Берза
Што донесе 24-тата Годишна конференција на Македонската берза?
Во период од 26-27 септември 2025 година, во Охрид, Македонската берза АД Скопје ја одржа својата 24-та Годишна конференција, традиционален настан што и оваа година ги обедини преку 250 претставници на финансискиот сектор, котираните компании, регулаторите, институциите и академската заедница.
Конференцијата низ годините прерасна во традиционално и најзначајно годишно собирање на финансиската заедница во земјава и регионот. Таа претставува платформа за размена на идеи, искуства и визии за тоа како да се унапреди пазарот на капитал, како да се зголеми неговата улога во економскиот развој и како да се поттикне довербата кај инвеститорите и компаниите.
Конференцијата беше отворена со обраќања на Иван Штериев, Главен извршен директор на Македонска берза, кој ја нагласи важноста на берзанските конференции како место за размена на знаење и идеи, по што следуваа поздравните говори на Гордана Димитриеска Кочоска, Министер за финансии, и Бујаре Абази, Претседател на Комисија за хартии од вредност.



Говорот на директорот Штериев можете да го преземете на следниов линк
Во рамки на специјалните говори, Трајко Славески, Гувернер на Народната банка на Република Северна Македонија, зборуваше за предизвиците на монетарната политика во услови на зголемена неизвесност, додека Blaz Brodnjak, Извршен директор на NLB Љубљана, во онлајн излагање зборуваше за потребата од подлабока интеграција на земјите од Југоисточна Европа.
Првиот конференциски ден беше посветен на прашањето за IPO – да се прави или не?. Претставникот на ЕБРД, Attila Toth, ја презентираше поддршката на оваа институција за домашните компании кои сакаат да излезат на берза, а Дарко Перушески, сосопственик и извршен директор на СВОД Мастер АД (Gley), го сподели искуството од нивниот обид за IPO. Дискусијата продолжи на панелот „Некој, на берза…“, каде што своите ставови ги изнесоа Златица Цивкароски од Шпаркасе Банка, Зоран Мартиновски од Prime Blue Institute, адвокатот Кристијан Поленак, Христијан Ковачевски од Унипласт и Ирина Аврамска од Finovate MK, под модераторство на Каролина Каровска Божиноска од Македонска берза. Во овој блок се вклучи и Даме Цветковски, Извршен директор на Неотел, кој говореше за развојните перспективи на компанијата во контекст на берзанското финансирање.
Темата потоа се префрли на берзанско-фондовските приказни, каде што преку интервју на бина, новинарот Горан Теменугов од подкастот „Каде се парите?“ разговараше со Иван Штериев за состојбите и предизвиците на Македонска берза. Штериев во рамките на ова интерјву потенцираше дека клучно е пазарот на капитал да се препознае како стратешка определба за целата економија, а не само за оние што работат на пазарот на капитал.
Панелот што следеше, посветен приватните пензиски фондови и можноста да се воведат и мултифондовите, отвори многу прашања за иднината на пензискиот систем и пазарот на капитал. На оваа дискусија учествуваа Горан Мартиноски од КБ Прво пензиско друштво, Maciej Bitner од Варшавската берза и Gordan Šumanovic од Raiffeisen mirovinski fondovi – Хрватска, а модератор беше Александра Томиќ од Bloomberg Adria. Во продолжение, Krešo Vugrincic, извршен директор на Intercapital ETF,зборуваше за улогата на ЕТФ-овите како локален и регионален развоен двигател.
Попладневниот дел од првиот ден започна со видео-обраќање на Blaz Hribar од Pokojninska druzba A – Словенија, кој се осврна на идните глобални пазарни трендови. Потоа, Hüseyin Erkan, поранешен директор на Истанбулската берза и Светската федерација на берзи, дискутираше за значењето на малите берзи на пазарите во појавување. Денот заврши со комерцијална презентација на Илијанчо Гаговски, ко-основач на Fledgeworks, кој ја претстави нивната HR платформа.
Вториот ден започна со панелот „Пред и после 2025-та – влијанието на ажурираните стандарди за финансиско известување“, во коорганизација на ИСОС. На оваа тема дебатираа Драган Давитков од PwC, Драган Димитров од БДО Македонија, Горан Тиловски од Македонски Телеком и Коста Костадиновски, основач на Капитал Ассет Менаџмент, а модераторка беше Весна Прентоска, Претседател на Институтот на сметководители и овластени сметководители. Потоа, Филомена Пљаковска Аспровска, Претседател на Управен одбор на CaSys, зборуваше за трендовите во дигиталната трансформација.
Агендата продолжи со разговорот „покрај оган“ меѓу Даринка Дамјановиќ, Извршен директор на ЦДХВ, и Даниел Ленардиќ од KPMG Croatia, посветен на стратешките предизвици на Централниот депозитар за хартии од вредност. Конференцијата заврши со панелот „Добри практики за корпоративно управување – норматива v.s. пракса“, на кој учествуваа Орде Ѓорѓиоски од Витаминка АД Прилеп, Горазд Поповски од Стопанска банка Скопје и Тихомир Касапинов од Винарска Визба Тиквеш, под модераторство на Зорица Асенова, Главен правен советник на Македонска берза.
