Објавен е Годишниот извештај од Регистарот на цени и закупнини за пазарот на недвижности за 2025 година, кој дава сеопфатен преглед на состојбите и трендовите во секторот, врз основа на официјални податоци за реализирани купопродажби и договори за закуп.

Според извештајот, пазарот на недвижности во 2025 година бележи значителна активност со вкупно 33.381 реализирани трансакции, што претставува раст од 7,6 проценти во однос на претходната година. Од нив, 23.470 се купопродажби, со раст од 4 проценти, додека бројот на закупи достигнал 9.911, што е зголемување од 17 проценти.

Вкупната финансиска вредност на пазарот изнесува околу 1,14 милијарди евра, што е раст од 12,9 проценти. Најголем дел од оваа вредност е остварен во четвртиот квартал, кога се реализирани трансакции во вредност од околу 314 милиони евра.

Станбениот сектор останува доминантен. Становите учествуваат со 33 проценти во вкупниот број купопродажби и дури 48 проценти од вкупната вредност на пазарот. Иако бројот на продадени станови бележи пад од 3,9 проценти, нивната вредност е зголемена за 10,8 проценти, што укажува на стабилизација и раст на цените.

Земјоделското земјиште и шумите учествуваат со 31 процент во купопродажбите, додека градежното земјиште со 14 проценти бележи значителен раст на вредноста од 36 проценти. Куќите, пак, учествуваат со 13 проценти и бележат раст на вредноста од 37 проценти.

Најголема пазарна активност е забележана во урбаните општини, особено во Скопје. Најмногу трансакции се реализирани во Центар (2.414), Аеродром (1.963) и Карпош (1.791). Во овие општини се регистрирани и највисоките просечни цени на становите – 1.692 евра по квадратен метар во Центар, 1.558 евра во Карпош и 1.419 евра во Аеродром. Највисоката постигната цена достигнала 3.784 евра по квадратен метар во Аеродром.

Пазарот на новоградби покажува најголема динамика во скопските општини, при што најголем раст на цените е забележан во Центар (31 процент), додека во Охрид е евидентиран пад од 4 проценти.

Извештајот нотира и рекордни трансакции, меѓу кои најскап стан продаден во Аеродром за 166.500 евра, најскапа куќа во Центар за 1,5 милиони евра и најскап деловен простор, исто така во Центар, за 6,8 милиони евра.

Паралелно, расте и пазарот на закуп. Вкупната месечна закупнина достигнала околу 4 милиони евра. Најголемо учество имаат становите со 35 проценти, со раст на закупнината од 15 проценти, како и деловните простори со 34 проценти, каде растот изнесува 24 проценти. Овие показатели укажуваат на зголемена побарувачка за изнајмување.

Заклучоците од извештајот укажуваат на стабилен раст на пазарот, доминација на урбаните центри и засилен интерес за закуп. Се очекува умерен раст и во 2026 година, со зголемен интерес за инвестиции и продолжен раст на закупите.

Пазарот на недвижности во 2025 година се оценува како стабилен, активен и атрактивен за инвестирање, со позитивни економски трендови и изразена урбана концентрација.

Дали државните пензии во Европа се доволни за покривање на основните трошоци за живот? Според најновото истражување на компанијата за човечки ресурси и пресметка на плати Moorepay, одговорот е негативен за повеќе од половина од анализираните земји.

Анализата, која ги споредува пензиите со трошоците за живот кон крајот на октомври 2025 година, покажува огромни разлики низ континентот. Во дури 20 од 39 европски држави, пензиите не се доволни за покривање на основните трошоци и тоа без да се земе предвид киријата, што значи дека реалната состојба може да биде уште понеповолна.

На врвот на листата се наоѓа Луксембург, каде просечната пензија изнесува околу 28.790 евра, додека трошоците за живот се проценети на 12.791 евра. Тоа значи дека пензионерите таму имаат значителен вишок. Слична состојба има и во Италија и Финска, каде пензиите се повеќе од двојно повисоки од трошоците, како и во Шпанија и Данска, каде покриеноста е речиси целосна.

Во групата земји каде пензиите значително ги надминуваат трошоците за живот спаѓаат и Исланд, Норвешка, Германија, Белгија, Австрија, Франција, Холандија и Шведска, со сооднос меѓу 150 и 180 проценти. Постојат и земји како Швајцарија, Ирска, Обединетото Кралство, Полска, Чешка и Грција, каде пензиите ги покриваат основните трошоци, но со многу помал простор за дополнителни расходи.

