Криптовалути
Дали тргувањето и поседувањето на криптовалути е легално во Македонија и како може да се легализираат парите добиени од капитални добивки од криптовалути?
Криптовалутите се дигитални или виртуелни средства кои користат криптографија за обезбедување на трансакциите, контролирање на создавањето на нови единици и проверка на преносот на средства. Тие функционираат независно од традиционалните банки или централните власти и се базирани на технологијата наречена блокчејн (blockchain).
Блокчејн технологијата е децентрализирана дигитална книга (ledger) која ги снима сите трансакции со криптовалути на повеќе компјутери ширум светот. Секој запис (блок) содржи група на трансакции, а блоковите се поврзани заедно во линиска низа (chain), формирајќи „блокчејн“. Бидејќи блокчејнот е децентрализиран, нема потреба од централен авторитет за верификација на трансакциите. Ова ја зголемува безбедноста и транспарентноста.
Криптовалутите може да се користат за купување на производи и услуги, инвестиции, или тргување на берзи за криптовалути. Тргувањето со криптовалути функционира слично како и тргувањето со акции или валути. Корисниците можат да ги купат или продадат криптовалутите на разни платформи по различни цени во зависност од побарувачката и понудата.
И додека сме сведоци дека е се поголема адаптацијата на криптовалутите во реалниот свет, се поставува прашањето дали во Македонија тргувањето и поседувањето криптовалути е легално и законски?
Во нашата држава тргувањето и поседувањето на криптовалути или виртуелни средства е легално, додека законски е парцијално регулирано со Законот за спречување на перење пари. Во моментов, земјата нема конкретна регулатива што ги забранува криптовалутите, но исто така нема и детален закон што директно го регулира нивното користење. Ова значи дека граѓаните можат да купуваат, продаваат и тргуваат со криптовалути на сопствен ризик.
Што се однесува до легализацијата на парите добиени од криптовалути, ако во сегашната легислатива се прифати терминот виртуелни средства кои претставуваат нематеријален имот и не претставуваат платежно средство тогаш постои даночна регулација преку постојниот закон за персонален данок односно личен данок на доход. Остварените добивки се третираат како капитални добивки идентично како и останатите хартии од вредност како што се акции и слично.
Легализирањето на остварените добивки од продажбата на криптовалути обично се прави преку декларирање на тие средства пред даночните власти. Еве ги основните чекори:
- Декларирање на добивките: Во Северна Македонија, капиталните добивки (вклучувајќи ги и оние од криптовалути) се предмет на оданочување. Потребно е да ги пријавите добивките во годишната даночна пријава што ја доставувате до Управата за јавни приходи (УЈП).
- Плаќање данок: Во моментов, даночната стапка за капитални добивки во Северна Македонија е 15%. Оваа даночна стапка се плаќа само на остварените капитални добивки, но не и на вложените средства. Сепак, треба да се консултирате со даночен советник или да ја проверите веб-страницата на УЈП за да добиете најнови информации.
- Документација: Зачувајте ја целата документација за вашите трансакции со криптовалути, вклучувајќи ги потврдите за купување и продажба, бидејќи тоа ќе ви помогне да ги докажете вашите добивки и да го пресметате данокот кој треба да го платите со цел парите кои ги имате добиени по основ на капитална добивка да можете целосно да ги легализирате и да ги префрлите на вашата трансакциска сметка во банка.
Криптовалути
Неделен пазарен преглед: Крипто-пазарите влегуваат во фаза на намалување на ризикот додека ликвидноста се намалува
Пазарите минатата недела беа погодени од силни турбуленции, откако стравувањата од затегнување на ликвидноста предизвикаа широко повлекување од ризични инвестиции низ сите класи на средства. Клучниот катализатор беше номинацијата на Кевин Ворш за нов претседател на Федералните резерви на САД, што повторно ги разбуди грижите за поагресивно намалување на билансот на централната банка, односно построго монетарно затегнување. Ризичните средства брзо беа распродадени, при што криптовалутите — како последна алка во синџирот на глобална ликвидност — претрпеа несразмерно голем притисок, додека инвеститорите брзаа да ги покријат маргиналните обврски во традиционалните портфолија.
Биткоин падна под клучните технички нивоа, пробивајќи ја поддршката околу 73.000 долари и достигнувајќи најниско ниво од крајот на 2024 година. Во исто време, степенот на користење позајмени средства на крипто-пазарите останува повисок од историскиот просек, што укажува дека процесот на намалување на ризикот е започнат, но сè уште не е целосно завршен. Големите еднодневни ликвидации, кои надминаа 2,5 милијарди долари, покажаа колку кревки станаа позициите по неколкумесечно обновување на ризичната изложеност заснована на позајмени позиции во криптовалутите.
