Фјучерсите на американските берзански индекси во вторникот наутро се движеа близу до непроменето ниво, по падот на Волстрит во претходната сесија, иако главните индекси сепак го завршија август со месечен раст.

Фјучерсите на Dow Jones Industrial Average пораснаа за 21 поен, додека фјучерсите на S&P 500 се намалија за помалку од 0,1 отсто. Фјучерсите на Nasdaq-100 беа речиси без промена.

Во текот на август, индексот S&P 500 порасна за 2,6 отсто, Nasdaq Composite за 3,9 отсто, додека Dow Jones забележа раст од 1,3 отсто. За Dow тоа беше петти последователен месец со добивка.

На азиските пазари движењата беа мешани. Јапонскиот Nikkei 225 се намали за 0,13 отсто, додека Topix порасна за 0,60 отсто. Јужнокорејскиот Kospi беше речиси непроменет, а Kosdaq падна за повеќе од 1 отсто. Австралискиот S&P/ASX 200 се намали за 0,41 отсто, додека хонгконшкиот Hang Seng загуби 1 отсто. Кинескиот CSI 300 забележа благ пад.

Волстрит го заврши август со негативна сесија. Dow Jones падна за повеќе од 370 поени, откако растот на цените на нафтата придонесе за повисоки приноси на обврзниците. Движењето следуваше по американскиот напад врз два ракетни лансери на иранскиот остров Ларак. Во пад завршија и S&P 500 и Nasdaq Composite.

Аналитичарите од Goldman Sachs посочуваат дека, и покрај тоа што пазарот останува релативно блиску до историските максимуми, повеќе показатели укажуваат на зголемена нервоза кај инвеститорите. Според нив, претпазливоста не е присутна само во расположението, туку се гледа и во начинот на кој инвеститорите го распределуваат ризикот во своите портфолија.

Дополнителен фактор е и фактот што септември историски се смета за еден од послабите месеци за акциите.

Во фокусот на инвеститорите оваа недела ќе биде и густата економска агенда. Податоците за производствениот и услужниот сектор се очекуваат во вторник и среда.

Најголемо внимание, сепак, ќе привлече извештајот за пазарот на труд што треба да биде објавен во петок. Економистите анкетирани од Dow Jones очекуваат дека американската економија во август создала околу 53.000 нови работни места.

Највисоката минимална плата не значи автоматски и највисок животен стандард. Работникот не живее од бруто износот на платата, туку од парите што му остануваат по даноците и придонесите, а нивната реална вредност зависи од цените на храната, домувањето, транспортот, комуналиите и останатите основни трошоци.

Токму затоа, кога се споредуваат шесте економии од Западен Балкан – Северна Македонија, Србија, Црна Гора, Босна и Херцеговина, Косово и Албанија, поинтересно прашање од тоа „Кој има највисока минимална плата?“ е: „Колку реално може да си дозволи еден работник со минимална плата?“

Во 2026 година, минималните плати во шесте земји од Западен Балкан – Северна Македонија, Србија, Црна Гора, Босна и Херцеговина, Косово и Албанија значително се разликуваат. Но, за реална споредба не е доволно да се гледа само бруто или нето износот.

Минималните плати не ја кажуваат целата приказна

Во 2026 година, минималните плати значително се разликуваат меѓу земјите од Западен Балкан.

Во Македонија минималната плата од март 2026 година изнесува 26.046 денари нето (422 евра), односно 38.507 денари бруто (623 евра).

Во Србија, минималната цена на трудот е 371 динари нето по работен час, па месечниот минималец варира според бројот на работни часови. Во месец со 176 работни часа, нето минималната плата е 65.296 динари (555 евра), а во месец со 184 часа достигнува 68.264 динари (580 евра).

Во Црна Гора минималната нето плата е 600 евра за работни места до V ниво на квалификација, односно 800 евра за VI и повисоко ниво на образование. Во Босна и Херцеговина, минималната нето плата за 2026 година е утврдена на 1.027 конвертибилни марки, односно околу 525 евра.

Во Албанија, од 1 јануари 2026 година минималната плата е 50.000 леки бруто, што според достапните пресметки дава околу 44.400 леки нето (476 евра).

Косово е последна меѓу земјите од Западен Балкан вклучени во споредбата. Ниту новото зголемување на минималната плата кое стапи на сила од 1 јули 2026 година, со кое минималната бруто плата се искачи на 500 евра, не беше доволно за да ја подобри позицијата на земјата, која останува на дното според минималната бруто плата во регионот. Според достапните пресметки, тоа е околу 456 евра нето, но износот треба да се третира со одредена претпазливост поради различната методологија на пресметка.

Податоците покажуваат дека Македонија е на дното по висина на минималната нето плата, но тоа сè уште не значи дека македонскиот работник има најниска куповна моќ.

Колку чини животот?