Од друга страна, во голем број земји пензионерите се соочуваат со финансиски притисок. Во 20 европски држави пензиите не се доволни за покривање на трошоците за живот. Во некои од нив, како Словенија, Словачка, Естонија и Португалија, покриеноста е блиску до 100 проценти, но сепак недоволна.

Во оваа група се и земјите од регионот, Црна Гора, Литванија, Хрватска и Унгарија, каде пензиите покриваат околу 80 до 90 проценти од трошоците.

Состојбата е уште потешка во дел од Источна Европа и Балканот, каде пензиите не покриваат ни половина од трошоците за живот. Најниско рангирани се Грузија, Албанија, Украина и Молдавија. Во оваа категорија се и Босна и Херцеговина, Кипар, Северна Македонија, Турција и Латвија.

Податоците укажуваат на јасна географска поделба, во Северна и Западна Европа пензиите најчесто ги покриваат или ги надминуваат основните трошоци, додека во Централна Европа покриеноста е умерена. Во Источна Европа и на Балканот, пак, пензиите најчесто не се доволни.

Експертите посочуваат дека разликите се резултат на економската моќ на државите, но и на структурата на пензиските системи. Во многу посиромашни земји, семејната поддршка останува клучен фактор за преживување на постарите лица.

Според податоците на ОЕЦД, дури 66 проценти од приходите на лицата над 65 години во Европа доаѓаат од јавни трансфери, што ја нагласува важноста на пензиските системи за квалитетот на живот на пензионерите.

Блокадата на Ормускиот теснец не претставува само енергетски проблем, туку сериозна закана за снабдувањето со храна во регионот на Персискиот Залив. Преку овој клучен поморски коридор поминуваат околу 20 проценти од светските залихи на нафта и природен гас, но за земјите од регионот тој е и витална врска за опстанок на повеќе од 100 милиони луѓе.

Ескалацијата на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран дополнително го загрозува овој теснец, со што се нарушуваат и синџирите на снабдување со храна. Поради екстремните температури, кои во лето достигнуваат и над 50 степени Целзиусови, како и поради ограниченото обработливо земјиште, државите од Заливот се силно зависни од увоз на храна, додека питката вода најчесто ја добиваат преку десалинизација на морска вода.

Саудиска Арабија увезува повеќе од 80 проценти од храната, Обединетите Арапски Емирати околу 90 проценти, а Катар дури 98 проценти. Голем дел од увозот во Ирак, и покрај реките Еуфрат и Тигар, исто така поминува низ Ормускиот теснец. Повеќето пратки со храна за регионот се транспортираат токму преку оваа рута, која сега е речиси блокирана поради напади врз комерцијални бродови.

Поради тоа, превозниците се принудени да бараат алтернативни, поскапи и логистички посложени рути. Дури и Иран, и покрај конфликтот, зависи од овој теснец за значителен дел од својата трговија.

Последиците веќе се чувствуваат на глобално ниво. Контејнери со храна, првично наменети за Дубаи, се пренасочуваат кон Индија или Шри Ланка. Светската програма за храна предупредува дека глобалните синџири на снабдување се соочуваат со можеби најголеми нарушувања од пандемијата на Ковид-19 и почетокот на војната во Украина.

Трошоците за транспорт нагло растат. Компаниите за испорака наметнуваат дополнителни трошоци од околу 4.000 долари по контејнер за Блискиот Исток, додека копнениот транспорт може да чини и до 9.000 долари по контејнер. Дел од овие трошоци неминовно ќе се префрлат врз потрошувачите.

Компаниите веќе најавуваат зголемување на цените на одредени производи, особено млечните и свежите намирници, и до 20 проценти. Сепак, некои трговци уверуваат дека нема да дојде до недостиг на храна, иако признаваат дека ситуацијата е сериозно нарушена.

Како алтернатива, се разгледуваат копнени транспортни рути од Европа преку Турција кон земјите од Заливот, што и покрај подолгото времетраење, се покажува како поевтина опција од воздушниот транспорт.

И покрај тоа што непосредна криза со глад засега не се очекува, блокадата на Ормускиот теснец јасно покажува колку е кревка глобалната мрежа за снабдување со храна и колку е регионот зависен од еден единствен поморски коридор.