Спонзори на конференцијата беа КБ Прво Пензиско друштво (како сребрен спонзор) и НЛБ, Шпаркасе и Комерцијална банка, ЦДХВ, Casys International и Неотел (како останати спонзори). Медиумски покровители годинава беа Телма Телевизија, Пари, Капитал и Банкарство, а поддржувачи на конференцијата Винаријата Тиквеш, Бучен Козјак, IUTE и Fledgeworks.
Линк до галеријата од настанот: https://flic.kr/s/aHBqjCvBHG
Берза
Wall Street повторно во минус, Азија се опоравува: Нафтата и приносите на обврзниците го диктираат расположението
Американските берзански индекси го завршија вторникот со нов пад, втор ден по ред, но загубите беа значително помали од претходната сесија. Главната причина за смирувањето на пазарите беше падот на цената на нафтата, кој делумно ги намали стравувањата од нов инфлациски притисок.
Индексот Dow Jones се намали за 0,26% на 51.349 поени, S&P 500 загуби 0,17% и заврши на 7.670 поени, додека технолошкиот Nasdaq се спушти за 0,08% на 26.797 поени.
На почетокот од тргувањето падот беше поизразен, но расположението постепено се подобри откако цените на нафтата се намалија за повеќе од 2,5%.
Нафтата повторно во центарот на вниманието
За инвеститорите, енергетскиот пазар останува еден од најважните фактори што го одредуваат движењето на акциите, инфлациските очекувања и каматните стапки.
Цената на нафтата се намали по информациите дека повторно започнал извоз од саудиските пристаништа на Црвеното Море, откако претходно беше нарушен поради оштетување на клучната инфраструктура.
Тоа донесе извесно олеснување на пазарите, но неизвесноста сè уште е висока.
Хормушкиот теснец, една од најважните светски рути за транспорт на нафта, останува сериозен ризик за глобалното снабдување. Секое продолжено нарушување на транспортот преку овој коридор може повторно да предизвика силен раст на цените на енергенсите.
За берзите тоа би значело дополнителен притисок, бидејќи поскапата нафта може повторно да ја засили инфлацијата и да го усложни патот кон пониски каматни стапки.
ФЕД не брза со следниот потег
Дополнителна поддршка за американските пазари донесе изјавата на Џон Вилијамс, претседател на Федералната резервна банка на Њујорк, дека американската централна банка има простор да ги анализира новите економски податоци пред да донесе следна одлука за каматните стапки.
За инвеститорите ова е важен сигнал.
Во последните месеци пазарите се особено чувствителни на секоја порака од Федералните резерви, бидејќи очекувањата за каматите директно влијаат врз вреднувањето на акциите, цените на обврзниците и доларот.
Но, токму пазарот на обврзници во моментов испраќа предупредувачки сигнали.
Приносот на 30-годишните американски државни обврзници достигна 5,62%, највисоко ниво од 2002 година, додека приносот на 10-годишните обврзници достигна 5,29%, највисоко од 2007 година.
Високите приноси значат дека инвеститорите бараат поголем принос за да држат американски долг, а истовремено ја зголемуваат конкуренцијата за акциите.
Кога сигурните државни обврзници нудат принос над 5%, дел од инвеститорите имаат помала мотивација да преземаат поголем ризик на берзата.
Азија реагира позитивно
За разлика од Wall Street, азиските пазари во средата тргуваа претежно позитивно.
Падот на цените на нафтата беше главниот катализатор, особено за економиите што зависат од увоз на енергенси.
MSCI индексот на азиско-пацифичките акции беше во плус од околу 0,2%, иако сепак се движи кон месечен пад од приближно 1%.
Акциите во Јужна Кореја, Шангај, Австралија, Индија и Јапонија пораснаа меѓу 0,1% и 2%, додека пазарот во Хонг Конг забележа благ пад.
Инвеститорите меѓу три ризици
Сегашната ситуација на финансиските пазари може да се сведе на три главни фактори: нафтата, каматните стапки и геополитичката неизвесност.
Падот на цената на енергенсите во моментот им дава простор на берзите да се стабилизираат. Но високите приноси на американските обврзници покажуваат дека финансиските услови остануваат затегнати.
Токму затоа сегашното подобрување на расположението не мора автоматски да значи крај на нестабилноста.
Во следните денови инвеститорите внимателно ќе следат две работи: дали падот на цената на нафтата ќе продолжи и дали новите економски податоци ќе му дадат простор на ФЕД за поумерена монетарна политика.
Доколку енергетските цени повторно тргнат нагоре, а приносите на обврзниците останат блиску до сегашните високи нивоа, притисокот врз акциите би можел повторно да се засили.
