Анализи
Дали централните банки треба да чуваат резерви во биткоин?
По извршната уредба на американскиот претседател Доналд Трамп од 2025 година за воспоставување стратешка резерва во биткоин, дебатата околу улогата на криптовалутите во официјалните девизни резерви доби нов интензитет. Дел од инвестициските банки, приватни компании и академици ги повикуваат големите централни банки да размислат за сличен чекор. Кандидатот на Трамп за претседател на ФЕД, Кевин Ворш, дури го опиша биткоинот како „ново злато“.
Во позадина на оваа расправа стои сè поголемата загриженост кај Кина и голем број земји во развој поради прекумерната зависност од американскиот долар. Настојувањата за диверзификација веќе придонесоа за силен раст на цената на златото, која во изминатата година порасна за околу 65 проценти. Во таков контекст, прашањето е зошто централните банки, покрај златото, не би додале и биткоин во своите резерви, како дополнителен штит од геополитички ризици и финансиски санкции.
Поддржувачите на оваа идеја тврдат дека во сè пофрагментиран глобален поредок, каде што растат тензиите меѓу големите сили, биткоинот може да се наметне како политички неутрална актива. Особено во услови кога Кина и Европа се обидуваат да изградат посамостојни и поотпорни платни системи за јуанот и еврото.
Но, аргументите „за“ се судираат со сериозни ризици. Биткоинот останува исклучително волатилна актива. Неговата цена се намали од над 124.000 долари во октомври 2025 година на под 65.000 долари денес, додека златото продолжи со раст. За разлика од златото, кое служи како монетарна актива илјадници години, биткоинот постои помалку од две децении, што го прави тешко предвидлив во долгорочна перспектива.
Најоптимистичките сценарија предвидуваат дека пазарната капитализација на биткоинот би можела еден ден да ја достигне вредноста на глобалните златни резерви, проценета на 30 до 35 билиони долари. Со оглед дека понудата е ограничена на 21 милион монети, цената би морала да надмине 1,5 милиони долари по биткоин за да се постигне такво ниво.
Од друга страна, бројни истакнати економисти предупредуваат дека сегашната вредност на биткоинот е во голема мера шпекулативна. Според нив, бидејќи нема внатрешна вредност или фундаментална употреба како традиционалните валути, неговата долгорочна рамнотежна цена би можела да биде значително пониска од сегашната.
Сепак, биткоинот има одредена улога во глобалната сива економија, која опфаќа активности како перење пари, трговија со дрога и даночна евазија, а се проценува на повеќе од 20 билиони долари. Дури и ако криптовалутите преземат дел од тој обем, тоа би можело да оправда значителна пазарна вредност.
Дополнителен фактор се таканаречените стабилни криптовалути (stablecoins), најчесто врзани за американскиот долар, кои во моментов доминираат во крипто-трансакциите. Но, со зголемената регулација, тие би можеле да станат подложни на сличен надзор како традиционалните банкарски инструменти, што би ја намалило нивната привлечност за одредени корисници.
За централните банки, особено во земјите во развој, дилемата е комплексна. Диверзификацијата со мал удел во биткоин би можела да понуди дополнителна заштита од геополитички притисоци. Но, широко прифаќање на криптовалутите може да ја ослабне способноста на државите да собираат даноци и да спроведуваат финансиска контрола.
Доколку големите економии воведат строги забрани за крипто-активности, вредноста на биткоинот би можела значително да се намали. Засега, силната поддршка од делови од американската администрација и честата употреба на доларот како инструмент на санкции можат да ги охрабрат некои централни банки да експериментираат.
Сепак, и покрај сите шпекулации за „новото злато“, традиционалното злато засега останува најсигурното засолниште во време на глобална неизвесност.
Анализи
Сандерс: Богатите во САД мора да почнат да плаќаат фер данок
Американскиот сенатор Берни Сандерс предупредува дека економската нееднаквост во САД достигнала историски размери и бара воведување нов данок за најбогатите граѓани.
Во анализа објавена во „Гардијан“, Сандерс наведува дека 1% од најбогатите Американци поседуваат повеќе богатство отколку 93% од населението на дното на економската скала. Според него, богатството на поединци како Илон Маск е поголемо од имотот на повеќе од половина американски домаќинства.
Тој истакнува дека нееднаквоста дополнително се продлабочува, особено по даночните олеснувања воведени за време на администрацијата на Доналд Трамп, кога милијардерите значително го зголемиле своето богатство.
Според Сандерс, проблемот лежи и во даночниот систем, кој им овозможува на најбогатите да плаќаат пониски ефективни стапки од просечните работници. Тој наведува примери каде милијардери плаќаат значително помал данок од професии како наставници, медицински сестри или возачи на камиони.
