Анализи
63.2% од Македонците купуваат онлајн, но дали се подготвени за е-трговија со вештачка интелигенција?
Според податоците презентирани во Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година, изработен од страна на Асоцијацијата за е-трговија, 63.2% од интернет корисниците во земјата купувале онлајн во 2024 година, што ја позиционира Македонија меѓу водечките пазари во регионот по учество на онлајн купувачи, но се уште е под европскиот просек. Ова е силен сигнал за растечка побарувачката, но, извештајот покажува дека растот на е-трговијата не е доволен сам по себе.
Клучното прашање е дали економијата е подготвена за следната фаза, а тоа е е-трговија поддржана од вештачка интелигенција (ВИ)? Вештачката интелигенција сè побрзо го менува начинот на кој функционираат бизнисите и пазарите на труд, а е-трговијата е меѓу секторите каде овие промени се највидливи. Од персонализирани понуди и паметен дигитален маркетинг, до оптимизација на логистика, управување со залихи и откривање измами овозможено од алатки на вештачката интелигенција која станува клучен двигател на конкурентноста во онлајн трговијата.
Во таа насока во Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година анализиран е AI Preparedness Index (AIPI) – индекс кој го воведе Меѓународниот монетарен фонд во 2023 година и кој ја мери подготвеноста на земјите да ја применуваат вештачката интелигенција на одржлив и инклузивен начин. AIPI ги оценува земјите преку четири клучни столба:
● дигитална инфраструктура,
● иновации и економска интеграција,
● човечки капитал и политики на пазарот на труд,
● регулатива и етика.
Со резултат од 0,48, Северна Македонија значително заостанува не само зад просекот на ЕУ, но и зад балканските пазари, односно подобар AIPI има само од Босна и Херцеговина. Европските лидери како Данска, Холандија и Естонија покажуваат подготвеност со индекс над 0.76. Ова укажува дека бизнис-екосистемот сè уште нема доволно капацитет целосно да ја искористи вештачката интелигенција во е-трговијата за персонализација, автоматизација, анализа на податоци, логистика и управување со ризици.
Главните ограничувања се поврзани со дигиталната инфраструктура, иновативниот капацитет и интеграцијата во глобалната дигитална економија, иако постојат позитивни сигнали во делот на човечкиот капитал и адаптацијата на пазарот на труд.

„Е-трговијата во Северна Македонија бележи силен раст, но следната фаза мора да биде фокусирана на квалитет, доверба и одржлив развој, не само на квантитет. Вештачката интелигенција не е технологија на иднината, таа е реалност денес што го менува начинот на кој функционира дигиталната економија. Нашата задача е да им помогнеме на е-трговците, институциите и потрошувачите да бидат подготвени за оваа трансформација, преку приближување на клучните трендови и континуирана едукација, иницијативи и кампањи“, изјави претседателката на Асоцијацијата за е-трговија во Северна Македонија, Нина Ангеловска Станков.
Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 годинајасно укажува дека идниот раст на е-трговијата во земјата зависи од подготвеноста на македонските е-трговци да ја искористат таа трансформација за одржлив раст, поголема конкурентност и подобра заштита на потрошувачите.
Инаку, Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година е изработен од Асоцијацијата за е-трговија (АЕТМ) и беше традиционално презентиран на 8-та регионална конференција за е-трговија. Како седмо издание од серијата, оваа публикација по втор пат е објавена на англиски јазик и со проширен фокус кој го опфаќа целиот регион на Западен Балкан: Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора, Северна Македонија и Србија.
Повеќе информации за „Прегледот на е-трговијата во Западен Балкан 2025“, како и можност за преземање и читање на извештајот, се достапни на следниот линк: https://ecommerce.mk/analizi-i-izveshtai/
Анализи
Волстрит во зелено: S&P 500 урна рекорд, технолошките компании го предводеа растот
Американскиот берзански индекс S&P 500 го заврши тргувањето во четврток на ново рекордно ниво, поттикнат од силниот раст на технолошките компании и податоците за производствените цени во САД.
S&P 500 порасна за 0,65 отсто, на 7.798,99 поени, надминувајќи го претходниот рекорд забележан минатиот петок. Nasdaq се зголеми за 0,81 отсто, на 26.803,03 поени, додека Dow Jones Industrial Average забележа раст од 0,13 отсто, на 53.839,99 поени.
Технолошките компании беа меѓу главните двигатели на растот. Акциите на производителот на мемориски чипови Sandisk скокнаа за 13,7 отсто, Micron Technology за 4,2 отсто, Meta Platforms за 2,8 отсто, а Microsoft за речиси еден отсто.
Инвеститорите во последните недели позитивно реагираат на силните деловни прогнози на големите технолошки компании, меѓу кои Microsoft и Amazon. Тоа придонесе за намалување на загриженоста околу високите инвестиции во инфраструктура поврзана со вештачката интелигенција.
„Технолошкиот бум поттикнат од резултатите на компаниите поврзани со вештачката интелигенција продолжува. Ова е бум на заработката, а не балон“, оцени Џеј Хетфилд, извршен директор на Infrastructure Capital Advisors.
Од почетокот на годината S&P 500 има раст од околу 14 отсто, додека Nasdaq е зголемен за приближно 15 отсто.