Засега, азиските пазари покажуваат дека инвеститорите се подготвени да купуваат кога ризиците се намалуваат, но Wall Street сè уште испраќа порака на претпазливост.
Берза
Пад од 4% за златото: растот на приносите во САД ги исплаши инвеститорите
Цената на златото падна за околу 4%, откако растот на приносите на американските државни обврзници и зголемените очекувања за дополнително зголемување на каматните стапки на Федералните резерви ја намалија побарувачката за благородниот метал.
Спот цената на златото во понеделникот се спушти до 4.111 долари за унца, што е најниско ниво од 5 август. Во исто време, приносот на референтната 10-годишна американска државна обврзница достигна највисоко ниво од јуни 2007 година, пред дел од растот да биде неутрализиран.
Растот на приносите е особено важен за пазарот на злато, бидејќи металот не носи каматен принос. Кога приносите на државните обврзници и очекувањата за каматните стапки растат, златото станува помалку атрактивно во однос на финансиските средства кои носат каматни приходи.
Фокусот се префрла кон ФЕД
Двегодишните приноси на американските државни обврзници, кои се особено чувствителни на очекувањата за монетарната политика, значително пораснаа во текот на месецот.
Пазарите во моментов проценуваат околу 70% веројатност за второ последователно зголемување на каматните стапки на ФЕД во октомври. Доколку таквите очекувања се потврдат, повисоките камати би можеле дополнително да го зголемат опортунитетниот трошок за поседување злато и да создадат дополнителен притисок врз неговата цена.
Слабеењето на инвестиционата побарувачка веќе се забележува. Според податоците на Светскиот совет за злато, златните ETF-фондови минатата недела забележале нето одливи од 1,6 тони, иако нивните вкупни поседувања остануваат високи, на околу 4.249 тони.
Дополнителен фактор е послабата побарувачка во Кина, додека поддршка за цената може да обезбедат продолжените купувања од страна на централните банки и сезонски повисоката побарувачка во Индија.
Сепак, доколку приносите на американските обврзници продолжат да растат и ФЕД навистина продолжи со затегнување на монетарната политика, златото би можело да остане под притисок и во наредниот период.
Берза
Нафтата повторно поскапува: Брент над 106 долари, САД и Иран повторно разговараат, но неизвесноста расте!
Цените на нафтата пораснаа втора сесија по ред, поттикнати од продолжената неизвесност околу снабдувањето од Блискиот Исток и исходот од разговорите меѓу САД и Иран.
Фјучерсите за Брент суровата нафта за ноември пораснаа за 1,71 долар, односно 1,6%, достигнувајќи 106,99 долари за барел, додека поактивно тргуваниот декемвриски договор се зголеми за 1,68 долари, на 99,51 долар. Американската WTI поскапе за 1,5%, на околу 94 долари за барел.
Растот на цените доаѓа и покрај сигналите дека извозот на сурова нафта од регионот постепено се обновува. Инвеститорите и понатаму се фокусирани на ризикот од нови прекини во снабдувањето, особено поради неизвесноста околу Ормускиот Теснец, една од најважните светски рути за транспорт на нафта и гас.
Разговорите меѓу САД и Иран во фокус
Американски и ирански претставници, преку одделни контакти со посредници, продолжуваат со напорите за постигнување договор за прекин на конфликтот. Според информациите, разговорите би можеле да се фокусираат на изменет предлог што Иран го презентирал минатата недела.
Сепак, неизвесноста останува висока. Аналитичарите на „UOB“ предупредуваат дека евентуален застој во разговорите меѓу Вашингтон и Техеран би можел дополнително да ги зголеми ризиците за енергетските пазари и инфлациските очекувања.
Особено внимание се посветува на состојбата во Ормускиот Теснец. Секое дополнително нарушување на транспортот низ оваа рута би можело повторно да изврши притисок врз глобалното снабдување и цените на нафтата.
Во меѓувреме, САД разгледуваат и мерки за намалување на цените на дизелот, меѓу кои и олеснување на регулативите за продажба на таканаречениот црвен дизел.
На пазарите, сепак, главниот фокус останува на разговорите меѓу САД и Иран и ризикот од дополнителни нарушувања на снабдувањето, што продолжува да ја поддржува цената на нафтата.
-
Банкипред 2 месециПремиум дебитната картичка на Стопанска банка овозможува пристап до над 1.800 аеродромски деловни зони
-
Кариерапред 2 месециНародната банка вработува седум лица: Плати до 91.385 денари
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Групацијата вработува специјалист за Управување со ризици/финансии
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Централна кооперативна банка АД Скопје
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка ја исплати паричната помош за корисниците на социјална, детска и цивилна заштита
-
Банкипред 1 месецНОВО: Комерцијална банка воведе штедење на 25 и на 40 месеци со фиксни каматни стапки
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Централна кооперативна банка АД Скопје
-
Банкипред 1 месец10% поврат на средства со Mastercard картичките на Стопанска банка секој први во месецот





