Connect with us
no baners

Анализи

63.2% од Македонците купуваат онлајн, но дали се подготвени за е-трговија со вештачка интелигенција?

Објавено

на

Според податоците презентирани во Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година, изработен од страна на Асоцијацијата за е-трговија, 63.2% од интернет корисниците во земјата купувале онлајн во 2024 година, што ја позиционира Македонија меѓу водечките пазари во регионот по учество на онлајн купувачи, но се уште е под европскиот просек. Ова е силен сигнал за растечка побарувачката, но, извештајот покажува дека растот на е-трговијата не е доволен сам по себе. 

Клучното прашање е дали економијата е подготвена за следната фаза, а тоа е е-трговија поддржана од вештачка интелигенција (ВИ)? Вештачката интелигенција сè побрзо го менува начинот на кој функционираат бизнисите и пазарите на труд, а е-трговијата е меѓу секторите каде овие промени се највидливи. Од персонализирани понуди и паметен дигитален маркетинг, до оптимизација на логистика, управување со залихи и откривање измами овозможено од алатки на вештачката интелигенција која станува клучен двигател на конкурентноста во онлајн трговијата. 

Во таа насока во Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година анализиран е AI Preparedness Index (AIPI) – индекс кој го воведе Меѓународниот монетарен фонд во 2023 година и кој ја мери подготвеноста на земјите да ја применуваат вештачката интелигенција на одржлив и инклузивен начин. AIPI ги оценува земјите преку четири клучни столба:

● дигитална инфраструктура,

● иновации и економска интеграција,

● човечки капитал и политики на пазарот на труд,

● регулатива и етика.

Со резултат од 0,48, Северна Македонија значително заостанува не само зад просекот на ЕУ, но и зад балканските пазари, односно подобар AIPI има само од Босна и Херцеговина. Европските лидери како Данска, Холандија и Естонија покажуваат подготвеност со индекс над 0.76. Ова укажува дека бизнис-екосистемот сè уште нема доволно капацитет целосно да ја искористи вештачката интелигенција во е-трговијата за персонализација, автоматизација, анализа на податоци, логистика и управување со ризици. 

Главните ограничувања се поврзани со дигиталната инфраструктура, иновативниот капацитет и интеграцијата во глобалната дигитална економија, иако постојат позитивни сигнали во делот на човечкиот капитал и адаптацијата на пазарот на труд.

„Е-трговијата во Северна Македонија бележи силен раст, но следната фаза мора да биде фокусирана на квалитет, доверба и одржлив развој, не само на квантитет. Вештачката интелигенција не е технологија на иднината, таа е реалност денес што го менува начинот на кој функционира дигиталната економија. Нашата задача е да им помогнеме на е-трговците, институциите и потрошувачите да бидат подготвени за оваа трансформација, преку приближување на клучните трендови и континуирана едукација, иницијативи и кампањи“, изјави претседателката на Асоцијацијата за е-трговија во Северна Македонија, Нина Ангеловска Станков.

Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 годинајасно укажува дека идниот раст на е-трговијата во земјата зависи од подготвеноста на македонските е-трговци да ја искористат таа трансформација за одржлив раст, поголема конкурентност и подобра заштита на потрошувачите.

Инаку, Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година е изработен од Асоцијацијата за е-трговија (АЕТМ) и беше традиционално презентиран на 8-та регионална конференција за е-трговија. Како седмо издание од серијата, оваа публикација по втор пат е објавена на англиски јазик и со проширен фокус кој го опфаќа целиот регион на Западен Балкан: Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора, Северна Македонија и Србија. 

Повеќе информации за „Прегледот на е-трговијата во Западен Балкан 2025“, како и можност за преземање и читање на извештајот, се достапни на следниот линк: https://ecommerce.mk/analizi-i-izveshtai/

Анализи

Волстрит со силен раст: Dow Jones и Nasdaq поставија нови рекорди

Објавено

на

Американските берзански индекси забележаа значителен раст на почетокот на скратената трговска недела, поттикнати од силниот скок на акциите на SpaceX и најавите за мировен договор меѓу САД и Иран.

Индексот Dow Jones порасна за 468,77 поени или 0,92 проценти и тргувањето го заврши на рекордни 51.671,03 поени. Во текот на денот индексот достигна и нов историски максимум. S&P 500 се зголеми за 1,65 проценти на 7.554,29 поени, додека технолошкиот Nasdaq Composite скокна за 3,07 проценти и затвори на рекордни 26.683,94 поени, што претставува негов најдобар дневен резултат од крајот на март.

Меѓу најголемите добитници беше SpaceX, чии акции пораснаа за речиси 20 проценти, надоврзувајќи се на растот од 19 проценти регистриран во петокот.

