Банки
Централна кооперативна банка со скромна добивка од 30,6 милиони денари за девет месеци
Централна кооперативна банка во третото тримесечје од 2024 година оствари добивка од 30,6 милиони денари.
Работењето на Банката во текот на 2024 година се одвива во услови на неизвесност на економијата како последица на високата инфлација, која во текот на 2024 година забави како последица на намалени притисоци од базичната инфлација и на храната на глобално ниво. Главниот акцент при одлучувањето за поставеноста на монетарната политика и овој квартал беше ставен на потребата од стабилизирање на инфлацијата на историски ниските нивоа и на инфлациските очекувања на потрајна основа, имајќи ги предвид присутните ризици, коишто во голема мера се поврзани со геополитичките тензии. Оттука, ова ниво на каматните стапки, заедно со промените направени досега кај задолжителната резерва и со преземените макропрудентни мерки, би придонеле за натамошно забавување на инфлацијата и за задржување на стабилноста на девизниот курс. Со оглед на монетарната стратегија на стабилен девизен курс на денарот во однос на еврото, промените во домашната монетарна политика ја одразуваат и поставеноста на монетарната политика на Европската централна банка.
Забележан е пораст на вкупната актива/пасива од 0,4% и остварување на поставениот план од 95%.
До третото тримесечје од 2024 година, евидентиран е пораст на кредити на и побарувања од други комитенти за 1% во однос на крајот на годината, при што планот за овој период е исполнет 97%. Порастот во најголем дел е остварен при одобрување кредити на физички лица.
Паричните средства и парични еквиваленти се намалени за 25% и на ниво на планот со исполнување од 100%. Позицијата вложувања во хартии од вредност е значително повисока во однос на крајот на претходната година, и повисока од планот за 7%.
Позицијата останати побарувања е пониска во однос на крајот од минатата година за 71%, и пониска во однос на планот за 71%.
Позицијата нематеријални средства бележи раст во однос на крајот на минатата година, кој се должи на континуираната набавка на софтвер и лиценци, додека кај позицијата недвижности и опрема е забележано незначително намалување како резултат на континуирана амортизација во третото тримесечје од 2024 година.
Кај позицијата преземени средства нема придвижување што се должи на тоа што нема ново преземање и продажба на средства во текот на третото тримесечје на 2024 година.
На 30 септември 2024 година, билансната вредност на издадените конвертибилни обврзници бележи пад во однос на крајот на минатата година како резултат на исплатената камата во текот на март 2024 година. Вредноста на издадените конвертибилни обврзници е искажана во позицијата субординирани обврски.
Позицијата депозити на други коминтенти бележи пораст во однос на крајот од годината од 6%, и намалување во однос на планот за 3.5% што се должи на зголемување на депозитната база како последица на зголемување на каматните стапки.
Во услови на растечка инфлација и општ пораст на каматните стапки во банкарскиот сектор, Централна кооперативна банка АД Скопје ги зголеми каматните стапки на депозитите што предизвика зголемување на расходите за камати за 48% во однос на истиот период минатата година. Додека остварените расходи за камати во известувачкиот период се пониски за 8% во однос на планираните.
Растечката економска криза и инфлаторните трендови влијаеја врз пазарот на капиталот и соодветно врз политиките на регулаторот и се чини дека веќе се создадени услови за прекин на континуираниот и долгогодишен тренд на намалување на активните каматни стапки на ниво на банкарски сектор. Ефектите од ваквата промена на трендот се чувствуваат во текот на 2024 година со што при пораст на вкупниот каматен пондер кај кредитите, Банката оствари повисоки вкупни приходи од камати за 22% во споредба со истиот период минатата година. Притоа, Банката успева да го одржи стабилно портфолиото на постоечки кредити и да го задржи високиот квалитет на истото. Во услови на силна конкурентска борба во текот на годината и одржувањето на висока конкурентност кај продуктната понуда на Банката, забележан е повисок нето-каматен приход во однос на истиот период претходната година од 10,4%.
