Анализи
ИНФЛАЦИЈАТА ВО САД: Пад на цените или само привремен потег? Како трговската војна и политичкиот притисок врз ФЕД ќе го обликуваат економскиот пејзаж
Последните податоци за индексот на потрошувачки цени (CPI) во САД покажуваат намалување од 3,1% на 2,8%, што е значителен показател за намалување на инфлацијата. Овој тренд на намалување на индексот на потрошувачки цени (CPI) е дополнително поткрепен со падот на базичната инфлација, која, исто така, бележи намалување во исто време. Таквите промени создаваат дилема во економската анализа: Дали ова претставува сигнал за стабилизација на инфлацијата и можност за продолжување на забавување на растот на цените или се работи само за краткотраен ефект кој може да биде променлив и нестабилен во периодот што следи?
Можни причини за падот на инфлацијата
Еден од најголемите фактори што довеле до падот на инфлацијата во САД може да се поврзе со слабеењето на цените на енергенсите, кои во последните месеци пораснаа со огромни брзини, но сега започнуваат да се стабилизираат и солидно да се намалуваат. Исто така, можеби има благ период на стабилизација на цените на храна и други основни потреби, што позитивно влијае на индексот на потрошувачки цени. Сепак, ако се погледне повнимателно, падот на инфлацијата може да биде и одраз на краткорочни фактори, како што се временски осцилации или привремени промени во понудата и побарувачката.
Дали ова е сигнал за забавување на инфлацијата или краткотраен ефект?
Иако податоците за инфлацијата покажуваат намалување, економистите остануваат внимателни и подготвени за можни повторни ценовни шокови. Има неколку клучни фактори што може да го променат трендот на инфлацијата:
- Промени во цените на нафтата и енергетските ресурси: Нараснувањето на цените на нафтата или на глобалните енергетски ресурси може повторно да ја зголеми инфлацијата.
- Продолжување на проблемите со синџирите на снабдување: Ваквите проблеми, ако не се решат во целост, можат да доведат до повторно зголемување на цените.
Затоа, падот на инфлацијата може да се смета за сигнал на краткотраен ефект, кој можеби ќе продолжи во периодот што следи, но не е гаранција дека трендот ќе биде траен.
Влијанието на трговската војна со Кина
Трговската војна помеѓу САД и Кина, како и напнатоста во глобалната трговија, може да има сериозни последици за инфлацијата во САД. Ако трговските бариери продолжат да се зголемуваат, тоа може да ги зголеми трошоците на увозот, што повторно ќе ја подгрее инфлацијата. Кина, како еден од најголемите трговски партнери на САД, игра клучна улога во глобалните синџири на снабдување, па секоја нестабилност во трговијата ќе ја почувствуваат цените на производите во САД. Можеби ќе има ефекти и на трошоците на работната сила, ако цената на увозните суровини и компоненти продолжи да расте.
Како ќе влијае американскиот претседател и ФЕД?
Американскиот претседател, со оглед на значењето на инфлацијата на политичката сцена, веројатно ќе изврши притисок на Федералните резерви да ги намалат каматните стапки и да започнат со квантитативно олеснување (QE) за да ја стимулираат економијата и да ја одржат ниска инфлацијата. Ова, пак, може да создаде притисок на ФЕД да ги намали каматните стапки за да ги поддржи бизнисите и потрошувачите во услови на трговска неизвесност.
ФЕД, сепак, ќе мора да биде внимателен со одлуките за квантитативно олеснување (QE), бидејќи долгорочниот ефект на таквите политики може да го зголеми кредитирањето и ризикот од „финансиски балон“, особено во насока на глобалната економска нестабилност. Влијанието од политичкиот притисок ќе зависи од вкупниот економски контекст и процената на ФЕД за долгорочните економски трендови.
Заклучок
Иако краткорочните податоци за инфлацијата изгледаат поволно, не може да се донесе брза пресуда за целосно забавување на инфлацијата. Влијанието од трговската војна со Кина и политичките притисоци врз ФЕД ќе бидат клучни фактори кои ќе влијаат на идните економски одлуки и ќе ја обликуваат политиката за инфлација во САД, но истовремено ќе го обликуваат и глобалниот економски тек!
Анализи
Буџетскиот дефицит на Македонија достигна 25,6 милијарди денари во првите четири месеци од годината
Буџетскиот дефицит на Северна Македонија во периодот јануари–април 2026 година изнесува 25,6 милијарди денари (околу 415 милиони евра), што претставува значително зголемување во споредба со истиот период минатата година, кога дефицитот изнесувал 14,7 милијарди денари.
