Анализи
ИНФЛАЦИЈАТА ВО САД: Пад на цените или само привремен потег? Како трговската војна и политичкиот притисок врз ФЕД ќе го обликуваат економскиот пејзаж
Последните податоци за индексот на потрошувачки цени (CPI) во САД покажуваат намалување од 3,1% на 2,8%, што е значителен показател за намалување на инфлацијата. Овој тренд на намалување на индексот на потрошувачки цени (CPI) е дополнително поткрепен со падот на базичната инфлација, која, исто така, бележи намалување во исто време. Таквите промени создаваат дилема во економската анализа: Дали ова претставува сигнал за стабилизација на инфлацијата и можност за продолжување на забавување на растот на цените или се работи само за краткотраен ефект кој може да биде променлив и нестабилен во периодот што следи?
Можни причини за падот на инфлацијата
Еден од најголемите фактори што довеле до падот на инфлацијата во САД може да се поврзе со слабеењето на цените на енергенсите, кои во последните месеци пораснаа со огромни брзини, но сега започнуваат да се стабилизираат и солидно да се намалуваат. Исто така, можеби има благ период на стабилизација на цените на храна и други основни потреби, што позитивно влијае на индексот на потрошувачки цени. Сепак, ако се погледне повнимателно, падот на инфлацијата може да биде и одраз на краткорочни фактори, како што се временски осцилации или привремени промени во понудата и побарувачката.
Дали ова е сигнал за забавување на инфлацијата или краткотраен ефект?
Иако податоците за инфлацијата покажуваат намалување, економистите остануваат внимателни и подготвени за можни повторни ценовни шокови. Има неколку клучни фактори што може да го променат трендот на инфлацијата:
- Промени во цените на нафтата и енергетските ресурси: Нараснувањето на цените на нафтата или на глобалните енергетски ресурси може повторно да ја зголеми инфлацијата.
- Продолжување на проблемите со синџирите на снабдување: Ваквите проблеми, ако не се решат во целост, можат да доведат до повторно зголемување на цените.
Затоа, падот на инфлацијата може да се смета за сигнал на краткотраен ефект, кој можеби ќе продолжи во периодот што следи, но не е гаранција дека трендот ќе биде траен.
Влијанието на трговската војна со Кина
Трговската војна помеѓу САД и Кина, како и напнатоста во глобалната трговија, може да има сериозни последици за инфлацијата во САД. Ако трговските бариери продолжат да се зголемуваат, тоа може да ги зголеми трошоците на увозот, што повторно ќе ја подгрее инфлацијата. Кина, како еден од најголемите трговски партнери на САД, игра клучна улога во глобалните синџири на снабдување, па секоја нестабилност во трговијата ќе ја почувствуваат цените на производите во САД. Можеби ќе има ефекти и на трошоците на работната сила, ако цената на увозните суровини и компоненти продолжи да расте.
Како ќе влијае американскиот претседател и ФЕД?
Американскиот претседател, со оглед на значењето на инфлацијата на политичката сцена, веројатно ќе изврши притисок на Федералните резерви да ги намалат каматните стапки и да започнат со квантитативно олеснување (QE) за да ја стимулираат економијата и да ја одржат ниска инфлацијата. Ова, пак, може да создаде притисок на ФЕД да ги намали каматните стапки за да ги поддржи бизнисите и потрошувачите во услови на трговска неизвесност.
ФЕД, сепак, ќе мора да биде внимателен со одлуките за квантитативно олеснување (QE), бидејќи долгорочниот ефект на таквите политики може да го зголеми кредитирањето и ризикот од „финансиски балон“, особено во насока на глобалната економска нестабилност. Влијанието од политичкиот притисок ќе зависи од вкупниот економски контекст и процената на ФЕД за долгорочните економски трендови.
Заклучок
Иако краткорочните податоци за инфлацијата изгледаат поволно, не може да се донесе брза пресуда за целосно забавување на инфлацијата. Влијанието од трговската војна со Кина и политичките притисоци врз ФЕД ќе бидат клучни фактори кои ќе влијаат на идните економски одлуки и ќе ја обликуваат политиката за инфлација во САД, но истовремено ќе го обликуваат и глобалниот економски тек!
Анализи
Горивата повторно поскапуваат
Од ноќеска на полноќ стапуваат во сила повисоки цени на горивата, откако Регулаторната комисија за енергетика донесе одлука за нивно зголемување. Во просек, поскапувањето изнесува 3,47 проценти.
Бензините ќе поскапат за 2,5 денари по литар, додека дизелот ќе има зголемување од два денари. Според новата одлука, ЕУРОСУПЕР БС-95 ќе се продава по цена од 85 денари за литар, додека ЕУРОСУПЕР БС-98 ќе чини 87 денари. Цената на ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) се утврдува на 93,5 денари за литар, а екстра лесното масло за горење ќе достигне 98,5 денари.