Дополнителна поддршка за пазарот дадоа податоците според кои производствените цени во САД во јули останале непроменети. Цените на стоките се намалиле, додека трошоците за услугите забележале само благ раст.
Истовремено, бројот на Американци кои поднеле барање за надомест за невработеност умерено се зголемил, што укажува на релативно стабилен пазар на труд.
Пазарните учесници проценуваат дека веројатноста Федералните резерви да ги задржат каматните стапки непроменети на состанокот во септември изнесува околу 63 отсто.
На пазарот на енергенси, цената на нафтата Брент падна за околу два отсто, на 87,07 долари за барел.
Меѓу поединечните компании, акциите на Netflix пораснаа за 5,4 отсто откако милијардерот и инвеститор Бил Акман објави дека преку Pershing Square стекнал удел во стриминг-компанијата.
Dell Technologies забележа раст од 2,1 отсто, а HP од 6,9 отсто, откако кварталните резултати на кинески Lenovo ги надминаа очекувањата.
Од друга страна, акциите на Cisco Systems паднаа за 8,4 отсто, бидејќи прогнозата за приходите, иако позитивна, не ги исполни високите очекувања на инвеститорите. Акциите на модната групација Tapestry, сопственик на брендот Coach, се намалија за повеќе од 16 отсто по прогнозата за скромен годишен раст на приходите.
На S&P 500 бројот на акции што поскапеа беше околу 1,7 пати поголем од бројот на оние што загубија вредност. Обемот на тргување на американските берзи изнесуваше околу 16,1 милијарда акции, под просекот од 17,5 милијарди во претходните 20 трговски дена, пренесува Reuters.
Анализи
Еврото напредува во однос на доларот, но позитивниот моментум слабее
Валутниот пар евро/долар забележа раст во последното интрадневно тргување, поттикнат од позитивни сигнали кај индикаторите за релативна сила, но техничката слика покажува дека нагорниот моментум почнува да слабее.
Според анализата на Economies.com од 14 август, индикаторите навлегле во изразено прекупена зона во однос на движењето на цената на валутниот пар. Тоа укажува на брзо слабеење на позитивниот моментум, додека истовремено се појавуваат првични сигнали за надолен пресврт.
Дополнителен притисок врз евро/долар создава и приближувањето до отпорот кај 50-дневниот експоненцијален подвижен просек, односно EMA50.
Според техничката анализа, ова ги ограничува шансите за продолжување на растот во блиска иднина и отвора можност неодамнешните добивки да бидат делумно изгубени доколку се засили продажниот притисок.
Анализи
Цената на златото бара нова основа за раст, аналитичарите гледаат простор за закрепнување
Цената на златото во петокот продолжи да се движи надолу, бидејќи инвеститорите ги земаа профитите по неодамнешниот раст, откако благите податоци за инфлацијата во САД го турнаа златото на двомесечен максимум и го ослабнаа аргументот за краткорочно зголемување на каматната стапка од страна на Федералните резерви.
Спот-златото падна за 0,6%, на 4.324,39 долари за унца, додека американските фјучерси за злато со испорака во декември се намалија за речиси 1%, на 4.379,20 долари.
Златото во четвртокот достигна највисоко ниво од почетокот на јуни, но потоа ослабе за 1,3%, бидејќи инвеститорите започнаа да реализираат дел од добивките.
На пазарите значително се намалија очекувањата за зголемување на каматните стапки од страна на Федералните резерви во септември. Според CME FedWatch, инвеститорите сега проценуваат 33% веројатност за зголемување на стапките, во споредба со околу 55% една недела претходно.
Поблагите инфлациски показатели, заедно со послабите податоци од американскиот пазар на труд, ја зголемија надежта за пониски каматни стапки. Тоа вообичаено претставува позитивен фактор за златото, бидејќи металот не носи каматен принос.
Дополнителна поддршка за благородниот метал може да обезбеди и геополитичката неизвесност, особено по новите американски закани за продолжување на поморската блокада на Иран.
Аналитичарите сметаат дека, и покрај краткорочната корекција, златото и понатаму има простор за раст. Пробивање на нивото од 4.400 долари за унца би можело да отвори простор за ново искачување, а дел од пазарните очекувања веќе предвидуваат можност цената да достигне и 5.000 долари до крајот на годината.
Кај останатите благородни метали, среброто падна за 0,9%, на 63,88 долари за унца, платината се намали за 0,4%, на 1.711,10 долари, додека паладиумот порасна за 0,1%, на 1.308,25 долари.
-
Интервјуапред 2 месециДигитализацијата и довербата се двигатели на новото банкарство – Беркан Имери во FinSight
-
Продуктипред 1 месецИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Банкипред 2 месециХалкбанк носи пристап до Истанбулската берза и до нови можности за раст на капиталот
-
Останатопред 2 месециОд јули почнува исплатата на К-15, минималниот износ е 19.116 денари
-
Кариерапред 2 месециАЛТА Банка објави оглас за вработување на референт за работа со благајна
-
Кариерапред 2 месециКомерцијална банка објави оглас за вработување во Тетово
-
Банкипред 2 месециНов банкомат на Халкбанк пред МНТ инспириран од театарската сцена
-
Банкипред 1 месецИсплатата на јунските пензии преку Стопанска банка почнува на 1 јули