Според индексот на трошоци за живот на „Numbeo“ за 2026 година, најскапи од шесте земји во регионот се Албанија, Црна Гора и Србија, додека Македонија и Косово се меѓу најевтините. Индексот на трошоците без кирија изнесува 45,8 за Албанија, 42,7 за Црна Гора, 42,6 за Србија, 38,7 за БиХ, 35,5 за Македонија и 29,1 за Косово.

Македонија има најниска минимална нето плата, но истовремено и релативно ниски трошоци за живот.

Од анализата можеме да заклучиме дека Косово има најниски трошоци за живот, и е најповолно место за живеење со минимална плата.

Киријата целосно ја менува сликата

Најголемата разлика се гледа кај домувањето.

За да добиеме споредлив пример, може да се земе еднособен стан надвор од центарот на главниот град.

Според податоците за 2026 година, просечната месечна кирија е приближно:

• Скопје – 337 евра
• Приштина – 282 евра
• Сараево – 331 евра
• Белград – 584 евра
• Подгорица – 521 евра
• Тирана – 514 евра

Тука веќе се гледа колку е погрешно да се споредуваат само минималните нето плати.

Град	Минимална нето плата во евра	Наемнина во евра	Наемнина како % од плата
Приштина	456*	≈282	≈62%
Сараево	525	≈331	≈63%
Скопје	422	≈337	≈80%
Подгорица	456-610	≈521	≈85%
Белград	555-580	≈584	≈110%
Тирана	476*	≈514	≈112%

*износот треба да се третира со одредена претпазливост поради различната методологија на пресметка.

Податоците за кириите се однесуваат на еднособен стан надвор од центарот на главниот град.

Србија: висок минималец, но и скапо домување

Србија е одличен пример дека високата минимална плата не гарантира подобар животен стандард.

Во месец со 176 работни часа минималната нето плата е 65.296 динари.Но, еднособен стан надвор од центарот во Белград чини околу 584 евра, што е повеќе од еден минималец во типичен месец.

За работник кој живее сам и плаќа пазарна кирија во Белград, математиката е практично неодржлива.

Ситуацијата е значително подобра во другите српски градови како Ниш, Врање и слично, додека пак во Нови Сад трошокот е сличен како во Белград.

Затоа Србија не може да се анализира само преку Белград, но и не може да се игнорира фактот дека голем дел од економската активност и работните места се концентрирани во поскапите урбани центри.

Црна Гора: висока минимална плата, но и многу високи трошоци

Црна Гора е лидер ако се гледа само минималната плата. Работник со VI или повисоко ниво на квалификација има право на 800 евра, додека за работни места до V ниво минимумот е 600 евра.

Но, Подгорица има релативно високи трошоци за живот, а еднособен стан надвор од центарот чини околу 521 евро. Тоа значи дека работник со минимална плата од 600 евра би потрошил речиси 87% од приходот само за кирија. Кај работник со 800 евра, уделот паѓа на околу 65%.

А на црногорското приморје, особено во туристичките центри, притисокот врз цените на недвижностите и кириите може да биде уште поголем.

Црна Гора има висок минималец, но не и највисока куповна моќ, бидејќи соодносот меѓу платата и трошоците е речиси еднаков.

БиХ: еден од најдобрите баланси

Босна и Херцеговина има значително пониски трошоци за живот од Црна Гора и Србија, додека минималната плата во БиХ изнесува околу 525 евра.

Сараево има трошоци за живот од околу 42,8 индексни поени, а киријата за еднособен стан надвор од центарот е околу 331 евро.

Тоа создава релативно подобар баланс меѓу приходот и трошоците. Затоа, БиХ е еден од најсериозните кандидати за првото место кога се споредува реалната куповна моќ на минималецот.

Косово: ниска плата, но и најниски трошоци

Косово е можеби најинтересниот пример.

Од 1 јули минималната бруто плата е 500 евра, што претставува значително зголемување во однос на претходниот период. Но, Косово истовремено има најнизок индекс на трошоци за живот од шесте земји од Западен Балкан – 29,1 според „Numbeo“.

Во Приштина, еднособен стан надвор од центарот чини околу 282 евра.

Тоа значи дека, иако номинално Косово има една од најниските минимални плати, ниското ниво на цени ја подобрува нејзината реална вредност.

Токму затоа Косово може да се најде многу повисоко на листата кога наместо платата се споредува колку стоки и услуги може да се купат со неа, односно кога ќе се спореди реалната куповна моќ на населението.

Албанија: голем раст, но Тирана е прилично скапа

Албанија од јануари 2026 ја зголеми минималната плата на 50.000 леки, односно за 25% во однос на претходниот износ. Нето износот е околу 44.400 леки (476 евра).

Но, Албанија има највисок трошок за живот од шесте анализирани земји – индекс 45,8. Особено проблематична е Тирана.

Киријата за еднособен стан надвор од центарот е околу 514 евра, што е повеќе од индикативната нето минимална плата од околу 476 евра.

Тоа покажува дека растот на минималната плата не е доволен ако цените на домувањето растат уште побрзо.

Каде е Македонија?

Македонија има најниска минимална нето плата во оваа споредба со 422 евра.