Позитивното расположение на пазарите беше дополнително поттикнато откако американскиот претседател Доналд Трамп соопшти дека е постигнат договор за ставање крај на конфликтот меѓу САД и Иран. Според најавите, меморандумот за разбирање треба формално да биде потпишан во петок во Швајцарија.

Инвеститорите позитивно реагираа и на информацијата дека ќе биде повторно отворен Ормускиот Теснец, еден од најважните светски коридори за транспорт на нафта. Очекувањата за нормализирање на сообраќајот придонесоа за пад на цените на нафтата, при што американската сурова нафта поевтини за околу 4,9 проценти и се спушти на 80,75 долари за барел.

Аналитичарите оценуваат дека пониските цени на енергенсите би можеле да го намалат инфлаторниот притисок и да ги олеснат одлуките на Федералните резерви во пресрет на состанокот на Комитетот за операции на отворениот пазар (FOMC).

И покрај неодамнешната неизвесност предизвикана од судирите меѓу Израел и Хезболах во Либан, пазарите во моментов се фокусирани на можноста за стабилизација на состојбите на Блискиот Исток и намалување на ризиците за глобалната економија.

Продолжи со читање

Анализи

УНИ банка станува дел од МБИ10, Берзата го проширува индексот на обврзници

Објавено

на

Македонска берза ги објави резултатите од редовната полугодишна ревизија на своите индекси, при што од 30 јуни ќе има промени во составот на индексот МБИ10 и на индексот на обврзници ОМБ.

Најзначајната новина е вклучувањето на обичната акција на УНИ банка во составот на МБИ10, со што таа ќе ја замени акцијата на Македонијатурист.

Според одлуката на Комисијата за берзански индекс, во составот на МБИ10 ќе останат акциите на Комерцијална банка, Гранит, Алкалоид, Макпетрол, Македонски Телеком, НЛБ Банка, Стопанска банка Скопје, ТТК Банка и Реплек, а нов член на индексот ќе биде УНИ банка.

Промени има и кај Индексот на обврзници на Македонската берза (ОМБ), кој ќе биде дополнет со уште три емисии на обврзници за денационализација. Покрај постојните емисии од 18-та до 23-та, во индексот ќе бидат вклучени и обврзниците од 16-та, 17-та и 24-та емисија.

Од Македонска берза информираат дека новиот состав на индексите ќе започне да се применува од 30 јуни, додека следната редовна ревизија е предвидена за 15 декември годинава.

Продолжи со читање

Анализи

Цените на нафтата паднаа, но неизвесноста околу Ормускиот Теснец останува

Објавено

на

Цените на нафтата забележаа благ пад во вторникот, откако претходно пораснаа во текот на ноќта, додека инвеститорите очекуваат повеќе детали за договорот меѓу САД и Иран кој треба да стави крај на конфликтот на Блискиот Исток.

Северноморската нафта Брент се тргуваше по цена од 82,74 долари за барел, што претставува пад од 0,53 проценти, додека американската WTI нафта за испорака во јули се намали за 0,41 проценти на 80,44 долари за барел.

Пазарот останува нестабилен поради неизвесноста околу конечните услови од мировната рамка меѓу Вашингтон и Техеран. Прашањето ќе биде една од главните теми на самитот на Г7 во францускиот град Евијан-ле-Бен, каде се очекуваат дополнителни информации за договорот во текот на неделата.

Според претходните најави, САД и Иран постигнале привремен договор со кој прекинот на огнот би бил продолжен за 60 дена, а Ормускиот Теснец повторно би бил отворен за меѓународниот бродски сообраќај.

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека мировната рамка е потпишана и дека Ормускиот Теснец целосно ќе биде отворен од петок, без ирански давачки за пловидба. Формалното потпишување на договорот, според него, треба да се одржи во Женева.

Германскиот бродски гигант Hapag-Lloyd ја поздрави можноста за прекин на конфликтот, оценувајќи дека тоа е добра вест за екипажите, клиентите и глобалната трговија.

Сепак, дел од бродските компании остануваат претпазливи. Извршниот директор на Mitsui OSK Lines, Џотаро Тамура, предупреди дека нормализацијата на сообраќајот низ Ормускиот Теснец нема да биде непосредна.

„Не е доволен само договор меѓу државите. Потребно е безбедносната состојба навистина да се стабилизира за бродските компании повторно да стекнат доверба за пловидба низ теснецот“, изјави Тамура за Financial Times.

Ормускиот Теснец е една од најважните светски енергетски рути и пред почетокот на конфликтот кон крајот на февруари низ него минуваа околу 20 проценти од глобалните испораки на нафта. Поради тоа, секоја промена во безбедносната состојба во регионот директно влијае врз цените на енергенсите и расположението на финансиските пазари.

Извор: CNBC

Продолжи со читање

Популарно

Copyright © 2023 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange