„По приклучувањето на земјата кон СЕПА (Единствената област за плаќања во евра) во октомври 2025 година, се забележува значително зголемен интерес и користење на услугите од страна на компаниите и граѓаните. Според податоците на Народната банка од банките, повеќе од половината од бројот на плаќања во евра кон земјите членки на СЕПА веќе се вршат преку платежната шема за кредитни трансфери во СЕПА“, истакна Игор Величковски, директор на Секторот за операции на финансиските пазари и платни системи во интервјуто за „Блумберг Адрија“.

Тој посочи дека граѓаните умерено предничат во однос на компаниите во користењето на услугите преку СЕПА, при што над 60% од нивните плаќања во евра се извршуваат преку СЕПА. Кај бизнис-секторот, најмногу ги користат извозно-увозните компании коишто имаат редовни трансакции со партнери во Европската Унија. Речиси половината од плаќањата во евра на домашните компании кон земјите членки на СЕПА веќе се вршат преку СЕПА.

Иако станува збор за релативно нова услуга, очекувањата се дека таа сѐ повеќе ќе се користи, напоредно со зголемувањето на информираноста и довербата, промената на навиките и унапредувањето на дигиталните канали од страна на банките. Со приклучувањето кон СЕПА се овозможија значително поевтини, побрзи и поедноставени плаќања во евра. Конкретните ефекти врз надоместоците зависат од банката и каналот на плаќање, но тарифите на деветте банки коишто во октомври се интегрираа во СЕПА укажуваат на значително намалување на трошоците.

„Кај граѓаните, за електронско плаќање од 500 евра кон земјите од СЕПА, просечниот банкарски надоместок се намали шесткратно — од околу 26 евра преку кореспондентски банки на околу 4 евра преку СЕПА. Во зависност од банката и каналот на плаќање, одредени банки овозможуваат и електронски одливни плаќања со провизија од само 1 евро. Кај компаниите намалувањето на трошоците е уште поизразено. За плаќање од 20.000 евра кон земјите од СЕПА, просечниот банкарски трошок се намали за осумпати — од околу 77 евра на приближно 9 евра. Ова директно придонесува за зголемување на конкурентноста на компаниите, преку намалување на трансакциските трошоци и подобрување на ликвидноста“, нагласи Величковски.

Интеграцијата во СЕПА значи дека прекуграничните плаќања во евра постепено се изедначуваат со условите што важат во Европската Унија, што претставува значаен чекор кон понатамошна финансиска интеграција и унапредување на платниот систем.

Целото интервју е на следната врска: https://www.youtube.com/watch?v=atRahUwc4bM

Вкупните депозити во јануари 2026 година на годишно ниво се зголемени за 10,5%, пред сè поради растот кај домаќинствата, додека вкупните кредити бележат годишен раст од 13,6%, со поголем придонес во корпоративниот сектор, соопшти Народната банка.

Паричната маса во јануари 2026 година е намалена за 1,4% на месечна основа, во поголем дел како резултат на падот на краткорочните депозити и на депозитните пари при негативен придонес и на готовите пари во оптек и на долгорочните депозити до две години. На годишно ниво, паричната маса бележи зголемување од 10,7% поради растот на депозитните пари и краткорочните депозити при помал раст и на готовите пари во оптек и на долгорочните депозити до две години.

Вкупните депозити остварија месечен пад од 1,0%, што се должи на намалените депозити на двата сектора, со поизразен придонес на депозитите на корпоративниот сектор. Годишниот раст на вкупните депозити изнесува 10,5% и во поголем дел произлегува од зголемувањето на депозитите на секторот домаќинства.

Вкупните кредити се зголемени за 0,5% на месечно ниво поради зголеменото кредитирање на двата сектора, со малку поголем придонес на секторот домаќинства. На годишно ниво, вкупните кредити забележаа раст од 13,6% под влијание на растот на кредитите кај двата сектора, со поизразен придонес на корпоративниот сектор.

