Бизнис
ТРОЈЦА ЛАУРЕАТИ ЈА ДОБИЈА НОБЕЛОВАТА НАГРАДА ЗА ЕКОНОМИЈА
Овогодишната Нобелова награда за економија им беше доделена на Џоел Мокир, Филип Агион и Питер Хјуит, за нивниот истражувачки придонес во разбирањето на економскиот раст управуван од иновации. Едната половина од наградата ја доби Мокир „за идентификување на предусловите за одржлив раст преку технолошки напредок“, додека другата половина ја делат Агион и Хјуит „за теоријата за одржлив раст преку креативно уништување“.
Според Шведската академија на науките, овогодишните лауреати ја истакнуваат суштината на иновациите како движечка сила на економскиот напредок. Технологијата брзо се развива и создава нови производи и производствени методи кои ја заменуваат старите, во постојан циклус на иновација. Овој процес е основата за одржлив економски раст, што директно се одразува на подобар животен стандард, здравје и квалитет на животот.
Историски контекст: од стагнација до индустриска револуција
Како што објаснуваат експертите, економскиот раст не бил секогаш само по себе разбирлив или автоматски. „Стагнацијата била норма во поголемиот дел од човечката историја. И покрај важните откритија, кои понекогаш воделе до повисоки приходи и подобри услови за живот, растот секогаш на крајот се стабилизирал“, наведува академијата.
Џоел Мокир ја користел историјата како клучен извор за разбирање на одржливиот раст. Тој покажал дека за иновациите да генерираат самогенерирачки економски процес, потребно е не само да се знае дека нешто функционира, туку и да се разбере научниот принцип зад тоа. Недостатокот на научни објаснувања пред индустриската револуција го отежнувал градењето врз претходни откритија. Мокир исто така нагласува дека општеството мора да биде отворено за нови идеи и да дозволува промени за да се овозможи долгорочен раст.
Креативното уништување: двигател на современиот пазар
Филип Агион и Питер Хјуит се фокусирале на механизмите што лежат зад одржливиот раст преку концептот на креативното уништување. Во својот труд од 1992 година, тие развиле математички модел кој објаснува дека кога на пазарот ќе се појави нов и подобар производ, компаниите што нудат постари технологии или производи губат. Иновацијата е „креативна“ бидејќи создава нови можности, но и „деструктивна“ бидејќи ги преминува и заменува постоечките решенија.
Агион и Хјуит покажуваат дека оваа динамика создава конфликти кои мора да се управуваат конструктивно. Без поддршка за процесот на креативно уништување, постоечките компании и интересни групи можат да блокираат иновации, што го успорува економскиот раст.
Импликации за финансискиот сектор и банкарството
Работата на лауреатите има директни импликации за банкарскиот и финансискиот сектор:
- Поддршка на иновации – Банкарските институции и инвестициските фондови треба да обезбедат механизми кои овозможуваат раст на нови компании и технологии, дури и ако тоа значи краткорочни загуби за постоечките играчи.
- Управување со ризикот од „деструктивни“ иновации – Инвеститорите и менаџерите мора да ги разберат долгосрочните придобивки од трансформацијата на пазарот и да ги прифатат промените како неизбежен дел од економскиот развој.
- Финансиска стабилност и раст – Иновациите го зголемуваат продуктивноста и создаваат нови пазари, што во комбинација со ефикасни финансиски системи ја поддржува стабилноста и одржливиот економски раст.
Како што истакна Џон Хаслер, претседател на Комитетот за наградата за економски науки: „Работата на лауреатите покажува дека економскиот раст не може да се зема здраво за готово. Мораме да ги поддржиме механизмите што лежат во основата на креативното уништување, за да не се вратиме во стагнација.“
Нобеловата награда за економија 2025 година ја потврдува суштинската улога на иновациите и научните истражувања во креирањето на долгорочен економски напредок. За банкарскиот сектор, ова значи и понатамошна стимулација на инвестициски стратегии кои ја поддржуваат трансформацијата на пазарот и создавањето нови финансиски можности.