Оваа распродажба носеше карактеристики на класична ликвидносна криза. Разочарувачките финансиски резултати на големите технолошки компании, растечките геополитички тензии и сигналите за построга монетарна политика заеднички ги принудија трговците да продаваат дури и средства со најдобри перформанси. Пазарите на злато и сребро забележаа невообичаено висок обем на тргување, бидејќи пренатрупаните позиции се затвораа, додека американскиот долар нагло зајакна, а приносите на државните обврзници пораснаа — сигнализирајќи премин кон построги финансиски услови.
Криптовалутите повторно се најдоа во улога на пазар кој најбрзо реагира и го презема товарот при нарушувања на ликвидноста. Кога благородните метали првично се намалија во вредност, криптовалутите паднаа заедно со нив; кога металите се опоравија, криптото продолжи да паѓа, следејќи ја слабоста на акциите на технолошките компании. Ова го зацврсти ставот дека криптовалутите често се првите што се продаваат во периоди на пазарен стрес, без оглед на нивните долгорочни фундаментални карактеристики.
Сепак, извештајот наведува дека стравувањата околу тврдата монетарна политика можеби се претерани. Структурните ограничувања во финансискиот систем — особено речиси целосното исцрпување на механизмот за краткорочно повлекување ликвидност кај Федералните резерви и приближно 2 трилиони долари годишни потреби за финансирање на американското Министерство за финансии — реално можат да ја ограничат агресивноста со која централната банка го намалува својот биланс. Без регулаторни промени, прекумерното монетарно затегнување носи ризик од дестабилизација на банкарските резерви и предизвикување нарушувања слични на кризата на репо-пазарот од 2019 година. Овие системски реалности укажуваат дека креаторите на политики можеби ќе мора да постапуваат повнимателно отколку што пазарите моментално очекуваат. Имаше и позитивни сигнали кои поминаа под радарот. Разрешувањето на неодамнешниот застој во работата на американската влада отстрани значаен извор на краткорочна политичка неизвесност и испрати стабилизирачки сигнал до пазарите. Во меѓувреме, напредокот околу законодавството за структурата на крипто-пазарите останува бавен, но пазарите за предвидувања сега доделуваат поголема веројатност за усвојување на Законот CLARITY подоцна оваа година, што укажува на умерено подобрување на расположението на инвеститорите.
Учеството на малите инвеститори во крипто значително се олади, особено кај помладата генерација, бидејќи неодамнешните падови на цените и силните перформанси на традиционалните средства го пренасочија вниманието и капиталот. Овој тренд дополнително го потврдува ставот дека тековната пазарна фаза е водена повеќе од макро-ликвидносните услови отколку од шпекулативниот интерес на малопродажбата.
Гледајќи напред, инвеститорите внимателно ќе ги следат податоците за американскиот пазар на труд и насоките од Федералните резерви. Иако краткорочната нестабилност може да продолжи, комбинацијата од техничко намалување на задолженоста, ограничувањата во економската политика и намалената неизвесност сугерира дека најекстремните надолни ризици за пазарите можеби веќе се надминати.
Берза
Берзите во паника, технолошките акции и криптовалутите во слободен пад, инвеститорите го чувствуваат стравот
Американските акции доживеаа пад по тргувањето во четврток, откако инвеститорите се повлекоа од ризични позиции, што влијаеше и на технолошкиот сектор и на криптовалутите.
„Dow Jones“ изгуби 592,58 поени (-1,20%) и заврши на 48.908,72, додека „S&P 500“ падна за 1,23% на 6.798,40, а „Nasdaq Composite“ се намали за 1,59% на 22.540,59.
Пазарот на криптовалути, исто така, забележа остар пад и од ден на ден добива се поголем интензитет драматично намалувајќи ја пазарната капитализација. Енормна количина на паричен капитал се одлева од овој сектор, а криптовалутите се во слободен пад.
Најголемата криптовалута во светот, биткоинот се спушти под 64.000 долари, пад за повеќе од 12%, достигнувајќи најниско ниво од октомври 2024 година, бришејќи ги речиси сите добивки од растот остварен во претходните неколку месеци. Овие движења покажуваат колку ранливи можат да бидат криптовалутите кога инвеститорите се одвраќаат од ризикот.
Биткоинот и другите алткоини почнаа да доживуваат забележителен пад на пазарот кон крајот на минатата недела. Крипто аналитичарите обезбедија клучни пазарни нивоа што биткоинот треба да ги задржи за да се избегне најлошото. Некои аналитичари рекоа дека задржувањето на 80.000 долари би било клучно, додека други рекоа дека 70.000 долари.
Аналитичарите предупредуваат дека паѓање под тие нивоа, би можело да доведе до понатамошен пад, бидејќи инвеститорите се стремат да ги продадат своите средства.
Во секторот на скапоцени метали, среброто ја заврши дводневната корекција со пад од 16%, по претходниот двојно поголем пад од речиси 30%.
Пазарите покажуваат значителна нервоза, што се одразува и на инвеститорите. Индексот Fear & Greed бележи екстремен страв, дури поголем од оној забележан за време на пост-ковид кризата, што ја потенцира несигурноста и ризиците на сегашните финансиски пазари.