Покрај тоа, се зголемува и цената на мазутот М-1 НС, кој отсега ќе се продава по 49,720 денари за килограм, што претставува раст од 3,064 денари.
Од Регулаторната комисија објаснуваат дека растот на цените е резултат на поскапувањата на нафтените деривати на светските пазари, каде што се забележува пораст кај сите категории – бензините, дизелот, екстра лесното масло и мазутот. Дополнително, благо влијание има и движењето на курсот на денарот во однос на американскиот долар.
Во пресметката, како што посочуваат од Комисијата, се вклучени и намалените акцизи – за дизелот за 4 денари по литар, а за бензините за 2 денари, како и намалениот ДДВ од 10 проценти за одредени горива.
И покрај новите максимални цени, на дел од бензинските пумпи низ земјата горивата и понатаму се продаваат по нешто пониски цени од утврдените.
Анализи
Пад на бројот на работници во индустријата: намалување од 2,8 % во март
Бројот на работници во индустријата бележи намалување во март 2026 година во споредба со истиот месец лани, покажуваат најновите податоци. Најизразен пад е регистриран во секторот рударство и вадење камен, додека благо зголемување има во енергетскиот сектор.
Конкретно, во март 2026 година, во однос на март 2025 година, бројот на работници во секторот рударство и вадење камен е намален за 6,9 %, во преработувачката индустрија за 2,8 %, додека во снабдувањето со електрична енергија, гас, пареа и климатизација е зголемен за 0,6 %.
Анализирано според главните индустриски групи, пад е забележан во повеќе сегменти. Бројот на работници се намалил во групата енергија за 2,1 %, кај капиталните производи за 3,6 %, кај нетрајните производи за широка потрошувачка за 3,4 %, како и кај интермедијарните производи, освен енергија, за 2,9 %. Единствен раст има кај трајните производи за широка потрошувачка, каде бројот на вработени е зголемен за 1,0 %.
Негативниот тренд се забележува и на квартално ниво. Во периодот јануари – март 2026 година, во однос на истиот период во 2025 година, бројот на работници во индустријата е намален за 3,3 %.
Податоците укажуваат на континуиран притисок врз индустрискиот сектор, со најголеми загуби на работни места во рударството и преработувачката индустрија, додека енергетиката останува единствен сегмент со благ раст.
Анализи
Славески: Македонската економија покажува отпорност, инфлацијата се стабилизира
Гувернерот Трајко Славески пред Комисијата за финансирање и буџет при Собранието на Република Северна Македонија ја презентираше актуелната економска состојба, оценувајќи дека економијата останува стабилна и покрај зголемената глобална неизвесност.
Според него, во 2025 година економскиот раст изнесувал 3,5 проценти, при што главен двигател била домашната побарувачка, особено инвестициите. Позитивни трендови се забележуваат и на пазарот на труд, со раст на вработеноста и намалување на невработеноста.
Во првиот квартал од 2026 година, инфлацијата се стабилизирала на 3,7 проценти, пред сè поради намалување на базичната инфлација. Сепак, Славески предупреди дека идните движења на цените остануваат неизвесни, имајќи ги предвид геополитичките ризици и случувањата на глобалните пазари.
„Новите случувања на Блискиот Исток претставуваат значителен надворешен шок, кој влијае врз цените на енергентите и синџирите на снабдување“, изјави Славески.
Банкарскиот систем, како што беше посочено, останува стабилен, со раст на депозитите од 11,3 проценти и кредитната активност од 13,1 проценти, поддржан од солидната капитализираност и квалитетот на кредитното портфолио.
Од Народна банка на Република Северна Македонија посочуваат дека ќе продолжат со внимателна и конзистентна монетарна политика, насочена кон одржување на ценовната стабилност и стабилен девизен курс.
„Подготвени сме навремено да реагираме со сите расположливи инструменти, за зачувување на макроекономската стабилност“, порача гувернерот.
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка со информација за исплатата на паричната помош од социјална, детска и цивилна заштита за февруари 2026 година
-
Продуктипред 2 месециДо 120.000 денари финансиска поддршка од Easy Finance – брзо и со транспарентни услови
-
Кариерапред 2 месециНародна банка бара аналитичари: плата до 83 илјади денари и двегодишен договор
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во ТТК Банка АД Скопје
-
Кариерапред 1 месецАна Митреска и Игор Величковски предложени за нови вицегувернери на Народната банка
-
Банкипред 2 месециХалк банка нуди потрошувачки кредит до 2,5 милиони денари
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Интервјуапред 1 месецИнтервју | Гоце Новачевски | Портфолио менаџер, КБ Инвест АД Скопје