Според податоците на Министерството за финансии, вкупните приходи во консолидираниот буџет во првите четири месеци од годинава достигнале 113,6 милијарди денари, што е повеќе од 107 милијарди денари регистрирани во истиот период во 2025 година.
Во исто време, буџетските расходи пораснале уште побрзо и достигнале 139,2 милијарди денари, наспроти 121,7 милијарди денари во првите четири месеци од минатата година.
Само во април, буџетот забележал дефицит од 380 милиони денари, додека во април 2025 година дефицитот изнесувал само 5,8 милиони денари.
На крајот од 2025 година, буџетскиот дефицит на државата изнесуваше 41,8 милијарди денари, што беше малку пониско во однос на 41,9 милијарди денари една година претходно.
Податоците покажуваат дека и покрај растот на буџетските приходи, значителното зголемување на расходите придонело за продлабочување на буџетскиот јаз во првите четири месеци од 2026 година.
Анализи
ДЗС: Намален бројот на невработени во првите три месеци од годинава, расте неформалната вработеност
Во првото тримесечје од 2026 година бројот на невработени лица во земјава е намален за еден процент во споредба со претходниот квартал, а за 2,3 проценти во однос на истиот период лани, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика.
Според статистиката, во државата има 90.499 невработени лица, додека бројот на вработени изнесува 707.385. Стапката на невработеност е 11,3 проценти, а стапката на вработеност достигнува 46,5 проценти.
Од вкупниот број невработени, 62,4 проценти се мажи, а 37,6 проценти жени. Кај вработените, пак, мажите учествуваат со 57,9 проценти, а жените со 42,1 процент.
Податоците покажуваат дека активното население во земјата брои 797.884 лица, при што стапката на активност изнесува 52,5 проценти.
Во меѓувреме, евидентиран е раст на неформалната вработеност. Во првите три месеци од годинава неформално биле ангажирани 94.197 лица, што претставува зголемување од 4,3 проценти во однос на претходното тримесечје.
Најголем дел од неформално вработените работат во секторот земјоделство, шумарство и рибарство, каде што се ангажирани 43,6 проценти од нив, додека 17,5 проценти работат во градежништвото.
Најновите податоци укажуваат дека пазарот на трудот бележи благо намалување на невработеноста, но истовремено и зголемување на бројот на лица кои работат надвор од формалните работни односи.
Анализи
Цената на нафтата падна под 88 долари
Цената на американската сурова нафта WTI во петокот се спушти под 88 долари за барел и е на пат да го забележи најголемиот месечен пад во последниот период, по извештаите за можно продолжување на примирјето меѓу САД и Иран.
Според информациите, Вашингтон и Техеран постигнале начелен договор за продолжување на прекинот на непријателствата за дополнителни 60 дена, а се разгледува и можноста за непречен поморски сообраќај низ Ормутскиот Теснец, една од најважните светски рути за транспорт на нафта.
Во извештаите се наведува и дека Иран би требало да ги отстрани сите мини од пловниот пат во рок од 30 дена.
Сепак, неизвесноста останува. Американскиот претседател Доналд Трамп сè уште не ги одобрил предложените услови, додека потпретседателот Џеј Ди Венс изјави дека е прерано да се каже дали и кога ќе биде постигнат конечен договор.
Американската нафта WTI во моментов се тргува по цена од 87,46 долари за барел, што претставува дневен пад од 1,62 проценти и месечен пад од 16,8 проценти.
И нафтата Брент забележа пад и се тргува околу 91 долар за барел, што е за 17,5 проценти пониско во споредба со почетокот на месецот.
Пазарите позитивно реагираат на можноста за дипломатско решение меѓу САД и Иран, иако остануваат отворени клучните прашања поврзани со иранската нуклеарна програма, контролата врз Ормутскиот Теснец и евентуалното укинување на санкциите кон Техеран.
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 2 месециИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Останатопред 1 месецУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Продуктипред 1 месецУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка: Исплатата на пензиите за март започнува на 1 април
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка предвремено ги исплати пензиите за месец март
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Марјан Ристески: Акцизата на горивата под лупа, можно ново замрзнување на цените
-
Кариерапред 2 месециКомерцијална банка вработува Помлад соработник за администрирање на кредити и гаранции (Back Office)


