискиот сектор.

„Visa“ и „Mastercard“ ја поздравија иницијативата, нагласувајќи дека остануваат посветени на иновациите, безбедноста и сигурноста на платните услуги во Велика Британија.

Директорот на македонската Развојна банка, Кире Наумов, е разрешен од функцијата со одлука на Надзорниот одбор, објави Македонска берза. На негово место за вршител на должноста е назначена Ефимија Димовска, која во јануари годинава беше именувана за член на Надзорниот одбор.

„Согласно член 166-б став 1 алинеја 4 од Законот за хартии од вредност, Ве известуваме дека Надзорниот одбор на Развојна банка на Северна Македонија АД Скопје на седницата одржана на ден 23.02.2026 година од функцијата член на Управен одбор – Главен извршен директор го разреши Кире Наумов, а за вршител на должност член на Управен одбор – Главен извршен директор ја именуваше Ефимија Димовска член на Надзорниот одбор“, се вели во соопштението објавено на Македонска берза.

Разрешувањето на Наумов е донесено на 23 февруари, една година пред истекот на неговиот мандат. Во својата професионална кариера, тој има извршувано повеќе значајни функции, меѓу кои советник во Владата и кај претседателот на државата, директор на Агенцијата за разузнавање, заменик-министер за финансии и заменик-министер за економија.

Новата в.д. директорка Ефимија Димовска има повеќе од 18 години искуство во областа на развојното банкарство. Таа е доктор на економски науки со специјализација во финансиите и пристапот до финансирање на мали и средни претпријатија, а својата кариера ја градела на раководни позиции во Министерството за финансии, Развојната банка, енергетскиот сектор и високото образование.

Развојната банка игра клучна улога во финансирањето на македонските компании преку поволни кредитни линии од меѓународни финансиски институции, а неодамна управуваше и со унгарската кредитна линија од 250 милиони евра наменета за поддршка на бизнисите.

Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) обележа успешно завршување на два проекта за развој на работната сила поддржувајќи ја Северна Македонија во праведната транзиција на енергијата, со завршен настан и церемонија на доделување сертификати, која се одржа во Битола, се вели во соопштението од ЕБОР.

Проектите беа имплементирани во соработка со Владата на Северна Македонија, државната компанија АД „Електрани на Северна Македонија“ (ЕСМ) и Инвестициската платформа за праведна транзиција на Северна Македонија. Нивната цел е да ги поддржат работниците и заедниците кои се погодени од транзицијата на искористување на јагленот кон зелена енергија преку зајакнување на нивните вештини, подобрување на способностите за квалификување за работа и градење на отпорност во енергетскиот сектор.

Во двата проекта повеќе од 600 вработени на ЕСМ имаа бенефит од структурираните програми за обука, кои опфатија технички, менаџерски и меки вештини, вклучувајќи продуктивност, менаџирање на енергијата, лидерство, комуникации и инсталација на соларни панели. Иницијативите беа поддржани од Јапонскиот фонд за соработка и Блумберг-филантропите преку ЕБОР.

Претставникот на ЕБОР за Северна Македонија, Фатих Туркменоглу, се обрати на настанот и го истакна значењето на инвестирање во луѓето како основа за успешна енергетска транзиција и поддршка на земјата во справување со проблемот на иселување на населението преку креирање работни места. Тој истакна дека регионите како Битола и Осломеј играа централна улога во обезбедување национална енергетска сигурност со децении и дека работниците и заедниците мора да бидат поддржани во согласност со еволуирање на енергетскиот систем.

„Технологиите може да се сменат, но успехот на која било транзиција зависи од луѓето“, додаде Туркменоглу честитајќи им на учесниците што добија сертификати за завршување на програмите за обука.

Паралелно со развојот на вештините, ЕБОР инвестира во иднина на обновлива енергија на Северна Македонија вклучувајќи развој на големи фотоволтаични постројки на поранешните окна на рудниците во Осломеј и Битола.

ЕБОР го најави промовирањето на транзициската платформа за жени во транзиција од јаглен за Северна Македонија во вредност од 150.000 американски долари, која ќе ги поддржува жените што работат во енергетскиот сектор, а се погодени од транзицијата.

Северна Македонија е земја акционер во ЕБОР и комплетно се има посветено на целосната транзиција од јаглен до 2030 година под програмата „Инвестициската платформа за праведна енергетска транзиција“ (JETIP – Just Energy Transition Investment Platform) усогласувајќи ги националната енергија и планирањето на климата со долгорочни климатски цели. ЕБОР останува посветена на поддршката на земјата во градење конкурентен, одржлив и инклузивен енергетски систем, кој не ги изоставува работниците и заедниците.