Американските берзански индекси забележаа пад во вторникот, под влијание на извештаи за послаби резултати на OpenAI, како и поради растот на цените на нафтата.

Индексот „S&P 500“ се намали за 0,49% и затвори на 7.138,80 поени, додека технолошкиот „Nasdaq Composite“ загуби 0,9% и заврши на 24.663,80 поени. „Dow Jones Industrial Average“ падна за 25,86 поени, односно 0,05%, затворајќи на 49.141,93 поени. Поголем пад кај „blue-chip“ акциите беше ублажен со растот на акциите на „Coca-Cola“ од речиси 4%, по објавата на резултати подобри од очекуваните.

Според извештај на „The Wall Street Journal“, OpenAI остварил раст на приходите и бројот на корисници под сопствените проекции. Воедно, финансиската директорка Сара Фрајер предупредила дека постои загриженост оти компанијата во иднина може да се соочи со тешкотии при покривање на трошоците за компјутерски договори доколку приходите не се зголемат со побрзо темпо.

По објавата, акциите на производителите на чипови забележаа пад. „VanEck Semiconductor ETF“ ослабна за околу 3%, „Nvidia“ загуби повеќе од 1%, „Broadcom“ падна за над 4%, „Advanced Micro Devices“ за повеќе од 3%, а „Oracle“ се намали за околу 4%.

„Забележливо е одредено повлекување на профит поради претпазливост пред објавите на резултатите од компаниите“, изјави Стивен Колано, главен инвестициски директор во Integrated Partners, алудирајќи на очекуваните извештаи од технолошките гиганти.

Во текот на неделата се очекуваат важни финансиски извештаи, при што „Alphabet“, „Amazon“, „Meta Platforms“ и „Microsoft“ треба да ги објават своите резултати во среда, додека „Apple“ ќе извести во четврток.

Падот на пазарот следува по рекордните нивоа достигнати во понеделникот од страна на „S&P 500“ и „Nasdaq“. Сепак, растот беше ограничен поради застојот во мировните разговори меѓу САД и Иран.

Во текот на викендот, претседателот Доналд Трамп ги откажа плановите за испраќање на специјални пратеници во Пакистан за разговори за примирје со Иран, наведувајќи дека комуникацијата може да се одвива телефонски. Од иранска страна, беше соопштено дека во моментов нема закажани директни средби меѓу Техеран и Вашингтон.

Како ретка позитивна вест, Белата куќа потврди дека се разгледува можноста за повторно отворање на Ормускиот теснец, доколку дојде до завршување на конфликтот и укинување на блокадите.

Економиите на Западен Балкан влегуваат во период на послаб раст, додека истовремено се соочуваат со сериозен недостиг на работна сила – комбинација што, според најновите анализи, може да го ограничи долгорочниот развој на регионот.

Новиот економски извештај покажува дека растот во земјите од регионот ќе достигне околу 2,8 проценти во 2026 година, што е пониско од претходните очекувања. Иако се предвидува благо закрепнување во 2027 година, неизвесноста на глобално ниво, инфлацијата и геополитичките тензии остануваат главни ризици.

Но, клучниот проблем не е само надворешниот притисок. Регионот се соочува со структурен предизвик – сè помалку луѓе се активни на пазарот на трудот. Населението старее, а голем број млади и квалификувани работници заминуваат во странство во потрага по подобри услови. Во исто време, компаниите пријавуваат недостиг од кадар дури и во основни сектори.

Парадоксално, и покрај недостигот на работници, значителен дел од населението останува надвор од работната сила. Особено се издвојуваат жените и младите, кои често се соочуваат со бариери за вработување – од недостиг на грижа за деца, до несоодветни услови за работа и ограничени можности за обука.

Анализите сугерираат дека доколку учеството на работната сила се приближи до нивото на Европската Унија, регионот би можел да добие милиони нови работници. Само поголемото вклучување на жените би имало директен ефект врз економскиот раст.

Експертите посочуваат дека реформите треба да се насочат кон правење на работата поисплатлива од неактивноста. Во многу случаи, сегашните системи на социјални бенефиции ги демотивираат луѓето да прифатат работа, бидејќи губат финансиска поддршка веднаш по вработување.

Покрај тоа, се нагласува потребата од пофлексибилни работни услови, подобра обука и инвестиции во услуги како грижа за деца и стари лица – фактори кои директно влијаат врз одлуката дали некој ќе се вклучи на пазарот на труд.

Заклучокот е јасен: без активирање на неискористениот човечки потенцијал, економскиот раст во Западен Балкан ќе остане ограничен, без оглед на надворешните услови.

Цената на нафтата во вторникот за првпат во последните три недели ја надмина границата од 110 долари по барел, поради застојот во преговорите меѓу САД и Иран, што ја зголемува неизвесноста околу снабдувањето со енергенси преку Ормускиот теснец.

Суровата нафта „Брент“ порасна за 0,3 отсто и достигна 111,07 долари по барел, додека американската нафта „WTI“ забележа раст од 0,2 отсто, на 99,72 долари по барел.

Од Белата куќа соопштија дека американските власти го разгледуваат најновиот предлог од Иран, но дека остануваат на своите „црвени линии“ во однос на нуклеарната програма на Техеран.

Портпаролката Каролин Левит изјави дека претседателот Доналд Трамп свикал состанок со тимот за национална безбедност за да ја разгледа ситуацијата, додека државниот секретар Марко Рубио нагласи дека нуклеарното прашање останува клучно во преговорите.

Годинава цената на „Брент“ порасна од под 60 долари до максимум од околу 119 долари за време на ескалацијата на тензиите, кога Иран речиси го блокираше сообраќајот низ Ормускиот теснец и напаѓаше енергетски објекти во регионот.

„Пазарите реагираат на секој сигнал од мировните преговори, а нивното отсуство ги зголемува стравувањата дека договор нема да биде постигнат“, изјави Џим Рид од „Deutsche Bank“.

Растот на цените на нафтата ги засили очекувањата дека централните банки би можеле повторно да ги зголемат каматните стапки за да ја задржат инфлацијата под контрола, што веќе врши притисок врз пазарите на обврзници во САД, Европа и Обединетото Кралство.

Во Велика Британија приносот на десетгодишните државни обврзници достигна околу 5 отсто, додека долгорочните обврзници се искачија на приближно 5,7 отсто, близу највисоките нивоа во овој век.

„Колку подолго остане затворен теснецот, толку поголемо ќе биде негативното влијание врз глобалната економија“, предупреди Мохит Кумар од „Jefferies“.