Во септември 2024 година, забележан е пораст на приходите од провизии за 5,6% во однос на истиот период минатата година, но во однос на планот се пониски за 2%. Зголемените расходи за провизии од 17,7% придонесоа кон намалување на позицијата нето-приходи од провизии и надомести за 1%, во однос на истиот период претходната година, додека во однос на планот се пониски за 9,5%.
Позицијата трошоци за вработените бележи пораст во однос на истиот период претходната година и е на исто ниво во однос на планираните.
Позицијата останати расходи од дејноста бележи пораст од 7% во однос на истиот период минатата година, додека во однос на планот, остварени се пониски останати расходи од дејноста за 2,3%.
Останатите приходи од дејноста се пониски од планираните за 35%, и се за 18,9% пониски во однос на истиот период од 2023 година.
До третото тримесечје од 2024 година реализирани се пониски нето–приходи од курсни разлики за 2% во однос на истиот период минатата година.
Расходите за амортизација се пониски во однос на истиот период минатата година, и се 8,9% пониски во однос на планираните.
Заклучно со 30 септември 2024 година, евидентно е зголемување на издвоените резервации за кредитните изложености, при што еиздвоена исправка на вредноста на финансиските средства и посебна резерва за вонбилансната изложеност, на нето-основа во износ од 11,2 милиони денари, односно забележано е зголемување на оваа позиција за 1.2 милиони денари во однос на истиот период минатата година.
Анализи
Анализите на НБРСМ покажуваат дека каматите на кредитите продолжуваат надолу, депозитите со различни движења кај компаниите и домаќинствата
Каматните стапки на кредитите во банкарскиот систем продолжија благо да се намалуваат и во мај 2026 година, што упатува на постепено олеснување на условите за задолжување и за компаниите и за домаќинствата. Според најновите податоци на Народната банка, просечната каматна стапка на вкупните кредити во мај изнесувала 4,69 проценти, што претставува минимален месечен пад од 0,01 процентен поен, но и позначајно намалување од 0,37 процентни поени во споредба со истиот месец минатата година.
Овие податоци покажуваат дека трендот на намалување на каматите на кредитите не е еднократен, туку се одржува подолг период. Во табелата објавена од Народната банка се гледа дека просечната камата на вкупните кредити од мај 2025 година, кога изнесувала 5,06 проценти, постепено се намалува до 4,69 проценти во мај 2026 година. Тоа значи дека, иако месечните промени се мали, годишното движење е појасно и оди во насока на поевтино кредитирање.
Кај новоодобрените кредити падот е уште повидлив. Просечната каматна стапка на новите кредити во мај изнесувала 4,42 проценти, што е намалување од 0,15 процентни поени во однос на април и 0,30 процентни поени во споредба со мај минатата година. Овој показател е особено важен бидејќи ги одразува тековните услови под кои банките одобруваат нови заеми. Со други зборови, новите кредитни договори се склучуваат со пониски камати отколку пред една година, што може да биде позитивен сигнал за фирмите што планираат инвестиции, но и за граѓаните кои размислуваат за станбени, потрошувачки или други кредити.
Од друга страна, кај депозитите движењата се помешани. Просечната каматна стапка на вкупните депозити во мај изнесувала 2,17 проценти. Таа бележи мал месечен раст од 0,01 процентен поен, но на годишно ниво е пониска за 0,04 процентни поени. Кај новопримените депозити, просечната каматна стапка изнесувала 2,21 процент и се намалила и на месечно и на годишно ниво, за 0,22, односно 0,11 процентни поени.
Оваа разлика меѓу кредитните и депозитните камати е важна за разбирање на банкарските трендови. Пониските камати на кредитите значат поевтино задолжување, но намалувањето или стагнацијата кај депозитните камати може да значи и помал принос за штедачите. Во такви услови, граѓаните и компаниите внимателно ги следат понудите на банките, особено кога одлучуваат дали средствата да ги чуваат како депозит, да ги инвестираат или да ги користат за тековни потреби.