Дополнително, некои големи корпорации, и покрај милијардните профити, не платиле никаков федерален данок на доход, што, според него, е резултат на законски „дупки“ креирани под влијание на корпоративни лобисти.
Сандерс предлага воведување данок од 5% на нето-богатството на милијардерите во САД. Според неговите пресметки, ова би донело околу 4,4 трилиони долари во наредната деценија.
Со тие средства, тој предлага директна финансиска помош за домаќинствата со пониски приходи, изградба на милиони достапни станови, проширување на здравственото осигурување, универзална грижа за деца и зголемување на платите во образованието.
Сандерс заклучува дека САД се соочуваат со избор меѓу демократија и концентрација на богатството кај мал број луѓе, повикувајќи на економски систем што ќе работи во интерес на сите граѓани.
Анализи
Загриженост во финансискиот сектор: нов AI модел може да ја промени сајбер-безбедноста, но истовремено да биде и најголема закана!?
Во индустријата за вештачка интелигенција се појавија информации за нов напреден модел развиен од компанијата „Anthropic“, кој, според интерни проценки, не е јавно објавен поради потенцијални безбедносни ризици.
Министрите за финансии, гувернерите на централните банки и водечките експерти од финансискиот сектор изразија сериозна загриженост поради новиот напреден и исклучително моќен модел на вештачка интелигенција, за кој стравуваат дека би можел да ја загрози безбедноста на глобалните финансиски системи.
Станува збор за модел познат како „Claude Mythos Preview“, за кој се наведува дека има напредни способности за анализа на софтверски системи и откривање на сериозни безбедносни пропусти, вклучително и таканаречените „zero-day“ ранливости.
Според достапните информации, моделот во тест-фази идентификувал повеќе критични слабости во оперативни системи и интернет прелистувачи, а неговите можности опфаќаат и симулација на потенцијални начини на нивна злоупотреба во контролирани услови.
Ова, според експертите, отвора сериозни прашања за иднината на сајбер-безбедноста, бидејќи ваквите системи истовремено можат да се користат и за заштита и за потенцијални напади во дигиталниот простор.
Поради ризиците, „Anthropic“ одлучила моделот да остане во ограничена внатрешна употреба, со пристап само за одредени партнери и големи технолошки компании, меѓу кои се „Amazon“, „Google“ и „Microsoft“.
Канадскиот министер за финансии Франсоа-Филип Шампањ предупреди дека ваквите технологии отвораат ризици поврзани со „непознати непознаници“ и повика на итно зајакнување на глобалните заштитни механизми.
Иако дел од експертите повикуваат на претпазливост, случајот повторно ја отвора дебатата дали вештачката интелигенција ќе биде најсилна алатка за сајбер-заштита или потенцијално најопасна алатка за дигитални напади.
Анализи
Снабдувањето со нафта и нафтени деривати во државата е стабилно
Снабдувањето со нафта и нафтени деривати во Македонија е стабилно, без нарушувања во ланецот на дистрибуција, а на пазарот има доволни количини гориво за потребите на граѓаните и бизнисите, изјави премиерот Христијан Мицкоски.
Тој посочи дека државата во моментов не се соочува со предизвици во снабдувањето со дизел, бензини и керозин, при што постои постојана координација со снабдувачите за да се обезбеди непречено функционирање на пазарот.
Според него, цените на горивата во земјава се меѓу пониските во регионот, што резултира со зголемен интерес кај граѓаните од соседните држави, особено во пограничните области.
Дополнително, премиерот нагласи дека Македонија располага со доволни резерви на нафта и деривати, како и со сигурен увоз преку нафтоводот што го поврзува Солунското пристаниште со рафинеријата ОКТА, кој е целосно функционален.
Во однос на глобалните неизвесности, особено поврзани со состојбите на Блискиот Исток, Мицкоски истакна дека ситуацијата внимателно се следи и дека, доколку дојде до промени на пазарот, ќе бидат преземени соодветни мерки и ќе се прилагоди стратегијата за снабдување.
-
Анализипред 2 месециПросечната плата во Македонија близу 47.000 денари – раст од 7,6% на годишно ниво
-
Интервјуапред 2 месециПензиски парадокс: Од минималец до доброволен фонд – новиот модел на младите вработени
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка: Започна исплатата на пензиите за февруари 2026 година
-
Банкипред 1 месецНЛБ Банка со информација за исплатата на паричната помош од социјална, детска и цивилна заштита за февруари 2026 година
-
Банкипред 2 месециЗошто е сменет директорот на Развојната банка и кој е неговиот наследник!?
-
Продуктипред 1 месецДо 120.000 денари финансиска поддршка од Easy Finance – брзо и со транспарентни услови
-
Останатопред 2 месециМакедонските пензионери во странство останаа без покачена пензија
-
Банкипред 2 месециХалкбанк известува: Пензиите за февруари се достапни на пензионерите