Во јануари депозитите на корпоративниот сектор забележаа месечно намалување од 2,1% како резултат на намалувањето на краткорочните депозити, во услови на остварен раст на депозитните пари и на долгорочните депозити. Споредено на годишна основа, депозитите на корпоративниот сектор бележат зголемување од 9,8% поради растот на депозитните пари и на краткорочните депозити, во помала мера и на долгорочните депозити во денари, а долгорочните депозити во странска валута забележаа намалување.

Кредитите на корпоративниот сектор во јануари се зголемија за 0,4% на месечна основа, во поголем дел поради повисоките кредити во денари при помал раст и на кредитите во странска валута. Во споредба со јануари претходната година, забележан е раст од 16,2%, кој во целост произлегува од зголеменото кредитирање во денари во услови на пад на кредитите во странска валута.

Овој месец вкупните депозити на домаќинствата остварија месечен пад од 0,4% како резултат на намалените депозитни пари, а другите компоненти забележаа раст. Годишниот раст изнесува 11,3% и во најголем дел се должи на повисоките депозитни пари, долгорочните депозити во денари и краткорочните депозити во странска валута.

Кредитите на домаќинствата во јануари бележат месечно и годишно зголемување од 0,5 и 11,2%, соодветно, како резултат на зголеменото кредитирање во денари и во странска валута, со поизразен придонес на кредитите во денари.

Анализирано според намената на кредитите одобрени на физичките лица, кај потрошувачките кредити, како најзастапена категорија, е остварен месечен пад од 0,2% при годишен раст 10,7%, а станбените кредити се зголемени за 0,7 и 16,1% на месечно и на годишно ниво, соодветно. Во јануари автомобилските кредити бележат месечно и годишно зголемување од 0,1 и 0,7%, соодветно. Кај кредитите одобрени на кредитните картички е забележано месечно и годишно намалување од 0,9 и 5,2%, соодветно, а кај негативните салда на тековните сметки е остварен месечен и годишен раст од 15,0 и 0,8%, соодветно.

Кредитите одобрени врз други основи во јануари се намалени за 1,7 и 11,8% на месечна и на годишна основа, соодветно, се наведува во соопштението од Народната банка.

Претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, изјави дека очекува да ја извршува својата функција до истекот на мандатот во октомври 2027 година, реагирајќи на медиумските шпекулации дека би можела да се повлече предвреме.

Во интервју за „Wall Street Journal“, Лагард нагласи дека е целосно фокусирана на својата мисија и нејзина појдовна точка останува завршување на целиот мандат. Лагард истакна дека во изминатите години биле постигнати значајни резултати и дека приоритет останува консолидацијата и стабилноста на монетарната политика.

Изјавата следи по написот на „Фајненшл тајмс“, според кој Лагард наводно размислувала за рано заминување со цел да му овозможи на францускиот претседател Емануел Макрон и на германскиот канцелар Фридрих Мерц да имаат влијание врз изборот на новиот шеф на една од најмоќните институции во Европската Унија. Овие тврдења Лагард не ги коментираше директно.

Според „Ројтерс“, Лагард во приватна порака до колегите ги уверила дека е целосно фокусирана на својата улога и дека доколку донесе одлука за повлекување, тие први ќе бидат информирани.

Првичната реакција на финансиските пазари беше умерена, што укажува дека инвеститорите не очекуваат значајни промени во монетарната политика на еврозоната во периодот што претстои.

Политичките калкулации околу наследникот веќе започнаа

Според анкета на британскиот весник „Фајненшл тајмс“, меѓу имињата што се споменуваат како можни наследници се: поранешниот гувернер на шпанската централна банка Пабло Ернандез де Кос, гувернерот на холандската централна банка Клас Кнот, членката на Извршниот одбор на Европската централна банка Изабел Шнабел и претседателот на германската Бундесбанк Јоаким Нагел.

Назначувањето на нов претседател на Европската централна банка бара широк политички консензус меѓу земјите од Еврозоната, што процесот го прави особено сензитивен.