Криптовалути
БИТКОИН ПОД СИЛЕН ПРИТИСОК: негативен почеток на 2026 година и зголемена претпазливост и страв кај инвеститорите
Најпознатата криптовалута биткоинот, продолжува да ја губи атрактивноста кај инвеститорите и влезе во 2026 година со изразено негативен тренд. Водечката криптовалута бележи пад од околу 11% од почетокот на годината и се тргува за речиси 40% под рекордното ниво од октомври 2025 година.
Според податоците на „Bloomberg“, биткоинот се спушти на најниско ниво откако Доналд Трамп повторно ја презеде функцијата претседател на САД, продолжувајќи го четиримесечниот пад и практично ги избриша добивките остварени по неговата изборна победа. Цената падна под 74.425 долари, што претставува најниско ниво во 2025 година и најслаба точка од октомври 2024 година.
Техничка слика: негативен тренд на краток и среден рок
Според автоматската техничка анализа на норвешката аналитичка компанија „Investtech“, која е специјализирана за техничка анализа на финансиските пазари преку автоматизирани квантитативни модели и проучување на пазарната психологија, состојбата на биткоин (BTC), заклучно со 4 февруари 2026 година е негативна на краток и среден рок. Криптовалутата се наоѓа во изразен паден тренд, со силно негативен моментум и зголемен песимизам кај инвеститорите.
Иако не се исклучуваат краткорочни корекции нагоре поради препродадени нивоа, доминантниот надолен притисок останува присутен. На долг рок, техничката слика е поблага односно биткоин тестира значајни нивоа на поддршка, кои доколку се пробијат, би можеле дополнително да го влошат сентиментот на пазарот.
Макроекономски и пазарни причини за падот на биткоинот
Падот на биткоин е резултат на комбинација од технички, макроекономски и пазарни фактори. Како ризична актива, биткоин е исклучително чувствителен на каматните стапки, ликвидноста и монетарната политика на САД.
На почетокот на 2026 година, пазарите се соочија со:
- очекувања за порестриктивна монетарна политика на ФЕД,
- зајакнување на американскиот долар,
- ограничена глобална ликвидност.
Овие фактори доведоа до принудни ликвидации на позиции со левериџ и зголемена ценовна нестабилност. Дополнително, геополитичките тензии, регулаторната неизвесност и промените во институционалното учество ја зголемија претпазливоста. Индексите на страв и алчност (fear and greed) сигнализираат изразен страв, што традиционално не оди во прилог на ризичните средства.
Што може да го смени трендот во 2026 година?
Иако краткорочната и среднорочната слика остануваат негативни, аналитичарите оценуваат дека идниот развој ќе зависи првенствено од макроекономските услови. Потенцијално олеснување на монетарната политика, подобрување на ликвидноста и појасна регулаторна рамка би можеле постепено да ја вратат довербата.
Во основното сценарио, пазарот би можел да влезе во фаза на стабилизација и тргување во ограничен опсег, додека во позитивно сценарио, со зголемено институционално учество, се остава простор за повисоки нивоа подоцна во текот на годината. Сепак, ризикот од понатамошна слабост останува реален доколку макропритисоците продолжат.
Порака до просечниот инвеститор: 2026 е година на дисциплина
За просечниот инвеститор, 2026 година носи порака за претпазливост и управување со ризикот. Брзите добивки стануваат поретки, а пазарите наградуваат трпеливост, стратегија и дисциплина, наместо агресивен пристап.
Аналитичките сигнали укажуваат дека:
- ниските цени не мора да значат пазарно дно,
- ризичните средства може подолго да се движат во паден или страничен тренд,
- постепеното вложување и поделбата на капиталот се поразумен пристап од еднократни вложувања.
Во ваква средина, внимателното следење на каматните стапки, ликвидноста и монетарната политика останува клучно за навремено препознавање на евентуален пресврт на трендот.
-
Продуктипред 2 месециХалки картичка за деца – прва платежна картичка за деца на македонскиот пазар
-
Банкипред 2 месециФатих Шахбаз е нов главен извршен директор на Халкбанк АД Скопје
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Комерцијална банка
-
Банкипред 2 месециКомплетиран новиот Управен одбор на НЛБ Банка Скопје: Значајна пресвртница на патот кон стабилност и стратешки раст
-
Интервјуапред 2 месециИднината на пензиите во Македонија – разговор со Иван Стојановиќ од КБ Прво
-
Интервјуапред 2 месециFinSight со Слободан Трендафилов (ССМ): Што ако минималната плата не се зголеми до Нова година?
-
Интервјуапред 1 месецСлавески за FinSight: Пониски провизии и повеќе бесплатни услуги за граѓаните од следната година
-
Кариерапред 2 месециИуте Македонија вработува Специјалист за плаќања