Бизнис
Дизелот поскапува за 5,50 денари, нови цени на горивата од полноќ
Цената на дизелот од полноќ се зголемува за 5,50 денари за литар, додека бензините ќе поскапат за 1,50 денари, одлучи Регулаторната комисија за енергетика.
Со новата одлука, ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) ќе се продава по цена од 88 денари за литар. ЕУРОСУПЕР БС-95 ќе чини 87 денари, а ЕУРОСУПЕР БС-98 ќе се продава за 89 денари за литар.
Поскапува и екстра лесното масло за домаќинство, чија цена се зголемува за 4,50 денари и ќе изнесува 86 денари за литар.
Мазутот М-1 НС поскапува за 0,938 денари за килограм, со што неговата нова цена ќе биде 42,168 денари.
Бизнис
Германскиот „Хелсинг“ вреди 18 милијарди долари по новата инвестициска рунда
Германскиот одбранбен стартап „Хелсинг“ обезбеди 1,8 милијарди долари во нова инвестициска рунда, со што вредноста на компанијата достигна 18 милијарди долари.
Во финансирањето учествувале нови и постојни инвеститори, меѓу кои „Џеј Пи Морган Чејс“, „Лајтспид венчр партнерс“ и „Ајконик“. Од компанијата соопштија дека интересот на инвеститорите бил значително поголем од достапната сума за вложување.
„Хелсинг“, чие седиште е во Минхен, развива дронови, подводни системи за надзор, вооружени системи и софтвер заснован на вештачка интелигенција за воена примена. Дел од неговите системи, меѓу кои и дроновите HX-2, се испорачуваат на украинската армија.
Новите средства треба да го забрзаат развојот и интеграцијата на платформите на компанијата во одбранбените капацитети на партнерските држави.
Инвестициската рунда доаѓа во период кога Европа настојува да ги зајакне сопствените одбранбени и технолошки капацитети и да ја намали зависноста од американската технологија.
Војната во Украина ја зголеми побарувачката за дронови, автономни системи, електронско војување и софтвер со вештачка интелигенција. Поради тоа, одбранбените стартапи стануваат сè попривлечни за приватните инвеститори.
Од „Хелсинг“ нагласуваат дека компанијата и натаму останува во мнозинска европска сопственост и дека има цел да стане една од водечките технолошки платформи за новата генерација европска одбрана.
Бизнис
Visa го претвора телефонот во модерна каса за малите бизниси ширум светот
Компанијата Visa ги претстави новите можности на решенијата Visa Accept и Visa Direct, создадени со цел да ги прошират начините на кои паметните телефони можат да се користат за извршување дигитални плаќања. Целта на овие унапредувања е да им овозможат на малите бизниси на пазарите во развој, од улични продавачи до растечки онлајн трговци, полесно управување со плаќањата преку алатки на кои веќе секојдневно се потпираат.
„Секое прислушување, скенирање и провлекување на картичка или друг уред за плаќање денес претставува клучен момент во односот со клиентите, а малите бизниси не можат да си дозволат процесот на плаќање да биде пречка за квалитетно корисничко искуство. Ние ја гледаме иднината во која еден паметен телефон ќе биде доволен за продавачот да го прифати секој начин на плаќање што клиентите сакаат да го користат, да добие вредни увиди и сигурно да го води својот бизнис. На тој начин, самиот претприемач поминува помалку време со предизвиците поврзани со процесот на плаќање, а повеќе време посветува на создавање искуства поради кои клиентите се враќаат“, изјави Shahebaz Khan, виш потпретседател и директор на секторот за комерцијални решенија и решенија за трансфер на пари за регионот на Централна и Источна Европа, Блискиот Исток и Африка (CEMEA) во компанијата Visa.