Кај корпоративниот сектор, односно кај нефинансиските компании, просечната каматна стапка на вкупните кредити во мај изнесувала 4,33 проценти. Таа е намалена за 0,02 процентни поени на месечно ниво и за 0,33 процентни поени на годишно ниво. Падот, според Народната банка, произлегува од намалувањето на каматите на денарските кредити без валутна клаузула, додека каматите на денарските кредити со валутна клаузула и на кредитите во странска валута останале непроменети.
Ова покажува дека олеснувањето кај корпоративното кредитирање најмногу се чувствува кај денарските кредити без валутна клаузула. За компаниите, таквиот тренд може да биде важен затоа што пониските трошоци за финансирање може да им овозможат полесно планирање на инвестиции, проширување на производството или подобрување на ликвидноста. Сепак, намалувањето е умерено, што значи дека банките и натаму остануваат внимателни во кредитната политика.
Кај новоодобрените кредити за корпоративниот сектор има поизразен пад. Во мај, просечната каматна стапка изнесувала 4,22 проценти, што е месечно намалување од 0,28 процентни поени. На годишно ниво, каматата на новите кредити за компаниите е пониска за 0,45 процентни поени. Според податоците, падот се должи на намалувањето на каматните стапки на денарските кредити со и без валутна клаузула, иако кај кредитите во странска валута е забележан раст.
Овој дел од податоците може да се толкува како сигнал дека банките се подготвени да понудат поповолни услови за ново корпоративно задолжување, особено во домашна валута. Тоа е значајно за компаниите што планираат нов инвестициски циклус, бидејќи трошокот за кредит директно влијае врз исплатливоста на инвестициите.
Кај корпоративните депозити, пак, сликата е поинаква. Просечната каматна стапка на вкупните депозити на компаниите во мај изнесувала 2,69 проценти, со месечен раст од 0,02 процентни поени и годишно зголемување од 0,07 процентни поени. Растот се должи на повисоките каматни стапки на депозитите во странска валута и на денарските депозити со валутна клаузула, додека кај денарските депозити без валутна клаузула е забележан пад.
Но, кај новопримените корпоративни депозити се забележува силен месечен пад. Каматната стапка во мај изнесувала 1,71 процент, што е намалување од 1,03 процентни поени во однос на претходниот месец. На годишно ниво, оваа камата е пониска за 0,59 процентни поени. Овој податок упатува дека новите депозити на компаниите во мај биле прифатени со значително пониски каматни услови, особено кај денарските депозити без валутна клаузула и депозитите во странска валута.
Кај домаќинствата, просечната каматна стапка на вкупните кредити во мај изнесувала 5,04 проценти. Таа е намалена за 0,02 процентни поени на месечно ниво, а за 0,41 процентен поен на годишна основа. Ова значи дека граѓаните во просек плаќаат пониски камати на постојните кредити отколку пред една година. Намалувањето е забележано кај сите компоненти: денарските кредити без валутна клаузула, денарските кредити со валутна клаузула и кредитите во странска валута.
Во графиконите на Народната банка на страниците 3 и 4 се гледа дека каматната стапка на вкупните кредити на домаќинствата има надолен тренд во подолг период. Ова е важно бидејќи кредитите на домаќинствата најчесто се поврзани со лична потрошувачка, станбено финансирање и други долгорочни обврски. Дури и мало намалување на каматата може да има значење за месечните рати, особено кај поголеми и долгорочни кредити.
Кај новоодобрените кредити на домаќинствата, просечната каматна стапка во мај изнесувала 4,64 проценти, што е минимално месечно намалување од 0,01 процентен поен. На годишно ниво, оваа камата е пониска за 0,15 процентни поени. Намалувањето целосно се должи на пониските камати на денарските кредити без валутна клаузула, додека кај кредитите во странска валута и кај денарските кредити со валутна клаузула е забележан раст.
Ова укажува дека за граѓаните најповолното движење во мај било кај денарските кредити без валутна клаузула. Таквите кредити се важни бидејќи не носат директен валутен ризик за корисниците, што ги прави попредвидливи за домаќинските буџети.
Кај депозитите на домаќинствата, просечната каматна стапка на вкупните депозити во мај изнесувала 2,09 проценти, со мал месечен раст од 0,01 процентен поен. Сепак, во споредба со истиот месец минатата година, оваа камата е пониска за 0,06 процентни поени. Тоа покажува дека штедењето на домаќинствата носи сличен, но малку понизок принос отколку пред една година.