Но, од друга страна, има и релативно ниски трошоци за живот. Според „Numbeo“ има индекс 35,5, што е под Албанија, Црна Гора, Србија и БиХ.

Проблемот е што ниското ниво на цени не успева целосно да ја компензира ниската плата.

Во Скопје, еднособен стан надвор од центарот чини околу 337 евра, односно околу 80% од минималната нето плата.

Тоа значи дека на работник кој сам изнајмува стан би му останале околу 86 евра по плаќањето на киријата – пред да плати храна, сметки, транспорт, телефон, облека или други трошоци.

Токму затоа македонскиот проблем не е само „ниска минимална плата“, туку неповолен однос меѓу приходите и трошоците за живот.

Дополнителен показател е минималната синдикална кошница. Според Сојузот на синдикатите на Македонија, во април 2026 година таа изнесувала 68.797 денари, што е повеќе од двојно над минималната нето плата од 26.046 денари.

Каде тогаш се живее најдобро со минимална плата?

Ако ги комбинираме:

• висината на нето минималната плата;
• трошоците за живот;
• цените на храната;
• киријата;
• и односот меѓу приходот и основните трошоци,

сликата е значително поинаква од обичното рангирање според минималната плата.

Босна и Херцеговина и Косово се двете земји кои имаат најдобар сооднос меѓу приходите и трошоците.

Косово има пониски трошоци за живот, додека БиХ има повисока нето минимална плата. Во двата случаи киријата во главниот град зафаќа околу 60–65% од минималниот приход.

Каде е Македонија во споредба со регионот?

Во Македонија минималната нето плата изнесува околу 26.046 денари, што ја става земјата при самиот крај во компарацијата. Во споредба со соседството, Хрватска и Црна Гора имаат значително повисоки загарантирани примања.

Србија и Босна и Херцеговина исто така забележаа зголемувања на минималните плати, што ја става Македонија во позиција да заостанува зад регионалниот просек во однос на номиналниот износ што работниците го добиваат на крајот од месецот.

Клучниот показател во извештајот на Евростат е Стандардот на куповна моќ (PPS), кој ги прилагодува цифрите според цените на производите и услугите во секоја земја. Кога номиналните плати ќе се споредат со цените на храната, енергенсите и домувањето, разликата меѓу богатите и посиромашните земји се намалува, но не исчезнува.

За македонските граѓани, високата стапка на инфлација во изминатите години и растот на цените на основните прехранбени производи значително ја изедоа вредноста на минималната плата. Дури и кога се зема предвид понискиот општ ценовен степен во споредба со Западна Европа, реалната куповна моќ на минималната плата во Македонија останува недоволна за покривање на реалната синдикална минимална кошница.

Заклучок: Не е важно колку заработуваш, туку колку ти останува за живот

Највисоката минимална плата во регионот ја има Црна Гора, додека Србија исто така има релативно висок минималец.

Но, кога ќе се земат предвид цените на храната, домувањето и останатите основни потреби, сликата се менува.

Косово и Босна и Херцеговина во моментов имаат најдобар сооднос меѓу минималната плата и трошоците за живот.

Македонија има релативно ниски цени, но и најниска минимална нето плата меѓу анализираните земји, поради што ниските цени не се доволни за да создадат висок животен стандард.

Најголемиот проблем за македонскиот работник е токму тоа што минималната плата расте, но трошоците за основните потреби заземаат сè поголем дел од расположливиот доход.

Преземањето на авторски содржини (текстови и фотографии) од оваа страница е строго забрането без претходно писмено одобрение и е предмет на условите наведени на следниот линк.

Вкупните средства на останатите финансиски институции во земјава во вториот квартал од 2026 година достигнале 336,36 милијарди денари, што претставува раст од 7,2 отсто во однос на претходниот квартал и од 22,1 отсто на годишно ниво, покажуваат податоците на Народната банка.

Овие институции учествуваат со 23,3 отсто во вкупните средства на финансиските институции. Најголем удел имаат пензиските фондови со 63,7 отсто, а по нив следуваат осигурителните друштва со 13,5 отсто.

Пензиските фондови во вториот квартал забележале раст на средствата од 8 отсто на квартално и 21 отсто на годишно ниво, главно поради зголемените вложувања во сопственички и должнички хартии од вредност.

Кај осигурителните друштва средствата се зголемиле за 3 отсто квартално и за 8,8 отсто годишно, додека инвестициските фондови оствариле раст од 12,3 отсто на квартално и дури 44,2 отсто на годишно ниво.

Финансиските друштва, пак, забележале квартален пад на средствата од 1,1 отсто, но на годишно ниво нивната вредност е зголемена за 30,3 отсто. Побарувањата врз основа на кредити изнесувале 15,97 милијарди денари.

Раст е забележан и кај друштвата за финансиски лизинг, чии средства се зголемиле за 4,8 отсто квартално и за 21,7 отсто годишно, како и кај друштвата за управување со пензиски и инвестициски фондови, каде годишниот раст достигнал 50,9 отсто.