Бидејќи сè поголем дел од трговијата се одвива преку паметни телефони, на малите бизниси им се потребни едноставни начини за прифаќање на различни методи на плаќање што ги користат нивните клиенти, без разлика дали станува збор за платежни картички или дигитални паричници. Visa помага паметниот телефон да стане централно место за работењето на малите и средни претпријатија, обединувајќи го прифаќањето плаќања, исплатите и интеракцијата со клиентите во еден уред.
Потребата за вакви решенија е очигледна: според извештајот Visa Global SMB Macro Trends, 99 отсто од анкетираните мали и средни претпријатија користат најмалку една дигитална финансиска алатка, додека 85 отсто наведуваат дека барем една од овие алатки го подобрила нивното работење. Истовремено, од околу 1,3 милијарди возрасни лица кои немаат пристап до банкарски услуги, приближно 530 милиони веќе користат паметни телефони, што претставува значајна можност за проширување на пристапот до дигитални финансиски услуги.
Visa Accept: Вашиот телефон е вашиот POS терминал
Visa Accept го претвора паметниот телефон во POS терминал, овозможувајќи им на малите трговци да прифаќаат плаќања со картички директно преку Visa картичка, без потреба од дополнителни уреди. Клиентите можат да платат со прислушување на картичката или уредот, или преку линк за плаќање, додека средствата можат да бидат префрлени на сметката на продавачот речиси во реално време, со безбедност, сигурност и заштита при рекламации што корисниците ги очекуваат од Visa плаќањата со картички.
За малите и средни претпријатија кои внимателно управуваат со паричниот тек, брзината е од клучно значење. Извештајот Visa Global SMB Macro Trends покажува дека едно од пет анкетирани мали и средни претпријатија секојдневно или месечно се соочува со недостиг на готовина, додека речиси 28 отсто од нив во последните 12 месеци имале потешкотии при користење или добивање кредити и други форми на финансирање.
- Продавачите можат да прифаќаат плаќања со картички преку својот паметен телефон и банкарска апликација, со побрз пристап до средствата.
- Издавачите на картички можат да им овозможат на квалификуваните корисници директно да прифаќаат плаќања преку нивните банкарски апликации, со што ја подобруваат соработката со малите бизниси.
- Клиентите го имаат истото ниво на Visa заштита, без разлика дали плаќаат кај уличен продавач или во голем трговски синџир.
Visa Accept е достапен во повеќе од 25 земји, а до 2027 година Visa очекува решението Visa Accept да биде достапно за милиони трговци ширум светот.
Visa Direct: Исплати преку истиот телефон
Visa исто така ги користи паметните телефони за да им ги олесни исплатите на малите бизниси преку решението Visa Direct, нејзината платформа за трансфер на пари без одложување.
Со интегрирање на Visa Direct во банкарски, финтек и деловни платформи, сопствениците на мали и средни претпријатија можат да го користат својот телефон за брзи исплати кон вработени, соработници или возачи, да извршуваат поврат на средства или исплата на награди и стимулации кон клиентите, како и да испраќаат пари преку граници кон квалификувани платежни картички, банкарски сметки или дигитални паричници, користејќи исто едноставно корисничко искуство на кое се потпираат и при примање уплати.
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка со зголемен максимален износ на станбените кредити и нова промоција – Без манипулативни трошоци и трошоци за проценка
-
Банкипред 2 месециХалкбанк АД Скопје информираше дека пензиите за месец мај се веќе исплатени и достапни за корисниците
-
Банкипред 2 месециАЛТА Банка: Денеска започнува исплатата на мајските пензии
-
Советипред 2 месеци
УЈП: За користење на „МојДДВ“ задолжителна е регистрација во е-Даночни услуги
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка АД Скопје: Исплатата на пензиите почнува од 1 јуни
-
Колумнипред 2 месеци
Најважни менаџерски вештини во дигиталното деловно опкружување
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Тортевски: Само половина од овластените ревизори во Македонија работат во ревизија
-
Кариерапред 2 месециАЛТА банка АД Битола објави оглас за вработување