Интересен е податокот дека кај новопримените депозити на домаќинствата има раст. Каматната стапка во мај изнесувала 2,53 проценти, што е месечно зголемување од 0,22 процентни поени и годишен раст од 0,19 процентни поени. Растот произлегува од повисоките камати на депозитите во странска валута и на денарските депозити без валутна клаузула. Во мај, според Народната банка, не биле евидентирани новопримени денарски депозити со валутна клаузула кај банките и штедилниците.
Во поширока смисла, мајските податоци покажуваат постепено намалување на цената на кредитите, но не и целосно еднонасочно движење кај депозитите. За компаниите, новите кредити стануваат поевтини, што може да помогне при инвестициски одлуки. За домаќинствата, каматите на кредитите продолжуваат да се намалуваат, но со побавно темпо. Кај депозитите, пак, штедачите се соочуваат со различни движења зависно од тоа дали станува збор за постојни или нови депозити, за денарски или девизни средства, како и за тоа дали депозитот е со валутна клаузула.
Главната порака од податоците е дека банкарскиот систем во мај продолжува да се движи кон пониски кредитни камати, но со внимателно и постепено темпо. Тоа може да биде позитивно за кредитната активност, особено ако трендот продолжи и во следните месеци. Истовремено, разликите кај депозитните камати покажуваат дека банките селективно ги прилагодуваат условите за прибирање средства, зависно од валутата, рочноста и структурата на клиентите.
Следните податоци за каматните стапки, со референтен пресек за јуни 2026 година, Народната банка треба да ги објави на 31 јули 2026 година.
Банки
НЛБ Банка започна со исплата на дивиденда за акционерите
НЛБ Банка АД Скопје информира дека од 29 јуни 2026 година започна со исплатата на дивиденда за своите акционери, согласно Одлуката за определување на износот на дивиденда и утврдување на дивиденден календар, усвоена на Собранието на акционери одржано на 28 мај 2026 година.
Согласно донесената одлука, вкупниот износ на дивиденда што ќе им биде исплатен на акционерите изнесува 2.195.790.831 денари.
Бруто износот на дивиденда по акција изнесува 2.571 денари, а исплатата се реализира во согласност со утврдениот дивиденден календар на Банката.
Со исплатата на дивидендата, НЛБ Банка продолжува со практиката на распределба на дел од остварената добивка кон своите акционери, во согласност со донесените одлуки на Собранието на акционери.
Банки
Комерцијална банка почнува со исплата на јунските пензии од 1 јули
Комерцијална банка АД Скопје информира дека исплатата на пензиите ќе започне во среда, 1 јули 2026 година.
Пензионерите кои користат дебитна картичка ќе можат да располагаат со својата пензија истиот ден. Од банката препорачуваат средствата да се користат безбедно и удобно, преку безготовинско плаќање во продавници или онлајн, како и преку подигнување готовина од банкомат.
За пензионерите кои сакаат да ја подигнат пензијата во филијала или експозитура, исплатата ќе биде достапна од 1 јули и во секој нареден работен ден.
Од Комерцијална банка посочуваат дека мапата со локациите на филијалите и експозитурите е достапна на нивната веб-страница.
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата
-
Останатопред 2 месеци
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Советипред 2 месеци
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата
-
Продуктипред 2 месециКБ Прво пензиско друштво: Редовното инвестирање е пат до посигурна финансиска иднина
-
Бизниспред 2 месециДизелот од полноќ поевтинува за 4 денари
-
Бизниспред 2 месеци„МЕПСО“ ја обжали одлуката во спорот со „Енергоинвест“, уверени се во победа на арбитражa
-
Банкипред 2 месециХалкбанк со кредитна линија за поддршка и развој на одржлива земјоделска активност во соработка со Европскиот фонд за Југоисточна Европа (ЕФСЕ)
-
Останатопред 2 месеци
УЈП испрати над 860.000 даночни пријави, граѓаните имаат рок до 31 мај за потврда


